Wednesday, July 08, 2015

ABORTION (NAU THLAKNAK)

Tongfang hmeltheihnak,
Kan ram uknak khal a tha so vivo thlangih mipi in ramkhelh thuhla zalen zetin kan rel ngam ve thlang. Sinan, khawthim memmem lak ihsi khaw-eng hmu hruak kan si ruangah theihnak tawdam kan tlasam nasa. Ca kan vun siar tinte’n tongfang thar kan tong leuhleuh, a mik a mak rak theih dah lomi an si cun thinlungluhnak a mal duh zet.

Radio ngai, thuthang siar, cabu siar, titi thunuam relnak tivek khalah miin political tongfang lamdang deuh an run sal hin kan hlo tum mai. Politics lawngah a si lo, zirthlurhnak dang khalah tongfang pakhat hin anmah zawnte cio ah duhsan bulce an rak nei vivo. Cumi thei lo cun kan casiar man a hla thei lo.

Ka hawl bantawk tete ramkhelh tongfangpawl (political terms), A, B, C,… ti’n dictionary vekin a sangsangte’n run ngan vivo ka tum ding.

Abortion
(Nauthlak Siannak)
Nitlaknak ram lamah politics khawvel ih elawknak thuhla buaibai zet suaktertu pakhat a rak si. Milai pakhat ih bulpak duhhril theinak le Christian sakhua zirhnak karlak ih khitawknak tumpi a si fawn. Soviet Union tiih kan rak kawh theumi USSR (Russia) ram tivek ahcun sakhuanak an lavawng tuk loih tluang zetin an hmang thei mai. Nau hmehthlak hi fahrin tamtuk ding suatnak(birth control) hrangih hmanmi cindan pakhat a si. Nitlaknak ram lamih an el-buaiawknak san pahnih in a um.

A pakhatnak cu minu pakhatin fahrin a duh maw duh lo timi ah a bulpakin thubawhcat theinak vo nei ve ding ti hi a si. Cucu milai pakhat ih khuarel canvo(natural rights) lakih pakhat a si ve tiah an ruat. Khatlamah, a suak hrih lomi naute cun milai pakhat si ve dingih canvo a nei ve timi a rak um fawn. A pahnihnak cu Roman Catholic sakhuanak in rampi daan le dun ah huham na tak a rak neiih, RC daan ahcun nauthlak cu a zarh fawn. Italy, Ireland tivek Roman Catholic hliahkhuh rampawl ahcun nauthlak cu daan in a siang lo bembem. Kan ram daan khalah, nunhar ruangah maw duh hrim ruangah maw, nauthlak an um a si ahcun sualbuar daan pukma 312 vekin kum sarih tiang thawngthlak simaw, sumfai ih cawhkuan simaw, asilole hremnak a pahnih khal a si thei. British ahcun 1968 kum ihsin nauthlak siannak daan an tuah.

American ram vethung ahcun nauthlak siannak thuhla hi a sosangbik mi thubuai a tling ban. 1974 tiang cu nauthlak theinak thu thlawn pehparin federal daan a rak um lo. (Federal daan timi cu ramthen pakhat cio ih mah le daan an neih celcel mi tlunah rampum huapih thlun tlang vualvo dingmi daan a si.) Mah le ramthen cio ah a cuk a pak le remti dandan ih rak hman men a si. 1973 kum ah Tlangsuak Thuthenzung sangbik in Rose V. Wade ih thubuai a relcatsak hnu ihsin federal daan ah a rung tel fang.

*Sanzul daan tuahmi ciocio hmanah leitlun ram dangdang kan bangaw lo celcel thluh. Zalen zetih siang an tam laiah, fifik tak le ralring fahranih daan tuah ram an tam zet ve. Thimnak ah ram hnihkhat kan vun bih duak pei. East Asia Ram Hrekkhat ih Nauthlak Siannak Dinhmunpawl (1,2,3,.. tivek hminsinnak ih sullam cu table hnuaiah simfiangnak a um)


Ram hmin      1          2          3          4          5          6          7

Brunei           Yes     No       No       No       No       No       No
Cambodia     Yes     1st       1st       Yes      Yes      1st       1st
China            Yes     Yes     Yes      Yes      Yes      Yes      Yes
Hong Kong   Yes     2nd     2nd      2nd      2nd      No       No
Indonesia      Yes      No       No       No       No       No       No
Japan            Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes
North Korea Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes
South Korea Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes
Laos   No      No       No       No       No       No       No
Malaysia       1st       1st       1st       No       No       No       No
Mongolia      R         R         1st       1st       1st       1st       1st
Myanmar      Yes      No       No       No       No       No       No
Philippines   Yes      No       No       No       No       No       No
Singapore     Yes      2nd      2nd      2nd      Yes      2nd      2nd
Thailand       Yes      Yes      Yes      Yes      No       No       No
Taiwan         Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes   Fiangfel lo
Vietnam       Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes      Yes

1 = Nui’ nunnak hmu dingah
2 = Taksa tontaih ruangah
3 = Thinlung lam damcak lo
4 = Pawngsual/sualpi mi nunau
5 = Thihp tham natnak ruangah
6 = Nunhar ruangah
7 = Nu ih ngennak ruangah 
1st =  zarhkar malte siar lawng pai mi naute (pum sungih nau note lai)
2nd =  zarhkar siar tma deuh pai zo mi naute (hrin cu naih hrih lo)
R = daan cun a kham ih thuthencat dan ah a thumaw

# Ziang san le vang ruangah ti um loih nauthlak siang viahviah rampawl cu China, North Korea, South Korea, Japan,  Vietnam, Bahrain, Iceland, Netherlands, Spain, Sweden, Albania, Belarus, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Czech Republic, Georgia, Hungary, Latvia, Lithuania, Macedonia, Montenegro, Russia, Serbia, Slovakis, Slovenia, Turkey, Ukraine,  Canada, United States tipawl an siih, adang hmuahhmuah ruangah sun nauthlak siang na’n Nui’ ngennak ruangih siang lo rampawl cu United Kingdom (Northern Ireland tello in), Taiwan, Israel, Lebanon, Moldova tipawl hi an si ve.

written by 
JC Kip Ling (Klirlungz)


TUARNAK PHEN I THLAWCHUAHNAK

Serhsat in ka rak um hlanah khan cun kan kaltak tawn i, ka hrangi na ka ruahpiak mi ka theihthiam khawhnak hnga serhset i ka rak um hi ka hrangah arak ttha cem ko. Cu nun cu, siangpahrang David nun in kan hmuh khawh. Nunchimhnak/vuakvelhnak thuhla hi Hebru cakuat ah kan hmuh khawh. Asi, ahman nunchimhnak kan titik ahhin atthalo lei hi akhihhmuh tlangpi tawn, Asinain tthate in hnasik in kan ruah asi ahcun nunchimhnak hi fatak kan sizia fiang tein alanghtertu hmanrua pakhat asi ve. Na dawtmi na fa cu ahrangah thittha asi ti na theih ruangah na sik, na velh tawn asi ko lo maw?? Na innchak thlangpa fa le cu zeitluk hmanh in sual ko hna hmanhsehlaw na vua in na bengh hna ka zum lo, zeiruangah, sual kha ahrangah thiltthabik asi maw? si hlah!! Asianin an mahbantuk tho misual asi mi na fa le cu ziah na vuak ngam bik!!, mahhi zawnte hi a poimawhnak hmun a(point) te cu asi, fa sinak tak atarlangtu cu nun chimhhrinnak kan tuar, kan ton kha arak si tawn.

Pathian nih kaltak cangmi bantuk in nai thei tawn asi ko lo maw?? Na pasal, na nupi na lungduhning zong theng tein an um lo caan a um tawn asi ko lo maw?? Na fale biattha ttha na cawnpiak cuahmah lio hna ah an sual tthiamtthiam tawn asi lo maw?? Ngandamnak na haltawn asinain bawrsawmnak nih an tlak tawn asi lo maw?? Zumlo mipawl na mithmuh le na hnatheih ah atthangcho utmat lio caan ah kan nih Amah zumtu, anung Pathian zumtu kan si va si kaw, zeiruangah kan re atheih khun tiin na lungthli tein nai ceih tawn asi ko lo maw?? A sihrim ko, asinain mahhi te hi na van theih dingah ka duh mi cu, kan Pathian, kan hrangah tthabik in khau akankhanpiak tawntu nihcun, vawlei nuamhnak nak in zungzal nunnak, vannun neitu si dingah a kan duhsak deuh tihi na nunnak cu attangnuam ah van i hngat tthan dingah kan sawm tthan.

Pathian nih kaltak cangmi bantukin nai theih cang a um tawn asi maw?? zeiruangah dah? Na nun kha tthatein van zohnolh tthan tuah vanlam na kaltak cang, Amah nih akan tak si loin amah Pathian lam asi lomi lam na zulh, na kal ti kha i thei!!. Keimah ahhin um zungzal uh, cuticun kei zong nan sinah ka um ve zungzal lai ati. Nanmah sinah ka um zungzal lai ati lo, Amah ah um zungzal dingin akan ti. Na pasal, nupi, fale si hnaseh na duhningin an um lo tiin thla na cam tawn, an ka let lo tiin na vuitawn asi lo maw?? Na nun kha van i zoh tthan hmanh na pasal, nupi, fale kha Bawipa duhzawng cawnpiak ttha na fahbal hna maw?? Na thinlung thurhnawmpi he na thlacam tawnnak kha an leh nai zum maw?? Midang si loin nangmah thengte kha an zawn naruahtuk mi hna hrang i Pathian rianttuannak khamtu/ daltu na si ti kha i thei!! Nangmah le nangmah kha i fiang law, Bawipa hmaiah sual chirin ngaihthiam halin na herh hmai si kha ka van chim duh.

Ngandamnak hal in bawrsawmnak nih an tlakbuak asi lo maw?? Curuangah cun na vui tawn i, na phunzai tawn asi lo maw?? Ngandamnak an pek lio i na nun kha van i zoh tthan hmanh, mi bawrhsawm pawl, damlo pawl nehsawh in, an hrangah bawmtu na si bal maw?? Bawipa hrangah na ngandamnak nun sunglawi kha na pe siang bal maw van i ruat cikcek ve tuah??

Vawlei rumnak le nuamhcennak duh ruangah rumnak na hal tawn, asinain na hmuh lo, an pek lo ruangah na vun tawn asi lo maw?? Na van i nuamh deuh hlek men ah Amah na philh colh, ahnung n achit colh, Amah nakin duhdeuh mi neih ruangah ningzah mualpho zong ruat ti loin na nun na hman tawnnak kha van i ruat ve tuah. Hi thil vialte kan duhning si loin kan duh lo zawng i a van phan zungzal tawn mi hi zeidang ruangah si loin, hi vawleicung caan tawite kan um chungi vawlei thilpawl ruangi Amah kan hoitak hi a kan siang lo, tuarin rum tawn hmanh usih law, cu harsatnak ralahcun thlawchuahnak, van thlawchuah sunglawituk mi akan hmuhsak ruangah kan tuar hi Bawipa nih akan sian. Cunihcun vannun akan khawhhmuh zungzal tawn, Bawipa cu thangtthat in um ko seh.

NA PATHIAN KHA MINIH ZEITIN DAH AN RAK HMUH VE???

Zumtu tampi kan nih pawl cu mah le mah thiam ai coter cop mi kan tam/ai holhkanh kan tam cucu zeidah asi tiah cun, "Vawlei i a ummi, khuasa mi kan si bantuk in, felthlu khawh asi lo, asi kho hrim lo"tiin kan i holhkanh tawn. Asinain Daniel nunzia le cungcang kha kan van zoh tthan tikah cun thil asi kho mi an si zia fiang tein kan hmuh khawh.
Siangpahrang Daria chan lioah  Daniel cu siangpahrang nihcun aram chungi hruaitu bawi pathum hna lak i pakhat ah a chiah ve. Mahbantuk dinhmun lio caan i Daniel dinhmun kha a tu i kan ramhruaitu cheukhat lebang he cun a tah i tahchunh dingtlak hmanh khi an rak si lo, cutluk khin dinhmun ttha le sang i rak um kho ve mi arak si. Cubantuk tiang dinhmun ttha le sang mizapi nih an ttihzah mi dinhmun i a um ko hmanh lio ah cun afellonak le apalhnak hi apelpawite hmanh an hmuh mi a um lo, hi nun hin thinlung a va khawih hringhran dah..!!!. Bible nih acungcang a chimnak zongah"Thilti khawhnak bik, tthatnak bik" deuh aneih zia kan hmuh khaw ( Danl. 6:3).Bawi dang pawl le nawlngaihnak neitu tthenkhat pawl nihcun heh tiah cun a sualnak hawlin an ziao lengmang, asinain asualnak cu an hmuh kho hlei lo. A pindan chung laili i, athlacam tawnnak hmun lo zongah, arianttuannak le a khuasaknak hmunkip ah a fel, zumhawk tlak tein aum, a tlamtling ti kha kan theih khawh/ kan hmuh khawh. Siangpahrang Daria zong nih Daniel mizia lakin a Pathian cu " PATHIAN NUNG " a si ti arak theih khawh cawlh ve (6:21). 



Kan pawngkam zumtu siseh, zumlotu sihnaseh, hipawl hna nihhin kan PATHIAN hi zeitindah an rak hmuh ve hnga tiah na ruah???
Asinain kan nih belte hi cu kan nungning hi na ruatbal maw..!! kan sualnak kan palhnak, kan tlinlo nak pawl hna hi cu ralkhat men hin hmuhkhawh an si tawn. Kan tlu i kan tho, kan tlu tthan i kan van tho tthan tawn, cuticun midang hrangah nung ve manh ti loin, kanmah le kan nunah kan rak buaitawk emem tawn. Ba-al hmai i akun lomi Pathian nih torlecheng aneih hna tihi kan theih aherh. Kan nih teloin A umkho tuk ko nain, zaangfahnak in khamh si dingah akan sawm, akan duh!! Tluk le thawh ai karlakthlak zungzal mi kan si peng ahhin cun, Pathian ramhna hi  phan kho loin kan umsual lai tihi ava phan um hringhran dah!!!! Pa le fa, chung le khar hmanh i remkhawh ti lonak hivawlei anchedong ahhin kan theihkhawh chungin kan mah le khamhnak hrang cio khawrkhawh kan i zuam nasat a herh. Thawngtthabia chimtu rinum le ttha zong si ko hmah usih law, kan pawngkam ummi nih kan sualnak, sawisel ding a kan hmuhchung ahhin cun, kan nunah fimhring tein kan nun kan i checkfel/ zoh  tthan kan hau thei tthan hna usih.

Cung Pathian nih in thlawchuah ko hna seh nan dihlak in.

Tuesday, July 07, 2015

BATU CAVE

"Batu Cave" ti cafang hi Malay tongfang BATU (thil khal, thil hlom) timi leh Mirang ih CAVE (puuk) tiih tong cihnih ta kommi a si. Laitong in cun "lungpuuk" kan ti sak mai le a olsambik in theihthiam a ol phah deuh ding. Himi "Batu Cave" hi lungpuuk lawng um loin Hindu pawl biakinn khal a umih cumi hin mipi mit a la in leitlun khualtlawng pawl tla a hip nasa cuang a bang. Malaysia ram, an khawpi Kuala Lumpur sungih leitlun khualtlawng hiptambik hmun pawl lakih telban ve pakhat khal a si. Kuala Lumpur ihsin km13 lawng hla ah a umih a feh sukso khal olsamte a si. Hindu pawl hin hi an temple umnak hmun hi an urhsun in an upat ngaingai.

Hi "Batu Cave" hi India ram lengih Hindu Temple larbik pathum lakih pakhat a si. Hindu khualtlawngpawl cun lo theih lo in hi hmun hi an damsung ah veikhat tal cu hmuh tengteng an duh ding ti khal a fiang nasa. Cutluk in an hrangah a ropi. Himi sungah hin puuk pathum a um ih 1)temple umnak puuk (temple puuk), 2)Khawthim puuk (dark puuk) leh 3)thiam hleice ih tuahmi umnak puuk (Art gallery puuk) pawl tla an si. Temple Cave tla hi cu man lo ih luhsian asinan kannih zumtu hrang ahcun ti ding leh zoh ding ziang a um lemlo., an mizukpi pawl rak zoh keukeu men ti lo cu! Temple cave hi meter 100 ih sang a siih cumi tiang hung thleng dingin law takih kailawn 272 ih dotawmi kai suah thei tengteng a tul.

Dark cave leh art gallery cave pawl hi hmunkhat ih an siih himi sung lut dingah Rm 60 (ks 18,000 hrawng) mi an la.Himi sung lut dingah hin mi tense deuh hrangah a ci lemlo. Ziangahtile, lung puuk thukpi a si ruangah leh nitleu hmuh dah lo a.si ruangah a sung hi a rim a sia in pumpi tha a dir duh zet. A sungah hmuh dahlo mi , thil ziangziang simaw cu an um hnuaihni ve. Nisa a hmu ih thlazil a ngah zettu khawmual kaikuang leh nizung veikhat hman hmu dah lo, zilthli khal thateih hawp dah lo khawmual kaikuang an bangawk lo zia tla himi kawsung ka luh hnu lawngah ka theifiang.

Leitlun Hindu temple lar sitertubik pakhat cu zukih kan hmuhmi sui tii khuut mizuk tumpi hi a si. Himi mizukpi hi meter 42.70 ih sang a siih "leitlun ih an pathian zuk sangbik" khal a si. Hihi anmai Lord Murugan ih zukpi an tuahmi a siih ‪#‎steel‬ ton250 , ‪#‎concrete‬ 1550 cubic ,leh ‪#‎sui‬ liter 300 hmangih an tuahsuak mi khal a si. (Annih cu an biak inn hrangah thilri hivek zat cem an rak siang tuk lawlaw. An pe aw siang rori.) Hindu temple umnak a si bangin an puai sunglawi Thaipusam hrawng hi cu fehnak zin hman um lo zik khopin mipi an tam tuk theu. Theih tha ve menmen ah , Hindu biaknak a.si bangin a kiangkap ih rawldawr hmuahhmuah cu sa pakhat hman an zuar lo. Dawr um hmuahhmuah hin "vegetarian" rawl lawng an zuar. (Arsa kio ka cah sual dah pangih ka rawlcahmi pa a hnih a suak lo. In simmi a si lo nan ka ruatsuak ve thei mai smile emoticon )

Theih ttha ka timi ci (5)
(1) Kailawn 272 dotmi kaisoh ding tiari cia top mai.
(2)Himi kailawn ah zawngrual tam tak an umih ziang mi an ti lo nan zawng tihmi na si le rualpi lakah sahimnak hawl aw. Na kutih ei in na kenmi lawng te na seuh ve tengteng an tul men thei, zawng an si ruangah.
(3)A hmun hi ngaisan a tha. Mi biaknak ti menih duhduh ih umtuk cu thil tha a si cuang loih hlei ah milai cin le dan a si kher cuang zik lo. An biaknak na ngaisan lo hmanah an huat dingih um lo a tha.
(4)PUUK sungah hmuh theih thil danglam taktak na hawl hmusuak thei ding. Himi puuk sung ahcun guide (hruaitu) pakhat in mi a thlun ih a thuanthu leh a sungih thil ummi, an.ungcang leh an umtudaan pawl tla tampi mi a sim.
(5)Hmuhkauhnak ah feh ve rengreng hi a tha. Malaysia ummi hrangah tla cun hmuh ve hrimhrim ding.

‪#‎Feh_zin‬
Batu Cave na ti cun zozo khalin an thei theh ih bus khal in , tlangleng (KTM) khalin, taxi khal in olsam takin na thleng lohli thei ding.
KL Central ihsin KTM kan thlun ih a hmun thleng tiang in Rm3 lawng a si. KTM thawi feh a nomnak pakhat cu KTM colhhmun netabik hi Batu Cave a va siih Batu Cave KTM colhhmun thlen cun kan fehduhnak a hmun dik rori ah khapkhat hman pial loin kan thleng cih hngalh. Tlunlam khal KTM colhhmun ih va feh duak lohli men a si lala ih a.olsam, hna a thiang, cemliam a mal ih a kaih tuk ti lawng hi ka lo.sim thei.

Siartu zate hnenah lungawithu ka sim duh. Hivek hmun le ram thuhla ka ngannak san hi keimah veivah ka paih ruangah leh cumi ka hmuhtawnmi um suntepawl hi rual le pi pawl khal in hmu ve hai seh, lengvak ve hai seh ti ka lo duh ruangah a si. Hnatuan rero hi a tha ih hlawhtlinnak khal a si. Cumi kan hnatuan phurtertu leh kan thinlung thazang in cakter sinsin dingah lenvah vel leh hmunram cuanih vahkual hi a rak tha tuk theu keimah ahcun.

Written by
Salai Lai Hrin Thar


Friday, July 03, 2015

LUNGLAWMHNAK HAMN/DIK

HLan lio ahhin mi pakhat Pathian zumbur, hngetbur tu hi khual atlawng ti si, a khualtlawnnak ahcun Bible, phazawngdan le arkhawng pakhat ai ken ti asi. Zaanah cun phazawngdan cu avan i, a Bible ken mi cu arel tawn ti asi, cun zinglei a hung si cun a arpa aiken mi cu ahung i cuticun atho tawn ti asi. 

Voikhat cu zaanlei khuamuih nawn, unau melhpalh tluk hrawng ahkhin khua pakhat ah ava lut, tlunnak ding hawl in innkip ahcun ai chawk ti si. Asinain a hohmnahnih tluninn an rak onhduh lo ti asi, atthenkhat le bang nihcun holhkamchia pipi in an rak hrochap cuticun an rak dawi tthan tawn ti asi, Aasinain cu Pathian minih ngaihchia siang lo tein lunglawm cung tein, “Pathian zaangfahnak le diknak cun atthazawngin zeipoh aruahthiam lawng si loin ai nunpi, cutitecun khualeng hauka lei lamte cu, riak ding cun a va panh ti asi. Cu hmun ahcun thingbuk bak i ngohchan ding a um lo caah a pawngkam teih ummi thingbuk te cu i hngoh i riak ding cun ai timtuah ti asi. Ai ken mi a arpa cu apawngkam i thingtte ah cun afutter ti asi, aphazawngdan ken mi te cu vangin Pathian sinah lunglawmhnakbia chim in thlate cu avan cam hnuah a Bible te cu rel hram a van it hawk tthan ti asi. 

Thli a vanhrang i, a phazawngdan vanmi te cu avan hmihpiak diam ai, thli cu a hranfah deuh ruangah vanvaan tthannak ding ci khi asi loh, cuticun muilak ahcun ihram avan i thok, sihal avan chuak i, a kenmi a arpa cu an sehpiak diam ai. Cu Pathian mi nihcun, “Pathian zaangfahnak le diknak nihcun zeipoh hi akal pi peng ko” tiin phunciar lo tein thawite cun ai hngilh tthan ti asi. Zing khua ahungvar cun avan tho, A Bible pom butein acung i zaangfahnak nun neiduhlotu khua ahcun ava kir tthan. Zaanlei ahcun cu khua cu misual rualpawl nih arak taih hna i mi an hmuh mi pohpoh cu an rak thah dih hna lawng si loin an khuacop in an rak khangh piak viar hna ti asi.  
  
Pathian mi nihcun, "Khua mipawl nih khan aw, ka cungah ngilneihnak rak langhter in thleninn rak ka onh hna sehlaw cu, anmah rualin ka rak thive ne hnga hi teh aw, tiah avan ruat tthan. Ka phazawngdan ken mi rak mit loin rak ceu peng sehlaw, ka arpa zongkha rak khuang sehlaw cu, misualpawl nih olsamtein ka umnak kha an theih lai i, an rak ka thah diam ko hnga dah mu”  tiin a lung a hung pem duk ai!!!! "Pathian zaangfahnak le diknak nihcun a tthazawngin zeipoh hi akalter zungzal tawn” tiin Pathian mipa nihcun Pathian sinah lunglawmnak he Bawipa sinah mithli lungthluahmah cun thlacam pah cun a khualtlawnnak zalam cu apeh zulh tthan ti asi.  

Rom 8:28 “Pathian nih hin, amah  a dawmi hna caah le amah nih aa tinhmi ningin a khawhmi hna caah cun, zeizong vialte hi a ttha lei ah a serpiak ko hna ti kha kan hngalh...” Amen.

Thursday, July 02, 2015

MIFIM,CATTIALTU,DOHTU CU KHUIKA DAH??

1Kor.1:20
Cucaah cu nihcun nan mifim hna cu khuazei ah dah a chiah hna? Nan cathiam hna zong cu tah? Vawlei fimnak in bia al a thiammi hna kha tah? Vawlei fimnak hi cu hruhnak asi ti kha Pathian nih a langhter.

Pathian hi fimnak le theihnakin hmuhchuah khawh mi asi lo. Tu chan lawngah si loin kum zabi liam cang mi ah khan mifimthiam thiam an rak umcang ko, "Greek mipawl lebang nihcun fimnak hi ahawl in an hawl tawn," tiin Bible zong nih akan chimh. Hnungzultu Paul zong nih khan Greek mifim an timi(Philosophers) pawl zong kha arak hmaichawnh bal hna (LAMKALTU:17), biahalnak atthlak si lem lo i kan ruah mi, asinain Pathian nih atthlak a ti mipawl zong hi kan tuah tawn, Pathian awm hi ka zum lo heitibantuk, zumduh lo vaitiko nain zeiruangah dah ka halnak hi aka leh hnga lo tiin kan mah le kan mah cu kan vai i hallehlam hoi cu, mah le mah biahalnak cu kan mah tenih kan vaifianter cop hoi tawn cu..!!, "Hi vawlei a eltu cu khuika dah?" tiah arak ti bal fawn.

Pathian nihhin Amah kan theihkhawh nak dingah hin lampakhat a kan pek.Cucu,"Biachim atthlak," hi a si. A atthlak na ti ve lo maw, Greek pawl nih pathian torlecheng an nei, ropi le maksak pipi an nei lioah Jesuh kan hrangah athi, ti van aupi le van chin lengmang cu Greek mipawl kha American mi sihna sehlaw cu"Tlau, loh" lohtlau ti zong maw an rak ti ziar khawh men hna.
Kan harsatnak nak hmunin kan bawm dingah kah auh, asinain daiziar tein akan umtak caan a um tawn, khawika dah Pathian cu an ti cuahmah lioah Khamhnak thawngttha van chim deih hna cu leit dirhmun in van zoh ahcun thil atthlaktak hi cu arak si ve dah kaw!!! Asinain mah hi Thawngttha hi A mah a um ti kan theih khawhnak dingah kan zumhnak kha fiangtein Amah ah kan i fian hmasatcem aherh. Kalvary Thawngttha nihcun kan hmuhkhawh lomi nun kan  neih khawhnak ding caah Amah Bawipa Pathian nih kan thinlungah hleihlak a rak kan  donh piak lai.

KA HELHKAM VETUK TAWN


Voikhat cu keimah bulpak khuaruahnak ah ka thinlung chungtein ka rakhlehkam ve ngaimi thil pakhat arak um, cucu aho khi hla varuah ning law va chimpi, va ceihpi ve ning law tiin ka ruat tawn ve, asinain kum zeimawzat avan liamhnu ahcun ahlan i ka rak helhkam vetuk tawnmi he ai khatbakmi (issue) te cu vanchiat vantthat kan hei ti hnga maw, atu i ka umcuahmahnak Philippine ah a um vemi kan laimi saya Vum Cung Nung, Ph.D tuahcuahmah lio mi cu afarnu nih athihtak caah, cu boruak he pehtlaiin vatopi dingin ka hawile tthenkhat pawl he zaankhat riakin an inn ahcun kan va kal hna, azaanah cun biasongtlorh pahkhin thih le hloh cungcang khi kan vai i ruah hna, cuzaan ahcun Savenday Adventist Bible Seminary ah Ph.D a kai cuahmah lio asi ve mi saya Mang Hup Luai,Falam Baptist pastor nihcun akan telpi ve fawn, kan bialaklai te ahcun biahram pakhat te avan rolhta ve duak, cu biafangte cu caan zeimawzat ka ruah ve tawn mi, thilpipa  ava si lo hmanhah kan theih ve hrimhrim dingah thilttha asi ttheu lai tiin ka rak ruah ve tawnmi biafangte cu saya Mang Hup Luai nihcun avan chim ai!!. Cucu zedah asi tiah cun kan nih laimi nih kan vai i cawn piaktuk lem lo thil hna khi asi rua hlah maw tihna khin ka ruat, atu kan chan cu (IT) chan asibantukin akhuikahmun kan um ko zong hmanh ah thawngpang, poiherh tete i chimh chawnh kan duh zongah innchak,thlangpa vai auh duakmen bantuk khin thawngpang zong olsam tein kan i thanh kho cang hna.

Ka van chimduhbik mite cu zeidah asi tiahcun thih le hloh kan ton caanah khuachingchan, tluangdang i um kan si cio bantukin thih le hloh kongah thawngpang kan van i theihter titawn ahkhin ahleice in Online chungah zualkhawh nak ca heitibantuk si maw, kan van ttial caanah khin kan zualkhawhnak caa tangah  athitu hmanthlak he komhin kan van tarchih tawn, mah khikhi ka rak helhkamtuk ve tawn mi cu asi, ziah tiah cun mithi cu mithi kan si ko e, asinain athimi hmanthlak kan tarchih duh asi ahcun athihnu hmanthlak cu tar loin, an dam lio hmanthlak hmanhah an i dawhnak cem hmanthlak te he khin tarpiak chih khawh i zuam hna usih law zeitluk khin dek, azohtu siseh, athimi innchungkhar hrang zongah  zohremdeuh hna khi asi hnga maw tiah, ka hei helhkamtuk caah khin ka van ttial ve le si, ka chimsual si maw, ruahnaksual asi sual asi ahcun nan theithiamnak kan nawl hna.

Online ah mizapi hmuhawk ah zualkhawhnak caa he hmanthlak he avan tar caan poh ahhin ka hngak aka dohngai ve tawn, ziah tiah cun mizapi hmuh ah thiciami hmanthlak he van tar ngai khi lung atthat lo lawng si loin, zaang aram deuhtuk lo maw aw tiah ka hei ruah ve ruangah khin ahei si ve. Hmanthlak he kan tar koseh kan tiah cun adam lio hmanthlak hmanah an i dawhcemnak, an chuahtthatcemnak hmanthlak he tarkhawh hna khi va sisehlaw thilttha, tar ciocio zongah khin thil dawhdeuh hna khi asi hnga maw tiin ka ruat. A hmanthlak hrimhrim seh kan duh ko kan ti asi ahcun inbox tu hna ahhin i kuat sehlaw te attha deuh hnga maw ti hna khin ka hei ruat thulh ve!! Azeidangah,nan ka ruahpiak sual nak hnga lo kan mah laimi ka duhsaktuk bia ruang tuah khin asi.

Kai lawm...!!!!

Monday, June 29, 2015

SER SIAM THU LE HLA

Judah pawl Bible cu, kan nihnih "Biakam HLun" kan timi hi asi i, Bu 39 ṭhit khâwmmi asi tiin kan ruah, Judah pawl belte nihcun Bu 24 ah an chuah ve thung. Kan nihnih Bu hnih, Bu thum i kan neih mipawl hi Bu khatah an tuah tiah an chim.Biakam Hlun chungah cattil langhmaisacem mi cu, Rilisen an tan i,Miriam  hla (Exodus 15:21) le Debor i hla (Biceihtu dalnga 5) mipawl hi an si tiah thu le hla thiam, mifim zingzawitupawl nihcun an chim.Ttialhmaisami lei in chimhamisat, relhmaisat silem theng loin, Genesis in van zohthok i zuam hnik hna usih. (A) Ceu siamnak. Genesis 1:3-5. Ahme pathumnak  ahcun, Cun Pathian nih, " Ceunak um seh," tiah ati i ceunak cu a hung um. Ahme palinak ahcun Ceunak cu a zoh i aa lawm. Ceunak le muihnak cu a tthen hna i ceunak cu "Chun" tiah  min asak i hmuihnak cu "Zaan" tiah ati. Zaanlei cu a hung dih i zinglei kha a hung um - cucu nih khatnak ni cu asi, ti kan hmuh khawh.


(B)Ni le thlapa, arfi sersiamnak thu: Genesis 1|:14-19 ahcun, "Chun le zaan atthentu ding le ni le kum le caan kha zeitik in dah an i thawk cio ti hngalhtertu dingah van ahkhin ceunak um hna seh: cun ceunak hna nihcun vawlei hi ceuh hna seh," tiah ati i cu bang cun an hung si. Ahme 16 ahcun Cucaah  Pathian nihcun Pathian nihcun  ceunak nganpipi pahnih hi aser hna,ni hi chun uktu dingah aser i thlapa hi zaan uktu dingah aser: arfi zong khi aser hna. Ahme 17 ahcun ceunak cu vanah khin vawlei a run ceuhtu dingah a chiah hna, a hme 18 ahcun chun le zaan a uktu hna ding le ceunak  le muihnak a tthentu hna dingah a chiah hna. Atuahmi kha a zoh i a lung asi. Zaaneli cu ahung dih i zinglei kha a hung um, cucu ni linnak ni kha asi" ti kan hmuh khawh tthan.

Hika i Genesis cattiltu nih Ceunak a van um thonak a chimning hi khuaruahhar ngai thil khi arak si. Bung 1:3-5 ahhin, “Pathian nih ceunak um seh, tiah ati i ceunak cu a hung um ko. Ni le thlapa le arfi tepawl an um hlan i, ceunak van ummi hi, zeibantuk ceunak khi hla a va si hnga???? Fiagtein mah hi asi tiah aphihmante in van leh ding cu thil harsa ngai cu asi ve ko. Ni le thlapa le arfi pawl cu, a ni li-nakah a siam ning cu bung 1:14-19 lawngah khin kan van hmuh fawn hoi.
Cuticun, a nikhatnak thokin, “Zaanlei a um i, zinglei a um fawn” a van ti tthan hoi, ni tlak lei le ni chuak lei hi, zaanlei le zinglei umtertu le an si hoi fawn. Ni siam hlan nithum chung i, zaanlei le zinglei van um vezel fawn hi,  zeihla a um zia si ve ngai tak hnga???Mahbantuk tete van ruah ahhin, Bible hi zeitluk tiangin zumhding asi ti hi, acaan ahcun kan ruah aherh ve ngaimi thil pakhat lak i aitel ve mi asi ruah hlah maw tiin ka ruat!! Zumtu kan nih  Kristian pawl nihhin hibantuk bia ai kalh deuh mi tete le ai lolo mi tete pawl hi sawisel si maw, relchiat hi kan duh tawn lo, asinaknak hin kan pawm tawptawp cu asi bik ko. Van sawisel le van chim uar deuh ahhin cun PATHIAN duhlo zawng kan chimsual lai tihi kan i phantertuknak hin kan chim ding si maw, kan tuah dingmi taktak asi mi thil tampi kan tuah lomi tampi hi arak um tihi kan theih aherh ngai mi asi tiah ka ruah. A ṭhen nihcun mahhipawl hi Thlaraulei thil chimnak asi tiin an cawnpiak tawn fawn hna.

Hibantuk in; hika “Genesis ttialtu nih vawlei sersiamthu a chimmi hi, ttahteinkan zoh asi ahcun minung sining phung achimnak hi arak si. Bible holh phung ahcun, minung hi "Muihnak” asi i, Pathian hi “Ceunak” a cu asi. "Lei hi a rawk i alawngpi asi,"atimi zong hi, minung achimduhnak asibik. Kanmah ah Pathian arak um hlan ahcun, achia mi le ai rawimi, alwngpiin a ummi kan si ko, amuidup mi kan si ko, Minung ah Pathian a van um cun, “Ceunak” a van um, mah cu van chimnak cu asi, cun ‘zaanlei a um i, zinglei zong a um' tizong hi, hibantuk tthiamtthiam arak si.Zaanlei a um, tihi a chim hmaisa zungzal, Zaanlei hi minung chimduhnak arak si tawn, zinglei hi Pathian chimduhnak arak si. “Minung a umhmaisa i, cuhnu ah thlarau" tibantuk khan. ( I Korinth 15:46) "A umhmasa mi cu thlarau kha si loin vawlei pum kha as i deuh, vawlei  pum kha asi deuh, vawlei pum hnu ah khan thlarau pum a ra." Cucun, minungah Pathian a van um hnu zongah, kan minung sinak cu aum ve zungzal tthiamtthiam ko rih, “Keimahah Pathian a um” kan ti lio ahin kan mah lila zong hi kan rak um thotho ve rih, Pathian le kan mah cu kan umtlang. 

Cucu, zaanlei a um i, zinglei zong a um fawn, atimi cu arak si, tiin an rak ti.Tahchunhnak bantukin minung le Pathian umtti le tlanglengttti tizawngi hman ahcun van relfian, van chimfian zong khi a nuam deuhngai tawn. Asinain, a ttialtu nih aitimhmi tak khi ava si hngaingai hnga maw?? tibelte cu biahalnak tlak, halkhawh mi asi tiin ka ruah. Cubantuk chimrelnak cu va si ko sehlaw, vawlei sersiam thoknak a chimmi le, a hnu i satthil, ramsa asersiam ning pawl hi, a tak si loin, thil dang tahchunhnak an si tinak maw a si hnga?? Zeibantuk i chiah ve ding khihla an va si ve hnga?? tipawl hna hi van ruah cetmat duh ahcun lungmit cikcek in ruahtlak thil an si ve tthiamtthiam fawn. Zumtu kan sibantuk in Abia hi thei sawhsawh loin amu kheh i theih khawh hi i zuam cio hna usih law, ahleice in Pathian rian kan ttuannak ahhin hmual zong anei khun lai dah tiah ka ruah. Umzia nei loin kan pomtawp heiti bantuk hna kan si sual men ahcun hruaitu sual si afawite, fiangtein Pathianbia hi kan theih khawh nak hnga, Thlarauthianghlim sawm zungzal khawh i zuam hna usih.

Thursday, June 25, 2015

THEIHKAUHNAK ( General Knowledge )

BIBLE :-
1. Kum 1525 khan England ramah Mirang holh in Bible ahmasabik ttial arak si.
2. King James Bible hi England ramah kum 1611 ih ttialthawk arak si.
3. Kum 1671 ah Rom ramah Arab holh in  Bible pumpi hi chuahthawk arak si.
4. Stephan Langton, Archbishop of Canterbury nihcun kum 1214 ah Bible i Bung ( Chapter ) le Cang ( Verse ) pawl hi a tthen darh, Bible bung le caang felte i kan rak neih thainak hi asi.
5. Bible i khuapi hmaisabik dinhtu cu Kain ( Seem 4 : 17 ).
6. Bible i nupi pahnih nei hmaisabiktu cu Lamek ( Seem 4 : 19 ).
7. Abraham hi kum 99 a ti-ah Pathian he biakamnak an tuah ning bantukin avunzim atan( Seem 17 : 24 ).
8. Ishmael cu kum 14 a siah a serh(avunzim) a tan ve ( Seem 17 : 25 ).
9. Isaak cu ni 8 i upa a siah serh(avunzim) a tan ve ( Seem 21 : 4 ).
10. Bible i minung ni  hmaisabikmi cu Sarah a si ( Seem 21 : 6 ).
11. Minung sattilvulh mi lakah Bible i min lang ve lomi cu  Chizawh a si.

RAMSA UMTU NING  
1. Vawleicung Va lakah a facem tiin zumh mi  Humming Bird pawl hi an cithlah ( an i mate ) lio ahhin an thla hi second khatah voi 200 hrawng an zah man ti asi!
2. Zawhte hi nazi pakhatah meng 30 i cakin atli kho mi asi.
3. Africa ram um sahngawngsau ( Giraffe ) pawl hi rang nakin cakin an tli kho, Sahngawngsau dang nakin tiding loin caansaupi an um kho deuh.
4. Palap ( Bat ) nihhin nazi pakhat chungah rannung ( Insect ) 1,000 leng a ei khawh hna ti asi.
5. Vui / Sai ( Elephant ) hi khup pali an nei, a sinain zuang belte an zuang kho ve loh.
6. Sahnawngsau hnukhi cawhnuk bantuk men in ai rawk colh kho lo.
7. Vom pitling atthan adihcang mi nihhin ha 42 an nei ti asi.

MINUNG
1. Minung lu ahin ruh 22 a um.
2. Hlanlio Egypt pawl nihcun lung in an tuahmi chantling ( Pillow ) an i tlinh tawn.
3. Minung kaa ahin nitin-tein cil quart khat ( Gallon khat hmun-li i tthen, hmunkhat hrawng ) a tuahtawn ti asi.
4. Tu i vawleicung i minung adammi an zate hi vawleicung i minung achuak mi dihlak 10% hrawng kan si.
5. Hngakchia 10 lakin pakhat zel hi atho aa zungzal tawn ti asi.

VAWLEICUNG 
1. Midum ( Negro ) lak i South Africa President hmaisabik Nelson Mandela cu kum 1994 ah biakamter in lak luh arak si.
2. USA ralvennakbuk Pentagon hmunah zunramthiarnak room 284 a um.
3. Awnmawi le hla leiah sunlawihnak Grammy Award cu kum 1959 ah pek an rak thok.
4. Jupiter hi Planet lakah ai hercak bik mi a si.
5. America ram ahcun kum 1747 thok in Krismas Thingkung ( Christmas Tree ) hi neih hram an i thok, a hramthok  ahcun thingkung hmang lo-in Pyramid bantuk i thing an kilhkhawm mi an rak hman tawn.
6. Ni cahnak hmang i Mawtaw tuahchuak hmaisabik mi cu kum 1955 ah USA ram Chicago ramkulh ah phochuah arak si.
7. Tennis lentecelhnak asi mi Davis Cup hi kum 1900 ah USA ram Boston ramkulh ah neih hramthok arak si.
8. Vawleicung i Ui zohter-zuamnak ( Dog Show ) cu England ram New Castle ramkulh, kum 1859 ah neih thok arak si.
9. Nu Magazine hmaisabik “ The Ladies Mercury “ timi cu England ram London khawpi ah kum 1693 ih chuah hramthok arak si.

Reference : Diktawn 2007, November.

Tuesday, June 23, 2015

GENERAL KNOWLEDGE

BIBLE : 
1. Bible i thilphan mipawl kan hmuh mipawl hi  Mediterranean, Tigris chaklei ram Euphrates le Nile tiva hawkuam ram lakina van irhchuak mi an rak si tawn.
2. Bible i kan hmuh ningin Israel phun 12 lakahh tthawngbik le thiltikhobik mi cu Judah miphun an si.
3. Bible nih akan chimh ning ahcun minung hmaisabik Adam kha kum 930 adam.
4. Bible ah minung damsaucem mi cu Methuselah a si, Adam nakin kum 39 in a dam sau deuh. Methuselah i pa cu Enok a si.
5. Noah kha kum 950 a si-in a thi, Abraham cu kum 175 lawng a dam ve thung.
6. Bible ah mi hmulmet hmaisabik cu Joshep asi. 
7. Bible i biakam kuang tuahtu cu  Bezalel asi. 

RAMSA PAWL: 
1. Kalauk ( Camel )nakin zupawl(mouse)hi tiding loin saupi an um kho deuh.
2. Sai pitling ha hi 4 kg le a cheu hrawngi ritmi asi tlangpi.
3. Tikep ( Ti chung i kepte ) pawl hi an damchungah a cang le a pa, a cang le anu tiin an i thleng tawn.
4. Khuai-pa pawl nihhin Pa ( Father ) an nei lo. Khuai siangpahrangnu tiin avan chuak ve tawp ti asi.
5. Tuu (dum) nak mipawl hi (Tuu) var mipawl nakin thilrim theihnak an nei ttha deuh.
6. (Tuu) pawl hi an i hngilh ahhin an hngawk ve tawn ti asi.
7. Humming Bird timi vate nihhin a zuantikah a thla hi second khat sungah hin vawi 50-75 hrawng a zah manh ti asi.
8. Thil hnu-hma zingzawi ttheu tawnmi uico pawl nihkhin phir Unau rim an tthen danglam kho loh ti asi.
9. Tho phunkhat ‘ My Fly ‘ hi nikhat chung lawng an dam tawn, Chungchep hi kum 100 tiang an dam kho ti asi.

MINUNG PAWL :
1. Thluak ( Brain ) za ah 85 hi ti lawnglawng a si.
2. Kuttin hi Ketin nakin a let-li in a tthang cak deuh.
3. Khabehmuldum nakhmanh in  khabehmulvar pawl hi an tthang cak deuh.
4. Kal ( Kidney ) ahhin nitin thisen liter 2,000 dengmang akal tawn, kal nih thisen athianhlimter mi lakin 99% nak tam hi taksaah aherh ning bantukin a kal tawn ti asi i, adangbelte hi cu zunah aituah tawn ti asi.
5. Thisen hi Plasma le Blood Cell nih a tuah ti asi.

Reference : Diktawn December, 2007.

Tuesday, June 16, 2015

BURMA RAM PRIMINISTER HMAISABIK "U NUH"

Burma ram Prime Minister hmaisabik U Nuh hi 1907 May 25 ah khan Irrawady region Wakema khuaah U San Tun le Daw Saw Khin te karah arak chuak. an unau hi pahnih pahnih telawng an si. Ahngakchiat lioah Tun Minn tiin auh arak sit awn, amin tak cu  Maung Nu a si. kum 1929 kum ah khan BA degree a rak lak, a Graduat hnu ahhin National Hight School Pantanaw ah Headmaster rian ttuanin aum hnuah  1934 ah khan Rangoon University ah Law a cawng tthan. Kum 1935 kum ah khan Rangoon University Student Union ah President dingah thim asi. Mahhi kum thotho ahhin Mya Yi hi hin innchungkhar an rak dinh ve fawn. kum 1938 kum ahkhan Gen. Aung San nawrna ruangah Dobama Asiayone ( We Burman Association ) ah ai pumpe ve, Takhin Nu timi min hi avanput hramthawknak asi. Cuticun Burma ram politics ah zuanhram avan i thawk ve colhnak asi.  

Mahhi caan lio caan ahhin Takhin ( Master ) member pawl cu  British cozah nih an rak tlaih len hna lio asi. " Takhin Tuaithar thla 6 chung thawnginn ah aum " timi holhkam lar cu avan chuahter phah ti asi.  Asinain Takhin Nuh nihcun cu holhkam cu poisaknak nei loin  Bristish cozah adoh zungzal dingin minopawl cu hehtiah a fawrh hna ti asi, Takhin Nuh hmalak nak ruangah cun Burmese thalai/mino lakah ramdawtnak le  British cozah huatnak thinlung neitu an van kharchinnak zong hi asi ti asi. Kum 1940ah khan Takhin Nuh cu  Bristish cozah nihcun a van tlaih. Gen. Aung San belte tlai loin a rak i thup manh rhamhram ti asi. 26th December, kum 1941ah khan General Aung San " Thirty Comrades " pawl nihcun Burma ramnih  zalennak sangbik a neih khawhnak dingah ralkap nuncan cawng dingin  Japan ram lei an rakpanh ti asi. Burma Independence Army cu cutin dinh in avan um, General Aung San ralkap  Burma Independence Army pawl le  Japan ralkap pawl nihcun British cozah cu Burma ram in an van dawi hna i, Burma ram cu Japan kuttangah cutin a van um tthan. Japan cozah nihcun  1943 kum ah khan Burma ram cu Nomial Independence a pek, Dr. Ba Maw nih ahruaimi hna cozah dinh asi  i, Takhin Nuh cu Foreign Minister canvo pek a si. 1945 kum i Bristish cozah nih Burma ram a van lak let tthan hnu khan  U Nuh nihcun Politics vawlei cu avan dinhtak ve rih.

Gen. Aung San le U Nuh  hi hawikawm ttha ngaingai an rak si iU Nuh Burma Politics movement i ahnukluttu zong hi  Gen. Aung San arak si. Gen. Aung San le  U Nuh tepawl  Dobama Asiayone le Student Movement ah an ihman lio hrawng ahhin Gen.Aung San a hawile pawl hi U Nuh tein ah an rak celbualnak hmun asi tlangpi tawn, Gen. Aung San le a hawilepawl  U Nuh tein ah akhuasak lio hrawnghrangah hin bazarnak heitibantuk an i deihlocaan voitampi an rak tong vet awn, U Nuh Daw Mya Yi nih hin  Pantanaw i aummi a nu le pa  sinah tangka avahal tawn hna ti asi. Gen. Aung San le ahawile nihcun  U Nuh hi " Ko Gyi Nu " tiin an auh tawn ti asi. British cozah nih Burma ram an uk hnu kum 1946,October 10 ah khan Gen. Aung San nihcun  U Nuh cu Politics ah au tthan in Anti Fascist People's Freedom League Vice President dingah a van chiah tthan. 

Kum 1947,July 19 ni ah Gen. Aung San le a Cabinet tepawl Galon U Saw' nih a thah hnu hna ahkhan  U Nuh cu British Governor Sir Hubert Rance timi nihcun  Interim Government a tuahter, British Colonial Burmese Prime Minister a van si. Burma ram nih freedom tlamtling  Full Independence a van neihkhawh nak dingah  Gen. Aung San hmalaknak cu pehzulh peng avan si, Burmese Prime Minister U Nuh le Bristish Primier Clement Attlee te pawl nihcun October 1947ah khan " Nu- Attlee Agreement " remnak an siam tthan. cuticun, Burma ram nihcun  4th January,1948 Ni ahkhan full Independence a rak hmuh khawh. Burma ramnih zalennak famkim a neihhnuah Prime Minister hmasabik dingah U Nuh cu lakluh avan si. U Nuh nihhin 1948 kum thokin 1956 tiang khan Prime Minister rian avan tlaih. U Nuh hruaimi party Anti Fascist People's Freedom League cu a vankehdarh ruangah khan 1956-57 karlak ahkhan U Ba Swe cu Prime Minister a van si duak. 28 Febuary,1957 kum thok khan 26 September,1958 tiang U Nuh nihcun Prime Minister sinak cu van tlaih tthan! AFPFL party cu avan buai chin lengmang tikah cun Army Chief Gen. Ne Win nihcun Caretaker Goverment dinhin Prime Minister sinak a van tlaih, 1960 Febuary thla i General Election neih a sihnu ahcun U Nuh kaihhruai mi AFPFL ( Clean ) nihcun cozah siamkho ding khawp in teinak a van hmuh U Nuh cu Prime Minister dinhmun avan i hlangkai kho tthan. Asinain, U Nuh cozah thar cu kumhnih hmanh atlin hlanah Gen. Ne Win nihcun ralkap hriamhrei tthawnnak hmangin  Prime Minister U Nuh cozah nak cu avan chuhsak diam tthan.  

Gen. Ne Win-nih khan U Nuh hi a umnak innah leng chuak kho loin a hren ( protective custody) ah kumli(4) a liamhnu 27th October 1966 kumah khan a chuah zalen ve fabg. Kum 1969 Febuary thlaah khan U Nuh nihhin Gen. Ne Win sinah cozah petthan dingin caa" Interim report" a theh lut, Gen. Ne Win nihcun arak pom piak duh loh. U Nuh cu Sakhua(religious)  thilah khualtlawng harh dingah India ramah atlawng, Burma ramah i let tthan loin England ah alan cih.1969 August thlaah  khan U Nuh nih cun London ah Press Conference a auh hna, Upadi bantukin thimchuah asi mi  Prime Minister ( Legal Prime Minister ) a si zungzal ti achimh fawn hna. 1988 kumah khan  Burma buai hnuah khan U Nuh nihhin  Political Party thar League for Democracy and Peace ( LDP) a dirh tthan, Legal Prime Minister of Burma a sizia  hehtiah a tlangau pi zungzal. Burma Interim Govenment a dirh i, vawleicung cozah dangdang hna a cozah sinak cu pompi dingah anawl tawn hna. U Nuh hi Theravada Buddist sakhua/zumhnak ruhkawl le ai hmangmi asi ti asi. Rangoon khawpi ah Kaba Aye Pagoda le Maha Pasana Guha ( Great cave ) pawl hi 1952 kumah amah nih adirh mi an si. Kum 1961 August 29 ah khan Parliament ah " State Religion Promotion Act 1961" a pass khawh. 

U Nuh State Religion Promotion Act hi a ttha lo ngai, Buddist sakhua/zumhnak nihcun Burma ram state sakhua/zumnhank sithlu seh" tih te le Burma ram Sakhua/zumhnak dangpawl zohniam duhnak nawl, nawl tthalo tete an rak umlen ti asi fawn. Gen. Ne Win ralkap cahnak hmangin U Nuh cozah anthlaknak chan zong mahhi ruangah hin asi ttheu lai tizong an zumh deuh fawn. U Nuh hi Literature lei i athinlung pe ngaimi mi asi i, cauk tampi attial lawng silo in aleh zong tampi aleh han ti asi. U Nuh hi University of Belgrade nihcun honorary Doctorate degree 1955 kum ah khan a rak pek ve. U Nuh le a nupi Daw Mya Yi  hi U Ne Win ngaihthiamnak an hmu in kum 29th July, 1980 zaanlei nazi lai  3:30pm ah khan Burma ramah an van kir tthan.
First Prime Minister of Burma U Nuh hi 14th Febuary,1995 ni ah khan Rangoon i a umnak inn  Bahan Township ah kum 87 asi ah athi, Daw Mya Yi he hin fa panga an nei hna, cupawl cu 1. San San Nu, 2.Thaung Htaik, 3.Maung Aung, 4.Than Than Nu 5.Khin Aye Nu (Cho Cho) te pawl an si hna.




Monday, June 15, 2015

MAH TI SI LOMI THLUMH SUAL AFAWITE..!!!

Jeremiah 17:11 chung van zohhna usih.
"Dinlonak in chawva anei luaimai mi cu Amh ti asi lomi ti abu chungiah atlumhmi vaking bantuk asi, A chan ttim hlanah achawva cu akaltak ko hna lai i, A donghnak ah cun mihrut asi kha amah nih alanghter ko lai."

Vaking nihhin amah ti silo mi zong hi atlumh ve tawn ko rua, Bible caa chungah kan hmuh khawh, a vankeuh i,amah fa ngaingai si loin vadang ti si maw, rulti zong arak si kho men ko, amah fataktak asi lo hmanh ah a rak tlumh lio ahcun dawtnak thinlung taktak in rak tlumh ko hmanhsehlaw, anvan tthan lian chin lengmang tikah cun an nunning umtuzia, an nunphung, an khuasakning an in lawhkhawh ti lo caah pakhat tete in anmah le nun phun, an lam cioah an zamtak diam ko. Hi Thangtthabia hi tulio kan chan, kan dinhmun he aipehtlai ngaiin ka hmuh, tthate in atharin ahopoh zong nih cawng tthan kho hna usihlaw, zeitluk khin dek ava tthat hringhran hnga dah??? Tu kan chan kan kiang le kap cio hi vanzoh hna hmanh usih, vawlei chaw le va duhhakkauhnak  neih le chiah le rum ah hehtiah tlik kan i zuam hna!! kan hlawknak ding asiphawt ahhin cun, kan tangka hmuhnak ding asimi lam hi ahman maw?? adik mi lam asi maw?? Pathian duhzawng asi maw si lo, tizong aruatin kan ruat kho hrim ti lo, kan leitaksa diriamh hi kan i za!! Acubetah kan mah le kan mah kan vai hnemh kho rih, mahtham cu mizong nih an tuah cio hme asi ko cu tiin kan van chimkhawh rih, nangteh zumtu cubantuk Jesuh hnungzultu na si maw?? 

Kuttling lo i tangka lak ka van titikah (Pathian hmaiah adik lo zawngi tangka lakluh/hmuh/don..tbk).Kuttling loin tangka lakluh/ don/ hmuh ruangah nunnuam deuh siseh, mirum siseh, inn le lo tthattha neitu sihmanhhnasehlaw, an fale nunah mah le ti taktak asilo mi an tlumhnak pawl cu a van lawng tthan thotho, an dik lonak, an sualnak pawl vialte zong cu an nunchungah a valangh lo asihmanhah an fale nunchungah simaw, chanchungah si maw alang tthiamtthiam ko, Bawipa hmaiah zeihmanh hi thukhawhmi a um loh!!! Adonghnak ah kan van theihtthan dingi ka chimduhmi pakhat cu cubantuk in vaking nih a mah ti lo a tlumh ruangi akeuh mi ka fale pawl tiin  anunnak bantukin a zoh mi hna nihcun lodiam an zamtak ko, cubantukin kan nih zumtu zong Bawipa hmaiah hin mah ti lo na tlumh sual maw?? 

Vaking bantukin Bawipa hmaiah hman tein na hmuh nak ding asimi thlawchuah,laksawng tangka lakin na ti asi lomi hakkauhnak ti na tlumhsual asi ahcun na chungchuak na thlawhchuah donmi na tefa pawlnih vaking bantukin an in ttiotak ni aphan ve te lai!!!! Zeitluk in dah na fale nih in ttiotak hnasehlaw zeitluk khin dah na lung afah hnga?? Lungfahtuk ruangah hruhtiang hmanhmaw kan hei hruh khaw fawn!!! Zeitluk hmanh in kuttling loin mirum va si ko hmanh usihlaw, chungkhar nuam cu zeitik hmanhah an nei kho lai lo. Maw zumtu nangmah ti lo na tlumh sual maw tihi kan nun van i zohtthan hna usih!! Kuttling loin mirum a va ttihnung hringhran dah!! Kuttling lova hausak a hlauhawm hle mai !!! Bawipa nih in thlawchuah ko hna seh...


MINUTES HNIH CHUAN LO TLAI TA HLAUH TA SE..???

Pathianni chawhma inkhwm ban apiang hian California, Bakersfield hmuna kohran pakhat enkawltu Pastor leh a fapa kum11 mi chu gospel tract semin an khaw kawtthlerah chuan an vak chhuak thin a.Hemi chawlhni chawhnu lam khua zet chu a vawt takzet ani.Chutah ruah ala sur zui bawk nen.. Pastor fapa chu a thwmhnaw lum tha ber leh ro tha ber chuan a inthuam lum sauh sauh va,"Awle,ka pa, ka inpeih e," a ti a.Apa, pastor chuan, "Eng ti turin maw i inpeih a?"tiin a zawt a."Ka pa,kan tracts te nen kan chhuah a hun tawh",.Apa chuan,"ka fapa, pawn chu a vawt hle asin,ruah a sur bawk si",tiin a chhanga. Mipa naupang chuan a pa chu mak ti taka en hau chung chuan,"mahse Apa, mi te chu ruah sur hnuaiah pawh hremhmun lam panin an kal mek reng tho ani lawm ni?".. Apa chuan,"Bawihte,hetiang khwavawt hnuaiah hian ka chhuak dawn lo,"a ti a.A fapa chuan ngui hmel tak hian,"Apa, anih keimahin khawngaihtakin ka kal thei angem?"a ti a.Tlema tim deuhhlek chung hian apa chuan,"Bawihte,i kal ang, kha i tracts chu la rawh,fimkhur ang che," a ti a."A pa,ka lawm e." Tichuan tracts chu a va la a,ruah sur hnuaiah chuan a chhuak ta a.Mipa naupang kum 11 mi lek chu an khaw kawtthler leh in tinah te chuan kalin chu a tracts ken chu a hmuh a piang hnenah a pe zel a.Darkar hnih zet ruah sur hnuaia a vah hnu chuan a huh zawr hneh hle tawh a.A tract ken pakhat la awmchhun nen chuan a kal zel a.Kilkhatah dingmuangin tunge pek leh tur ni ang tih ngaihtuah pahin a hawikual vel ruai a.

A tawpah chuan in a hmuh hmasak ber pakhat lam chu a pan ta chawta. Kawngkhar hmaah chuan a ding a, doorbell chu a va hmet a, mahse, tumah rengin an rawn chhawn lo.A hmet nawn leh thin a,mahse chhawntu an awm chuang lo.A nghak deuh vang vang a,chutah pawh chhawntu an awm chuang lo.A tawpah chuan let leh mai tumin a in her a, mahse eng thil emaw ni tak hian a pawt ding tlatin a in hria a. A in her let leh a, bell chu a hmet leh a, duhtawk lovin a a kik dawt dawt bawk a , a nghak leh hlek a.Eng thil emaw hian chulai kawgka hma sumhmunah chuan a chelhding tlat si.Bell chu a hmet leh a, tun tum chu zawimuangin kawngkhar chu a rawn in hawng ta tlat mai.Kawngkharah chuan nu valai hmel pawh chhe lo tak mai mahse lungngai tak hmel pu hian aw zawite hian,"Enge ka tihsak theih che,ka fapa,"?tiin a zawt a.Chutah mitmeng engsar mai leh hlimhmel pu tak chunga nuisaih pahin,"ka pi, ka ti buai che anih chuan min ngaidam ang che.Mahse,ISUAN A HMANGAIH TAKZET CHE ANI,"tih hi lo hrilh che ka duh a,chuan he ka tract la neihchhun hi pek che ka duh bawk a.Hei hian Isua leh a hmangaihna thu chu a hrilh ang che," ati a, a tract la neih chhun chu a pe a,kal leh mai tumin a inher a."ka fapa, ka lawm e, Lalpan malsawm che rawh se," tiin chu pitar chuan a au zui a.

Pathianni lo awm leh hmasa berah chuan Pastor chuan inkhawm tan anih chuan pulpit tlang atang chuan," Testimony sawi tur nei kan awm em",tiin mipui chu a zawt a. Muangchangin Biakin tlarhnung ber atang chuan hmeichhe pakhat hi alo ding chhuak a. A hmel hlimhmel tak chu a hmuh theih a,he ti hian a sawi tan ta a."He Biakinah hian tumahin mi hre lovang. Pathianni hmasa hmalam hun chhung zawng kha chuan Kristian ka la ni lova.Ka pasal hian kum engemaw engemaw zat kal ta khan min boralsana tawh a,chuta tang chuan khawvel ah hian mal ngawih ngawih niin ka in hria a. Ka pasal thihhnu kum 5 hnuah chuan ka nun khawhar mn hnemturin mi pakhat ka nunah alo luta. Kan hlim duh viau a ka hriat lain midang lakah min rinawmloh san leh a. Chuta tang chuan khawvela dam zui zel chakna pakhatmah ka nei tawh lo. Tichuan Sunday hmasa,khatia khawvawt tak leh ruah sur ni khan hrui leh chair ka la a, inchung ceiling bungrua dahna pindan kailawn chu ka zawh chho ta a, .Hruizen chu ceiling liangah chuan ka suih a, chairah chuan ka lawn ta a. Tichuan hrui hmawr lehlam chuan ka nghawngah chuan ka suih a, chairah chuan ka ding ta a.

Nun khawhar leh mal ngawih ngawih thinlungah beiseina reng reng nei tawh lo chu chair atanga zuanthlak mai ka tum a, ka zuanthlak hma chiah chuan , inhnuai lama door bell rawn ri phut chuan min ti phu zawk mai a."Tupawh ni rawh se, a kal sawn ve leh mai ang chu maw" tihna rilru pu chungin ka nghak deuh va, mahse ka doorbell chu a aia nasa in a ri chhunzawm zel mai si a.A hmet tu chuan hmeh mai pawh chu duhtawk lovin a chum in a chum dawt dawt bawk a.Tumah hian ka doorbell hi an rawn hmet ri ngai si lova, tumah hi min hmu turin an lokal ngai bawk lova,tu tak ni ang maw?"tiin ka ngaihtuah a.Tichuan, ka nghawnga ka hrui suih chu ka ti thawl a, ka hlipthla ta a.Kawngkhar lam pana ka kal lai pawh chuan bell chu a ri reng a.Chutah le, kawngka ka'n hawng chu awih har ka ti khawp mai.Ka kawngka hmaah chuan vantirhkoh ang hmel pu, hmelnung sarh mai, ka damchhung pawha ka la hmuh ngailoh, ka sawifiah thiam loh khawpa hmelmawi ani.A tawngkam chhuak leh cherub aw ang mai a aw mawi chuan ka thinlung hun reitak lo thi tawh chu a rawn khawih nungzawk mai a."Ka pi,"ISUAN A HMNGAIH TAKZET CHE ASIN",tih hrilh tur che in ka lo kal mai ani e, ati a.

Tichuan Gospel tract tuna ka kuta mi hi min pe ta a. Chu angel naupangte chu khawvawt leh ruah sur hnuaiah hmuhtheih lohva a pilbo hnu chuan kawngkhar chu ka khar a, Gospel tract chu uluk takin a thu maltinte chu muangchangin ka chhiar tan ta a.Tichuan mak tak mai in Pathian in ka hnenah thu a rawn sawi ta a. Chawp leh chilh chuan ka nun chu tih danglam ani ta .Chumi hnu chuan pindan chungah chuan ka chhova, hrui leh chair chu ka han la a, heng te hi ka mamawh tawh love, ka mawh ber Isua ka chhar ta tiin ka au chhuak ta hial ani.Second hinh chuan lo tlai ta se hremhuna tawlhliam turin ka lo intihlum hman ang.
.
Han en ula,tunah chuan LAL Fanu hlim tak ka lo ni ta. Gospel tract hnungah khan in Biakin address hi a awm avangin a mimal taka kha angel naupang hnenah khan,ka thlarau chatuan hremhnuna awm tur a hun takah a rawn chhanchhuah avangin lawmthu hrlh ka duh ani tiin mittui tla kiang kiang pah chuan chu nu chuan a testimony chu a sawi a.Pathian fakna leh chawmawina ri chuan Biakin chu a khawk rum rum maia. Chutah Pastor chu pulpit atang chuan lo chhukin chu angel naupang thutna biakin thuthleng hma ah chuan alo kal a. A fapa chu a pawm vawng vawng a insum zawh rual ni hek suh, a tap zawih zawih maia. Chutah Pastor chuan chu nu hnenah chuan tract lo pet u che naupang chu hei ka fapa hi ani, a han ti a, Tichuan chu nu chuan nuapang te chu a pawma, tawng pawh tawng chhuak hleithei lo chuan lawm avangin a mittui alo dir zung zung mai ani. Chu Biakinah inkhawm ho chu mittui tla lo reng reng an awm lo ani.

He thawn thu hi USA California a awm , California a Pathian thu ka zir laia min zirtirtu Dr Rene Quispe an min lo thawn vang vang ani a, thil thleng tak tak em ni ka ti a, aw thil thleng taktak ani. Thawnthu phuahchawp ani lo a ti ani.Chhiartu unua duh tak, Pathian rawngbawl tur hian thiam leh fin ani lo, hausak leh retheih pawh ani lo, upat leh nuapan lam pawh ani lo. Ramthim ram ro hla taka kal kher pawh ani lo. Kan bul maiah hian nun beidawng kan tanpui ngai tamtak an awm a, athen tan chuan second hnihkhat kan khawtlai pawh thil pawi tak ani thei a ni.Tin, chhiartu te zingah nun beidawng em ema, nun pawh thlahlel tawh lova inawh hlum hial duh rum rum tawh te in lo awm anih chuan heihi hre reng rawh. “Isuan a Hmangiah tak zet che a sin” tih hi. I thiantha ber ber leh, i chhungte, nuleh pa leh unuate, leh i bialnu i bialpa te pawhin an lo phatsan tawh che a, an duh tawh lo hial che pawh ani mai thei. Mahse “Isuan a hmanagaih tak zet che a sin” I buaina chu Isua hnenah thlen rawh. Anin a hun taka chhanchuaktu tur che a rawn tir mai ang.

By
PL THLENGA Chhakchhuak


Thursday, May 28, 2015

APPLE IN ZUMTUNUN CAWN DINGMI

Apple hi thei lakah thei hrisel le thaw timi lak i thei phunkhat asi ve. Mirang pawl le bang nihcun zeitin dah an chim tiah cun "An apple a day keeps the doctor away"  titiangin an rak chim..!!! Thei hrisel le thei thaw asi ruangah zumtu kan nun he vantahchunh dingzongah airem ngai tiah ka ruah, a zeizawn te ahhin dah zumtu nih kan i cawn dingmi asi ti van zohusih.
(1)A HAWNG- A hawng hi ei akan caktertu asi lawng si loin a dawhtertu asi fawn. Ahawng hi thawlotuk, eicak lotuk dingin lang sehlaw cu achung athawtnak taktak zong khi tepcaknak kan neih lo lawng si loin thawtein kan eikhawh ding khi a zumh um lem lo. Asinain ahawng dawhtukmi ruangah cun achunglei thawtnak tep le ei dingin mitampi cu ahruailut tawn hna. Cubantuk in kan nih zumtu zawng hi minih an tlikpah zongin an relkhawh mi nunzemawi, atak i nunpitu si usihlaw cu zumlotupawl khi zeitluk khin dek kan va hik khawh hna hnga!! Neih le chiah, tha le zaang tampi dihin Pathian ram kan ttuannak pawl asawt tuk lonak chan hi ahmante ahcun kan rak lang ning hi arak itum lotuk ve hrimhrim zong hi arak si. Lenglei kan langh ning zongah siseh mipi hip kho ding le duhum tein kan langhter, kan nunpi hi arak herhtuk fawn.

(2)ATAK(a chungsa)- Ahawngkheh hnuah cun atak, asaa, kan van eikhawh. Ahrisel lawng si loin, titampi a zawi chih, lungsite in khim koin eikhawh arak si. Kan zumtu nun cu fiantein an van hlathlai tikah cun atthatzia avan hmuh khawh lai i, zumtu nun cu tlei le puar tein a van tlaan khawh ve cang lai.

(3)A MU – Amu hi ei lo ding thil asi, atak, asaa eikhawh hnuah cun apple dang tampi eiawk a um tthan khawh nak hnga amu/aci cu cin tthan/tuhtthan ding asi. Cuticun apple dang tampi avan chuak tthan kho lai. Cuticun zumtu nun atak an tlaan, an zawh hnuah cun acii/amu atang lai i, hlonh men loin acinnak hmundik teah an cin tthan lai  i, tampiin atharin avan tlai tthan lai ding khi asi. Mah hihi Thawngtthabia phuandarh a umzia ding tak cu asi.

Apple itumtukmi bantuk hin Khrihfabu/zumtu cu mihmuhnak zawngah dawhtein, i telve an caknak hmun kan si awk asi. Zohmen in duhtawk men loin aduhumnak tlaan dingah kan van i telve i, atthatnak kan theih chin lengmang, tlei le khim tein Khrihfabu/ zumhnak luhcilh in, anuamhzia kan van theihkhawh chin lengmang fawn. Cukha hmunah lawngah i duhtawk/ i za loin a mu/acii arak um kher ruangah hin ruahnak arak tibuai vetawn, E khei!! Khirhfabu nihhin a nuamhnak lawng le aduhumnak lawnglawng tlaan mentu kan rak si hrimhrim lo tihi kan theih tthan dingah ka van chimchap duh fawn. Luangchuak ve ding khi kan si: tampiin theitlai chuahtu ding kan si tihi akan cawnpiak mi cu asi. Zumtunun Khrihfabu hi kan luhcilh lo i, lenglei lawngi a cuantu si loin, “Misur cu athurthur he” ti sawhsawh loin theitlai chuah kho ding tiangin luhcilhtu kan si hi a pawi mawh tuk hringhran tihi pakhat cio nih kan nunnak ah atharin theitthan hna usih tihi BawiKhrih min in kan sawm hna.

Sunday, April 26, 2015

I ZUMHSUAL AFAWITE--!!!!

"‘Bawipa, Bawipa tiah a ka timi paoh in Vancung Pennak chungah an lut dih lai, tinak asi lo, sihmanhsehlaw vancung i a ummi ka Pa nih tuah hnaseh ti a duhmi a tuahmi lawnglawng kha an lut lai. Cuni cu a phak tikah, mi tampi nih keimah cu, "Bawipa, Bawipa! Na min in Pathian bia kha kan chim i na min in khuachia kha tampi kan tuah hna, an ti lai, khitikah annih cu kan thawh hna lai i, "Nan nih cu aho nan si kha kan hngal bal hna l. Kal ko u,that lonak a tuahtu hna," tiah ka ti hna lai.(Math:7:21-23).

Pathian minin thawngtthabia chimtu, khuachia pawl siseh a dawi khotu, khuaruahhar thil aphunphun atuahtupawl hnawlmi an rak sizia van hmuh cun khuaruahhar ngai asi ko. Minung mithmuhnak ahcun Bawipa hrangah an neih, an thazaang umek in hehlechet tiah rianttuantu, hmainawrtu an si ko nain hnawlmi an van si tthiamtthiam tikah hin zumtu thinlungah ruahnak tampi, mah le mah  i challenge nak siseh, kan nun  i X-RAY tthannak dingah kan hrang Pathian khuakhan, remruahmi thil asi ttheu laidah tizong ka zumh.Angaite tiah cun an riantlaihmi siseh, an rianttuanmi si hnaseh, atlangpiin mi nazaran  zongnih an tlaih khawh lomi rian, an tttuankhawh lomi rian, sinak sangpipi rian an si hna,cutibu cun hnawlmi an si tthiamtthiam.Jesuh Khrih min an chimngam ning,an phuan ngam ning te hna siseh (chalngam ning) te hna siseh vanruah hin cun mi raltthatuk an va si tiin kan chimkhawh men ko, leimit hmuh ning ahcun an thiltuahmi, van zoh siseh thilropi, thil sunglawipipi an tuah mipawl van hmuh ahcun Jesuh Khrih min, raltthangai i an chim, an phuan ning zong cu an rak i tlak ngai ve tak ko.

Asinain, an mahbantuk le anmah rianbantuk a ttuanpha kho lomi kan va si kho men asinain, kan rak tthahnem ziar ai!! Annih nengmang hmanh vanram an kai khawh lo asi ahcun kan nih hrang ahcun zeitluk khin dah vanramkai khi a va harhnga?? Convo sunglawi, rian tthattha attuantu asi ti, fiangtein fianh ho loin kan theih khawh hna, asinain thil hi a va mak hringhran dah, cupawl cu hnawl mi an rak si diam ai !! Zeibantuk i Bawipa rianttuantu dah na si ve van ruat ve hnik?? Sinak, canvo le dinhmunttha ruangah lungthi te le lunghmuih ngaiin zeizawn ruat lem ti loin a ummipawl zong tor le cheng kan um fawn hna, felnak, canvo, tthahnemngaihnak, fimnak le thiamnak, thianhlimnak, tuahkhawh ruangah si maw, zulhkhawh ruangah si maw, vanramkai kan dingi kan ruah sual asi citcet ahhin cun, cathiang cungah kan hmuhmi Bawipa Na minin thilttha, thilmak, khuaruahhar thil aphunphun kan tuah, tiin pelhhelhnak hawltu, hnawlmi minung dinhmun i a ummi kan si tihi kan theih ttan dingah ka duh. Zumtu kan siruangah si maw, kan i khawmh zungzal tawn ruangah si maw, thawngtthabia chimin kan vaak,kan tawi ruangah si maw, Khrihfabu chungah sinak canvo pawimawh atlaitu kan siruagnah vanram kai dingi kan i ruahsual asi citcet asi ahcun zumtu kan lam kan i palh cilcek tihi kan theih a hau, hnawlmi lakah nai telve tthiamtthiam tinak asi. 

Adonghnakbik ah chim ka van duhmi cu vanram kan lukhawhnak, kankai khawhnak umchun cu Jesuh Khrih lawnglawng hi asi ko, Amah nih hringhran tein "Keimah hi lam le biatak le nunnak cu ka si, keimah lo cu hohmanh Pa sin an phan kho lai lo," tiah ati. Vanram kan kaikhawhnak umchun cu Jesuh Khrih lawng hi asi caah zebantuk lamdang hmanh a um kho lo, zeitikhmanh ah Amah lo cu lamdang a um kho lo. Curuangah cun kan nunm, Anunchungah i phun, i nunpi, Amah duhnak lawnglawng hawltu, ttuankhotu,zumhtlak zultu si dingah athar in Bawipa nih in thlawchuah ko seh.