Thursday, November 03, 2016

Ziangvek mizia nei innsangnu hi saw ttha ciah ke...??

1. Rawlsuan lawngih tthahnem mi nupi an um.
2. A dunglam zoh lawngih tthazet nupi an um. 
3. Ceiawk lawngih tthahnem nupi an um.
4. Bazar kai lawng thiammi nupi an um.
5. Dawrkaitu lawngih ttha nupi an um.
5. Hlasak lawng thiam nupi an um.
6. Thiamtah lawng thiam nupi an um.
7. Zoh men ding fangi ttha nupi an um.
8. Sayamah hrang lawngih ttha nupi an um.
9. Siizung Sayamah lawngi ttha nupi an um.
10.Nupi dingi ttha taktak nupi an um.
11.Fa le kilkhawi thiam taktak nupi an um.
12. FB i Like pek huam taktak nupi an um.
13. Mi poke hmang taktak nupi an um.
14. Tlangval teer, biak thiam taktak nupi khal an um.
15. Anka le vel thiam taktakkhal an um.
16. Tangka lawng hmangthiam an um.
17. Pasal uk tteutteu tumtu an um.
18. Pasal thurawn loih mah thuthu ih nung an um.
19.Innsungih ngam ih ngam lo, khualak ngainazetmi an um.
20. Pasal thawn kawkawk caanah nau duh lo remrem an um. (tampi lai...etc.@!!!)

Atlangkawmnak ah:
Athupibikmi sawn cu: (sungthu lengnal mizia nei si lo sehla cucu atthabik), famkim tteh timi hi milai nunah umtheilo tluk asinan, ziangkim hi zuam ngaingai ahcun asia khal, attha khal, atlangpiin atthabik asilo hmanah atawkfang cu tuah theilo ngaingai ti a um lo. Sual phei cu a ol sinsin, curuangah kan sim zo bangin innsangnu tthatthum si ngaingai ding cun ziangkimah ttentto, thinsau, teimak nunneih attulzet Pathian ttihzah cingten. 

Wednesday, November 02, 2016

Na rak ruahchap ve awkah: (for Re-Think)


  • Lawng nganpi le ropi tipi chungah apiltertu hi thilfate, samfangtiatte asimi thil zei i rel lo ruangah asi.
  • Zeihmanh ah na rel lomi kha, nangmah an tluktertu arak si ziar kho, curuangah i ralring.!!!
  • Harsatnak pumpelh dingah hehtiah ttanlaknak cun harsatnak teikho dingin zawng, lamhawl hi abiapi deuh.
  • Biakinn hi na hrawllaknak asi tihi theifiang law, Biakinn lenglei hi na mission fiel asi tihi zeitikhmanh ah philh hlah.
  • Na holh athantuk ruangah minih na holh an thei kho lo tinak asi khah.

  • Mit si loin an hna(ear)in an in ngaih, na nuncan hi..!!
  • Pathian bia chim khawhnak, theihthuknakin zulhkhawh hi apawimawh deuh mi hi philh hlah.
  • Inneih hnu, i tthit hnu, i umh hnu ah nai chit lonak hnga (exam field) i na um chungah khan na biahalnak alehnak kha tthatein i zoh cia, atthabikin i timlam hmaisa.
  • Minih akan hngaithlai, an kan thlingtlai kan ti lio ahhin mahhihi na rak philh sual lai, nan thinlung deuhtu kha Bawipa nih an rel timi te hi.
  • Mi theih lomi le  mi ruahlomi thi khuaruahhar le, heh tiah buaipi duh hlah. Jesuh Khrih thawngttha lonhin zeithil hmanh buaipi awk taktak dang hlei a um cuang loh.
  • Note: ( C & P )

Thursday, October 13, 2016

How to prepare for Group Discussion Exercises???

Group discussion exercises are used to assess general behavior traits such as listening skills, social skills and problem solving skills, although depending on the job you have applied for other behavior may be assessed as well.
The group discussion gives the employer an opportunity to assess and observe your behavior in action. The theme or task given to you is often a reflection of what is required in the actual job. Each group discussion exercise will include one or more assessors who are trained to observe and assess your and your team members’ behavior against the behavior relevant for the job you have applied for.

Common behavior assessed in this way includes:
Communicating – how you get your message across, how your body language helps your communication, how you listen to others.

Analyzing & Interpreting – how you work with facts and data, get to the heart of complex problems and issues, and draw conclusions based on the data given.

Team working – how you work with individuals and teams, support others, and allow others an opportunity to express themselves. It is important to remember not to confuse ‘Influencing’ with ‘Team Working’ as it is highly unlikely that both of these will be assessed during a single exercise.

Influencing – how well you are able to persuade others, get others’ buy-in to your ideas, or direct others’ behavior.

Group discussions typically involve 6 to 12 participants and 3 to 6 assessors. The assessors are positioned so that they can clearly see the candidates assigned to them for the entire session. The assessors document everything they hear and observe about each person’s behavior. Upon completing the group exercise each assessor will review the information they have recorded against the desired behavior. The assessors then make a decision about your match against the job requirements.

How to prepare for a group discussion exercise?
Ensure you contribute to the group: Ensure you contribute to the conversation. Often candidates take up behaviors or actions that aren’t actively contributing to the group’s outcome. For example, taking lead of the group, standing up to make notes on a board. Be careful not to fall into the trap of regarding these behaviors as earning you some positive points. In some cases these behaviors can even lead to you being alienated by other group members.

Manage your body language
Ensure good body language and maintain relaxed eye contact. Make sure when you are listening to others you are attentive and demonstrate this through nods and gestures of agreement. If you feel uncomfortable in terms of how you are sitting, simply ‘mirroring’ other people will help. Smiling always helps too.

Manage conflicts effectively
Avoid confrontation and ensure you allow everyone a chance to speak. If someone is consistently rude and aggressive, do not resort to this behavior yourself. Assessors will pick this up. Avoid being forceful or speaking over anybody.

Manage your time
Keeping a check on the time will earn you points. Suggesting that you will keep a check on the time and providing regular updates throughout the discussion will also work well. However, if you commit to this responsibility then make sure you maintain that check. There is nothing worse than the session running out of time when you have appointed yourself as time-keeper.
Include others.Keep an eye out for those who do not say anything and take the opportunity to ask them for their opinions. This will gain you both assessors’ appreciation and other group member’s gratitude.

Ensure you are a team player
More often than not, the group discussion exercises require coming to an agreement on a particular issue. For example, you may be given individual proposals and asked to agree on two of these as a group. In these situations, remember you do not always have to get your ideas accepted. Try to do what is better for the company or organisation as presented in the exercise, rather than what you think might benefit you. If you wish to further prepare for your group discussion, please book a coaching session with one of our psychologists.
Note: ( Re-post)

Tuesday, October 11, 2016

Mifim Pawlnih an chimmi Biaroling Pawl: (thazaang lakank bak an si)

Miropi si dingin i zuam hlah, thilsunglawi tikhawhtu i zuam deuh.  (Narendra Modi)
Kan ruahnak pawl(dreams) hi tihtakthlakin kan ruah asi ahcun ataktak in aphan kho. (A.P.J.Abdul Kalam)
Hawikom thatnak hi athianghlimin atlo, duh anungin ahngettuk fawn, damchung tiangin anguh khawh, phaisa cawi dingin hna in kan i hal ti lem lo ahcun! (Mark Twain) 
I dawtnak hi innchungkhar in ai thok, diknak belte cu inpa chaktlangah. (Charles Dickens) 
Kanmah le bulpak cioah hin zeimawthil pakhatkhat aum dih i, cucu hnabeiseinak hi asi. (Oscar Wilde)
Catialtu miropipi pawlnak in careltu ropipi pawl hi hgnar an um deuh, athei an lawh i, acawmken ning vialte lakin an luat. (Alexander Smith)
Kan khualtlawnnak hi dawtmi le pawl tonnak ah adong tawn, cucu mifim fanu le mifim fapa le pawl nihcun an theih. (William Shakespeare)
Dawtnak umnak hmun ahcun, nunnak aum. (Mahatma Fandhi)
Dawtnak hi mihrut pawl fimnak, fim pawl hruhnak asi. (Dr.Samuel Johnson)
Zeipoh hi naitimh phot asi ahcun tuah khawhlomi a um lo. (Hellen Keller)
Zeimaw pakhatkhat tuah, zeihmanh asi lo ahcun, adang tithan i zuam. Idea, ruahnak atthlak zeihmanh a um lo. (Hightower)
Cauk umlonak khan(room) cu thlarau neilo taksa bantuk asi. (Cicero) 
Revolution um ding cun, Revolutionary party umawk hrim asi. (Mao Zedong) 
Minung sinak fiantein achimfiangtu cu aruahnak le abiachimmi pawl si loin, atuasernak tu asi. Minung cu athiltuahmi in ahodah si ti alanghter tawn.(Jean Paual Satre)
Kan no lio ahcun vawlei hi danglamter kan i zuam, upat hnu belteah mino pawl danglamter kan i zuam thung. (Gart Henrich)
Mi tampi athluthanmi kan rak hmuh ve bal cang hna, vawlei rawkter si loin an mah le an mah an i hrawktu asi deuh. (Godfrey Winn)
Pelhsolh ding thiamtuk pawl nihhin, thiam dang an nei lo tlangpi.(Bejamin Franklin) 
Ka fimnak neihmi dihlak lawng si loin ka hlankhawh mi vailte tiangin ka hman tawn. (T.W.Willson) 
Nangmah bulpak hrim i tuahthat aharzia kha ruat law, midang pawl tuahthat aharlaining cu na theih thiam khawh lai. (Jacob M.Brande) 
Mihmuhlo karlak te i, nanun can kha nanun can dikcem, hmancem cu asi. (Dl.Moody)
Thil pahnih nanunnak i na zulh peng ding cu hawitha le dawtnak dik le hman hi asi. (Mandy Hale)
Thinhannak hi atthlaknakin ai thok i, i chirnakin adong tawn. (Pythagoras)
Micaklo nihcun angaihthiam kho tawn lo, ngaihthiamnak hi micak le thawngpawl mizia asi. (Mahatma Gandhi) 
Miropi nunzia cu mi nautapawl a zohningah alang tawn. 
(Thamas Carlyle)
Mi tlangrel ruangah na thanauter hrim hlah, sawiselthiam mipawl lawmhpinak lung zeitikhmanhah an phun ti aum bal lo. (Norman Vincent Peale) 
Na riantuan harsatnak ruangah khan i lawm, rian awl ti thei hna sehlaw nangmah nakin nauta deuh pawl nih an tuan diam cang lai. (Anthony Robbins)
Mivialte caah ngamhtlakmi si law, mivialte ca zongah ngainat mi si, micheukhat hrangah komhnuammi s ii zuam law, mipakhat caah hawithabik si i zuam, asinabeltein hohmah huatmibik nei hlah. (Benjamin Franklin) 
Biathli vehharcem cu mah le mah ruahnak hi asi. (Marcel Pagnol)
Lei hi azangtuk nain mitlawmpal te lawng nih an ven khawh. (Dale Carnegie) 
Miropi kan si thlu viar kho lo, asinabelte in thilsunglawi tuahnak belteah kan i tel kho zungzal. (He Fosdict)
Biadik na chimtam asi ahcun aliamciami ruatin na buai lai lo. (Mark Twain) 
Mikip nih kan tuahkhawhtawk tuahkhawh cio hi i zuam hna usihlaw, kan mah hrim zong nihhin mak, khuaruahhar kan ti lai. (Anonymous)  

Sunday, October 09, 2016

Zumtu Luangsuak ve Aw!!!

#Oliver Cromwell timi pa cu 1599 kum so hrawngah England rampiah avanglai(aṭhat cahvak lai) tak arak si, cui rampi sung ahcun tangka(silver) hmuh ding khal a um cuca nawn lo ruangah, tangka tuah ding an ṭultuk laifang arak si. An ram sungah an hmuhsuntete lakhawm dingin mipi hnenah afial. Arak vang nasa cu a si ding, hlawhsam beidongin an rak tlungsal. An hmuhmi umsun cu an biakinn tumzet Cathedral timi ih mithianghlim pawl zuk(statue) silver ṭhaciin an tuahmi lawng an va hmuh thu an va sim.

#Oiver Cromwell cun, “Mithianghlim zukpawl cu rawhti uhla, tangkai zetih hman dingah zemṭheh siseh” tiin thupek a suah. Mithianghlim pawl ih zukpawl cu an rawhti ṭheh hnuah ṭangkai zetin an rampi cun an hmang ti asi.

#Zumtu nun hi mithianghlim pawl ih (zuk) mawizet pawl thawn tahṭhiam theih kan si. Mawizet ih um ko nain, ṭhathnemnak, ṭangkainak nei lo, rawhti hnu lawngih midang hrang vivo khalah thlasuah, malsawmnak thlentu ropitak kan si ṭheu. Zumtu cun azum Pathian ruangah luangsuak ding kan si laiah, zumtunun luangsuak lo siarcawklo kan um!! Zumtu daikhepkhep, zumtu tongpaṭhat ih ṭhat aat hmuarhmi ih um, zumtu sinak ngaiṭhatpi men kan vatam nasa em!!!

#Note: Athupibikmi le aṭulbikmi pakhat cu: Zumtu kan nun hi aluangsuak ve maw tihi kan mah le nun cio zohsal hnik usih..!!!!

Zeitindah nihman kan i thok lai

*Aka cawnpiak ding theih kha zingfatein aka hngalhter.Bawipa Pathian nih hngalhthiamnak aka pek caah amah cu ka do lo i ka piaktak fawn lo. (Isa 50:4-5)
*He awakens me morning by morning; He awakens my ear to hear as the learned. The Lord has opened my ear. (Isa 50:4-5, NKjV)

Na nupi si maw, na  pasal si maw, na hawikom siseh, maw na unau he, zeitindah nithar chunni pumhlum nan hmannak dingah zeitiset in dah timhlamhnak nan neih tawn? Zingkatein Bawipa he i minute tlawmpalte tal i hawikawmhnak nei dingin  na caan na pe bal maw? Na tho bal maw?

Asiloah taksa, thlarau thazaanglaknak cang zong thiamloin duhcencen in dah na ih hlurhtawn? Kan theihawk hnga asimi cu: zingfatinte Bawipa he caan hman hi kan (Habit) pakhat ah i chiah zungzal ding kan si. Cuti kan tuah i, kan zulh asi ahcun, kan thinlung akan luahkhat lai i, kan ruahnak zong thlaw achuah lai culawng si loin kan lam zong  akan hmuhsak zungzal lai.

Nichiartein atlawm atam ti um loin Bawipa he i hawikawmhnak nun neih hi, kan taksa thilherhmi thil tampinakin abiapi deuh, ahmaisabikah kan nun kan reportnak hmunpi centre bik asimi Bawipa he ahmaisabikah caan hmangding kan si. Zingtuante minutes pahnih thumte zong hi Bawipa he caanhmanṭi nak ah caan sunglawitaktak asi tihi philh hlah usih. 

Bawipa nih kan tuahkhawh lo dingmi tiangtiangin zeitikhmanh phurrit akan khinh bal lo. Kan nunnakah kan Pathian hi pakhatnak ah kan chiah zuangzal asi ahcun Pathian zong nih ahmaisabik ah akan chiah zungzal ve lai. 

Tuesday, October 04, 2016

Pathianah kan mawhphurhnak

Ahohmanh Pathian nih laksawng an pek hna ning le Pathian nih an auh hna i nan sining cio khan um ko u. Hihih Khrihfabu kip ah ka cawnpiak mi hna a si. ( 1 Kor 7:17) 

Ahohmanh hi aruhlang relrolh in i chim, i cawnpiak hauthengin kan umti loh achan cu  kan hmuhmi le kan theih mi siseh, cawnpiaknak lei zongin kan virh kan khawih thlu deuh ngawt ko cang tiah ka ruah. Ka chimduh mi cu cawnpiaknak hi kan herh ti hrimhrim lo tinak sitheng lo khin Pathian riantuantu saya, sayamah te leikap zongin siseh, akancawnpiak mi zawng atam lengluang ve ko cang, asinain zeiruangah dah kan nun ko ahhin kan i nunpi khawh hnga lo??? Zeihi dah  kan mawhphurhnak cu asi set hnga???

Mawhphurhnak torlecheng kan nei! Kan mah bulpak ah siseh, kan innchungkharah, kan (organizations) ah, kan nupi/pasa le cungah cucun hleicein Bawipa, kan Pathian cungah!! Mah hi vialte lakah hin akhawzei ko hi dah kan kan tikcu le caanṭhacem kan pekawk hnga dingmi cu asi hnga?? Alehnak fiangtein kan hmuh khawhmi cu: (Matt 6:33, “Cucaah zeidang vialtenakin Pathian pennak le zeidah tuahhnaseh ti akan duh timi kha biapi deuh in ruat u law, thildang vialte hna zong hi an pek ṭhiamṭhiam ko hna lai.”

Aram le Afelnak hawlhmaisa ding cun taksa lei thil kan nun akanborhbang tertawntu vawlei lei thil hipnak pawlhi  hnung kan chon ngam aherh. Pathian nawl kan ngaih i, zeihidah aduhzawng asi ti lungset tein kan hawl asi ahcun  kan mawhphurhnak hi fiang khitkhettein kan theih lawng si loin vawleilei thildangdang hipnak zongnih kan nunnak hmunhnger kan khuar kho hrimhrim lai lo.

Mi ahopoh nih kan caan in siseh, kan talents in siseh, kan thlacamnak in siseh, Bawipa kan ṭihzah taktak asi ahcun sual khuamuihnak nih kan nunah hmun an khuar kho hrimhrim lai lo, akan tei hrimhrim lai lo, Bawipa thlawchuah tu  lunghmui ngangin relkhawhnak tu asi deuh. 

Atlangkawmnakah: Asiahcun, an nih deuh seh, an mah deuh seh ti loin kan mah le kan dawtmi kan nupi/pasal, kan innchungkhar, hawikom ahopoh nih kan mawhphurhnak hi fiangfai tein theih i zuam hna usih, biatakthlak tein kan mawhphurhnak zong hi zumhawktlak in cohlan awktlak asi khawhnak hnga ahleicein Pathian ah kan mawhphurhnak hi!!! Cubantukin kan tuah,kan zulh asi ahcun Bawipa mithmai kan hmu lai i, thilṭha tuahduhnak lawng si loin, ahnget in atlobikmi nun hahdamtein nunkhawhnak zong asi fawn. Bawipa in thlawhcuah ko seh!!!!

Saturday, October 01, 2016

A HO HI DAH LAWMHTER KAN I TIMH?

Hiti ka chim tikah hin minung lungtlinnak kawl ning law cu ko cu ka lo maw? Cucu  ka kawlmi asi lo. Pathian lungtlinnak tu kha ka duhmi cu asi. Zapi sinin thangṭhatnak kha hmuh kaa zuammi cu asi maw? Cucu asi ahcun, Khrih sal cu ka si hnga lo. (Galati 1:10)

Rick Warren nihcun hitihin arakchim bal, “Mipi duhning lawng azulmipoh cu an bei adong zungzal tawn” tiah arak chim bal. Ahmantuk ko, asinain voitampi cu zeitindah mipi duhning set asi timi kan theihthiam tawnlonak zawnte hi, kan sunghnak(fail) nak zong cu arak si tawn ko. Pathian zumhnak le alamhruainak cungi i hngahnak cun kan innpa chakthlang an biachimmi le a kan tlangtlakmi cungah kan  i hngat deuh, a zumh zong kan zumh deuh  tawn hna.

Khamhtu Pathian lunglawmhternak cun, a Pathianbia nakin aminung leiin kan Khrihfabu hruaitu pawl lung lawmhter le kan nakin asikho deuhmi, aneinung deuhmi duhning zulh le lawmhter khawh hi kan i zuamdeuh, kan duhdeuh. Kan nun hi cawhhrup in(mix) in kan nung, kahpiatukin kan nung tawn. Kan Pathian biathiang nihcun cawhpolh nun cu aduh ve loh. Lum le lum lawlaw, daih  le daih lawlaw, fiangpukin nolh haubak loin akan chimh. 

Nitin kan nunnak ahhin ahoset hi dah kan lawmhtercem tawn? Na Pathian maw, asi loah na hawikom dah? Kan lawmhter hmaisabik ding asi mi cu,  innchak thlangpa zong an si loh, kan hawi le zong an si fawn loh, kan family zong an si ṭhiamṭhiam fawn loh, ahmaisabik, abikcem ahauhtu ding cu ziangzong vialte cungi nawlngeitu, ṭhawnnak he akhatmi kan Pathian hi asi. Cu si loin Amah asi lomi thil hrimhrim ah kan hngahtuk asi ahcun Bawipa saldiktak kan si kho hnga maw, kan si kho lai lo! Bawipa salṭha, zumhawktlak asimi nihcun nifatinte anunnak asersiamtu lunglawmhter hi ariannganbik asi zungzal tawn.’ 

Israel Prime Minister Hlun (Shimon Peres) an vuiruangmang cang ai!

Shimon Peres cu hodah asi? – Kum 93 asi mi Sept 28,16 ni ah a nunnak a liam mi Israel ram hruaitu hlun Shimon Peres hi a tuanbia thei tlak asi. 1948 ah Israel ram ser nak ah an hruaitu asi mi David Ben-Gurion (Israel’s founding father) tluk in Israel mi nih an ttihzah mi le an hmaizah mi pa asi ti khawh asi. Amah hi Israel ram foreign minister, prime minister le president a rak ttuan mi asi. Vawlei in a nunnak a van liam ruangmang tik ah Israel mi lawng siloin vawleicung hruaitu tampi a pumh hna i ngaihchiatnak le an sianlo nak an langh ter cio i vawleicung thawngpang cahmai ah Peres kong lawng te asi. Shimon Peres konglam tawi cu hitin asi: Amah hi 1923 ah a tu Republic of Belarus ah khin a rak chuak, cu lio ahcun Republic of Belarus cu Poland ram chung ah a rak um mi asi. A hngakchiat te in a nu le pa nih Britain nih an uk mi Palestine ram ah an rak pem pi, cucaah Hitler nih Judah mi 6 million thahnak Holocaust in an rak luat. An chungkhar in Israel ram Tel Aviv khua ah khua an sa i a no lio tein politics ah biatak in a rak cawlcang. Politics chung ah biatak in a van ipeih in rianrang ngai in a rian a kai tluahmah. Kum 29 asi ah Israel ramkhel rian ah min langsar asi lawng siloin vawleicung ramkhel tiluan pi ah min langsar ah a van i chuah. 

1956 ah Director- General of the Ministry of Defense a tleih lio ah David Ben-Gurion nih Suez-War kong ah France ah a thlah, France lawng siloin Britain zong isawm chih in Egypt cu an rak tuk i Egypt cu an tuk i Suez Canal le Sinai cu Egypt kut in an chuh tthan hna. 1967 Six-Day War lio ah Israel kha a pawngkam ram vialte nih an rak tuk lio ah Israel nih an rak tei hna nak ah siseh, a dang dang Israel ramkhel rian ah philh awk ttha lo in a rak cawlcang mi pa asi.

Peres hi charismatic leader asi i diplomatic ah pahrang a nei taktak mi a rak si. Diplomatic talent a ngeih mi kha France pawl sin ah a hman thiam i France pawl nih an nuclear fimthiam nak le technology kha Israel cu an cheuh hna i Israel nih nuclear program an rak thok. France ram in engineer thiamthiam, technician thiamthiam kha a tomtom in ai hruai hna i Israel nih nuclear tam pi an ser chuah khawh, nihin ahcun Israel nih a tlawm bik nuclear 80 bunh cia a ngei ti asi. France lawng hlah, Norway zong a rak sawm khawh ve caah Norway nih 1959 ah nuclear ser nak tii (heavy water D2O –ti sawhsawh asi loh) cu a rak ngalh ve hna. Cucaah micheu nih Shimon Peres um hlah sehlaw Israel nih hi zet nuclear zong an ngei men lai lo, West Bank zong khi Israel uk mi ah ai chuah hnga lo an ti phah. 

Shimon Peres hi Palestine le Israel kar buainak kong ah a phi kawl a rak izuam zuangzal mi asi i, ramdang vuanci a ttuan lio ah a tli tein Oslo Noway ah Palestine(PLO) pawl he tonnak an rak ngei lengmang i PLO he deihnak khuakhang tti ding in min a rak thu mi asi caah 1994 ah Israel General Rabin le PLO hruaitu Arafat tiin Nobel Peace Prize an rak pek hna.

OPEC ram nih hnatlak nak an tuah : OPEC hi vawleicung nizaan le datsi chuah bik nak ram pawl ram 14 in dirh mi bu asi i nizaan chuahnak le a man control nak kong ah dirh hnawh chan asi. Nai kum hrawng vawleicung zinaan man tlak tuk mi nih vawleicung sipuazi ningcang lo ngai in a tuah, a bik in zinaan chuahtu ram ko nih an tuar khun. Cu tik ah OPEC ram nih an ram cio zinaan chuah mi volume kha a brik van tleih deuh i van tthumh deuh kha zinaan man kai nak ding ah tawhfung cu a rak si ve. Nain an ram phaisa lut ding le mah cangngaikhawrh cio in an um ve hna caah hnatlak nak an tuah kho bal lo. 

Tik ah zinaan man cu a ttum chin lengmang, van tuak hmat uh, 2014 ah 1 barrel = 120 dollars hna a rak si mi kha dawh tukum thok hrawng ahcun 1 barrel = 37 dollars hna a van si tik ahcun zinaan chuah cu tithlet he ai lo cang, a man a um ti lo tik ah rampi phaisa lut a zor, rianttuan tu lahkhah an ipe kho ti lo, minung tamtuk rian in phuah an hau ti khin asi caah projects tamtuk an ngawl. Zinaan siangpahrang asi mi Saudi Arabia hmanh a awlok chong cang, an sipuazi a tla tluahmah, nain zinaan an chuah mi volume sawh a duh ve hoi loh, ai zuar khawh ning poah in zuar i tam deuh chuah hmanh an itim. 

Culakah caan sau tuk ramdang ah zinaan zuar kho loin a um mi Iran cu sanction an van phoih piak in ai zuar khawh ding poah in ka zuar lai, ka chuah thluahmah lai ti asi. Tik ah OPEC pawl lungtlin nak an tuah kho lo, USA le Russia nih tam deuhdeuh an chuah fawn tik ah zinaan cu man a ngei ti lo. Nain nai hrawng tein US zong nih a zinaan chuah mi a van zor ter deuh, tuzerh cawn nithum ni ah Algeria an OPEC ram pawl tonnak an van ngeih tik ah Iran zong nih zor ter deuh ding in ai timhlamh mi he zohchih in Saudi Arabia nih a herh ning in a chuah mi zor ter ve ding in a van chim tik ah OPEC nih hna tlak nak an van tuah khawh i OPEC nih zinaan nikhat an chuah mi chung ah 750000 barrel in zor ter ding in hnatlak nak an tuah, cucu OPEC ram nih nikhat ah 33,24 million barrels an chuah mi kha 32.5 million barrels ah an thumh lai ti nak asi. Cu thawngpang a van len bak in zinaan man cu vuk tiah a van kai I 1 barrel =40 dollars in 1 barrel= 49 dollars hrawng ah a van kai manh. 

Hitin duhsah in production an van tthumh ahcun duhsah ina kai ceomo kho i zinaan lei rianttuan mi ca zong ah thawngpang ttha deuh asi kho. Zinaan kong ka chim a tam cang le an simh men hna lai.:) Atu ka cawn mi ahhin Macroeconomics & Microeconomics analysis hi tam kaw zingzan bih le zoh cang ahcun ttial lo in ka um kho pah tawn loh. :) 
Malaysia vanlawng tla kong ah biafunnak: 2014 summer lio ah Amsterdam in Kuala Lumpur lei ah a zuang mi Malaysia Airlines MH17 cu Ukraine ram cung Russia bomh mi Ukraine tupung pawl umnak cung a zuan lio ah rocket in an rak kah i minung 298 nunnak a rak liam. Nederlands cozah a lung a rak fak tuk, Malaysia cozah zong vawleipi ah mihmai khap loin a herh tiang in hlathlai nak kan tuah lai ti a rak si ve. 

Netherlands cozah nih anmah lawng in hlathlai nak an tuah, a phi an hmuh ko. Nain zumhtlak dotla si khawh ding in ram tam pi fonh in hlathlai tu bu an ser i hlathlai nak an tuah. Cu hlathlai tu bu nih cun 27.09.16 ni ah biafunnak an tuah i MH17 kha Russia ser mi vanlawng kah nak BUK-missile 9M83 in kah mi asi. Vanlawng an kah hnu ah cu vanlawg kah nak thilri cu Russia ah an kal pi tthan tiin bia dongh nak an tuah. Hi hlathlaitu bu hi Netherlands, Australia, Belgium, Malaysia le Ukraine in thiamsang hna fonh in tuah mi asi.
 Sky News ttial ning ahcun hi hlathlai tu bu nih hin tette minung 200 an hal hna, video le hmanthlak ting 5 reng lo an zawt, cun telephone chonhnak 150000 tiang an kherhlai ti asi. Ram kip fonh hlathlai tu bu nih biafunnak an tuah mi le anmah Netherlands lawng nih an tuah mi hlathlai nak hi an hmuh mi a phi ai khat ko ti asi. Russia nih cun ai phisin len ve ko nain, biadik asi ko ahcun ai phisin kho thai te hnga maw?

Saya Sang Uk Ceu (Parku Pa), Norway

Khuaruahhar le Masakin sersiammi kan si

Hibantuk thil thuk le khuaruahharmi thil ruangah hin nangmah cu kan lawmh: keimah kawng i khuaruahhar thil asimi le nangmah nih na tuahmi thil khuaruahhar asimi hna kongah hin kan lawmh. Nangmah nih na ka hngalh dih cikcek ko. (Saam 139 :14)

Kan taksa Pathian nih akan sersiamning pawl hi khuaruahhar bak atling. Bianabia ah sehbantuk zongin khin van tahchunh usihlaw, sehthacem,zumhtlakcem, rinhtlakcem khawl bak si ttheu lai ti ka zumh. Kan taksa peng dangdang an rianttuanning te hna van ruah lawng si loin ahleicein amaktukmi cu kan tasak chunglei (seh) pawl lungrual tein tathipthep tein i kalhneinuai lotein an rianttuanning hrim hi ruah ahcun khuaruahhar hi ava tling hrianghran dah. Ruah deuhdeuh le khuaruah ahar chin lengmang tu khi asi. Kan taksa umtuning le an rianttuan ning pawl hi kan theihnak, ruahnak akauhtertuah van zoh thuakthuak ve hna usih. 

Ruh:
•         Kan chuahkate ahhin  ruhrel 350 hrawng neibuin kan van chuak ti asi, kan vantthan khin kan ruh dangdang pawl tete cu an van i peh ti asi. Kan van pitlin, patling/nutling taktak kan van si hnu cun kan ruh cu 350 in 206 ah ai chuah , ai fonh ti asi. 

Tithrawl:
•         Tithrawl 600 reng lo na nei. Na van nih caan ah khin na tithrawl 17 na hman, na thinhan ahcun na tithrawl 47 hrawng nah man ve fawn ti asi. 

Digestive System:
•         Ni tinin cil litre 1.7 hrawng kan chuahter ti asi, kan dam chungin 10,000 hrawng kan chuahter ti asi. 
•         Mi pangai nihin kumkhatah rawl Kg 500 tluk aei ti asi. •         Pawpii chunglei tuamtu ‘cells’ pawl hi pawpi thur nih a rawhter hlanah ni 3 danah atharin ai tleng tawn. 

Respiratory System:
•         Minung pangai hi nichiarin voi 22,000 hrawng kan thaw kan chuah, boruak ttha Litre 11,500 hrawnghi kan hiplut in kan thaw kan chuah manh. Minute khat chung teah Oxygen 250ml hrawnghi kan hip hnuah Carbon Dioxide 200ml  kan thaw kan chuah tawn ti asi. 
•         Cuap chungi thisen zamtete pawl  hi peh sisehlaw kilometer 1,600 tluki sau asi. Cuap cungi khan tete hi parh viar sisehlaw Tenis Court khuh kho ding tiangin kau asi tiah chim asi. 

Heart & Circulatory System:
•         Lung hi minit khatah vawi 72 vel turin, nitin in voi 100,000 reng lo atur i, kum khatah 40,000,000 hrawng atur manh. 
•         Lung nihhin nitin in thisen gallon 2,000 hrawng a(pump) chuak, dam chungin gallon million khat le acheu apump chuak, cucu chitipung Oil ttengki 200 i aphurh khim asi.  Thisenzam vialte hi peh sisehlaw meng 60,000 tluk sau asi lai ti si.  

Central Nervous System:
•         Minung pakhat thluak nihhin vawleicung  telephone vialte an i chawnhnakin tamdeuh nikhat ah akuat khawh! 
•         Thluak in taksa dangdang ah thawng athanh, acah zawng, akal cahzawng hi nazi pakhatah meng 248 tluk hrawng asi.  

Mahhi lawng hi si loin minung taksa khuaruahhar asimi tawrlecheng aum rih, chimcawk asi loh.Asinain, atu kan chimmi pinah afiangtukmi cu hihi asi: 
Pathian nihhin minung taksa hi Ngandam ding le zawtnak lakah mahtein i veng kho dingin asersiam mi kan si! Hibia fiangtein alanghtertu cheukhat cu van tarlang hnik u sih. 

•         kan chuahkhehning:  Kan taksa peng derdeptuk mi le kilhkamh hau zungzalmi (tahchunhnak ah; kan thluak, kan lung tbk) pawl hi felthlipthlap tein kan ruh chungah a chiah hna. Kan hnar siseh kan hnakhaw siseh ruahti dawnglo ding zawngin achiah ningtete pawl hna hi afimthlaktuk hringhran.  Kan vun hna hi  ‘water proof’ bakin special bakin atuah culawng si loin, kan vun i thlan le thil dang ummi pawl nihhin zawtnak hrik zeibantuk asiah arak thah thluahmah hna avamak hringhran dah! 

•         Mah le mah tein i tuah tthan kho dingin akan tuah: Taksa peng pakhatkhat ah hliamhma si maw, pem a umtikah zeitiin kan van thlawpbul lo zawngah khin amah tein atuahkhawhtawk awk asimi cu hngaphngap tiah hma ala colh. Doctor pawl nih operation akan tuah caan zongah kan ahnak zawng kan taksa tthatein apehtertu cu kan tasa cell thotho an si. Kan thisen achuah caan zawngah pitter dingin hngap tiah kan taksa nih hma alak colh kan thisen cu tibantukin luang thluahmah i a umnak hnga lo, rian arak ttuan colh lengmang tawn cunih cun kan thisen cu avan pin colh tawn. 
•         Taksa i ummi tii: Thisen, mitthli, cil le hnap tiangin zawtnak thahkhawhnak an nei dih cio hna. 

•         Ral do seh (Immune System):  Immune system amak ning hi holhfang chim fiang khawh sawhsawh ci hi asi loh. Zawtnak hrik taksa ummi pawl an rak thah hna lawng si loin, kan damchungin cu zawtnak hirk lakah kan taksa rakkilveng tu asi. Zawtnak hrik raklutmi pawl an rak thah hna lawng si loin arak i chinchiah ziar hna. An philh sawhsawh bal lo, nidangah khabantuk zawtnak si maw avan luhthan tikah tthaktiin an theih khawh colh, athahning cang an thiamsa te kha tthak tiah an van hman colh tawn ti asi. 

Mah vialte tlangkawmnak cu hihi asi: Ngandamnak hi na caanvo asi caah,  cucu Pathian nih aduhmi le a kan sersiam chan pakhat zong cu asi ve fawn. Curuangah, na taksa kha tthatein kilkhawi ttha dingin mawhphurhnak na cungah a um colh, na ngandamnak abawrhbahter thil vialte lakah ralringtein khuasak thiam dingin sawm kan si dih!!! 
*This article from Lawmkima blogspot*

Tuesday, September 20, 2016

Fundamental Cawnpiaknak Tlangpipawl (Abreif View)

1883-ah Bible Conference Niagara Falls, New York-ah an hmang, mah cu tumi an hmannak achanbiki alangmi cu Liberal cawnpiaknak nih alantuk caah Bible cawnpiaknak atharin siamtha dingin an neihchanbik cu asi.
Mahhi Confenrence-ahhin Baptist pastor an tamcem. Hi chan lioah hin Princeton Theological Seminary New Jersy ah atuanmi Archibald Alexander Hodge (1823-86) le Benamin Breckinedge Warfiled (1851-1921) te pawl hi liberal cawnpiaknak nasa ngaiin arak dohtu pawl an rak si. Cuticun tik le cu caan avan liam cun, Cyrus I Schofield (1843-1921), Ruben A.Torrey (1956-1928) J.Gresham Machen (1881-1937) te pawl zong nih Liberal cawnpiaknak dodalnak ca an tialmi cauk cu hmunkip, kakipah heh tiah athehdarh.

Cuticun, Pastor Jerry Falwell (1933) hi Fundamental cawnpiaktu lakah cun alangsar deuhbik pawl asi. Cun, USA cozah nih Charle Darwin nih a cawnpiaknak Evolution sianginn ah an cawnpiak pawl, nu le pa i thlultlannak (feninsim) communism, secular humanism, nauthlak (abortion), tawkazuarnak (law) nih asiannak pawl le cozah sianginn ah thlacam an khapnak pawl zong nasa ngaiin an doh. Curuagnah  politics ah nasa chinchin in an tumtalh, an i cepther, Ronald Reagan le bang hi cu 1980 hrawngah khan White House ah tthuin thimtlin arak si.

AN DANGLAMNAK:
1) Bible hi sual kho lo le ahmancemmi um chun asi.\
2) Jesuh Khrih, nungak thianghlimin achuahnak le Pathian asinak.
3) Jesuh Khrih, kan aiawhi athihnak
4) Jesuh Khrih, taksa hrimhrimin athawhnak
5) Jesuh Khrih, amah thengte arattthannak ding an pawm
6) King James Version lawng hman ding, Fundamental thenkhat nihcun mahhi lehmi lawnghi original neihcemmi asi ruangah, hman ding asi.

7) Kum 7 harsatnak phak hlan hrimah zumtupawl  vanah lakcho in kan um lai ti an zumh.
8) Zumtupawl vanah lakcho an si hnuah, Nawlbuartertupa avan lang lai i,  vawlei cu a uk lai, neingeitu asi lai. Cuticun zumhnak pakhat, i uknak pakhat asilai ti an zumh.

9) Zumtupawl nihcun cawnpiaknak hmanlomi pawl lakin kan i thiarfihlim awk asi. Umning, hnipuan i hruk ning siseh tulio modern generation fashion tukin um le i hrukaih an duh lo, an dodal. Films thenkhat zohzong an siang lo, zuk le hmuam tbk....cucun phekhah, zurit lebang cu adohtaktak, Pathian nih i thiarfihlim dingin akan auh an ti.

An zumhnak tlangpi pawl:
1) Sersiamnak: Pathian nih lei le van le achungi thil ummi thilvialte hi thil um lomi lakin asersiammi an si. Cucun Pathian nih niruk chungin thil asersiam hna ti hi, tui kan nikhatah nazi 24 um, niruk chungah asersiammi asi tiah an zumh. Curuangah vawlei hi kum 10,000 (singkhat) nakin ahngakchia deuh an ti. Vawlei hi kum sing tampi nakin upa deuh ti cawnpiaknak hi an do, an duh loh. Cun Noah chan i tilian kha  vawleicung pumpuluk asi.

2) Pathianbia: Biakamthar le Biakam Hlun cauk 66 hi Pathian nih athawkkhumhmi hrimhrim asi, ahmanlonak pakhat hmanh um loh. Curuangah i cawnpiaknak ah siseh, thazaang i peknak leiah siseh, nunnak lam lei ah siseh, tuanbia le science cungcang zongah asiseh, ahmanlonak pakhat hmanh a um lo tiah zumh asi. Curuangah Bible kan leh asi ahcun acipaciarin leh ding asi. Zumtu nihcun Pathianbia hi atheihkhawh chungin theih khawh i zuam ding asi, atheih lawng si loin azulh ding hrimhrim zong asi fawn.

3) Pathian: Pa, Fapa le Thlarau Thianghlim hi pumkhat Pathian(Trinity) asi an pom.
4) Minung: Pathian minung hi amah he muisamkhat tein a sersiam, taksa le thlarau le thinlung anei. Pathian nih minung asiamthokka teah sualnak lei lo le thianghlimtein asersiam. Pathian bia dingin le amah he ihawikawmhnak nei tawn dingin asersiam.

5) Sual: Adam le Eve Pathianbia nawlbia an theihnabuin an zul duh lo. An nawlngaihlonak ruangah hi vawleicungah sual alut i, an thlahpawl dihlakin sual an tuah dih. Sualnak ruangah zawtnak, harsatnak pawl le thihnak tiangin a hung phan. 

6) Khamhnak: Khamh kan si khawhnak ding caah Pathian nih zeizong vialte akan tuarhpiak dih cang. Vailamtah i akan tuarpiaknak le athihnak ruagnah kan sual ngaihthiam in kan um cang. Sual man cu Jesuh nih apek cang caah misual cungah zaangfahnak pek asi. Zumhnak thawngin zaangfahnak le khamhnak co pomtu an si.

7) Hnehhnu caan: Jesuh Khrih rat tthan anai, zeitikcaan poh ah arak ra kho. Kumsahrih harsatnak hlan hrimah zumtupawl lakcho in kan umnak ding le kum 1000 uknak atakin hi vawleicung an zumh. Kum 1000 ukank dihdengah Armegeddon i donak aum lai tiah an zumh. Cucun, Setan le ahnungzultu pawl teiin an um lai. Jesuh zumtupawl hi taksa hriimin thawhtthannak a um lai tiah an zum

Thursday, September 08, 2016

Pokemon hmangin khusia pawlih nauhak nunah an hnaṭuandaan:

Kan relzo bangin ‘Pokemon’ cu thlarausual thiltitheinak duhporhnak hmanrua pawl an si. Pokemon lektamtuk le atcilhtu pawl hi khuasia pawlin annunah ngamzetin hna anṭuan duh cuang tihi kan theih aṭha.

1) Pokemon thil hrimhrim Card, cabu, milem, khualtelemnak aphunphun, games le azukcuannak dangdang pawl ngainatuk nauhak thinlungah thlarausia an ngam olzet ti asi. Nauhak ruahnak thinlung an duhduhnak hmunah an hruai ṭheu ruangah nauhak cun: Lungruhnak, thuawihlonak, thilsual tuah an cak ṭheu. Anunah Pathian Thlarau azalen thei lo. Pianthar harsat phahnak ah an hmang thei. Dawithiam pawl thiltitheinak le thlarau sual biaknak lampawl theihduhnak thinlung aneih phah.

2) Thil ṭihnung rapthlak asimi, Thlahrang le thahawknak lam zuknung (zatka) zoh dingin an thinlung acoktho ṭheu.
3) Pokemon games si maw, zuknung si maw, a atcilh ngaingai zotupawl atamsawn pawl khi thisen rapthak zetzet ih suahnak zuknung (zatka) zoh an can duh cuang fawn.
4) Lungsung murilthawn thuruat (meditation) an uar, Pathian in zumtupawl hrangih meditation atimi sawn cu Bible siar le thlacam, Pathianthu ruat hi asi.
5) Midang tlunih kutthlak khal an poi lo, abikin thilṭha tuahtu tlunih ṭuan an duh cuang.

Pathian cun “Dawi-thiam hrimhrim na zuah ding asi lo” Exodus 22:18, hiti khawpin dawithiam hi kan Pathian in ahua. Dawi-thiam, kulngan zohthiam nak pawl hi Pathian mithmuhah thilsual asi. Leviticus 19:31, kan siar asilen Magic kan titikah White magic le Black magic tiin aum an ti ṭheu. Asinan, White magic hi aum loih, dawithiamnak thil pohpoh cu Black magic an si ṭheh. Alian khal siseh, atum khal siseh Pathian huatmi an si thluh.
Miṭhenkhat pawl cun sanmannak maw an tiih thilsuakthar pohpoh an fale an leihsak mei ṭheu, hivekhi sanman ciocio khalah ṭihnungumtak asi. San kan man awktertuknak ah kan fale sual khur thimsungah kan nortla rero asi hi. Zumtupawl in sual do ding kan ngah zia hi, Bible rori khalin asimmi cu, “sual dodingah thisen suak hmanin na ṭang/do hrih lo” atimi thok ihsin sual doding kan ngahzia fiangtuk lawlaw si. Cartoon menmen, Games menmen si tiin kan ngai thupilotuk khal asi men thei, asinan kan theih dingi ka duhmi cu sancemlam caan kan hmang rero, sual hi nasazetin acangvai tihi kan theihthiam aṭha.

Bible cun nauhak cu afehnak ding ziin asimi ah fehdaan zirh awla, a upattikah ahngilh dah lo ding ati. Himi thu umzia cu: nauhak laiih thil kan theihmi le kan cinkengmi pawl hi ahngetzet ṭheu. Kan upat hnu khalah kan hngilhmaimai lo tihi Pathian cu atheifiang tuk. Himi rori hi kan ralpa Setan khal cun atheifiangtuk ruangah nauhakpawl thinlungah Dawithiamnak thinlung neither le a uar ih uarter rori khal cu atummi asi. Khuasia biak le power neihduhnak thinlung an neihtheinak dingah Cartoon le Games aphunphun hmangin hma nasazetin an la ti cu afiang lawlaw si.

Nauhak lawng si loin, mino suakthuan pawl khal sise kan zaten kan hmailamah ziin zawh ding thupizet pahnih kan nei, cui ziin cu: Nunnak ziin le Thihnak ziin asi. Kan duhsawnsawn kan hril thei, nunnak zinn na zawh duh asilen Jesuh Khrih na hril aṭul. Jesuh Khrih kan fele in an hril ngah theinak dingah nu le pa kan kutah ṭuanvo tumpi kan nei. Thihnak ziin na zawh duh asilen, Setan na hril aṭul ve thung. Nang ziangvek ziin so na hril ve ding???

Wednesday, September 07, 2016

Kan fale Hrangih kan ralrindingmi "Pokemon Games"

Tulai leilungpumpi deuhthawih  ṭhangthar, mino nunih zaangfahnak fate hman umloin ngeet bangih a eisia rerotu (Pokemon games) thuthawn pehparawin nu le pa dinhmun ihsin fale nun kan zirhnakah ralrinnak in petu asithei sinsinnak dingah asauzetnan kimten raksiar ve leh tengteng aw, na sir awlo ding!! 

An hrangaih thilṭhazet ih kan ruahmipawl hi an hrangah nunnak siivai rimsia an rak siriangri thei. Pokemon timi umzia cu, Poket Monster tinak asiih alamdaan dik ngaingai cu Poh-Keh-Mon ti asi. Pockemon hi leilungtlun pumpiah alar emem ih nauhak thinlung lakduh zawng T-Shirt, Boat, Box, Bag le thildangdang khal tampi a um. Himi ‘Pocket Monster’ hin ziangsi in zirhduh ti le ‘Pokemon games’ hin ziangvekin so kan thinlung le kan ruahnak in hruaikuai ṭheu timi cu kan zoh hnik pei uh:

Pokemon hi Games/ Cartoon show ṭihnungbik laki Dungeons and Dragon le occultic religion (hnadaan thilih minung thawiawknak, abikin Satanism) magic tivek pawl thawn an bangawrep. ‘Pokemon’ hi cu nauhak pawl hrangah tiin tumtahnak tumpi thawn tuahmi asi ruangah aduhnung theibik le milatheibik dingin thiltinkimah azuk a ben ciamco. ‘Pokemon’ apolsuaktu hmaisabikih an ruahmi cu: (Nintendo) asiih, 1995 ahkhan Japan ramah an rak tuahsuak. ‘Pokemon’ ih cangtupawl hi ‘Shinto’ timi lak ihsin lakmi an si. Shinto timi cu, Buddhism, Hindusim, Japanese pawl hlanlaiih  andaan pawl le New Age (Zumtu dodal zawngih zirhawknak) komkhawm pawl an si.

‘Pokemon Games’ in akhihhmuhmi cu hlanlai Japanes  raldo mipawl in ‘Pokemon’ dangpawl (himi hi minung dang pawl) rakthlakzet ih an dodaan le dawithiamnak(Sorcery) hmangih an nehdaan pawl asi deuh bik. Computer Games satliah vekmen ih lekdingih an lanter, antuah ruangah azingzoi paih deuhtu hrang lo ahcun an miziathukzet pawl khi va hmuhthiammai ahar zet.‘Pokemon tampi hi Pokemon dangah an cang thei. An piannon or an suaksal tinak asibik. Pokemon dangih an vacan tikah ahlanih andinhmun, an sinaknakin thiltitheihnak (power) an neitam sinsin. Hivek hi asinak diktak ahcun (Reincernation) Hindupawl ih zumdaan suahsalnak an timi diktak cu asi. 

Pokemon Card ih um le Card dangdang pawl hin tahṭhimnak, san makzetzet an nei ṭheh. Cumilakah alar deuhbik pawl cu Nimthlakau, lutan, kaa ihsin meialh phutsuak, midang natuarlai hmuhnuamti, thihsii inawkter, electric leihawkter, zeng tvk...an si. Kan fale kan kilkhawinak le nun kan zirhnakah an hrang ṭhatnak, hlawknak umriai lo, an ngamnak le lungawinak asiphot ahcun ziangvek games khal cu lek ko seh, tham ko seh tiin thlahdahzetin, ziangsiar loin na caan sunglawi na liamter pang maw??  Maw innsangnu le pa kan fale nun kan zirhdaan ahhin kan lung awitawk maw, ṭhaten ruat usih!!!  Atlunih kan relzo bangin Pokemon umzia pawl le thil le ri pawl khin kan nunah ṭhatnak pakhatte hman inpe lo, thilṭha tuahlo dingah Pathian hnen ihsin ṭenter ṭeuṭeu in tum. Asinan, kan nih zumtu Christian nauhak thinlung thianghlimzet pawl hrang ahcun kan Pathianthu cun, midang dudawt ding le an ṭhatnak dingih thilṭha tuahṭheu dingah in duh/ in fial. 

#Note:<<<<Peh sal dingmi>>>>> (Pokemon hmangih khuasia pawlin nauhakpawl thinlung sungah hna an ṭuandaan ti asi ding)

Tuesday, September 06, 2016

Upa (Deacon) timi holhfang asullam:

Deacon timi holhfang hi Greek holh ‘Deaconos’ timiin arami asi, asullam ngaingai cu ‘rianṭuantu’ tinak asi, cucun pakhat cu ‘sal’ tinak asi. Curuangah amin sullam bantuktein Khrihfabu le Pastor cungah nawlngeitu le uktu si loin rianṭuan piaktu Pathian sal an si ti cu afiang. 

Kan ruahsual tawnmi le kan fian tawn lomi pahnih aum mahhna cu:
     1) Khrihfa Upa hi mipi le  Khrihfabu apehtlaihtertu an si
     2) Pastor hi Thlaraulam lawngah hruaitu, hohatu an si i, upa nih i uknak leilam an tlaih...timi hi an si.

An lakmi le an i hngohchanmi Bible cang cu Acts 6:1-7 asi. Hi Bible ca hi Greek cun ‘Chreia’ timi in arakmi asi i, asullam cu ‘Rian’ or ‘herhmi’ tinak khi asi. Biakam Thar chungah hin (46) acuang, Acts 6:1-7 ah ‘Rian’ tiin a chim nain adang (45) ahcun ‘Herhmi’ tiin ai ṭial.

Curuangah cun, hi Acts 6:1-7 i, mi pasarih 7 atimi hi Ahnungzultu dingah athimmi an si. Khrihfabu Upa ‘Deacon’ ti zongin a ṭal lem lo, khuacan ahung sau deuhdeuh tikah Khrihfabu chungah sinak le dinhmun pakhat bantukah kan van canter cawpmi asi.

Cun Biakam Thar Khrihfabu hmaisabikah A hnungzultupawl hi Thlarau lei le uknak leiah phunhnih ah ṭuanvo neitubik an si. Upa hi bawmtu an si tiin Acts 6:1-7 i, mi pasarih 7 zoh in kan chim khawh. Greek ‘Deaconos’ sullam zong nih anemhngeh chih fawn. A nawlngeih zawngin si loin tangdortein ‘sal’ bantuktein Khrihfabu le Pastor bawmtu ding Pathian ‘sal’, Pathian thimmi an si.
#Note: (Base on the article of the pastor and his wife)

Zumtu nih sual atuah tikah Zeitin dah si lai??

Zumtu mipiangthar pawl hi sualnak neitilomi le kan tlamtling khitkhet cang tinak asi nemmam lo. asinain, hi vawlei sualnakram, Setan uknakram ahhin zumtu nihcun Pathian hmurka chuakmibia hmangin (Sam 119:11), Jesuh thlacam piaknak thawngin (John 17:15, Heb 7:25) le Thiangthlarau bawmhnakin sual lo tein um khawh asi. Zumtu nih sual atuahtikah acungah zeidah aphan lai timi hi Bible hmangin van zoh hnik usih:

Zumtu nih thilsual atuahtikah a Khamhnak atlau maw?
Pathian fa sinak cotu mipiangthar taktak, khamhnak thawngṭha aco cangtu nihcun a khamhnak atlau kho lo. Zungzal nunnak hi fawi le bai i tlau kho sawhsawhmi asi lo.
1) Pathian biakam asi, John5:24, Rom 8:29,30
2) Pathian huham ruangah, John 10:29, Rom 4:20, 2Tim 1:12
3) Pathian dawtnak ruagnah, Rom 5:8-10, John 3:16
4) Jesuh thlacam piaknak ruangah, John 17:9-11, 20, Heb 7:1-2
5) Thiangthlarau seal hmelchunhnak atlau kho bal lo, 1Kor 1:22, Efe 1:13
6) Thlarauthianghlim cencilhnak atlau kho bal lo, 1Kor 1:22, Efe 4:30
7) Nunnak cauk chungi minṭial cangmi ka phiatṭhan ti lai lo ati, Phungchimtu 3:5

Zumtu nih thilsual atuahtikah
1) Pathian he i pehtlaihnak acat, Isa 59:1-2: 1John 1:8,9. Zumtu nih thilsual atuah asi ahcun Pathian fa asinak (Akhamhnak) cu atlaulo nain,Pathian he kan i pehtlaihnak cu ai rawk kho, acat kho. Pathian lungtong siangpahrang David zong kha kan zoh asi ahcun, Sam 32:3-5:51 Pathian he an i pehtlaihnak airawknak kan hmuh khawh.

2) Lomhnak atlau, Sam 51:12. David nih Pathian sinah nakhawmhnak lunglomhnak cu ka pe ṭhan tiah ati. Zumtu nihcun Pathian he i pehtlaihnak ṭha aneih tikah lunglawmhnak, lunghmuitakin hlasaknak, Bible rel le nuamhnak, khawmhnak nuamhnak tbk pawl hi an nunah aum. Thilsual atuah tikah cupawl cu an tlau dih. Sam 51 hi kan rel asi ahcun David sualnak atuah ṭum i, a ṭah aihramnak aw asi.

3) Athlacamnak Pathian nih ape ti lo, Isai 59:1,2: Sam 66:18
4) Anunah Thiangthlarau bomhnak atlaniam. Zumtu nih apianthar le cangka tein acomi Thiangthlarau hi zeitik hmanah azam bal lo. Zumtunih sual atuah tik zongah azam hlei lo nain, angaih achia kho. Rian aṭan kho lo, Efe 4:30, 1The 5:19. Sualnak ruangah zumtu nihcun akhammi ka si atingamnak tiangin atlauter khawh. Akhamhnak tiang hmanhin amah le amah i zumhngamlonak tiang hmanh aneihter khawh. Thiangthlarau uknak le lamhruainak zong atlau.

5) Thlarau tlau zaangfahnak le Thlarau huham aneihmi zong atlau. Zumtu nih sual atuah tikah acungi kan vantarmi thil 5 pawl khi chikkhat teah an tlau kho. Asinain,  asual aphuan i, Pathian sinah arauh hlanah akirzau asi ahcun Pathian he an i pehtlaihnak zong atharin aṭhain acak kho ṭhan, cuti kan ti asi ahcun taksa lei lawng si loin thlarau lei zongah thlawchuahnak kan don khawh ṭhan( 1 John 1:9). Thilsual tuah zumtu nihcun a sualnak i chir duh loin, sualnak chung aluhthuk deuhdeuh asi ahcun acungah thil ṭihnung aphan chinchin lai.

Zumtu cu sual chungah aluhthuk deuhdeuh asi ahcun:
1) Pathian nunchimhhrinnak atong lai, Heb 13: 1-5. Pathian nih afale taktak cu nun a chimh tawn hna. Piangthar aiti ṭungi, suallakah ai ciah, aibualh thotho asi ahcun acungah Pathian chimhhrinnak aum lo, alangh lo asi ahcun, Pathian fataktak asi lo tinak asi. Mah cu chinhrimnak cu: zawtnak zawng asi kho (1Kor 11:30, James 5:13-16), tlakchiatnak, accident tonnak tibantuk maw, chungkhar buainak le tisa phungin tlakchiatnak aphunphun zong asi kho.

2) Zumtu Khrihfabu lakin remlonak, dawinak  1Kor 5:4, 5, Matt 18:17. Sualtuah pengmi zumtu cu Khrihfabu chungin dawi uh tiah Bible nih akan ti. Pathian he an i pehtlaihnak acah hnuah, zumtu minung he an i hawikhawmhnak acat chap rih fawn. Asualnak ai ngaihchih i Pathian he an i pehtlaih ṭhan khawh asi ahcun Khrihfabu chungah luhter ṭhanawk an si tiah Bible nih a kan cawn piak.

3) Taksa thihnak--- 1Kor 11:30b, 1John 5:16. Sualtuah zumtu Pathian sinah kir duh lomi cu avawlei tisa nunnak alak piak lai. Vanramah laksawng hmu loin a um lai. Culawng si loin Pathian fate zumtu sualtuahnak ruangah atefachin tiangin chiatserhnak an cungah aphan kho Exod 20:5,6. David nih Uriah nupi asualpi ruangah atheitlai pawl cu:
1. Afapa athi (2Samuel 12:15-19)
2. David fanu Tamar kha David fapa Amnon nih asualpi (2Samuel 11-14)
3. David fapa Absolom nih David fapa Amnon nih athat, (2Samuel 13:28:29)
4. Absolom nih apa David that dingin a dawi, (2Samuel 15:1-37)

#Note: David nih asual theitlai hi amah lawng nih azunloh. Chungkharah zumtu pakhat sualnak ruangah buainak aphan kho. Pastor sualnak nihcun Khrihfabuah buainak, tuarnak zong aphakter khawh. Siangpahrang Jehosafet sualnak nihcun atufa tiangin an tuar. Afapa le atupa, an pahnih in zumlotu, Pathian huat zawng tuahtu ah an hung i cang. Zumtu unau nanunnakah Pathian duhlo zawng thil a um ti na theih asi ahcun arianran khawh chungin Pathian sinah na sualpalhnak pawl cu phuangin ngaihthiam hal zaukhawh i zuam( 1John 1:9).
Saya Sui Lian Mang

Monday, September 05, 2016

Kan taksa caah lamkhuang(jack fruit) ṭhatnaktete pawl:

Minung hi kan muihmel thokin, kan hoiher, kan tlanlen ning, kan i chawnhkhenh ning tbk...tampi an um duahmah hna asinain kan chimcawk lai lo caah, ahleice in cuvialtelak ahcun kan ei duhzawng le kan hmuihmer duhzawng zong hi arak i lo lo tthiamtthiam fawn, keimah bulpak hrimhrim le bang ahhin  thingthei (fruits) lei pang hi ka eituk lembal loh, ka eilonak chan zawng acutipipa chim ding zong cu aum fawn loh, asinain lamkhuang hi zeiah aṭha tizong cu thleihlenglo khin ka uar zawngte asi ve celngel caah zungzal eiawk a hei umlo hmanah khin ei chunah tiah ceilakin ka ṭhuat vetawn....Asinain, ka theih loin thei hrisel le kan taksa caah  vataminṭha ngangmi arak siziar ti ka van theih hnu lebang cun ka duhnak hi azual chinchin. 

Zeibantuk zawnteteah dah an ṭhatkhun i, eiuarawk asi timi van zoh hnik usih:
Ek khaltuk ruangi pawngkal ai harsatmi hna caah sii ṭha ngaingai pakhat asi.

Hi lamkhuang chungah hin proteindat tampi aum caah zeibantuk rawlmeh lak zongah telhchih khawh asi.

A vitamin aṭhawng, acak caah sam airawk cangmi tibantuk, sam rotuk tibantuk, samṭek, kak, bul, tla tiabantuk tete zohkhenhnak(treatment)nak caah abiapitaktak fawn.

Vatamin C le antioxidants atam caah tlangrai/ hritlang lak zongin tampi akan ven ti asi.

Pawpi cancer, chunglei pakhatkhat cancer, cuap cancer tbk...tete lak zongin tampi aven khawh

Ṭhenkhat cu kan thileimi kan pawpinih ṭhatein arial khawhlo ruangah kan paw hna fak ṭheu, cupawl vialte lamkhuang einak hin olsamtein atlolter khawh ti asi.

Kan thileimi zeibantuk ava si zongah olsamtein pawpinih zaangdam tein,ṭhiṭhatein arial khawhnak hrangah tampi abawmh khawh.

Kan taksa thahrizaam fatete tluangtlamtein rian an ṭuan khawh cionak hnga tampi abawmh

Kan lung nih kan taksa hmunkipah aza le tawk cioin kan thisen cu apump chuak tawn, asinain cu thisen achuahnak kua (pipe) aicup tikah cun thizong afawite tawn, cubantuk thisen chuahnak kua aicup khomi lakin tampi aven khawh.
Kan mit hmuhkhawhnak thahri tampi acahter 
Calciumdat atam caah kan ruhmoih dingmi lakin tampi aven khawh

Minung hi thisen sang le niam ruangah kan buai culci ṭheu tawn, thisen niamtuk hrangah sii ṭha ngai asi fawn
Vatamin B6 atam ruangah kan lung hmantein rian aṭuan ter. 
Cawhnuk chungah minutes tlampalte chung ciah law, cip tein phomh cuticun karkhat chung nai thuh hnu ahcun aṭhatnak aphi hmuh khawh in a um ti asi. 

#Surces: www.healthbeckon.com

Saturday, August 27, 2016

Mino pawl biahalnak le Lehnak:

Biahalnak: Thla ka cam i, ka nunnak i ka phurit vialte cu ka lakpiak dingah Pathian  cu ka nawl. Sihmanhsehlaw zeihmanh asawt lo?

Lehnak: Ṭingṭang tumtu nihcun aṭingṭang cu dimhdorh tein afimhlwm i, anaupom liomi bantukin duattein acul in a pom tawn. Asinain a van tum taktak tik ahcun hngettaktakin  avan tlaih i, faknawn khin a van tum!

Ahripawl cu fahnak tuar bantuk ko khin athir cuahmah lio ahcun ṭhatein a van ngaih  tikah (a key) ahmanlo asi ahcun cunak reng cun avan merh ṭhan tawn. Acatsuallai ti phanin  a vanmerh hnuah a van tum ṭhan. Ṭhatein avan ngaih ṭhan cuticun (akey) hmanin a awnh khawh hlanlo cu amerh ṭhan lengmang tawn.

Pathian nihhin an dawttuk, asinain na nun (Key) ahmanlo asi ahcun na thinlung hri(string) pawl cu reng nawnin avan merh hnuah avan tumtawn, asinain phunnawinak le iksiknak awlawng achuah peng ko rih asi ahcun zaangfakbu tein a van in merh hoi ṭhan tawn.

A ṭhat khawh chungin thawhmanh chuah loin avan ngaihṭhan i, “Keimah duh zawng si loin, nangmah duhzawng tu si ko seh” timi aw avan chuah hnu lawngah an merh ti lai lo. Cucu Ahnatlam i ngaihnuamcemmi aw cu asi. Cubantuk aw a chuah hlan chung poh cu an herh zungzal ko lai.
(Soure: Stream in the Desert: P-47-47)

Thursday, August 25, 2016

2016-Rio Olympic Tuanbia Ngiahnuamtak hi cu aw..!!!

Sunglawi ropi tatakin tuanbia an rak ttial cangmi cu tuanbia dang nih avan khuhdiam hoi ṭhan ai, tuanbia hlun cu chiahtakin tuanbiathar nih avan khuh diam hoi ṭhan cang. Miropi le cuanghmuar pawl nih an thiamnak le mihleiluat an sinak cu avan pholangh hoi ṭhan ko! mithiam le mi hlawhtling an van tam chin lengmang fawn. Ni 16 chungte ahcun ram dangdang (207) lakin lente aicelhmi 10,000 reng lo nih Rio Olympic 2016 ah gold medal (306) an i cuhnak tuanbia te hi ngaihnuam avatling hringhran dah!!
Zohtu an karh:
Khuathlanglei thangzamhtu pawl nganbik lakin pakhat asimi BBC nihcun Rio Olympic kha vawleicung mipi zohkhawh dingin an tuah. BBC kaltlang in TV- ah vawleicung hmun khuazakip in (million- 45.24) hrawngnih an zohtlukin tuak asi. Ahlan ahcun FIFA World Cup asi loah European Championship si maw siseh hitlukin zohtu an tam hi BBCnih an tong bal lo ti asi. Internet leiin zohtu zong an karh chinchin caah BBC website lenkhawhnak aphunphun  computer, phone, tablet le a dangin arak zohtu zong hi UK-ah lawnghmanh ahhin ( million- 68.3) hrawng an si pinah vawleicung pumpi huapin van cawhrual ahcun (million- 102.3 ) an tling ti asi. Mahhi zawnte zong hi  record thar cu asi.  ''The greatest show on Earth" tiin min an bung zong hi khuaruahhar zong asi hlei loh! Aphu ve hrim ko.
US ttheuttheu hi an si ko:
Pakhatnak US nihkhan  gold medal 43 an lak caah, akum zawnin an champion bakah Olympic ah pakhatnak a ṭum 17 si kho hmaisacem an si. Kum 1984 ah khan Los Angeles-ah  US nih  medal 174 an rak lak, mahhi ṭum ti loh ahcun tukum  medal 116 an lakmi hi a tamcem  ṭum a si rih. Olympic tuanbia ahcun  US nihhin ahleicein boruakthacem an si,  gold 1,022 an lak cang, cucun anmah naihcemtu  Russia nihcun 395 an lak ve cang, pathumnak cu gold 261 latu Britain an si thung.

Record thar pawl cu:
Rio-ah hin archery, athletics, modern pentathlon, track cycling, shooting, swimming le weightlifting lakin world record thar 27 bak tuah tthan asi.  American tihleuh thiam mingthang Ktie Ledecky- nihcun 400m le 800m freestyle-ah record thar a tuahmi cu langsarzual pawl asi fawn. World champion Pole Anita Wlodarczyk nihcun nu  hammer throw-ah amah record  rak tuahciami lonhin  82.29m tluk hla ahlonh khawh caah - record thar a tuah khaw tthan. Kum 1999 ahcun Sevilla-ah khan Michael Johnson nih 400m world record a rak tuah, kum 17 chung lengluang alonh khotu an um bak loh. South Africa tlangval Wayde van Niekerk nihcun  second 43.03 chungah  Johnson- cu a lonh caah, Johnson rak tuah ciami  record cu second 0.15 in van lonh diam ai!.

Sulhnu ṭhapawl:
*Japanese artistic gymnast Kohei Uchimura cu kum 44 chunga gymnastic all-around title neitu asi khotu hmaisacem asi, an rampiin an champion pi fawn.  
*South Korea nihcun thalkah (archery) ah gold medal  pali cu a voikhat nakah ahui viar ai!  Olympic hnuhnung pawl pakua lakin mahhi lentecelhnak ah gold medal vialte 36 lakin 23 bak an lak khawh, mahhi 76.67% thling kho mi an si. 
*Great Britain long distance runner Mo Farah nihcun 2012 ahkhan London-ah a rakti cang bantukin  5,000m le 10,000m-ah gold medal alak. Finland tlangval Lasse Viren nihcun mahhi lentecelhnak pahnih ahhin kum 1972 ah Munich le 1976 Montreal-ah a zawnzawnin gold medal a raklak cang fawn, anmah pahnih lawng hi hibantuk dinhmun luahkhotu um chun an si. 
*World number 2 Andy Murray nihcun Man single tennis final-ah Juan Martin del Potro cu atei caah amah lawng hi   Olympic Man tennis ah gold medal voi hnih azawnin alatu um chun asi. 
*Jamaica sprinter Elaine Thompson cu kum 28 chungah 100m le 200m gold medal lakawp khotu hmaisabik asi. Kum 1988 Seoul ahkhan Florence Griffith-Joyner nihcun hibantuk dinhmun hi arak luahbal cang. 
Note: (Base on Vanglaini News)