Bawipa Nih Sak Lomi Khuapi & Ven Lomi Khuapi

Tu lio ka nunnakah lungtur hma bangi um sawhsawh thiam loin aka turhhnawhtu Bible bung le cang te hi azei asi zongah Pathian sunparnak caah van aupi ve ko ning. (Sam 127:1) chungta, Bawipa nih inn cu asak lo ahcun, asatu hna rian rianṭuannak cu santlailo asi; Bawipa nih khua kha aven lo ahcun, avengtu hna hngilh loin an umnak cu santlailo asi. 

Pathian nih minung hi minung timi min sawhsawh pu in asersiam mi kan si lo tihi ahmaisa ah chim ka duh, zumtu nitin caan hmannak ahhin umzia neitein nun dingah akan duh. Cucu kan nitin nunah Amah Pathian a sunlawi zungzal hi aduhbik mi cu asi.

Innchungkhar : Innchungkhar tluk i biapi mi le khuapi ngan dang hi aum hlei ti lai lo dah! Cu asi ruangah zeibantuk chungkhar in dah kan rat, mirum chungkhar in maw, sifak innchungkhar in dah ti hi abiapibik mi asi lo, abiapibik mi tu cu Pathian nih asak mi innchungkhar(khuapi) kan si maw si lo ti hi kan theih aherh ngai ngai. Pathian sakmi innchungkhar cu zeitindah kan theih khawh lai? Pathian sakmi innchungkhar cu an innchungkhar nunah Bawipa nih siangpahrang dinhmun diktak aco khawh. Zeithil an tuah ding asi hmanh ah ahmaisabik ah Pathian arawn hmaisatu an si zungzal. Pathian sakmi khuapi (innchungkhar) asi lo ahcun achungah lunglawmhnak taktak a um kho tawn lo, ava um hmanh ah khin kumkhat caah si maw, zarhkhat caah si maw, nikhat caah si maw, arauh hlanah minmei bangin cu lawmhnak  cu aṭianzau tawn. 

Kan holhfang: Pupa phungthluk(Proverb) ahcun holhkamṭha fangkhat nih siapi aman an rak ti. Mahhi zumtu nun he ai pehzul mi zong asi fawn, kan holhfang fangkhat ruangah minih thazaang an i an rak i lawmhtuk lioah zungzal in i huat thainak holhfang zong holh khawh arak si fawn ti hi kan theih aherh fawn. David siangpahrangpa nihcun, “Bawipa ka kaa ahhin ralvengtu ka chiahpiak law ka hmur ah hin cawngtu ka chiahpiak ko”(Sam 141:3) tiah ati. An bia cu rul lei bantuk asi i, an bia cu rawchok sivai bantuk asi” (Sam 140:3). Bawipa nih asak mi, aven mi zumtu kan sinak alanghnak cu: holh i sum  khawhnak te hna, thilṭhalo  tuah duhnak thinlungin i sumkhawhnak nun te hna hi an si. Jesuh nih a zultupawl sinah achim mi cu, “Thlarau nihcun aduh nain taksa nih atlinh lo” cucun, “Sualnak chungah nan tluk sualnak hnga lo, thlacam uh” tiah ati fawn hna. Curuagnah kan tisa duhnak, ruahnak ṭhalo thlichia hnawmtam kan nun i a hrangmi  kan teikhawhnak hnga tisa nih atlinh lo zong hmanhah hramhram in Pathian sinah thlacam awk kan si.   

  

Pathian sakmi nun:  Bawipa nih asak mi, ahruai mi le aven mi kan si  ahcun kan nun kaltlangin mi pakhatkhat nih hlawknak thazaang an i lakkhawh i, lunglawmhnak nun an hmuh khawh tawn, kawmhnuam akan ti lawng si loin kawmh chin lengmang akan duh, Abiathiangah kan hmuh mi cu, “mihrangah thlawchuak mi va si uh” tiah akan ti. Adangin kan chim asi ahcun, mihrangah eitlak theitlai va chuah uh ti he hmunkhat asi, zeibantuk theiṭha, theitlai achuahtu dah kan si? Kan nun hi Bawipa nih asakmi asi taktak ahcun theitlai ṭha achuahtu, mihrangah lunglawmhnak apetu, a bawmtu, tisa khuaruahnak zongah amah duhnak nakin Bawipa duhnak aithim deuhtu, aram le afelnak hawlhmaisatu asi tawn. Adonghnak bik ahcun kan mah le innchungkhar cioah siseh, kan mah le bulpak cio hi a cunglei nun le mizia, nunphung chungah hin Bawipa sak mi khuapi (Innchungkhar), nun neitu ka si maw tihi kan biahalnak siseh!!!

Pathian Ṭihṭhatnak : (Phungthlukbia Chungta)

>>>Bawipa tih hi hngalhnak asi; sihmanhsehlaw mihrut nihcun fimnak le cawnpiaknak kha zeiah an rel lo. (1:7)
>>>Khi tikah Bawipa atihnak cu na hngalh lai i Pathian hngalhnak cu na hmuh lai. (2:5)
>>>Bawipa tihzah cu sualnak huat khi asi. (8:13)
>>>Bawipa tih cu fimnak hramthawknak asi.(9:10)
>>>Bawipa tihnak nihhin chan asau ter.(10:27)
>>>Bawipa tihnak aa bochanmi mithawng cu, atefa hna caah himnak asi.(14:26)
>>>Thihnak in luat na duh maw? Bawipa tih hi nunnak cerhti asi.(14:27)
>>>Bawipa tih hi fimnak ding caah cawnpiaknak asi, upatnak lam cu toidornak asi.(15:33)
>>>Pathian lei ah felte le zumhawktlak tein um ko law na sualnak cu an ngaihthiam lai.(16:6)
>>>Bawipa tih hi nunnak asi, cuti in na um ahcun, hnangam tein na um lai i harnak nih an tawng lai lo.(19:23)
>>>Bawipa kha tih, mi toiah i dor law rumnak le upatnak le nunsaunak khan a hmuh lai.(22:4)
>>>Misual kha tluk i zuam hna hlah, nifate in Bawipa a tihmi bel kha hngar ko hna.(23:17)
>>>Bawipa atih zungzal mi cu mithlawchuak an si, sihmahsehlaw alung a hahtermi cu vanchiatnak  chungah an tla lai.(28:14)
>>>Iang hi hlen a hmang, dawh hi a ziam kho, sihmahsehlaw Bawipa a tihmi nu cu thangthat awk asi.(31:30)

Pastor nih ai ralrinawk asi mi tampi lakah ṭhenkhat pawl:

Ahrangah thlemtu bantukin alang lem lomi sihmahsehlaw tukforhnak nakin tihnung deuh mi a um, sinak le dinhmun tiangin arawk khotu an um cupawl cu van zoh hna usih:

1. Uanthlarnak: Uanthlarnak le hngalnak hi an umtlang duh ngai. Thangthachim hlawhtlin ruangi uarnak le hngaltam nak nun hi tlakchiatnak asi, tih anung tuk.

2. Mah le mah i uahnak: Mitlamtling bik le mi thabik i i hngalhnak, midang zeiah rel lemlo hi uahnak, ruankainak cikhat asi. Sinior hruaitupawl nihhin mah le mah i uah(manah) neih an hmang cuang. Hlawhtlin le van rum deuh  i faknak awkam te hna van don caanah ruamkai kan hmang,  uah, manah in kan khat.

3. Thikthuchiattuknak: Kan hlan i rak tuan pawl an fak hna tikah, kan tuanpi pawl nih kan nakin an tuan that tikah hi nun hi achuak tawn. Jerusalem mipi pawl nih David hehtiah an cawngh lawmh tik ahcun Saul Siangpahrangpa cu umawk thei loin thik buai in a buai ti kan hmuh.

4. Larduhnak: Pathian riantuantu thenkhat pawl cu kan sinak leng tiangin mi nih kan hmu hnaseh, kan thei seh ti an duh cu nihcun larduhnak a neihter thawn hna. Saya thenkhat le bang hi cu mi an van kan cawisan hlan in kan mah le kan mah tein cawisan kan hmang, hibantuk mi zia hi tihnungawk ngai asi mi le tlakniam awlnakbik hmanrua pawl asi tihi kan theih ahau.

5. Hman lo thei lo i i ruahnak: Pathian riantu thenkhat pawl cu an tuahmi zeipoh khi ahmanbik le athabik i an i ruahtuk ruangah riantuanpi thitha zong an neih khawh lo theunak chan zong asi.

6. Mah le mah biapituk i i ruahnak: Keimah tel lo cun zeihmanh an si kho lo, an tha kho lai lo tibantuk ruahnak, Mipi nih keimah nakin uar deuh mi ngaihsan deuh an nei cuang lai lo tibantuk ruahnak, uarthlarnak, uahnak, hibantuk ruahnak kan nei hin cun ralrin kan rak cu tuk cang tihi kan theih awk asi.

7. Midang i rinchannak: Kan hlawhtlin i kan tluan hin mah le mah kan i zum i, mi kan lei tang viar bantukin kan ngaih athat i, kan i ruahawk asi lo. Zeiruangah ti ahcun umpawng ruangrop mi bantukin bochanawk, rinchanawk an tlak lo tihi kan theihawk asi. Rinchan thlak, bochantlak taktak cu Bawipa lawng hi asi. Luke 10:20

8. Midang zumh khawh si lonak: Midang zumhngam lonak kan neih asi ahcun an nih  zong nih a kan zum ve ngam ve lai lo, asinain kan zumhngam hnuhnu hna ahcun an thiltuahmi tuanmi zong kan zumhawk hna aherh. Zeipoh tuahpoh i thinphan zungzal, zumhngam lonak hi cahlonak, derthawnnak cikhat asi.

9. Fakdernak: Micheukhat nihcun an kan teithannak dingah athlitein an rak kan fakder ziar tawn. Asinain midang sinah an rak ceihphai thiamthaim tawn.Curuangah kan cungi thatchuahtu pohpoh sinah hin kan thinlung vaithumhtuk ding kan si lo.

10. Ruahnak cheuh: Hruaitu na si hnuah ruahnak thatha neitu an van lang lai, nangmah rawi zawngin biachimtu an si kho men, daankalh zawngi ruahnak hmangtu an si kho men. Ruahnak cheuhmi diklak hin an tha thlu viar lem loh.

11. Nu lakin: Nu pawl hi Pathian duhngaimi le Khrihfabu zongah miteima, mi tlawmngai tu an si tlangpi tawn. Thla zong an cam kho, thilsiang ngai zong an um kho, asinain thlemtu hmanrua zong an si kho. Cucun nu nih hin fim ngai le nemtein pa teikhawhnak an neih ruangah ralrin aherhtaktak fawn.     

Note: Pastor le anupi timi cauk chungin van t'ial t'hanmi asi.    

“Lungawṭawm mi Zumtu si Ṭih a Nung..!!!” ( 1 JOHN 5:10 )

Na piangthar maw ka thei loh, asiah tu ahhin thi sual bang law, vanramah na kai nai zum maw, ka thei loh! Hibantuk zumtu hi kan tamtuk. Cheukhat le bang cu acaanah vanram kai  i izumh ngai, acaan le i zumh hruathar hoi lo, acaanah hnangam ngai, acaan le thinphang ngai fawn, asi lo ah thiltha van tuah deuh caanah vanramkai i zumh, thil van tuahsual deuh caanah i kai van i zumh fawn hoi lo. Mah duh caan poh i zumhnak ai thleng zukmak mipawl hi kan va tam hringhran dah...!!

Pathian hi cutisawhsawh men i, ai thlengzukmak men sawh mi asi lo, zungzal in zungzal tiang ahngetkhoh mi Pathian nung asi. Nunih nau apawi tikah minung pawitu nihcun, amah le mah fiangtukin ai thei, amah fiangtein ai theih hnuah khuacaan ahung sauh hnu cun mipi theih le hmuhkhawh in apaw cu avan lang chuak. Thup zeizongza i tim hmanhsehlaw thupkhawh asi ti lo.

Apumchungi ummi minung naute nihkhan anupaw ah thupkhawh loin alangter bantukin minung Jesuh Khrih apaitu (Jesuh aneitu) cu, amah nunah fiangtein ai thei, amah lawng hmanh si loin mi tampi nih an theih fawn. Tuchun nih ahhin kan i theihfian lo asi ahcun (anung Jesuh Khrih) kan nunah kan rak nei lo ziar asi kho men, ava tihnung hringhran dah, arianrannak in zeidinhmun ah dah kan um tihi kan mah le nun ciao hi i  X-Ray t’han hna usih. Zumhnak ahhin kan rak um taktak maw, taktak lo? ti hi.

Atlangkawmnak ah:  1 John 5:10 chungah kan hmuh mi cu, “Cucaah Pathian Fapa a zummi paoh nihcun alung chungah Pathian i tehte a khaannak bia kha angei; sihmanhsehlaw Pathian a zum lomi nihcun Pathian kha lihchim ah acanter i cucu zeicahdah asi ti ahcun, Pathian nih a Fapa kong i tehte a khaanmi kha a zumh lo caah asi.” Nangteh tidualdo in  a zumhnak ai thlengmi na si maw, kan i theihfian taktak hi a herh..!!!

Thineih ruangi Taifah innlei ah i tuamhlawm Ning:

Kan nih nupawl hi thlatin thi kan neih liao ahhin kan chul (Uterus) nih khan achungi ummi thi (cushion nuam-naubawm caah ti i aruahman mi kha, hman a herh than lo tikah) kha naute lam ding asi mi ( Cervix ) lambite ahcun norhchuah a van  timh tawn, chu nihcun period, thineih liaoah tai afahter  tawn, Period liaoah umawk thei loin sivang ngaiin an tuar liao ah thenkhat ve thung cu fak ve lemlo i pangai tein a ummi zong cu an rak um ve thiamthiam.

Inn leiah i zohkhenh ning: Tilum bawm asi loah, bottle chungah tisa thun i taiah i depter ding asi, asinain hngilhtak lo ding, achan cu i kanghter sual afawite. Tilumtein i khawlh ding, thillum leipang dinkhawh atha. Nakutdongin na taihranwg le na hnungzaang hrawng kha abial zawngin massage ding, zuut ding, cul ding. Exercise (abikin tai leh tawkawng bawr exercise lak ding). Carbohydrate tamnak buh, alu, mipe, tbk...pawl hi eitam atha. Ci al le Caffeine tam, kuakzuk i suam ding. Rawl voikhat loah tampi ei loin tlawmpal tete in ei khawh atha. Lungre i theihter loin yoga le meditation (hahdamtein ruahnak thiangte, thlithiangte hip atha). Ihtikah ke lei hi cung deuhah chiah ah atha. Asir zawngi ait mi hrangah cun khuptumbu in ih atha. Luhfahsii (parasitamole) zong afahdeuh tuk ahcun ei zong apoituk lem loh, asinain atu lelek i eibelte cu atha lem lo. 

PERIOD TAIFAH RUANGAH DOCTOR ADVICES HALAWK HRIMHRIM TIKCU: Inn leiah na phak khawh tawkin nai zohkhenh hnu i thlathum chungi thatlei na panh hlei lo asi ahcun asi loah Period na neih hlan ni 5 nakin sau taifah le period dih hnu ni 5 nakin rau na tai afahpeng ko rih asi ahcun Doctor sinah chimhvat ding, piah vat ding asi.

By Hellen lalrinpuii

Naupawi Liao i Nu Mawhphurhnak:

1) A hmaisabik ah kan theiawk asi mi cu, nau pawi i nai theih le cangka in vai zohter dingin siibuai sinah na kal hirmhrim awk asi. Mah hihi nehhnu hrang zongah nan ngandamnak caah thil poimawh asi tihi philh hlah. Naute aisersiam cuahmah liao, ruh le cang asiam cuahmah liao, abikin thluak ai siam cuahmah liao asi ruangah (Folic acid tablet) ei hrimhrim awk asi. I timhlamhnak neicia tein naupawi mi hrang le bangah cun nuapawi hlan thlakhat thokin rak ei khawh chungah cun atha hleihlei. Mah hi nihhin naute thluak thang ding abawmh, culawng si loin thluaklei thatlo ding thil avenpiak. Iron le Calcuim zong doctor pawl nih eiawk an tining thlapthlap tein nawlngai tein eiawk asi. 

2) Nauno luakchuak luarkai tuk le zawtnak dangdang neitu hrang ahcun rianrang tein siizung leiah vai piah vatvat atha. Sii hmuh mi pohpoh ei lo hi a him cem, culawng si loin naute hrangah atha ding asi hnga maw, asi loah naupawi liaoah eiawk thil asi hnga maw ti hi thatein kan ruah setset ta awk asi. 

3) Nau pangngai tein neih khawh ruangah i thlahdah si maw, ruahrem, i lungsit dingtop ding asi loh, achan cu nau dang pawi than tikah aletin tihnung kho mi thil asi caah asi. Nauneih ruangah hin ahlan bantukin chul kha, atluk kho taktak ti lo ruangah vanchiat lebang ahcun nauchiat, thiput heitibantuk lawng si loin nauneihnak in taksa dangdangah cahlonak i hmanthai khawh asi fawn tihi faingtein kan theih ah atha. 

4) Ultrasound  voi 2 tal hi cu atlawmbik  i ziah khawh ah atha. Mahnihhin naute umtuning thiltampi le nauneih liaoah naute le nu thihnak sualnak tampi lakah aven khawh ti asi. 

5) Doctor asi loah  nurse tepawl advice mi, (acianngian) pekmi zulh khawh hram hi atha. Blood presure, weight pawl hi punghmantein i zohter lengmang awk asi fawn. 

6) Naute an cawlcangh ning atha maw thalo ti zohter, chech up ter hi nu le mawhphurhnak asi ruangah, i zohter lengmang ding asi fawn. 

7) Raipuar hrangah cun hahdamtein dinhkhawh atha, hngilhtam le azatawktein excercise lak kahwh zong atha. Mahhi nihhin nu le naute ngandamnak leiah nasatein abawmh ve. Deep breathing exercise (fak nawn in, thawdawp le thawchuah leiin) excercise lak that zong apoi ngaimi asi fawn. 

8) Rih lei it hang thluahmah, lungmit, mitvai, kephing, thawcham tbk... na neih asi ahcun aran khawh chungin i zohter atha. 

9) Raipuar lian cangmi hrangah cun, azaangthal zawngi it loin asir zawngtein ih ding asi. 

 10) Thisen sang, zun thlum, thautuk le dertuk, nauneih hmaisat liao i harsatnak anei cangmi hrangah cun siizung lei i nauneih hi atha kan ngandamnak caah asave cem mi asi.

11) Naupai hrangah thlai hring, anhnah, ei thawthaw ei apawi hrimhrim loh. Asinain, zawtnak dang aneimi hrang ahcun zawtnak buaktlakin ei le  ei lo ding tawk thiam ahuam ve. 

Note: I zohter ruangah theihtamtuk a um cuan lo caah naupawi liao mi caah cun lawmmam ti aum kho lem loh. Curuangah siibawi le nurse pawl sinah kan theih ding cu hal tluahmah ding asi ko. Ralding tluk i atluktu a um hrimhrim loh. 

by  Venyy Chacha Tochhawng

Vawlei cung Technology ah (Women Power) Neitu Pa ( 7 ) Pawl:

1. SHERYL SANDBERG, CEO, 

FACEBOOK: Sheryl Sandberg hi kuful Women list i an chuahmi ah pakhatnak asi, culawng si loin, Fortune-in 50 Most Powerful Women in Business timi an langzarahnak ah siseh, Times 100 Most Influenctial People  timi zongah a bik lei asi fawn. 

2. RUTH PORAT, CFO 

ALPHABET: Ruth Porat hi Google parent company, Alphabet Inc. CFO si cuahmah mi asi. Amah hi hnuk cancer zawtnak in adam mi asi. Ruth nihhin Google i rian atuan hlanah Morgan Stanley ah Chief Financial Officer le Excutive Vice President arak tuan cang mi asi fawn. Standford University in bachelor of arts/science a dih. University of Pennsylvania Wharton School in MBA a dih fawn. London School of Economics in Master of Science a dih mi asi fawn.

3. SUSAN WOJCICKI, CEO, 

YouTube: Vawlei cungi online video platform liancem, YouTube CEO zong hi nu thiamthiam arak si hoi fawn, Wojcicki nihhin  kum 2014 thok khan vawlei cung i video platform liancem, YouTube hi a van peh zulh ve, mah hi hlan ahhin Google ads and commer timi lei ah hruaitucem dinhmun in arak um fawn. Amah hi vawlei cungah nupawl an canvo diktak, an co hnga dingmi co kho dingi humhalh lei kawngah catial tawntu, catialthiam, mitheih hlawhmi numaksak tak asi fawn. 

4. ANGELA AHRENDTS, SENIOR VICE PRESIDENT, 

APPLE:  Angela Ahrendts hi Apple company- ah senior executive vailte lakah nu umchun asi Retail and online stores bikah hin senior vice president a si fawn. Nikum lei i  Forbes nih vawlei cungi women power thiltikho pawl list an langzarhnak ahkhan 25 nak asi. Tu ahcun United Kingdom(UK) Prime Minister bussiness advisory council-ah active member atuan cuahmah liao mi asi fawn, Apple i atuan hlanah hin Burberry-ah CEO a tuan tawn.

5. AMY HOOD, CFO, 

MICROSOFT: Amy Hood hi Microsoft Corporarion-ah nu Chief Financial Officer hmaisabik asi, mah hi rian hi kum 2013 khan arak i thok. Amy nihhin kum 2002 ahkhan Microsoft  rian hi  tuan hram arak i thok. Tuan hram ai thoknak in senior-level positions phunphun arak tlaih bal tawn, corporate vice president le general manager rian zong arak tlaih chih bal fawn. Duke timi  University in bachelor degree a lak cucun  Havard University in bussiness administration-ah master degree a lak fawn.

6. MEG WHITMAN, CEO, HP 

ENTERPRISE: Meg Whitman hi HP Enterprise President le CEO a si, Princeton University in a dihmi asi. Kum 1998 thok in 2008 karlak ah khan Disney le eBay ah CEO rian arak tuan bal cangmi arak si, tu ahhin  HP Enterprise- timi ah strategic planning vice president a tuan cuahmah liao mi asi. Hibakah hint u ahhin DreamWorks, Procter & Gamble and Hasbro- zongah senior-level positions dinhmun ah a um cuahmah mi asi.

7. MARISSA MAYER, CEO, 

YAHOO: Marissa Mayer hi Search engine lar le lian, Yahoo President le CEO rian khungkhai ngai anei cuahmah mi asi ve, hi position hi kum 37 mi te asi liao in atuan cang mi asi. Yahoo i atuan hlan ah Google product hlawhtlingcem - Google Maps, Google Earth, Street View, Google News le Gmail development-ah a thihruaitu le hohatu guide liancem arak si tawn. 

Note:http://timesofindia.indiatimes.com/tech/jobs/7-most-powerful-women-in-tech/articleshow/51313394.cms

Nupi Neih Hnu i Papawl Danglamnak Tlawmpal ....!!!

Nupi neih hnuah papawl kan danglamnak tlawmpal van thaiduak ṭhan usih. Pa pawl kan khawsak zia le kan umtu ning  kan tarlangh mi hin nupawl nih zeibantuk ruahchannak dah na cungah anput ti na theihthiam khawhnak ding caah ti ruahchannak he, mah hi kan  van chim lai.

1. Papawl hi nupi an neih hlan ahcun mah le umnak room/khan le mah taksa thianhlimnak lei zongah an mah le tawk, an phaktawk ciao in khuasak ai zuam mi an si. Asinabeltein nupi an neih hnu ahcun thianghlimte le felfaitein tein atlangpiin an nung ti lem loh. Nupi an neih ruangah thathu thut cu an si cuang loh, nupi le nih thilhnawk le thilhnawm an thianhlimh pah, dintein in an van phunciarpah thawng van theihpah te zong khi theih nuam an ti ve hrimhrim, cucu nuamhnak, nuamhnak pakhat ah an ruah ve hrimhrim. 

2. Pa pawl hi cu nupi an neih hlanah cun tlangrai, lufah tuktak an ton caan zongah zeihmanh chin duh lo tein an hei tuar chih sawhsawh tawn ko. An tuar khawh rumro ti lo hnu lawngah  simum i lakin an din tawn, asi loah siizung an panh tawn. Nupi an neih hnu belte ahcun hritlang, azeimawte hlek i lu a van fah zongah nupi le chimh an hlaptuk ti si. Nupi an neih ruangah an i hnoh luat khi si loin, nupi le nih ngaihsak nawn i, an van i phar hliphep te hmuh hmanh khi an i lunghmuih lawng si loin nuam an tiin an i cenet tuk ti asi. Cucu an thinlung nuamter cikhat ah an ruah ti asi.  

3. Papawl nihhin nupi an neih hlanah cun an mah te lawng i rawlei hi poi tinak an nei lem loh, an pawngah midang vanthu ding zongin ruahnak an nei lem loh. Asinain nupi an neih hnu ahcun nupi le an rawl atam ash siseh, ava tamtuk lem lo zongah khin nupi le he eitlang kherkher hi an ngaina, an duh. Achanbik i lang cu, hngakchia nih i sirh nawn in an rawlei liao hmuh nuam kan tibantuk khin an nupi le pawl nih an rawlei liao khi an pawngkam te i thutpi i zohkhi an duh ti si. Cucu an i nuamnak, an lomhnak tlintertu phunkhat an i ruah. 

4. Pa pawl nih nupi an neih hlan ahcun azaangbaat hmanah an kam atam bal lem loh! Nupi an neih hnu belte ahcun an tha avadit lemlo zongah khin zeimaw pelpawl te zongah khin an zaangbaat ning an thisen tlawm deuh i ruahnak aphunphun atu le tu in an chim ti si. Aruangbik i alangmi cu; nupi le kutnemtein van tonghtham an duh caah asi bik tawn. Cu zawng cu kan i nuamh pakhat asi ve. 

5. Papawl nih nupi an neih hlanah cun nu zumhawktlak lo nupi neih dingah an duh lo ning an chim tawn. Nupi an neih hnu ahcun ahmun le aram nih akhiah bantukin remcannak tuah an thiam, acang le bangah cun an nupi le mizo pawl nih dawtvar timi thilhman lomi hmanngaii phuahcop van chimnak dingi cilper zong an ui lem tawn loh ti si. Cucu papawl nih an nuam ti zawng thil asi ve ti si. Ahman thlu lem loh.  

6. Papawl hi nupi an neih hlanah cun nupawl mithlitlaknak hi an theithiam tawn lo, an tah caan zawngah zeiti hnemnak cang thiam loin arko in an um caang atampi. Azeibik deuh dah tihmaisa ding zong thei loin an um caan a um tawn. Nupi an neih hnu ahcun dawtnak ruangah an thinlung an i hliam ti cu an thiehthiam ve hna, an tah zongah an herhcem mi dawtnakbiathli chimh i, nemtein pom le cawi an herh ti an van theihthiam,  cunih cun lawmhnak, hnangamnak apek khawh hna ti cu an van theih ceu tawn. 

Note:http://zozamweeklynews.blogspot.in/2010/06/nupui-neih-hnua-mipa-danglamna.html

Zu Tak Hi Cu Aw...!!

• Zu hi, mi capo le capo lo olsam tein theihkhawhnak asi. Mihrut le hrutlo olsam te i theihkhawhnak asi fawn. 

• Zu hi mihrut hrang le bangah hin cun din hrimhrim awk asi loh. Achan cu mifim hmanh an an i chiatpi phah tawn.  

• Zu din hi buainak, lungretheihnak, tlakchiatnak akan phaktertu le chantawinak zong asi fawn. Lainawnnaktertu, ram le khuatlang, phun le hnam, chungkhar le mah le mah mual akan photertu asi. Mi pangai na si ahcun ding lo dingin i ralring, asi lo ah ding lo dingin lamhawl i zuam. 

• Zu ding thiammi cu ngaisang hna hlah, thatnak nakin chiatnak an tel thotho. 

• Zu din thiamlo mi le phei nihcun arauh hlanah ai thihpi tawn. 

Note: Zu ding lomi chungkhar si dingin na thinlung nai dap bal maw? Nai tim bal maw voikhat tal? 

Zuk le Hmuam Kherkher Hi cu Aw..!!!

Zuk leh hmuam hi, bible  chungah ṭialin lang lo hmanhsehlaw, zumtu nang le kei caah cun van tive chin (test) chin sawhsawh ding zong asi loh. Tongh lo top ding  asi ko, zuk le hmuam atawng thamtu pawl nihhin umharphen heitibantuk, kamchia tleuhnak heitibantuk, thaditrehnak ah heitibantuk ruangah hi pawl hi an ti tlangpi deuh tawn, asinain curuangah kha ruangah nikhat hnu nikhat cutin an van tilengmang  tikah cun  zuk loin, ding loin a um in an um  kho hrim ti lo, cunih zawtnak ṭhalopipi achuahter lawng si loin an chan atlin hlanah an nunnak a liam lengmang.  Cucu Bawipa duhzawng thil asi hnga maw? Asi hrimhrim lai lo. 

Minung lakah hin Zuk le hmuam atawng mipawl nihhin umzeneilo tukin an caan an khawhral tawn lawng si loin mihrang tiangin harsatnak apek hna. Zuk le hmuam atawngtham mipawl nihhin nitin tein sum le pai zeimawzat an hloh tawn, thlakhat chung an tangka hman zong hi zeimawzat hi arak si hmanh tawn. Curuangah acaan le bangah hin cun chungkhar tlawmte an thlakhat daih facang cawknak manzat hrawng hi an rak hmantlangpi tawn ti asi fawn. 

Zumtu na si ahcun mahhi pawl hi ruat ve hmanh: 

1. Zuk le hmuam nak i na hmanmi tangka maw tam deuh, mi rethei pawl nan bawmhnak dah?  

2. Zuk le hmuam cawknak i na phaisa hmanmi maw tamdeuh, biakinn i na pekmi thawhlawm? 

3. Zuk le hmuam cawknak i na hmanmi maw tam deuh, Pathian ram caah tiin na pekmi sum le pai dah?

Note: Ahohmanh nih kan zumhnak hi kan i tawmpi kho loh, kan mah le ciao nih kan tuahser mi theitlai cu kan zuun lai, zuk le hmuam men lawng hmanh si loin drugs dangdang tawnghtham nah man sapbei le bang ahcun na nun kha siamṭhat/ tuahṭhat ding/ thawhthar ṭhan ding a va tam lai dah!  Zuk le hmuam tinakah kan phaisa, tangka kan hmanmi nak in Bawipa ram caah, mi rethei zawnzai bawmhnak caah kan hmanmi hi tam deuh in hmang kho u sih law ,zeitluk khin dah kan Pathian ai lawmh lai i, a vai lunghmuih hnga dah! Zuk le hmuam ati ve lomi innchungkhar dirh dingin na thinlungah nai ruah chih bal ve maw?? 

Thineih Cungcangah Zumhawktlak Asi lem lomi Bianepnawi

1. Thikhal  deuh na neih ahcun naupawi khawh si lo :

Thineih liao ah thikhal deuh a umruangah khan naupawi khawhlonak ding chan aum loh. Mahbantuk thil hi cu thineih liao ahcun a um ve awk hrimhrim asi tiin an ruah ve mi asi ko. Asinain, atlang lianpipi, ahlawmpipi an si belte asi ahcun harsatnak na tong kho men, asinain cucu Sonography timi hmangin thlawpbul ding asi.

2. Thineih liao ahhin Sex hman khawh asi lo, adangdangin ih ding:

Sex hi thineih liao zongah hman khawh asi thotho, apoituknak a um lem loh. Amahbelte, thianhlimnak lei belte ahhin i ralring awk asi.

3. Thla zeimawzat chung cu thinei mumal lem loin na um, cu hnu ah na nei asi ahcun na hardamnak caah apoi kho:

Phunghmantein akal khawh thannak hnga- thlaruak si loah, kumkhat zong ahau kho mi asi. Thlatir leiah khan achamphak hlan deuh te zongin, na nei kho ve ko, tlaideuh  zongah na nei kho thiamthiam fawn. Asinain, mah hihi, akumkhatnak ahcun pangaite asi ko. Tih ding a um  lo.

4. Thi ahul hnu ahcun nau pawikhawh asi lo: Ahman thlu lem loh.

A chan cu – thla chiarin thi na nei, asinain caan hmantein na nei lo kho zong asi kho. Hibantuk asi ahcun na taksa ahkhan Ti (Egg) arak pekkhawh thiamthiam, i vennak tel loin Sex nah man asi ahcun nau pawh khawh asi thiamthiam. Na thihul caan aphak le na thicaan adongh bak tu khin naupawi khawh arak si ti lo titu khi arak si deuh.

5. Thineih lioah tilum he i khawlhnak nihhin thineih ning asualsam terviar khawh:

Mahhi cu kan pi le pu pawl nih arak chim uar ngaimi, thillangsar ngaimi thil arak si tawn. A va hman theng thlu lem loh. Angaingai tiahcun, tulum nihkhan na thahri pawl kha, hahdamtein, zaangdamtein a umter khaw, pawfah tuk ding khin arak ven lehlam ti asi.

6. Na thineih- anikhatnak le nihnihnak ahhin lukhawlh lo ding:

Mah hi zong hi zumhtlak taktak bia a si lem loh. Nu thenkhat pawl nihcun an lu thiang hirhiar tein an lu an khawlh lehlam tawn. Lukhawlh ruangah khan zeihmanh thineih abuaiternak a um lo.

7. Thineih liao i sex hmanruangah thinsen chuak atamter phah :

Thineih liao i sex hman ruangah hin thisen chuak atamter phahnak chan zeihmanh a um loh. Sex hmanthlu hnuah pumchungah zeisimaw chuak thluahmah bantuk i ruahnak, i theihnak aum kho men, asinain mahnihhin thisen chuahnak leiah zeihmanh thinphan ding  ruahhar ding a um lem lo.  

8. Thineih liao ahhin naupawi khawh asi lo:

Ahmancembik tu cu mahhihi- thineih liao ahhin naupawi khawh asi ti hi. Mahhihi asi khawhnak cu- na taksa nih Ti(Egg) apek ning ah ai hngat ve. Mahhihi na thineih cuahmah liao ahkhan zeitikcaan poh ah aphan khomi thil asi.

9. Thineih liao ahhin atamkhawh chungin tamin ih tawn ding:

Thineih hi minung nunnak ah thil khuaruahhartuk asi lem lo, aphan tawn mi asi ve hrimhrim. Mah hi nihhin acutituk cun harsatnak aphakter lem lo. Nidang bantukin na umning pangaite bantuk khan na um kho thiamthiam ko ti kha philh hlah.

10. Thineih liaoah ruahsur lak, ti ah i ciah atha lo:Asi nemmam lo. Duhthusamtein nai khawlh kho, nai liao kho, zalawng tein na um kho, na tawngh khawh. Asinain, a tuamnak belte thate na neih a hau. Cucun ruah/ ti na cenhnu ahkhan tithianghlim tein nai tleuh thanawk asi. 

Note: (Internet ta remcan ningin leh t'hanmi asi.)

Evangelical Zumhning Tlangpi Pawl:

Khrihfa hram aithawh, (Apistle) hnungzultu caan thokin evangelical timi hi ahram arak i thok ti zongin chim khawh zong asi ve ko. Martin Luther (1483-1546) ah hin Evangelical Khrihfabu hramthok nak taktak cu avan si. Kum 1700 hrawngi Evangelical cawnpiak hruaitu pawl hna cu: Jonathan Edwards, John Wesley le George Whitefiled te pawl an si. An cawnpiaknak hin mithinlungah naset tein rian at'uan. Kum 1990 hrawngah khan Khrihfabu dangdang Southern Baptist ah siseh, Assemblies of God ah siseh, Christian and Missionary Allience ah siseh, America Presbyterian ah siseh Evangelical Free Church ah siseh, Evangilism cawnpiaknak leiah nasa ngaiin ram alak. Vawlei cung ralpi II nak dongh lei ahcun Evangelical le Fundamental hi fiang tein avan lang kho, cuka i hruaitu cu: Dwight L. Moody, Billy Sunday le Billy Gramham tepawl an van si.

An danglambik nak: 

1. Zumtu diktak si ding cun, "piantharnak" apawimawh.
2. Bible ahhin Pathian nih minungpawl theihter akan duh mi cu ait'ial, zumhnak kawngah siseh, cawnpiaknak lei kawngah siseh nawlngeitubik asi.
3. Thangt'habia chim hi, pastor le Khrihfa upa pawl lawng nih chim dingmi an si loin, zumtu vialte nih kan tuah dingmi kan t'uan dingmi an si.
4. Jesuh Khrih kan aiah vailamtah i athihnak le athawh t'hannak hi, kan nih minung pawl khamhnak kan hmuhkhawhnak um chun asi.

An Zumhnak Tlangpi Pawl: 

1. Bible: Bible bu 66 hi zumhnak le thiltinak lamah zumtu caah nawlngaihnak sangcem neitu asi. Biafang kip hi Pathian nih athawkkhumh mi asi i, ahramthok t'ialmi (orginal book) ahcun tihsual mi a um lo. Evangelical t'henkhat le bang nihcun (King James Version) lawng hi hmantlak le hmanawk asi titu zong cu an um ve.
2. Pathian: Pa, Fapa le Thlarau Thianghlim pathum  hi thumkomh Pathian asi i, an sinak ai tluktlang viar mi an si.
3. Minung: Minung hi Pathian he muisam i khat in  sersiam kan si, sermi thildang vialte cungah ngawlngaitu dingah chiah mi kan si fawn.
4. Sual: Adam le Eve  nih Pathian nawl an ngai lo i, Setan dehnak chungah an tluk ruangah Pathian lakah thil sual an tuah. Mi pakhat ruangah vawlei ah sual arak lut i, mi vialte nih sual an tuah viar, Pathian sunparnak an co ve kho ti lo. Sual man cu thihnak asi ti an zumh bak.
5. Khamhnak: Jesuh Khrih tuarhnak le thihnak hi kan ai akan awh piaknak asi ruangah khamhnak caah thil herh mi asi. Minih, cu Jesuh Khrih tuarnak le thihnak, thawht;hannak cu azumh phot asi ahcun khamh asi. Cucun Jesuh Khrih thianhlimnak t'awmpitu asi ti an pom. Zumhnak ruang le zaangfahnakin khamh kan si ti an pom. Thiamcoternak cu zumhnak ruang le zaangfah zawnruahnak thilpek sunglawi asi. Zumtu pawl cu Thlarau nih apianthar ter i, athianhlimter tawn.
6. Nehhnu Nun: Mi vialte hi taksa hrimhrim thawhter kan si lai i, cucun, Pathian biaceihnak kan hmaichon viar lai. Jesuh Khrih cu ka khamhtu ah apomtu cu Pathian sinah vanramah zungzalin an i din ve lai, Zum duh lo pawl cu zungzal helmei ah an kal lai.

Note: Rev. Vanlalrawna cabu base in ka van t'ial t'han mi asi.

Liberal Cawnpiannak Tlangpi Pawl:

German Theologian scholar pakhat asi mi Fredrich Schleiermacher cu (kum 1768 ah arak chuak i 1834) ah athi. Amah hi Liberal cawnpiaknak hram thoktu tiah chim khawh asi. Acawnpiaknak zultu Albrecht Ritschl zong cu (Kum 1822-1889) ahcun tulioa ṭhangthar pawl nunning ziaza le vawlei fim le thiamnak ṭhangcho cuahmahmi thilpawl cu Theology he cawhchih in akalpi. Kum zabi 19 ahcun Europe rampi Khrihfabu dangdang: American Baptist, United Methodist, Episcopal le USA Evangelical Lutheran tibantuk  ahcun chimkhawh lo bak cun acawnpiaknak nih a van tei hna.

Cuhnuah World Ecumenical Movement timi cu an van dirh. Tuchan ahcun (homosexuals) ordain tibantuk, nungak, tlangval umtlan ning, Nawl (law) nih nauthlak siannak, zeibantuk miphun le mihnam he zong kan tluk viar, tibantuk zumhnak pawl hi hehtiah an buaipi fawn.

An zumhning tlangpi pawl:

Pathian cu dawtnak ni akhatmi Pathian asi. Curuangah mivialte khamh an si lai. Cun, Jesuh Khrih nih khuaruahhar thil atuahmi pawl hi phuahcop sawsawh, thil um kho lomi thil asi. Minung fimnak le thiamnak nih Pathian theih khawh asi. Hi vawilei acahnak cop in aral cuahmah mi tuahṭhat hi biapituk ah an ruah.

1.Bible le anawlngaihnak:  Bible hi minung ihawm chuak asi. Pathian nih athawkkhumhmi asi hrimhrim lo. Miphun kan i tlaihhruai khawhnak ah minung nih aṭialmi asi. Asinain, minung nih Pathian thieh aitimhnak ruangi ṭalmi asi ruangah “Pathian bia” aitel ve kho. Minung irhawm chuak asi ruangah zaah zakhat i hngahnak tlak asi lo.Bible chungi bia le hla pawl hi hlan lioa zumtupawl i cawnpiaknak asi. Tu liao zumtu pawl nih direct tukin kan pom ve menmen ding hi asi lo. Curuangah kan doctrin le kan i hngahnak dingah cun Bible, chia le ṭha theihnak le liamcia zumtupawl rochiahtami (Tradition) hi kan hmanawk asi. Bible hi bia rochiah sawhsawh mi men asi. Kan zumhning le kan i cawnpiaknak hi Bible lawngah kan i hngah ding asi lo. Bible hi hlanliao an i cawnpiaknak sawhsawh men asi ruangah tuliao kan hrangah cun ahluntuk cang, atlaktlai mi asi ti lo.

2.Pathian: Thumkomh Pathian timi hi a um lo,  Palawng hi Pathian asi. Pathian nih thil siphung lengin thil atuah bal lo. bianabiaah (supernatural) khuaruahhar tbk..Jesuh Khrih hi Pathian taksa ah a vancang timi cawnpiaknak hi ahman lomi asi an ti, an pom lo.

3.Minung: Minung hi mah tein avan um kan si (Biological evolution) an ti. Minung hi sualfa kan si lo, theih lonak le hruhnak ruangah cawnnak sang le theihnak sangchin kan herh. Minung hi theihnak le fimthiamnak leiah  cangkang kho  le ṭha kho kan si. Khamhherh mi kan si loh an ti.

4.Sual: Genesis 3 chungi minung sualah atluknak kong kan i cawnpiak hi thil umzia nei lo phuahcop cawnpiaknak sawhsawh asi an ti. Sualfa i chuakmi kan si hrimhrim lo, sual cu  Society (mipi) tuah asi. Minung Adam le Eve sualnak kan i ṭawmpi ti le an sualnak ruagnah nupum chung thok tein sualfa kan si tihi an pom duh loh. Mipakhat ruangah vawlei cungah sual alut timi Rom 5:12 hi an pom duh bur loh. Sualnak ruangah thihnak zong a um ti hi an pom fawn lo. Sual hi cu minung kan khuasak le kan nuntlan ningah ai hngat an ti. Sual hi cu ram i hruaining ṭhat lo ruangah heitibantuk, kan minung hawi umning ṭhatlo ruangah siseh, cawnnak le theihnak, thiamnak ruangah a ummi asi deuh, an ti.

5.Khamhnak: Minung hi khamhnak herh ding tiangin kan sual lo an ti. Jesuh Khrih hi sualnakin akan khamhtu asi lo, asinain zohchunhawktlak le cawnpiaktu ṭha asi an ti. Buddha heiti, Confusious le Muhammad tibantukin miphun cawnpiaktu sawhsawh asi an ti. Jesuh Khrih a kan tuarpiaknak, athawhṭhannak cu phuahcop sawsawh mi asi. Thiamcanternak le aiawhin akan thihpiak, akna tuarpiak timi zumhnak hi cawnpiaknak hman lomi asi, an ti.

6.Nehhnu caan: Liberalist ṭhenkhat nihcun zungzal ram si maw, zungzal nun simaw, aum ti cawnpiaknak hi an hnon. Asinain, ṭhenkhat nihcun an pom ve. Mivailte hi khamh kan si lai. Pathian nawlngai lomi  cu helmei ah an kal lai timi cawnpiaknak hi cawnpiaknak hman asi lo, phuahcop sawsawh mi asi, pomtlak zong asi lo an ti. Jesuh Khrih hi vawlei ah arak raṭan lai timi hi an pom duh lo. Minung hi cawnnak le thiamnak kan ṭangcho chin lengmang lai i, vawlei hi aṭha chin lengmang lai cucu asi ko kan i tinhmi cu, an ti.
Hi cawnpiaknak hman lomi,  ṭihnung ngai asi mi Pathianbia le Bible zong azum lomi nihhin vawlei cung hmunzakip i a ummi Khrihfabu vialte abuaiter hna. Tuchan Khrihfabu kan dihlakin kan zumhnak a hngeh khawh chungin fektein kan dir ahau cang..!!!

Note: Rev. Vanlalrawna cauk chirhchan in ka van t'ial t'han mi asi.

UI RINUM IHSIN ZIANGMI..???

Hlanlaiah loneitupa in Uifimzet aneiih cutin a nupi le Ui hnenah Arte ka leiih himi arte pawl hi thaten kil auhla nan thihter lo pei. Culen an tumdingih arte tampi kan nei thei ding tiah asim hai. Voikhat cu zaanlam sim nawnah Rulpi cu an Ar retnak kiang teah a hungkual cucu a Uifim cun a hmu, rinlopiin apupa cu arak tlungih auicu ahngawngin akhit ih lolamah a hruai. Cutin athlamtungah a hrenta. Ui cun ahrennak hri cu a keucat ih innlamah zamrang theipatawpin atlan, asinan Rulpi cun Ar cu arakdolh ih arak tlan man, cutin nikhat hnu nikhat Rulpiin pakhat tete in adolh tikah...Loneitupa cun anupi hnenah ziangruangah ka theih loin Ar na thah? Anupi cun na thu loin ziangah maw ka thah ding..!! loneitupa cun asi lo le cu ka Ui asi tengteng ding tiin (THINHENG) letukin a Ui cu ahrennak hri thawn anamsuapi alakih, thah atum. Culaifangah a innhnenpa Jonah cun:

Jonah: Ziangruangah na Ui cu nathah tum men, khatluk fim?

Loneitupa: Ka Arte a deh thluh...!!

Jonah: Ui in Ar ahmul thawn an ei dah kel lo,

Loneitupa: Aw cuti maw.!! Arhmul le um ngai fawn lo... avun Ruattttt......Arualpa thawn an inn thlangih phul an vun kau ih, Rulpi rak kual cu an va hmu culeveten loneitupa cun ka Ui sisawn loin Rulpi si hi ka Arte hmuah dehthluhtu tiin anamsaupi cun Rulpi cu ahngawngah ahei sat tan cih.

‪RALRINDINGMI‬: Thinhenlai ahcun kan ruahnak afim thei lo t’heu, kan thilthlir daan khal afuh dah lo t’heu, curuangah kan thinhenlai ahhin thilt’halo kan tuahngah pang t’heu, ttongsia kan ttongngah pang ttheu, thinhen lai hi kan atbik laicaan asi. Thinhenlaiah thut’hennak tuahhlah, ttongsup aw..!!!

Thlacam Kan Thiamchin Khawhnak Hnga:

Thlacam abiapit ning kan theih, zingthawhka teah, rawlei laiah, ih hlanah tibantukin thlacam in caan kan hmang tawn. Adang cu chungkhar khawmhnak ah siseh, Biakinn ah siseh thla kan cam tawn. Thlacam hi Pathian ka auhnak, kan i pehtlaihnak asi ruangah apoimawhtuk mi asi. Asiah zeitluk khin dah thla kan camtawn ve? Thlacam ning kan thiamchin khawhnak hnga:

1.     Lunglawmhnak thlacam: Pathian nih thlachuahnak aphunphun in akan pek. Nikhua tha, vanruahti, ei le din, silh le fenh, inn le lo, cu lawng si loin akan zohkhenhtu tiangin akan ruah piak lawng si loin kan nunnak tiangin akan zuah piak rih. Hivialte hi Pathian zaangfahnak in akan pek mi le kan ngah mi an si. Lomhnak biachim ding relcawklo a tang rih. Pathian sin i lomhnak biachim hi kan tuah hrimhrim dingmi thil an si.

2.     Duhmi halin thlacamnak: Minung nihhin thilherhmi torlechengin kan nei. Kan mah tein kan ti khawh lomi thil aphunphun an um fawn, hibantuk ruang zongah hin  Pathian sinah kan herh mi, kan duhmipawl hi tiah zongah kan hal tawnnak chan pakhat zong asi fawn. Kan nunah harsatnak zong kan nei, ngaihchiatnak le vansannak tibantuk kan toncaan zongah hin Pathian sinah thla kan cam tawn. Pathian kanpa, zeibantuk dinhmun zongi akan bawmtu asiruangah asinah i dilhal thlacamnak kan thlenhhi afale nih kan tidingmi hrim zong asi.

3.     Midang hrangah thlacam piaknak: Midang pawl Pathian bomhnak an herh le damlo hrangah thla kan campiak tawn hna. Missionary, Pastoe, Khrihfabu Upa le midangdang pawl hrang zongah kan campiak tawn hnanak hi kan Pathian zongnih akan ngaihpiak tawn. Midang hrangah thlacam zong hi kan tuah dingmi an si.

4.    Pathian thangthat cawimawi in thlacamnak: Thla kan camtikah Pathian sinah thangthatnak sunlawihnak kan pek zungzal tawnawk asi. Pathian cu zeizong vialte cungi Pathian, nawlngeitu, zawn akan ruattu, kan herhning bantukin akan tuanpiaktu anungmi Pathian asi, thangthat le sunlawih hi aphuhrimhrim ko. Curuangah Pathian thangthat le sunlawih hi kan thlacamnak ahhin aitel zungzawk hrimhrim asi.

Islam Miphun Zohhliahnak Tampi Lakah Pakhatte

John14:16 ah Jesuh nih, “Kapa kha ka hal lai i, Bawmtu adang, an pek hna lai i, azungzal in an umpi hna lai timi kha Muhammad achimnak si an ti, Muhammad hi thlarauthianghlim asi tiah an i zumh chih fawn. Cucun Vailamtah i athimi kha Jesuh Khrihtu si loin Judah asi” tiah an chim fawn.

• Muslim nu si loin pa hrimhrim cu khupkhuh lo angki hrimhrim khap asi, nu ca ahcun an taksa ruangam lang khomi thilri hrimhrim i hruk sian asi lo, mah cucu pasualnak le Setan sual rianṭuannak lakin an himkhawhnak asi tiah an i ruahchih mi asi. An bible Quran nihcun papawl cu nupi 4 neih asianh hna. Miphun dang cu Scince he an i remlo liao ah Islam miphun he cun an i rem ngai hoi fawn, Atom le Nucleus cungcangah siseh, ruah ai sersiam ning pawl hi Scientist pawl nih ahmuhhlan ah Holy Quran chungah hin arak um viar. Curuangah Muslim tampi nihcun phunhnam le Politics hi ṭhenkhawh asi lo tiah an ruah.

• Cucun, Islam zumhnak chungi a ummipawl, azultupawl nih an thilneihmi lakin 2.5% hi thawhbur bantuk pungsanin pek lo khawhlo bantukah ruatin mirethei sinah an pek ahau, hibantuk tangka thawhburpawl hi an miphun, an zumhnak lei i, an ṭhancho khawhnak hnga tiin duhpoh in hman ding asi lo, miretheimi pawl sin lawngah pek dingmi asi. Zumhnak dang abiatu hna sin zongah pek sian khawh asi fawn. Hibantuk thil hrimhrim hi mizeibantuk zumhnak zongah a um ve lomi thil asi. 

• An hmunpibik cu Mecca-ah a um, Islam hi phun 3 in an um, cupawl cu: Sunni, Shia le Ahmad timi hi an si hna i, vawlei cung khuazakipah Muslim 1.6 billion an um i, vawleicung minung 23% hi cu Muslim an si, miphun ngan 5 lakah ahngakchiacem hi vawleicungah miphun lakah aṭhangcho cakcemmi asi. Islam biaknak nihhin tharum chuah in lainawn tibantuk lei hrimhrim an duh loh tiin an chim, asinain politics le an zumhnak nunphun cu ai ṭhenkho lo an tin a cha in bulpak nunnakah aluar deuhdeuh lehlam ko lo hme maw tihi vawleicung hmunzakip kan zoh tikah buainak acawkchuaktu cu an mah hi an si ko lo hme maw  tihi mikip nih kan hmuh ning tlangpi asi ko rua tiah ka ruah.  

HODAH BIAPI CEM..???

• Voikhat cu taksa peng dangdang pawl nihcun kan lakah hin ahodah miṭangkaicem asi hnga tiin an i el. Kut nihcun, “Thil zeikip tawngthamtu ka si, rawleinakah nan ka hman, rianṭuannakah nan ka hman, thil aphun ṭuannakah nan ka hman. Kai tello ahcun taksa peng dangdang pawl nihhin rian nan ṭuankho hrimhrim lo curuangah cun keimah hi miṭangkaicem, abiapicem mi cu ka si” tiah ati hna. Cubantuk cun taksa peng dangdang zong nihcun an rak ti ve ciao hna tikah, nehhnu ahcun, “Pawpi nihhin zeihmanh aṭuan ve lo, kan lak ahhin miṭangkai lo cem asi. Curuangah cun hrem hna usih” tiah an hna atla.

• Ke nihcun rianṭuan dingin akal duh lo, cutin Kut zong nihcun a ṭuan huam ve ti lo, rawlzong a bar duh fawn lo, zeihmanh tuahhuam lo cun  an um viar hna.  Cuti i, zeihmanh tuah loin an um caah Pawipi nihcun rialding a neih lo caah tlawmpal ahcun  an rawl avanṭam caah an dihlak cun thazaang zong zeihmanh nei loin an uaihnikhnek viar. Rianṭuan lo ngai i an ruahtawn mi Pawpi cu zeitluk in dah rian arak ṭuan ti cu fiangtein an van hngalh khawh ṭhan. Mah cu nithokin  thil an ei, cutin rian zong cu lungthotein rian cu an ṭuanṭhan.

Hibantuk deuh hin: Kan nih zumtupawl zong ṭhathnemnak nei lo i, kan i hmuh liao caanah si maw, kan zumtu hawi  siseh, kan thisenpeh kan chuahpi unau pawl nih miṭhahnemlo, miṭangkai lo i akan hmuh liao caanah miṭangkai, mi poimawhcem zong kan rak si kho ti theiin kan tuahkhawhmi chuntete ah felfaitein, zohchunhtlak tein thlacamnak he tuah le ṭuankhawh ciao i zuam hna usih, zeiruangah ti ahcun vawlei caah ceunak nan si tiah Bible Thianghlim nih akan chimh, mi hnonmi kan va si caan zong a um kho men ko, mi nih zei santlailo i akan ruah, akan hmuh caan zong a um ko men lai, asinain khamhnak an hmuhkhawhnak hnga Bawi Khrih ruangah mipoimawhcem zong kan si ziar kho timi hi theih zungzal u sih.

CANGAI LE AFA NOTE TUANBIA IN THAZAANG

Voikhat cu Cangaipi nih afanote asir zawngin akal cuahmah lioa cu ava hmuh, ‘Zeiruangah dah asir zawng cun na kal? I her law dingte’n kal tiah ahei hro. Anote nihcun, ‘Nangmah kal hmaisa phot law kan zulh lai' ati.Cangai hi Pathian nih aser hna thawk tein asirpalengin kalding hrimhrimah atuahmi hna an si. Curuangah cun cangai hi alian e, afa e ti hlei lo cun an dihlakin asirpalengin akal dih. Api zong nihcun afanote kilning acawnter bantuk cun amah lila zongnih akal kho hlei cuang lo.  

Cubantuk deuh cu kan si, tuchan Christian chungkhar nu le pa tampi chungah hin cangai nufa hna bantuk lamkal ai cawnpiak mi nu le pa zeimawzat kan um ṭheu lai dah..!! Mah nih ṭuanhuam lomi, tuah huamlomi rian pohkhi  mi fial kan hmang. Kan fale cung zongah cubantuk ṭhiamṭhiam kan si. Hibantuk nunphung le ziaza hi zumtu sinak he airalchanh mi le ziadawh lo bak mi asi. Zumtu nunphung hi asi hrimhrim lo. Zumtu nun cu hramhram i nun khi asi, cucu kan Bawipa Jesuh zongnih  hramhram nun hi, akan cahtami nun cu asi. Curuangah zumtu nu le pa hna dinhmun in kan fale cungah hibantuk lungput le ziaza hi kan nei citcet sual maw...???

Note: Pathianbia he remtlang tein kan nun hi i cawn hnaseh, kan thiltuahmi pawl  zonghi hmu hna seh, i zohchunh hnaseh, cutluk bak i fale hrangah cawnpiaknak dang ṭha a um hlei lo.

Jim Caviezel Testimony (Actor Who Played Jesus in The Passion of the Chr...

Jesuh Film acangtupa Jim Caviezel Testimony tehi rak ngai ve hmanh uh thazaang nan ngah ve ttheu lai dah ka zumh. Thazaang tampi aka pek na caan awl chun teah rak zohkhawh rak i zuam ve te....

“DRUGS ZUNZAM”

Ahmaisabik ah chimhmaisa ka duhmi cu Pathian nih tihkhawh lomi le tuahser khawh lomi zeihmanh anei lo ti hi. Hlan lioa ahhin pangpardum chungah thingsaiphaw timi thingkung nganpi cu a um. Farawhthawh, thlichia ahran zongah akung afehtuk caah a zeihmanh apoi lo, cuticun i phorhlaw ngai cun anung tawn. Asinain nikhat cu thingkung dang pawl lunglawmte le lungrualte an um ning, pangpar dawhdawh nih hmuisersi tein an par an chuah tawn cu  aruahtikah ahngartuk hringhran hna. Midang he nuam ngaii khuasakti ve ding cun ai tim ve.

Nikhat cu vate pakhat a hung zuang thliahmah i akungah cun cat tiah avan i fu i, ahngekak karlak ahcun a ek cu a va ek, cu aek lak cun hmawng a van keu. Cuti i, ahngekar lakah thinkungdang hnahno hringdup nawnpiin an van corh cu Thingsaiphaw nih ahmuh tikah ai lunghmuihtuk hringhran cutin dimdawih ngai cun a zohkhenh tawn.Hmawng kung nih hram avanthlak thok hrawng avan hmuh cun ai nuam in ahna angamh chin lengmang. Khuacaan a vansauh hnucun thingsaiphaw cu hnget chin lengmang cun avan angerh, khuacaan akumkum in avan rauh tikah Thingsaiphaw cu cawl zong cawlcang kho ti loin angerh cikcek, chuah aduh zongah achuak kho ti lo.Thingsaiphaw cu lungrethei vansangin a um. 

Hmawngkung cu hlonh azalh len na in a hlonh kho ti lo. Amah cu hngerttuk lawmmam in arak ngerh cang caah asi. Ahlan i anun alomhtertu le a nuamhtertu bik i a ruah mi cu amah ngaihchiattertu le zupraltertu, thihnak khur i luhpitu ah an i cang diam ai. Atheih khawh chungin hmawngkung cu thinthlak azalh len zongah ati kho ti lo, adongh donghnak ahcun hmawngkung nihcun nikhat hnu nikhat in areh chin lengmang tikah Thingsaiphaw cu athi diam.

CAWN DINGMI: Khrih ah zumtu ka unau vialte hna, hmawngkung bantukin ‘DRUGS’ nih kan  rawkralnak ding le kan thihkhawhnak dingah tiin heh tiah, heh tiah a chaih in ai chiah tawn. Ahramthok ahcun nuam le ṭhangaiin lang tawn hmansehlaw, adonghnak ahcun thihnak khuarkuhrum chunga akan luhpi tawn. “Drugs”hi do hna usih, hua usih, Bible nih Bawipa ttih cu sualhuat hi asi ati, kan hmelma, kan ral asi. Bawipa nih reltu kan dihlak caah atharin thlawchuah kan pekpiak ko seh.

"CHRISTIAN NUNGAK LE TLANGVAL CA HRIMHRIM AH"

 Christian innchungkhar dirh hi ahmaisabik ah zumtu ka si aiti mi hrangah cun zeitluk khin dah a herh in a poimawh..! asinain cunnak in a poimawh deuhmi le aherh  hmaisa deuh mi cu: nunngak tlangval kan si liao in kan innchungkhar nuntuning ziaza cun arak i thok diam cang. Zumtu (Christian) innchungkhar dirh dinghi kan i neihhnuah seh tibantuk, acaan nih akalpi vete ko lai tibantuk, asinain cucu si loin kan tlanval, nungak liao hrimhrim in hram kan rak i thok cuahmah cang tu khi arak si ti cu ahmaisa in ka van chim duh.

·        “Aram le afelnak hawl hmaisa uhlaw, cuticun zeizong vialte chapchih nan si lai” timi biafang hi cu abyhard, i cinken zawng hin cun kan i cinkenfur cang ruah tiah ka zumh. Van chimfiang ta duak usihlaw, a ram cu “Vanram” asi ko i, ‘afelnak’ cu “Amah he kan i lawhnak” ‘felding’ kan sinak akawhhmuh mi asi. Hi bianung umzia hi kan chawhkanh hram tawn, kan lonh hram ka ti lai maw..?  a cheu ve thung nihcun a umzia zonghi ka theithiam lo ruangah kan nganh tawn. Arak hawl i, Christian innchungkhar arak dirhtu pawl cu aziktluak thai ko. “A ram le afelnak” timi zawnte ahhin Christian innchungkhar dirhnak tham cu arak tlingcia ziar ko cang.

·        Achan cu, Pathian duhlo zawng si loin Jesuh Khrih ruangah felnak chungah an dinngeh ruangah anungak tlangval liao ah sualnak chungah tlu lo nana cu, innchungkhar an dirh tiang zong cun zumhtlak, thianghlim tein chungkhar cu adirh khawh thai tawn. ‘Aram le felnak’ hawl hmaisa tupawl cu Jesuh Khrih ruangah Pathian adawtu, Thlarauthianghlim nih hruai khawh dingin mi nunnem, mi tangdor, ai tlawmngaimi an si i, sual lakah a i thiarfilim tawn. Cupin lei nunnei, Zuri, Drugs addict, mi he buai hmang, mi capo, minehsawh hmang, misikvuak hmang, sex beisei hmang, duhpoh in khawlai i vak hmang pawl nihcun Christian innchungkhar cu an dinhkhawh nga maw? Alehnak cu dirh kho naisai hlah.

·        Na nupi/pasal ding cu zeitindah nai thim lai ti cu nai fiang cang ṭheu lai ti ka zumh. Mo le pasal, Tlangval le  Nungak ai uarmipawl harsatnak nei ka komhmi chuntete pawl hi, a hodeuh ti um loin, an pahnih ah pakhatkhat si maw, an pahnih in si maw, Pathian ngaihsaknak nak nun a nei lomi an si tlangpi. Mah cupawl sin i ka chim vetawn uarmi le ka chim tamdeuh mi cu:

Note: “Vawle thiltukin ahawl mi nihcun vawlei tisami an hmuh ko lai, cuthil cu at'ah zong an i ṭahpi te lai. Jesuh Khrih he lengṭi i, ‘Aram le afelnak’ a hawl hmaisatu cu, Amah mite, mifelte a pek hna lai i, thlawchuah dongin i dawcemat tein adam chung nun an hmang ko lai.”