Saturday, February 25, 2017

Ihkhun-Cungah-Khupbil-In-Thla-Ka-Cam-Hnu-Lawngah-Ni-Hman-Kai-Thok-Tawn

Bear Grylls hi vawlei cung mi vialte nih ṭih zong anei lo hlah maw ti tiangin an ceih an phai zungzal tawnmi asi. Asinain achim mi cu, “Ṭih mi tor le cheng ka nei ve ko, asinain Pathian ka zumhnak nihcun ka ṭih dingzat vialte aka ṭihter lo, Pathian he kan i ton hlanpiin Sersiamtu a um tihi azummi ka rak si i, kum 16 ka si lioah khan Pathian he kan rak i tong” tiin Bear Grylls nihcun acauk thar Ghost Flight timi an chuah (release)  ṭum i an kawmhnak(interview)ah achim.

• Pathian zumtaktak, Conservative Christian timi hi rel cawk lo an rak um ve. TV i kan rak hmuh mi cinpawl khi cu entertainment asi i, hi bantukin an khawsak ning a si lo zia cu fiang chinchin in theih khawh kan van i zuam lai. Bear Grylls nihcun nikum 2014, june ni 4 ah khan a cauk Ghost Flight timi cu achuah i, arauh hlanah ekvut an cawk thlu diam ko. Grylls nihcun an kawmhnak ah hitihin a chim, “Eton timi sianginn i ka rak kai lio in ka nun hram ka rak i thok tiin ka ruah, kum 16 mi ka si i, sianginn kai hi ka rak huam lemlo, asinain tlangcung kai le Martial Art lei ah ka nun ka van pek deuh tikah cu lei rumro ahcun ka thinlung cu aka hiip. Scotlan i tlang cung kan kai kha nuam ka tiin kan philh kho hrim lo, thli le ruahkar lakah tlang kha kan kai ava si kaw, Adventure lei i, ka thinlung aka luahnak chan zong hi asibik ko rua tiah ka zumh” tiah achim.

Pathian Ka zumhnak nihcun Ka Thil ṭihdingzat aka ṭihter lo phah
==================================================

Thazaang kan lak khawhnak asi ve sualah Bear Grylls nun hi van zoh hnik usih. Bear Grylls hi hodah asi tiin vaihal len hau loin TV Discovery i MAN & WILD timi channel zoh ṭheu pawl nihcun kan theih thlu hngawt lai dah ti ka zumh. Amah hi paralṭtha, mihuaisen, patling, mitumruh taktak, supporttu zong ngah taktak, nu e pa e  ti loin an  aatcilh, an uartaktak mi pasal ṭha asi. Ahlecein nungak pawl ko nih hin an ngaisangin an uar khun cuang. Mitampi nihcun Grylls cu aralṭhatnak, amuidawhnak le acangvaihnak pawl lawng hi mipi nih an theilarbikcem nak zong cu arak si. Asinain, mah cu phenah aithup mi anun biathli te hi kan rak thei hngelcel ve dek maw, mah cu te cu van zoh hnik usih;  

Kum 16 mi ka si lioah khan Khristian zumhnak taktak cu ka van hmuh khawh:
==========================================================
Hi zumhnak hi Biakinn in ka neihmi, ka hmuh mi asi lo, ka hngakchiat lio te hin zeite khi maw cu zumh mi  cu ka rak nei ve. Kum 16 mi ka si lioah biaknak lei i kapa bantuk i aka hruaitu pakhat nihhin ruah lo piin thisen sangin aka thihtak caah ngaihchia lungawiin caan ka rak hmang. Cuticun voikhat cu thinkungpi hram ahcun khupbil in thla ka va cam, Bawipa na um taktak asi ahcun ka sinah van i lark o tiin tawkfang nawn thla ka cam hnu ahcun ka nunnak ahcun hnangamnak in ka khat. Mahcu thok cun nikhat hnu nikhat in kan zumhnak cu a hung ṭhawng, ahung ṭhang chin lengmang. Cuticun Pathian he pehtlaihnak fek chinchin in ka van nei. Biakinn lei i ai khawm zungzal mipawl cu ka si lem lo na in, kan chunni hmannak vialte hrangah zingka tein tho in ka ihkhun cungah khupbil in Pathian sinah thla ka cam zungzal, cuticun ka nihman kai thok tawn, Cu ka thlacamnak nihcun zeithil ka tuah hmun poahah mah le mah i zumhngamnak nun aka neih ter ” tiin achim.

Mah le mah i zumhtawknak hi ka nei bal lo:
===============================
Hngakchia ningzaknei ngaimi ka si caah mah le mah i zumhtawknak hi ka nei bal lo. Sianginn kan dih khan ka hawi le nihcun Officer lei an zawh luaimai lioah kei cu ralkap ṭuan ka duh caah keimah tein duhthimnak cu kai tuah i ka duhnak cu ka zulh bak ve. Ralkap ka tlaknak khan mah le mah i zumhtawknak (confident) cu ka van nei ve. Vawlei chaw le va nuamhnak pawl hi ka huam zawng, ka uar zawng an si ve lem lo, asinain, tlangkai tibantuk, ramtang vah hei tibantuk tu nihhin ka thinlung an ka lak deuh tiah a chim ṭhan. Cuticunn kum 2009 kumah Grylls cu kum 35 te asi rih ko nain Chief Scout dinhmun tiangi ai hlangkai khotu le Chief dinhmun thimmi lakah hngakchiacem arak si. 

Kapa kha rakdam rih sehlaw cu aw....!!!
===============================
Kum 20 mi ka si liah kapa nih aka thihtak, kapa hi pa ropitak asi, nihchuak capoh saih uar ngaimi zong arak si fawn, kawmh zong  anuam kho tuk, ka ngaituk tawn fawn, thil ka tuahmi kipah hlawhtling hrimhrim dingin catbang loin thazaang aka pe zungzaltu le afimthiamnak he aka dironh zungzaltu ka lei pathian asi. Adam lioah khan raklawmhnak cang, thazaang rak peknak caang, rak sunloihnak cang ka rak thiam lo, kapa kha rak dam rih sehlaw cu aw, sunhloih tlak, cawimawi tlak asi zia hi hmaitonh te le lungsi, diriam tein chimh hi ka va duh hringhran dah mu..kapa ka ngaituk tawn” tiin abia adongh ter. 

Cawn Dingmi:
===========
Pathian ṭihzah hi hlawhtlinnak, lunglomhnak, ralteinak, ralṭhatnak lawng si loin, patling ko in a kan cawmliantu kan lei pathian kan nu le pa vawlei i an damlio thengte i an sinah lunglawmhnak caang kan thiam khawhnak ding caah fimnak akan petu cu Pathian asi. Curuangah Pathian ṭihzah hi sualnak chim lo zeizong vialte i ahramthok le adonghnak taktak cu asi ko.

Friday, February 24, 2017

Fiangfai-tein-Pathian-Aw-Na-Thei-Maw?

Pathian sin in arami nihcun Pathian bia kha an ngaih, sihmanhsehlaw nan nih cu Pathian sinin a rami nan si lo i cucaah cun nan ngaih duh lonak cu asi. (John 8:47)

• Acaan ahcun Pathian nih thang nawn in le fiang ngai khin kan nunah bia chim tawn. Asinain, atam u ahhin cun dintein kan nunah a chimh tawn. Cu ‘Aw ’ te cu;  ṭhatein kan ngaih lo asi ahcun theih khawh asi tawn lo. Cucaah fiangtein a ‘Aw’ thei khawhnak hnga abia nung ‘Bible’ rel dingah kan caan kan pek lawng si loin kan reltam hrimhrim zong hi akhun ko. 

• Kan ruahnak(sense) thinlung zong hi thilherh sisai lem lomi ruahnak sawhsawh ah hmang loin dingtein Amah leiah kan hngah zong aherh fawn rih. Pathian ‘Aw’ thei kho taktak ding cun  i timh sawhsawh nak men in angah loh, tangdornak nun neih ahau, lungsau ahau, culawng si loin ahleicein thianhlim nun a herh. Ahlehnak hngakin lungsau tein, daitein thlacamnak he kan hngak tawn maw?

• Biahalnak ka van tuah duh mite cu; Pathian ‘Aw’ thei dingin na caan na pe siang maw? Na caan na pe ngam maw? Na pe kho maw? Theih duhnak thinlung na ngei maw? Theih na hiar maw? Thei dingin timhlamhnak teh na nei bal maw?, timi te hi asi, mah le nun cio van zoh ṭhan phot hnik usih. 

• Bawipa nih asin i kan saduhthah, kan lungthlitum kan chim tawnmi hi vanin tup tiah atlangtlang in avan kan thlak tawn lem lo. Asinain, zeimaw caanah hin cun mithmuh tongh khawh zongin direct in akan lehnak an hmuhkhawh caan zong cu aum vetawn ko. Atam u hi cu; minung hmur le ka nih achimkhawh lomi kan ti lai maw, achimthiam lomi lam dangdang in akan leh tawn cu athlawchuah kan donmi vialte cu ṭhatein a ‘Aw’ kan ngaih tawn lo ruangah theithiam loin kan vui kan vai tawnnak chan cu asi ṭheu tawn.

• Adonghnak ah ka chim duhmi cu; Pathian hmaiah suallam ngai loin kan vui kan vai tawnmi hna hi, kan nunah Pathian nih achimmi ‘Aw’ fiang tein kan theih tawn lo ruangah asi. Na nunnak i Pathian chimmi ‘Aw’ fiangte thei kho ding cun ahmaisa kan chim bangin abia nung reltam usih, uar usih, caan pe usih, thianhlimnak le lungsau tein thlacamnak he alehnak hngak i zuam  usih. Cuti kan tuah asi ahcun fiangtein a ‘Aw’ kan theihkhawh lawng si loin amen men le asawh sawh ah Pathian hmaikaah vuivai ngam ding kan si lo zia kan i fiang kho lai. Bawipa nih atharin na nunah in thlawchuah ko seh.

Wednesday, February 22, 2017

Street of Heaven-Ti mi-HLa chung i-Hringtu-Nu-mithlli-He-Thlacamnak

A hmaisabikah hmanthlak ka van tarmi hi Sherrie Austin cu asi, a hla, “Street of Heaven” timi  hi  na rak ngai bal ve dek maw maw? Hi hla chan le a hla thluk dawhtukmi phenah hin tuanbia ngaihchia  tukmi a rak um ziar, a caan le bang ahcun mi hnuk tiangin a ulhter tawn hna ti asi. Sherrie Austin hi a mintak cu, Sherrie Veronica Krenn ti asi i, 28 August 1970 kumah khan Sydney, Australia-ah a rak chuak,  a mah hi hlasak thiam lawng si loin zuknung cang thiam milar asi fawn, ṭingṭangtum a thiamtuk mi asi fawn.  Australia lei-ah a hngakchiat lio in zeimawcen a caan  ahman hnuah United States lei-ah an pem.

Sherrie Austin cungcang bik  hi cu chikhatte van chia ta rih duak usihlaw, a hla pakhat, “Street of Heaven”  timi hla nih ai kenmi tuanbia hi van luhcilh ta u sih, hi hla chungi hngakchia zaangfak, lainat umtukmi hi  zeibantuk dinhmun thengte i ummi dah asi, zettluk tiang khin dah nu nih a fa arak dawt tawn ti mi, hi hla hin fiangtukin theih khawh asi.  “Nu dawtnak nih thil atikhawh zia hi zei holh hmanh in  chimfian khawh asi hrim lo”  tiin  EH. Chapin- zongnih a rak chim bal ve, hi nu zaangfah thlak tukmi zong nih hin a fanu hrangah Pathian sin i a halnak le a karhcoihnak pawl hi Pathian zongnih a ngaihpiak hrim lai tiah ka ruah. Cuti i , nu nih a fanu hrangah Pathian sinah a halnak hi nu tampi nihcun an fa le hrangah  hi tluk tiangin Pathian sinah an hal ve kho hnga maw ti belte hi biahal nak tling asi ṭheu lai dah tiah ka ruah. 


  • Hello God, it's me again. 2:00 a.m., Room 304.
  • Visiting hours are over, time for our bedside tug of war.
  • This sleeping child between us may not make it through the night.
  • I'm fighting back the tears as she fights for her life.
  • Well, it must be kind of crowded,
  • On the streets of Heaven.
  • So tell me: what do you need her for?
  • Don't you know one day she'll be your little girl forever?
  • But right now I need her so much more.
  • She's much too young to be on her own:
  • Barely just turned seven.
  • So who will hold her hand when she crosses the streets of Heaven? 


Damlo veh caan adih:
================
Cu nu zaangfah thlaktukmi nihcun  a fanu neih chun  kum (7) telawng i a upa rih mi nih, zawtnak torhkhawh lo tiangin a tuar i, cubantuk harasatnak tuar ruang i, zawtnak ihkhun cungah a it cuahmah komi cu mithli, a donh in donh cawk loin luang thluahmah butecun a fanu te cu mitṭhepnak cang zong thiam lo cun a zoh, a hrangah zeihmanh ti khawh mi ka nei lo ti fiang tukin ai thei, a tikhawh mi um chun cu zeidah asi ti ahcun ;

PATHIAN  sinah, a fanu hrangah damnak hal piak hi asi ti thei in, dong lo cat loin  Pathian sinah a hal zungzal lung dong loin, afanu dam hlan lo cu, hnung tolh hrimhrim i tim loin hal peng ai tim fawn, nasa chin chin in ai tim deuhdeuh, nasa ngaiin PATHIAN zong karhcoih i, ummen thiam loin Bawipa a cawlcangh hlan lo cu tiin ruahnak nung ai nunpi tu asi. Damlo pawl (vehcaan)ah  hawiṭha lenrual pawl nihcun a fanu damlo te cu an van veh diahmah hna, lunglawmte le damcak tein a van chuah khawh zaunak hnga duhsak biatawi tete, thazaang tete zong cu an van pek cio ve hna. Asianain, zeitik caan poh ah i vehvai khawh asi  fawn lo, veh caan cu a van dih, hawikom dawt pawl nihcun avan lawitak hna, cunu nihcun a mahte lawng cun afanu dawttukmi kum sarih (7) mite cu a van umpi ṭhan, lunghno, ngaihchia bute cun a van zoh ṭhan, zeihmanh thlacamnak bak lo cu tuahpiak khawhmi ka nei lo ti cu theiin, Pathian sin ahcun aharsatnak le abeidonghnak vialte cu Bawipa kutah a van –ap dih  ṭhan. 

ROOM 304-NAK IN: 
=================
“Bawipa, Room no. 304-nak hmun tho in na sinah ka duhmi kan van in hal ṭhan ko, dam loin kan caan a dih i, zinglei nazi pa (2) a van tling ṭhan hoi cang!! Asinain maw BAWIPA van zoh law, ka fanu dawttuk mi zawtnak, lungdongin a tuar cuahmi hi pawng teah itin, amah ruangah ka mithli nih hulni hrim a nei kho lo, hi zawtnak hi Bawipa nangmah nih na kan lakpiak, na kan ṭhialpiak asilo ahcun, thaizing nichuak ceudawh le sunglawi hi a hmu kho ve ṭhan hnga maw ti ka chim kho fawn ṭung lo! Curuangah cun Bawipa Na sin i damnak hal in van in auh ṭhan bak lo cu tihkhawh mi zeihmanh ka nei lo,” tiah Bawipa sinah cun lunghno ngai cun a zumhnak cu zeitik paoh ah fekte in Bawipa sinah a hngat zungzal. 

A fanu daawttte cu a van zoh ṭhan tawn, kum 7 te asi mi, afanu cu Pathian sinin damnak a hmuh tibak lo cun avan damchuah khawh ṭhan ding hi a zum kho hrim ti lo.“Bawipa kan halnak hi ka ngah piak law, na van zalamah leng ve dingin zeiruangah dah hi ka fanu hngakchia te, kum 7 mite hi naka lak piak duhnak chan hi asi? Ka fanu neihchun, ka lainat le ka dawtmi, ka zohkhen, ka zoh cuahmah mi asi rih nain dakhaw, tiah cun vansang, thinpit au aw te cun a van chim ṭhan.  “Na theih ko ti maw Bawipa, hi hngakchianu te hi cu zungzal in na hrang, na ta asi i, asinain tu ahcun a hngakchia tuk rih, dawtnak te he zohkhenh hi ka duhtuk rih nain dakaw, kum 7 mite asi mi ka fanu te hi a hngakchia tuk rih nain maw Bawipa. Tuah hin Bawipa na van zalamah  na kan hruai kanh  i, amah bantuk hngakchia hi a honih dah arak tuamhlawm  lai,  aho nih dah abannemte tlaiin a rak dong hnga? Maw Bawipa kan nawlnak le kan halnak hi ka ngaih piak hram ko” tiin cunu nihcun afanu hrangah Bawipa sinah beidong loin a hal peng rih ko. 

  • Tell me God, do you remember the wishes that she made,
  • As she blew out the candles on her last birthday cake?
  • She wants to ride a pony when she'd big enough.
  • She wants to marry her Daddy when she's all grown up.

Pasal neih hna aduh ve lai:
=====================
Cu nu nihcun afanu adawttukmi te cu van zoh pah cun a caan liam ciami pawl van ruatkir ṭhan in , “BAWIPA, caan sau asi rih lo, naang zongnih na kan theihpi ko kha! A chuahcam lawm dingin kan i lomhtuk tawn ning pawl, nu hngakchia te, mi duhum le thinlung tluangtlam , thianghlim asi zia pawl, kha kum 7 atlin camphak ah khan cun amah tein lunglawm tha nuam tein a Birthday Cake i Candle vanmi a chem lio pawl hna kha kan mitthlam ah a van cuang, a duhthusam in,  a duhtuk tawn mi  Rang(horse) neih i, a cungah i cit, cutin tlikpi nuamh araktituk tawn ning a chim mipawl le hngakchia thinlung thianghlim asi. A nungak tikah  pasal caah aduhthusam, alungthlitum achim tawnmi pawl hna kha kan mah lawng si loin; Bawipa, nang zong nih na kan theih piak ko ti hi kan zumh,” tiin cat lo cun Bawipa sinah cun a hal.  “Hi vawlei i  pa ṭhabik, amah a dawtuktu apa bantuk pasal dingah aduh mi a chim tawn kha ka hnathlamah a cam zungzal, keimah si loin a pa zongnih kan fanu dawttuk mi hi, angaiin ṭhen ding hi a siang hrim hrim lo, Bawipa nangmah nih damnak van pe hram ko sawh ,” tiah a van hal ṭhan rih.  


  • Lord, don't you know she's my angel
  • You got plenty of your own
  • And I know you hold a place for her
  • But she's already got a home
  • Well I don't know if you're listening'
  • But praying is all that's left to do
  • So I ask you Lord have mercy, you lost a son once too


Bawipa na kan theihpi ka zumh:
=========================
Cu nu zaangfah thlaktukmi nihcun a fanu damnak dingah nasa chinchin in  PATHIAN sinah dong loin a hal zungzal ko rih, “Bawipa ka fa dawtmi hi, ka angel neih chunte asi ti nang nihcun na ka theih piak asi lo maw? Nang nih cun ka fanu tel lo zongin mi tampi na neih hna, zeiruangah dah ka fanu hngkchia te hi lak kanh na kan duhnak chan le aw??  Anih zong nih kan sin i um ve rih hi a duhtuk ve rih ko nain dakhaw, kan nih zong nih a kan nunpi i kan sin i khua akan sakpi hi kan duhtuk rih dakhaw, Nang nihcun nehhnu-ah a umnak ding hmun na sersiam piak ti kan theih, tu ah si loin, nehhnu a nun le a caan ahmannak caah na remh piakmi ahcun na hruaite ko lai cu ta...

“Bawipa, kan halnak hi nang nihcun na kan ngaih piak ko, na theih zong ka zumh, kan halnak hi na lakter bal lo ti ka theih, Nang nihcun ka dinhmun hi na ka theihthiam pi ṭheu lai ti zong ka zumh. Nang zong nih na fapa neih chun hi vawleiah, a Sunparnak, Asinak vialte kaltak  dingin na van fial i, na fapa dawttuk mi kha na caan ve cang asi ko lo maw kha, curuangah  ka dinhmun hi Na ka theihthiam ṭheu lai ti zong hi ka zumh, zaangfahnak khawh chungin damnak van pe ṭhan ko, maw Bawipa ,” tiin a thlacamnak cu mak aizal duh hlei lo, akarh tuin a karh chin lengmang. 


  • Well, it must be kind of crowded,
  • On the streets of Heaven.
  • So tell me: what do you need her for?
  • Don't you know one day she'll be your little girl forever.
  • But right now I need her so much more.
  • She's much too young to be on her own:
  • Barely just turned seven.
  • So who will hold her hand when she crosses the streets of Heaven?


Dong lo tein thla acam zungzal:
========================
A fanu cu a van zoh ṭhan, afanu neih chun te asi, Bawipa-ah lo cun i hngahnak dang a neih loh zia ai fiang tuk hringhran.  “Bawipa, van ka let tuah, Na van kutkaah lawi dingin zeiruang i ka fanu te lak piak na ka timhnak chan hi zeidah asi hnga aw, zeiruangah hme anih kherkher na duhnak hi asi? Ka fanu neih chun ka dawttukmi ka fanu te asinain dakhaw!” “Na theih asi lo maw Bawipa, hi hngakchia nute hi cu zungzal in zungzal tiang na ta ding asi ko, asinain tu ahcun a hngak chiatuk rih, a si khawh chungin dawt ve le zohkhenh hi kan duh ve tuk rih dakaw. Tu ah Nangnih na vanram nuamah kan hruai kanh law, anih bantuk hngakchia hi  a ho nih dah a rak dawt lai i, a ho nih dah a kutnem tlaiin arak don lai? Bawipa kan halnak le kan nawlnak hi ka ngaih piak hram ko, “ tiin cu nu nihcun a thlacamnak cu a peh ṭhan rih, zinglei nazi pa 2 a van luan ṭhan cang, zingni te cu a van chuak deng mang cang fawn. Cu hngakchia zaangfah thlak tukmi nihcun cu zing nihchuak  dawhte cu a hmu kho ve hnga maw ti  cu, Cung Pathian lo nihcun an thei fawn lo............... 

THEIH DING MI:
Nu hrangah a hleicein zohchunh awktlak a si zia le zei bantuk lung retheih, vansannak,  hnabei donghnak hmun i kan um hmanhah beidong i hnungtolh men loin, zei zong vialte uktu, thil tikho tu, kan herhmi vialte a kan thei  i, a kan pe khotu asi zia thei fiang ṭhan in, hal sawhsawh men i ai lungsit tu si loin, kan duhmi siseh, kan herh taktakmi thil ahcun Bawipa hi a karh in karhcoih ve arak hau tihi kan theih ṭhanawkah ka van chimchap duh fawn. NU LE PA nih kan mawh phurhnak zawn cio hi kan phur kho taktak maw, kan tlinh taktak maw? Kan hlenh taktak maw? Ka cut, kan zaattikah kanu le kapa bantuk nupi,pasal caah ka duh ve an ti ngammi nu le pa kan si hnga maw? Kan si kho hnga maw? Fa le cawn duhmi ziaza ka ngei maw? Maw fa le nih nunzia cawnngam lomi nu le pa dah kan si timi hi kan zohfian aherhtaktak. Kan fa le hrangah Bawipa sinah  hi nu bantukin zumhnak lei zongah, zohchunhtlak, nuntam  angeimi kan si ve dingin mawhphurhnak kan ngei tihi pakhat cio nun atharin thei ṭhan hna usih. Acaanah hincun kan Bawipa hi a KARH I KARH hi a rak hau ve hrim. Hi nunun bantukin nu le pa cio zong nih fa nau le hrangah cawntlak nunzia dawh chiah tak khawh i zuam cio hna u sih.
Rem caan ningin ka van leh mi asi......

Monday, February 20, 2017

Pathian-nihcun,"Elijah-Hika-ahhin-Zeidah-Na-Tuah?"-tiah-Ati

Cun khika ah lungkua pakhatah a phan i a riak; cun zohhmanh, Bawipa bia cu a sinah ara i amah cu, "Elijah, kika ha hin zeidah na tuah?" tiah ati. (1 Siang 19:9)

Elizah hi kan theih bantukin Pathian profet ropi, Bawipa bia ralṭha ngaiin a dirpitu/a aupi ngamtu arak si, Israel ram chungah milem biaknak arak luarkaituk caah an siangpahrang hmanh kha a nupi Zezebel ruangah milem biaknak chung tiangah  a rak lut ti kan hmuh. Elijah belte cu  an siangpahrang hmai zongah ṭihphannak ngei loin Pathian nih tuah ding/chim dingin a timi paoh cu ralṭha ngaiin atuah tawn. Asinain, hika zawnah khaw kheng nisenseling lio caan zong i Pathian nih a kilven ning, asunlawizia, amah kaltlang i Pathian nih khuaruahhar thil a tuahmi pawl siseh, Karmel tlang i milem (baal) priest 450 lengluang a tei hna ning pawl belte cu ka van chim ti lai lo.

Ka van chimduhmi cu  kha bantuk tiangtiangin Bawipa nih a hman le a thuammi (Baal) profet mi 450 lengluang thatkhotu asinain an siangpahrangnu, Zezebel nih thah dingin  a van hrocer cang hna ahcun an ṭihtukah thinphang umawk thei loin thlukmathlak loin an zam dih ti kan hmuh. A sal hruaimi nihcun (Beer-seba) tiang a zamtak, nelrawn ramcar hmun in nikhattluk kal asimi lamhlatnak ah azamtak lawng si loin Pathian sinah thi ding tiang zong in a rak hal bal ti kan hmuh, a nun a beidawngtuk hringhran ti theih khawh asi. Mitthi pawl zong thawhter tawntu(khotu) Pathian rianṭuantu ropituk asimi kha ṭihnak thinlung/ nunih a van tlaih tikah; umawk hngal lo sivangin a um, a lungsia arem kho hrim lo. Ni 40 le zaan 40 tluk hla asi mi Horeb tlang tiangin a va zam i cuka i ummi lungkua KUA pakhat chungah a vaithup.

Pathian hi i thuhtak ciphun a rak si hrimhrim loh, A kalnak kipah a van dawi peng, a van zulh peng i, "Hika ah zeidah na tuah?" tiah avan ti duk ai.!! 

Kan nun cio hi Elizah tuanbia he hin van i zoh zoh ṭhan hna hnik usih. Kan dinhmun hi; kan va phuttuk ruang thengte ahkhin si hleng loin Pathian nih akan zohkhenh nak le misual thitlak hrimhrim kan va si ko bu zongah zaangfahnak le dawtnak in arak kan zokhenh ning hi...Kan nihnih teh Bawipa  sunlawinak caah zeidah tuah khawhmi kan neih ve? Biakam Hlun lio caan ahcun Bawipa nih a aiawh dingah Profet pawl siseh, siangpahrang pawl hna siseh a thim tawn hna, cupawl athimmi hna cu a chonh, apehtlaih tawn hna, Elizah zong hi a nun beidongin Pathian hrang i  nunhman le fektein dir zungzal kha har araktituk ve tawn caah lo diam i phir tiah zamtak hi a rak duh tawn, asinain Pathian thlarau nihcun a zulh peng i a minung sinak dinhmun in  ahuamlo mi le a hiarlo tukmi, a katak mi cu pehzulh ṭhan dinginBawipa nih ahruai ṭhan. 

Biakam Thar chan ahcun acipciar in Pathian aw kan thei ti lem lo. Jesuh Khrih nih a thisen in atlanhciami vialte hi Amah Jesuh Khrih aiawh i van palai rianṭuan dingah auhmi vair kan si dih hna, Profet hrimhrim kan hau ti lo. Asinain, kan hmai i rainṭuan ding akan pekmi belte ai dang cio.

Kan um sawhsawh men lonak hnga le a auhnak thei ko ṭungi kan thutak tawnnak le zeitheilo bantuktein kan i umter tawn ruangah hin innchungkhar ah siseh, kan mah bulpak nung tiangin harsatnak  aphunphun in kan tuar phah tawn. Jesuh nakin Materialism(hmuh khawh thil)ah kan tliktak zungzal tawn. Ahaba chan lio zongah khan Pathian an rak thei fawn lo, Pathian biak pah bu-in milem biaknakah an i hmangi an nunah zeizong thil phunkip he an cawhrawi dih, cucu Pathian nih a duh hrimhrim lo. Kan biak Pathian hi  milem pathian pawl he cawhrawiin biak phung asi lo.

Kannun hi Jesuh sunlawi biknak hmunthiang a si awk asi. Kan cawhrawi nun nihhin kan fale nunah  thilṭhalo, cii ṭhalo an chungah atuh tawn, an nunah fiangtein theih khawh an sit awn. Kan fale pawl an ṭhat khawh hleilo nak chan hna hi, Bawipa nih, "Hika ahhin zeidah na tuah?" an kan tinak hmun hi arak si tawn, kan nunakah zawtnak avan phan tawn mi, thanaunak siseh, lungrawhnak, sivannak a phunphun avan phan tawnmi zong hi "Hika hin zeidah na tuah?" tiin bia a kan halnak le Amah he kan i pehtlaihnak anung zungzal khawhnak hnga Pathian nih akan auhnak hmanrua an rak si ziar tawm ti thei ṭhan hna usih.
Bawipa nih in  thlawchuah ko seh...!!!!!!

Saturday, February 18, 2017

Zumtu Pasal Ṭha-JOHN BUNYAN le Vanram Lam Zawh-(Ropi taktak)

Ahmaisabikah literature lei i thinlung apetu(intresting) pawl nihcun (THE PILGRIM'S PROGRESS) timi cauk hi kan relthlu rihlo hmanhah a min tal hi cu atlangpi nihcun kan theih ṭheu lai dah ti-ah ka zumh. Cun aṭaltupa zong hi John Bunyan asi ti zong atlangpiin kan theih deuh viar ṭeulai dah ka ti. A rel thlu cangmi nihcun zeitluk cauk ṭha le relnuam, ngaihnuam asi ti hi kan theih lawng si loin  aṭialtupa  thinlung le aruahnak, anun i a thil atonmi (experiences) pawl hrimhrim hin thinlung hnuk a ulhter khawh tihi kan theih hmaisa dingah ka van chimduh. 

• A ngaihhi anuam tuk hringhren zeibantuk minungte zong nih relkhawh dingin olte in avan ṭial i zumtu nun ning fiangfaite le thling thlipthlap tein avan ṭial. Kha lio caan i avan ṭial ning ding ka van ruah ah khin, a thiam lawng  hmanh kho si loin aruahnak(idea) hrim arak ṭha in miropi, mi danglam  pakhat cu arak si hrimhrim ve ko. Amah tuanbia ṭhenkhat le a cauk Bible tilo ahcun  vawlei cungah cauk zuar tamcem mipawl lak i ai tel ve mi cu (THE PILGRIM'S PROGRESS) timi cauk hi asi, atuanbia adihlakin tlamtlingte cun ka van ṭial khawh lai lo caah atlangpi in anun lamtlun lei siseh, acauk a chuah ( release) ning pawl siseh, atawinak in ka theih khawh tawkin  chim khawh  ka van i zuam ve lai...... . 

• John Bunyan hi 28th November, 1628 kum ah khan Elstow, Bedfordshire, England ah Thomas le Margaret Buyan lakin hi vawlei caan hmang dingin arak chuak ve. Kum 1644-1647 ah khan Palimentary Army ah a rak lut ve; asinain  raldo arak dih hnu ahcun raldoh hlan i arak ṭuanmi tichiahnak ṭengki chia, bungbel chia le thingkuang chia tipawl siamnak hmunah cun akir ṭhan. Raldo lio hrawngah khan nungak tlangval lei duhthusam in a rak i hmang deuh le simen lai, amah le mah nunnakah i thiamlonak  thinlung arak nei tawn. Amah chimnak ahcun aw ṭihnung ngaingai mipawl hi atheih tawn i cu aw cu  ZISUH KHRIH cu na zuar lai maw? tiah  an van ka hal tawn tiin achim.

• Voikhat cu zarhteniah hin an khua pawng phulah lentecelhnak phunkhat "Tip-cat" an ti mi ai celh lio ah aw nih " Nasualnak i chir in vanramah na kal lai maw, sualnak nei buin helram ah na kal lai dah?" tikhin ai theih, cubantuk i an Sabbath ni i lente ai celh ruangah cunglei in chimhhrinnak ah ai ruah. Kum 1650 ah khan nupi rethei ngaimi hi aneih i, anupui nih hin apa te nih ro akentermi hnihchun cu  cauk pahnih te asi Arthur Dent nih aṭial mi "Plan man's Pathway” timi le Lewis Bayly ṭialmi "Practice of Piety" timi cauk pahnih cu ai ken ve, asinain, anupi min fiangfai in theih asi loh.

• Mah hi cauk pahnih arelnakin anun tlawmpal tetein thlen hram avan i  thok. 1650 Kum-ah khan fanu muidawh le duhnung ngai mite cu avan neih ṭhan, asinain achuahkatein mitcawsa in achuak i ahngakchiat lio teahcun duhnungtuk ko hmanhsehlaw avan upa deuhdeuh hnu hnu tibelbul khin um hram avan i thok. St. John Church timi ah Pastor John Gifford i cawnpiaknak cu angai ve tawn. Kum 1654  ahcun fanu pahnihnak Elizabeth timi cu avan neih ṭhan, cun 1655 kum ah Pastor John Gifford cu athih ruangah a aiawh in John Buyan nih thawngṭha cu achimh ve tawn hna. 1656 kum ah a cauk hmaisa bik "Some Gospel Truths" timi cauk cu achuah i, cukum lila ahcun fapa Thomas timi an van neih ṭhan.1657 kum ah khan "Decon" khrihfa Upa ah nemhngeh arak si i, hikum thotho ah hin an fapa pahnih nak John cu an van neih ṭhan; cucun a cauk pahnih nak "Vindication" timi zong cu avan chuah ṭhan.

• Thawngṭha chim leiah amin cu nikhat hnu nikhat in athangchin lengmang i cuticun mithangchiat le rawi hram cu ton hram avan i thok.  Doihthiam le mifir dinhmun ah acaan le bang ahcun an chuah thulh, kum 1658 ah khan anupi nih athih tak i, hi lio ah hin amah hi kum 30 mi hrawng asi ve cang, siannak um lo i Eaton Socon biachim i puh asi ruangah an thlaih sihmanhsehlaw thawngtlaknak tiang i buainak asi lo caah thawngṭha chim cu ma duh hlei loin hmailei panh in a pehzulh ṭhiam ṭhiam. Kum 1659 ah khan Elizabeth he an i um ṭhan, amah he fa pahnih Sarah(1667) le Joshep(1672) an neih ṭhan hna, cuticun afa hmaisa pa 4 le pawl he fa paruk a van neih cang hna.

• John Buyan buainak cem cu England i Charles II Bawi luchin an chinhterni thok khan ahram ai thokbak asi. Charles II kha Anglican Bu mi asi i, Bawi ṭhutdan i avan ṭhut hramthok bak khan an i tonkhawm tawnnak hmun  innka vialte kha akhar colh hna i, mivialte cu Anglican biakinn lawngah i khawmhawk asi tiah aana(Order) khohkhan ngaiin avan chuah rup ai, culawng si loin  Anglican zumhnak he pehtlaihnak nei lomi paoh paoh cu chim lo dingin akhap viar hna. Cuticun kum 1660 November ni 12 ah khan Lower Samsell, Westoning, Bedforshire, Bedford in meng 10 hrawng ah athlitein thawngṭha achimh lioah an va tlaih. 

• Magistrate Sir. Francis Wingate hmaiah an dirter i, anih nihcun Bedford Country Goal, Silver Street, Bedfordah arak tlakter, pulpak inn-ah thawngṭhabia chim  dingin i tonkhawmnak tuah tilo dingin an ti hna, achan cu hipawl an i tonkhawmnak ruangah an Bawipa cu zeitimaw talin an rawi sual lai ti an phan ruangah asi, sihmanhsehlaw, Buyan nihcun abia hi zulh ai tim hlei loh. John Buyan nihcun " Tuni i nan ka chuahter ahcun thaizingah thawngṭha chim kai thok colh lai," ati ruangah thlathum chung tang rih dingin kum 1661 January ah khan biakhiah nak an nei.

• A nupi Elizabeth nihcun a pasal cung i lai an relmi ah atharin lai an rel kahwhnak hnga heh tiin achuk le cho-ah aizi len ve ko, sihmanhsehlaw amah John Buyan bik nih an chuah ṭhan ava si hmanh zongah thawngṭhabia chim ṭhiam ṭhiam ai timh ruangah an nawl nih le ahranpa tein i khawmhnak tuah le an duh ṭung loh, an khap fawn ṭung, curuangah an chuah ngam ve hoi fawn lo. Mah hi lio atlakṭum ahhin hi vawlei cung i cauk larcem pawl lak i atling pha mi "ZUMTU VANRAM LAM ZAWH" timi cauk arak ṭialnak cu asi. Historian cheukhat pawl nihcun mah hi ṭum si loin avoihnihnak tu-ah asi deuh titu zong cu aum ve, kum 1675 i atlak ṭhan lio caan i a ṭialmi asi tiin an chim ve fawn.

• Kum 1666 ah khan tlawmpal te cu chuahnak nawl an pek ve , asinain thawngṭhabia a aupi ruang thotho ahcun an tlaih ṭhan ṭhiamṭhiam, Bedford thawnginnah an thlak ṭhan, cuticun kum 6 chung thawnginn ah un a tla ṭhan, hika thawnginn a um karah hin anupi le fanau i cawmnak caah bia zei maw tete cu aṭial ve tawn, ticun atlakpi pawl sinah thawngṭhabia cu a chimh tawn hna atlak chungah hin  cauk pahnih John Foxe- i a ṭial mi "Book Of Martyrs' ti mi le Bible hi ai ken peng ve, thirchia in atuah mi violin( thanglawi) le chair(ṭhutdan keli nei) chiami in asiammi thanglawi le, cafung le cauk cu te cu aneih chun thil sunglawicem cu an si.  

• John Buyan hi kum 1672 ah khan Charles II in "Declaration of Religious Indulgence" tining, an phung ruangah thawng atlami le tleihkhih atong mipawl ngaihthiamnak nawl achuah lio ah khan chuahter ve arak si, hi achuah tla chung thotho ahhin John Buyan nih St. John's Church ah Pastor si dingin nemhngeh arak si i an nawlbiathar chuah mi ah thawngṭha chimnak nawl Licence nei hmasacem zong arak si fawn. Biachim arak thiam hleiah athawngṭha chim zong a nung i minun zong arakkhawih ngai fawn, cuticun nikhat hnu nikhatin amin cu avan lar chin lengmang i, hmunkip kakip in thawngṭha chim ding cun catlo bang loin sawmank avan don tluahmah tik ahcun aphak hrim aiphazo ti lo. Mitam u nih an theihlar biknak cu "Bishop Buyan" tiin an theih cem.

• Kum 1675 March thla ah khan Charles II nihcun anawlbia tuahthar mi "Declaration of Religious Indulgence" timi cu zumh lo pi-ah arawkviar ṭhan i, Buyan zong cu tleihkhih avan tong ṭhan, kum tampi arak tlak cangnak thawnginn ahcun anvan thlak ṭhan, Quakers an timi pawl hna kha Charles II nihcun an thawnginn i atlami lakah ngaihthiam awk i an duhduh mi paoh kha an van chim hna, an nih nihcun an Khrihfa member min an pekmi hna lakah John Buyan min cu  van ṭhatah arak i tel ve, cutikah John Buyan zong cu chuah zalen arak si ve ṭhan, cu hnu ahcun tleihkhih le thawngtlak timi hi atong ti loh. Bawi asi mi Charles II cu James II nih avan thlak hnu ah khan James II nihcun kum 1687 ah khan Bedfford area (bial) i arak uknak vialte zoh pitu si dingah nemhngeh a timh asinain, John Butyan nihcun duh leh lam loin arak el diam, sihmanhsehlaw, kum 1688 ah khan " LORD MAYOR OF LONDON" Chaplain hrangah an rak nemhngeh ṭhiam ṭhiam.

• Kum 1688 chung lila ah John Buyan hi London leiah Reading le Beskshire tepawl kaltlangin fapa airemkholimi pawl karlakah remnak va tuah dingah ava kal. Cuka ahcun khawsik, tlangrai nih arak thlak caah a hawipa pakhat John Strudwick, Snow Hill, Holborn, London i ummi nihcun a inn leiah arak zohkhenh, sihmanhsehlaw a zawtnak cu zuallam a van panh deuhdeuh, cuticun; August ni 31, 1688 ah khan Bawipa hrang i zumhtlak, miralṭha, ṭhahnemngai mi le mi lungṭhawng John Buyan nihcun A rian aṭuanpiak zungzal tawnmi a Bawipa sinah lungretheih, harsatnak, mithli ṭahaihram umtilonak vansuikhuapi ahcun adawttukmi anupi fanau le a zoh khenh cuahmah mi hna le a church members pawl sihnaseh  ahawikom ṭha vialte hna cu a van kaltak ve cang hna. A ruak hi London i ummi Burnhill Fiels thlanmualah ah cun  sunglawi ngaiin an vui. 

• Kum 1862 ah khan athlanah amah hmanthlak philhlonakah tiin azukṭuhpi-(statue) cu an tuah. Mah hi hnu kum 1874, June ni 10 ah khan Bedfford-ah ahmanthlak thotho (Statue) cu asiamthiam ngaimi Sir. Joseph Edgar Boehm nihcun DAR in asiammi cu "Dean of Weatninster"  nupi Lady Augasta Stanley nih cun hawnnak avan neih ṭhan, cucun a Statue dang zong cu Kingsway London zongah an rak siamṭhan fawn. John Buyan hi fa le 6 a neih hna i afale 5 nihcun nupi pasal nei in tu le fa pawl zong tampi an van ngeih ve cang. Elstow i "Moot Hall Museum" nihcun kum zabi (19)nak tiangah khan cun a ciithlah pawl, an ciruang pawl vialte cu record thlipthlap an si, asinain khuacaan avan sauh ruangmang hnu ahcun John Buyan ciithlah pawl hi theihkhawh asi tiloh ti si.

• A cauk ṭialmi lak i alarcem mi cu "Zumtu Vanram Lamzawh" timi cauk hi asi, amirang holh cun "The Pilgrim's Progress" ti asi. A Bupum mintaktak cu “The Pilgim's Progress form This World to That Which Is to Come" ti asi, avan sau ngai. hi cauk aṭialmi hi thawnginn athlak hmaisat lio i aṭialmi asi i, ahrangah can hnuhnung kum 1684 cho hrawngah khan aṭialtlu mi asi  tiah zumh  asi. A (edition) hmaisabik mi hi bu-(2)ah ṭhen asi i aṭhenkhatnak cu kum 1678 ah khan Lodon-ah chuah (release) arak si. A ṭhen(2)nak cu kum 1684 ah khan chuah ṭhan arak si ve, a bu(2) komh in kum 1728 ah khan chuah ṭhan arak si, a bu ṭhen(3)nak hi kum 1693 hrawngah khan chuah ṭhan arak si fawn. 

• Cuhnu ahcun kum zeimawzet avan ruah hnuah kum 1852 ah a cauk pawl avanchuah ṭhan. "The Pilgrim's Progess" timi  cauk hi tuchunni tiangah Bible tilo ahcun Zumtu(Christian) cauk lak ahcun aṭhacem titiangin vawlei cungpumpi nih tuchun tuni tiangah apommi asi peng rih. Holh phunza (100) reng lo nih lehmi cauk asi fawn. China(TILUK) Communist cozah zong nih khin khawtlang nunphung (culture) theihnak phunkhat si ve dingah chuah ve dingin copy 200,000 an tuah, cucu ni-(3) chungin pakhat hmanh tang loin ekviarin  an cawk thlu colh!
  • Kan Bawipa nih lungsautein Amah azum i aitlaihchan zungzaltupawl cu adonghnakah hlawhtlinnak apek hna pinah ahlorh tawn hna.
  • Phaktawktein ka van leh mi asi, tlamtlin lonak tampi a um ko lai aruahziatu nan ka thiampiaknak lai kan nawl duh fawn hna.

Friday, February 17, 2017

Sual le Khuachia Pawl Mualphonak Ni Cu..!

(2 Peter 2:4) “A sualmi van cungmi kha Pathian nih a zuah hna lo i hell ah athlak hna, khika muilakah thir cikcin in an hren hna i Biaceih Ni kha an hngak ko”.
(Juda 1:6) “Cun Pathian nih hi vial hi nan nawlngaihmi asi lai, tiah ati i cu chung i a um duh lomi vancungmi hna kong kha philhhlah u. Vawilei tang muihnak ah khin thir cikcin in zungzal an hren hna i sualphawt an si lai ni, ni lianngan phak tiang cuka ah cun Pathian nih a chiah hna lai.”  

•Kan tlangtarmi hrimhrim khin, khupthader mipawl le kutzeng, kebei pawl hrangah ṭhawnnak thazaangthar kan tilai cu, sual le khuachia pawl mualpho in an umnak ding nisunglawi cu hodah i ngaih loin a um kho hnga? Hi vawlei dohnakin akhatmi hmunah hin sual hi tei hrim ahar ko, kan nunnakah sual nih hmunthuk tukin hram athlak tawn. Asinain, Bawipa ṭhawnnak in sual rianṭuannak pawl cu kan lamhchih khawh ve. Mizo hlahphuah thiam ngaimi Rev. H.Killauia nihcun hitihin hla arak phuah bal, “ Dohnak le buainak hawl in, zaangfakza asimi le ṭihnungza asimi hi; khatlei khatlei ah sualtuah dingin ahrum ahrum tawnmi kan tisa nun hi, van i donak nak hmanh khin azual deuh,” tiin hla in arak phuah bal.
• Setan rianṭuannak hi ṭhate in kan ruahset duh lo i, lung retheih ding zeihmanh aum tiphunphai i kan ngahsam sawh(kan lak serious) duh lo asi ahcun; Setan rap chunga na rak tangziar rih  tinak asi kho(ruat chap). Chungkharah siseh, Biakinn ah siseh, khawtlang tiangin asi khomi thil asi tihi kan theih aṭha. Sual nihcun akilkawr  vialtein a luhhnawh hna i, unau chuakkhat karlak zongah hehtiah sualnak nihcun hma alak thlauhmah, acaan le bangah cun zeititluk i va doh zongah sung duh lomi tawn ko khi a lo, a karh deuhdeuh hlah maw titu khin alang. Pakhat cio kannunak zong hi van zoh ṭhan usihlaw, sual liantham kan vaton lo hmanhah, Khrihfabu hruaitu afur aṭhal rianṭuantu zongnih anun i sual rianṭuannak cu chim ding  an  nei ve ko lai dah tiah ka zumh.

• Mizo missionary hmaisa pawl asi mi Taichhuma timi tuanbia ka rak relnakah cun anunah Setan nih umawk hngal loin, um thiam loin arak tuah, cucaah Pu Taichhuma nihcun zeitindah ati tiah cun, “Pulpit tlang cungin van ṭiopho lakah Setan ril ka chuah tik ahcun diimdorh lo bakin ka ṭhuat lai,” tiah arak ṭial mi ka rak rel bal. Sual nih a nun awlokchong vansangi a raktuah ruangah hla phuahtu nihcun, “Dam chung buainak ka kaltak cang lai, ngaihchiatnak vialte cu kaltak in, Sualnak ruang i ka rumnak vialte hi, A ka dawtu ka Pa sinah ka chim ve lai,” tiah hlawh phuahtu nihcun lungtho ngaiin a van phuah.

• Nuhngak pakhat larnak(vision) hmutu nihcun, “Hell rapthlak le ṭihnung ngai i an i hremnak hmun ahcun anmah hremtu khuachia pawl cu hmaipanhte hmuh ding hohmanh an um lo, zeiruangah ti ahcun an mah zong kha hrem an sive te lai caah Pathian arattikah an mah zong cu hell chungah paih an si velai caah ṭihnakin an khat i, a zenh in an zenh, hi vawlei caan hi a dong sual lai tihi an phangtuk hringhran,” tiah achim. Hibantuk ṭhiamṭhiam in nu pakhat nihcun larnak(vision) a hmuh mi cu achimnakah, “Zumtu Piangthar ṭha thinlung le biatakte i thla an cam tikah hin, vanram(Abraham Bosom/ṭangnuam)i a phanh lawng si loin, Hell ram i an hremnak, hmun tiangin a tlirh in a tlirh hna pinah khuachia pawl cu umawk hngal loin a hna an i phih. 

• Zumtu pawl nih thinlung chung muril in thla an camnak hi an ngai kho lo, an ngai ngam lo, achan cu Bawipa nih atlanh cang mipawl alak khawh hna le cangka in hrem ansi velai caah asi, an mah khuachia pawl zong nihcun an tuar vete lai dingmi hi an i theih ve i, an thin aphang zungzal,” tiah ati. Caan tlawmpalte an neih ruangah hin pei setan nih heh tiah zumtu tuchun na nun, ka nunah hiti  i a tukforhnak aphunphun kan tonnak chan hi an ramah(hell) hruai akan timh, cucu an rianngan bik zong asi, nitintein zumtu i hngilh ciitceet lai usih! 

• Hi zawnteah kan hmuhkhawh mi cu:  Thlacam tam a herh ning; mualpho i an umnak ding ni caah kan dohnak zong asi fawn, thlacam tamhi zumtu kan thlarau nun caah lungtat ṭhabik asi. Thil pakhat ka thinlung i van langmi cu, hlaphuahtu pakhat nih aphuah mi, “Bawipa khawika ah dah asi, hmun na kan serpiaknak hmun cu?? Daneil bantukin ka cuanh lai,” ati. Danneil zumhtlak le Pathian salṭha nih khan , nidang i a ti tuahtawn bantuktein nikahtah vawithum thla acam ti kan hmuh khawh.

• Atu kan vawleicung thil aphan cuahmah mipawl hi zei rianṭuanak  dah asi hnga tiah na ruah ve, thiltampi cu ruahtham awktlak an um. A hmaisa i kan van chim bantuk khan caantawite lawng an neih cang caah an ramlaknak ahcun; putar bangin ka cawlcang kho tilo an ti fawn loh, tarbantukin lungloh an an ngei ve fawn lo, mino pawl lak lawngah si loin nu le va cung zongah hehtiah an ṭuan. Hngakchia upa thleidan um kho tilo, zawnruahnak, zangfahnak pelpawite hmanh aum kho tilo, hi can hnuhnung i  ai timh mi(purpose, target) bik cu a tam khawh chung i tam in, hell i hruai kahwh bak hi asi lo. 

• Aitinhmi mission centre cem asi. HELL vision adangdang khaikhawmnak i bia ai lo tamcem mi cu, “ Caan tlawmpal te lawng an neihzia le zeitin dah zumtu pawl hellram a tam khawh chung i tamin hruaikhawh an si lai i,  innchungkhar, u lenau karlakah aphunphun in huatnak, i remlonak thlaicii tuh khawh hi an rian biapi bik mi lak i pakhat asi fawn.” John Bunyan nih khan “Zeitikah dah khuachia pawl hi hrem an si ve lai?” tibia hi HELLRAM i an i hremnak hmun i a hmuhmi arak chim ve fawn. Bible zong nih fiang tein a chim fawn.

• (Biathlam 12:12),“Cucaah cun nannih van hna le khika i  a ummi vialte hna, i lawm tuah u. Sihmanhsehlaw vawlei le rili ca ahcun ṭihnung a va si hringhren dah! Zeicaah tiah khawchia cu nan sinah a rung ṭum cang i cu pinah caan tawite lawnglawng ka ngei ti kha atheih fawn caah a thin alinh in alinh ko,” tiah ati”. (Matt. 8:28-29),  "Jesuh cu Rili khattalei ral Gadarin mi hna ram kha a va phan i, miruak vuinak lungkua chungin a rak chuakmi mi pahnih nih an rak ton. Hi hna hi an chung i khuachia a ngeimi an si i ṭih an nung tuk hringhran caah cu lam ahcun a hohmanh an kal ngam lo. Hmakhat teah khin an ai i, “Pathian fapa, zeidah na kan duhnak a um? A caan atlin hlanah kannih dantat awkah na ra maw?” tiah an ti. (James 2:19), “ Pathian cu pakhat lawng asi tiin an zumh. A ṭha ko. Khauchia zong nih cucu an zumh ve ko i an ṭih caah a ther in an ther.

• Hi ca ka van ṭial lioah hin ka thinlung chung i avan chuak mi mizo hla Pu Pate nih a phuah mi, “Ni ropui a lo thleng dawn ta, kan nghakhlel Lal Imanuel: SUAL LEH RAMHUAI TLWMNA NI CHU, Chhandam fate kan zalenna tur chu,” ti i arak phuah mi hi van ruat cio ve hmanh uh, a hmantuk ka ti. Cu khamhciami zalennak kan neih hlan te ahcun hi sual le khuachia pawl hi mualpho in an um cang lai. Mah hi bung le cang te hi van zoh ṭhan hna hmanh usih. (Biathlam 19:20), “Sahrang cu an tlaih i thawngah an thlak, cun ahmaika i khuaruahharnak a tuah tawntu nal profet zong kha an tlaih chih.( Sahrang hmelchunhnak a ngeimi hna le sahrang milem a baimi hna kha khuaruahharnak atuahmi khan a hlen hna). Cun sahrang le nal profet cu an pahnih in kat meialh tili ah a nungin an paih hna”. 

(Biathlam 20:10) “Cun anih ahlengtu hna khuachia kha, mei le kat tili chungah khan an paih, cuka cu sahrang le nal profet an rak thlaknak hna kha asi; cuka ah cun chunzaanin zungzal hrem an si zungzal ko lai”. (2 Peter 2:4) “A sualmi van cungmi kha Pathian nih a zuah hna lo i hell ah athlak hna, khika muilakah thir cikcin in an hren hna i Biaceih Ni kha an hngak ko”. (Juda 1:6) “Cun Pathian nih hi vial hi nan nawlngaihmi asi lai, tiah ati i cu chung i a um duh lomi vancungmi hna kong kha philhhlah u. Vawilei tang muihnak ah khin thir cikcin in zungzal an hren hna i sualphawt an si lai ni, ni lianngan phak tiang cuka ah cun Pathian nih a chiah hna lai.”  

A cung i kan van tarmi bung le cang pawl nih khin fiangtuk in avan kan chimh. Ṭah le hacang rialnak hellram ahcun chun le zaan um loin hrem an si vete lai. Zeitik niah maw cun, cucaan cu a vanphan ve telai ruahnak le zumhnak he lungsau tein, fektein zumhnakah kan dir i, Thawngṭhabia rungah zeibantuk ṭihnung le kan nunak tiang liam a herh hmanhah siseh, sawiselnak, hremnaknak phun zakip tuartu sihmanh rih usihlaw, acaan atlintikah cun suilukhumh kan co telai.

Note: Tlanhciami fale pawl zalennak ni kai ngahhlap rualin Sual le Setan pawl mualpho i an umtik ding ni caankhi ka mithlam in ka van ruahah ka hngahhlapnak azual khun.
Amen...ra ko cang ti khovetu si dingin Bawipa nih na nunah atharin in thlawchuah ko seh.

Kan-Fa le-Thluak-Ṭhat-Khawhnak-Lam-Phun-(11)-Pawl

Hngakchia zohkhenh hi thil fawi asibak loh, mah le chungchuak fa le ko hi zohkhenh  harsa cuang chin ko khi an lo. Asinain,kan thiamnak le kan dinhmun, kan sinak he va tahchunh caan ah khin cun kan fale hi zumhnak nakin an rak ṭhatuk leh lam! Hngakchia thluak cah khawhnak lam pa-(11) pawl cu van zoh hnik hna usih:
















1. An hngakchiat lio tein awnmawi (music) ngaihternak in an thluak zumhnak nakin acak kho, aṭha kho.

2. Nu le pa nih lente celhpi lengmang khawhnak in asi fawn.

3. Ca na cawn piak, na relpiak tikah arelsawhsawh in relpiak loin na kutdong sawh catcat in relpiak khawh i zuam.

4. Mitkuh cimtein ihter khawh i zuam.

5. Amah tein atuah khawh dingmi(displines) le mawhphurhnak(responsibility) atuah khawhtawkte tuahter zungzal.

6. Ca chimh thlorh i chim loin ai nuamh khawhnak ding lam hawlpiak i zuam, Carton videos tbk..tete hmangin chimh cawn piak khawh i zuam law phur le lunglawmtein cawng kho dingin boruak thiangte hiip pi khawh i zuam.

7. An rawl aṭamtik zongah duhduh caan paoh ah pe loin caan bikhiah tete ah pek khawh i zuam. Angandamnak ca lawngah rawl pekbik nei loin hngakchia an sibantukin an duhmi halin aduhmite cawkpiak i pek zong hi aṭha. Azungzal a va si lo hmanhah acaan  caan ahcun fale nawlngaih khawh zong i zuam aṭha. Cafaine tibantuk, glucose tamnak hi thluak hrangah thilṭha taktak arak si.

8. Nafa le lunglawmhnak tuahkhawh piak zungzal khawh i zuam. Achan cu mihlim lo pawl khi a hlawhtling taktakmi an tlawm te(Manage thiam aṭha).

9. Akawmh dingmi hawikawm ṭha thimpiak aṭha. Hawi le an komh nakin thil tampi an nun ahruai tawn hna. 

10. Nafa kha zum ngam law a nih zong nih an zumh ngam ve lai. Culawng si loin ahopaoh hi mah le mah ai zumngam mi thotho hi an hlawhtling tawnmi cu an si ko. Atuahmi hnih chunte-ah lawmhthiam khawh zungzal i zuam.

11. Aw hrangah hman lo i zuam, achan cu hngakchia thinlung cu catlap ṭial lo (blank paper) bantuk asi caah hollhkam chia, holhhrang in kan chawnh khenh hna ahcun oltein an thinlung catlak ah ai khumh colh. Curuangah na fanu/pa zohkhenhnak ah mawhphurnak sangcem neitu na si bantukin an thinlungah cii ṭha maw na tuh lai, cii ṭhalo dah na tuh lai dah?

Note: Nu le pa hlawhtlinnak taktak cu kan fale nunah alang tihi philh hrimhrim hlah. 

Thursday, February 16, 2017

Sual-Le-Khuachia-Pawl-Mualphonak-Ni-Cu.!!!

(2 Peter 2:4) “A sualmi van cungmi kha Pathian nih a zuah hna lo i hell ah athlak hna, khika muilakah thir cikcin in an hren hna i Biaceih Ni kha an hngak ko”.
(Juda 1:6) “Cun Pathian nih hi vial hi nan nawlngaihmi asi lai, tiah ati i cu chung i a um duh lomi vancungmi hna kong kha philhhlah u. Vawilei tang muihnak ah khin thir cikcin in zungzal an hren hna i sualphawt an si lai ni, ni lianngan phak tiang cuka ah cun Pathian nih a chiah hna lai.”  

•Kan tlangtarmi hrimhrim khin, khupthader mipawl le kutzeng, kebei pawl hrangah ṭhawnnak thazaangthar kan tilai cu, sual le khuachia pawl mualpho in an umnak ding nisunglawi cu hodah i ngaih loin a um kho hnga? Hi vawlei dohnakin akhatmi hmunah hin sual hi tei hrim ahar ko, kan nunnakah sual nih hmunthuk tukin hram athlak tawn. Asinain, Bawipa ṭhawnnak in sual rianṭuannak pawl cu kan lamhchih khawh ve. Mizo hlahphuah thiam ngaimi Rev. H.Killauia nihcun hitihin hla arak phuah bal, “ Dohnak le buainak hawl in, zaangfakza asimi le ṭihnungza asimi hi; khatlei khatlei ah sualtuah dingin ahrum ahrum tawnmi kan tisa nun hi, van i donak nak hmanh khin azual deuh,” tiin hla in arak phuah bal.
• Setan rianṭuannak hi ṭhate in kan ruahset duh lo i, lung retheih ding zeihmanh aum tiphunphai i kan ngahsam sawh(kan lak serious) duh lo asi ahcun; Setan rap chunga na rak tangziar rih  tinak asi kho(ruat chap). Chungkharah siseh, Biakinn ah siseh, khawtlang tiangin asi khomi thil asi tihi kan theih aṭha. Sual nihcun akilkawr  vialtein a luhhnawh hna i, unau chuakkhat karlak zongah hehtiah sualnak nihcun hma alak thlauhmah, acaan le bangah cun zeititluk i va doh zongah sung duh lomi tawn ko khi a lo, a karh deuhdeuh hlah maw titu khin alang. Pakhat cio kannunak zong hi van zoh ṭhan usihlaw, sual liantham kan vaton lo hmanhah, Khrihfabu hruaitu afur aṭhal rianṭuantu zongnih anun i sual rianṭuannak cu chim ding  an  nei ve ko lai dah tiah ka zumh.

• Mizo missionary hmaisa pawl asi mi Taichhuma timi tuanbia ka rak relnakah cun anunah Setan nih umawk hngal loin, um thiam loin arak tuah, cucaah Pu Taichhuma nihcun zeitindah ati tiah cun, “Pulpit tlang cungin van ṭiopho lakah Setan ril ka chuah tik ahcun diimdorh lo bakin ka ṭhuat lai,” tiah arak ṭial mi ka rak rel bal. Sual nih a nun awlokchong vansangi a raktuah ruangah hla phuahtu nihcun, “Dam chung buainak ka kaltak cang lai, ngaihchiatnak vialte cu kaltak in, Sualnak ruang i ka rumnak vialte hi, A ka dawtu ka Pa sinah ka chim ve lai,” tiah hlawh phuahtu nihcun lungtho ngaiin a van phuah.

• Nuhngak pakhat larnak(vision) hmutu nihcun, “Hell rapthlak le ṭihnung ngai i an i hremnak hmun ahcun anmah hremtu khuachia pawl cu hmaipanhte hmuh ding hohmanh an um lo, zeiruangah ti ahcun an mah zong kha hrem an sive te lai caah Pathian arattikah an mah zong cu hell chungah paih an si velai caah ṭihnakin an khat i, a zenh in an zenh, hi vawlei caan hi a dong sual lai tihi an phangtuk hringhran,” tiah achim. Hibantuk ṭhiamṭhiam in nu pakhat nihcun larnak(vision) a hmuh mi cu achimnakah, “Zumtu Piangthar ṭha thinlung le biatakte i thla an cam tikah hin, vanram(Abraham Bosom/ṭangnuam)i a phanh lawng si loin, Hell ram i an hremnak, hmun tiangin a tlirh in a tlirh hna pinah khuachia pawl cu umawk hngal loin a hna an i phih. 

• Zumtu pawl nih thinlung chung muril in thla an camnak hi an ngai kho lo, an ngai ngam lo, achan cu Bawipa nih atlanh cang mipawl alak khawh hna le cangka in hrem ansi velai caah asi, an mah khuachia pawl zong nihcun an tuar vete lai dingmi hi an i theih ve i, an thin aphang zungzal,” tiah ati. Caan tlawmpalte an neih ruangah hin pei setan nih heh tiah zumtu tuchun na nun, ka nunah hiti  i a tukforhnak aphunphun kan tonnak chan hi an ramah(hell) hruai akan timh, cucu an rianngan bik zong asi, nitintein zumtu i hngilh ciitceet lai usih! 

• Hi zawnteah kan hmuhkhawh mi cu:  Thlacam tam a herh ning; mualpho i an umnak ding ni caah kan dohnak zong asi fawn, thlacam tamhi zumtu kan thlarau nun caah lungtat ṭhabik asi. Thil pakhat ka thinlung i van langmi cu, hlaphuahtu pakhat nih aphuah mi, “Bawipa khawika ah dah asi, hmun na kan serpiaknak hmun cu?? Daneil bantukin ka cuanh lai,” ati. Danneil zumhtlak le Pathian salṭha nih khan , nidang i a ti tuahtawn bantuktein nikahtah vawithum thla acam ti kan hmuh khawh.

• Atu kan vawleicung thil aphan cuahmah mipawl hi zei rianṭuanak  dah asi hnga tiah na ruah ve, thiltampi cu ruahtham awktlak an um. A hmaisa i kan van chim bantuk khan caantawite lawng an neih cang caah an ramlaknak ahcun; putar bangin ka cawlcang kho tilo an ti fawn loh, tarbantukin lungloh an an ngei ve fawn lo, mino pawl lak lawngah si loin nu le va cung zongah hehtiah an ṭuan. Hngakchia upa thleidan um kho tilo, zawnruahnak, zangfahnak pelpawite hmanh aum kho tilo, hi can hnuhnung i  ai timh mi(purpose, target) bik cu a tam khawh chung i tam in, hell i hruai kahwh bak hi asi lo. 

• Aitinhmi mission centre cem asi. HELL vision adangdang khaikhawmnak i bia ai lo tamcem mi cu, “ Caan tlawmpal te lawng an neihzia le zeitin dah zumtu pawl hellram a tam khawh chung i tamin hruaikhawh an si lai i,  innchungkhar, u lenau karlakah aphunphun in huatnak, i remlonak thlaicii tuh khawh hi an rian biapi bik mi lak i pakhat asi fawn.” John Bunyan nih khan “Zeitikah dah khuachia pawl hi hrem an si ve lai?” tibia hi HELLRAM i an i hremnak hmun i a hmuhmi arak chim ve fawn. Bible zong nih fiang tein a chim fawn.

• (Biathlam 12:12),“Cucaah cun nannih van hna le khika i  a ummi vialte hna, i lawm tuah u. Sihmanhsehlaw vawlei le rili ca ahcun ṭihnung a va si hringhren dah! Zeicaah tiah khawchia cu nan sinah a rung ṭum cang i cu pinah caan tawite lawnglawng ka ngei ti kha atheih fawn caah a thin alinh in alinh ko,” tiah ati”. (Matt. 8:28-29),  "Jesuh cu Rili khattalei ral Gadarin mi hna ram kha a va phan i, miruak vuinak lungkua chungin a rak chuakmi mi pahnih nih an rak ton. Hi hna hi an chung i khuachia a ngeimi an si i ṭih an nung tuk hringhran caah cu lam ahcun a hohmanh an kal ngam lo. Hmakhat teah khin an ai i, “Pathian fapa, zeidah na kan duhnak a um? A caan atlin hlanah kannih dantat awkah na ra maw?” tiah an ti. (James 2:19), “ Pathian cu pakhat lawng asi tiin an zumh. A ṭha ko. Khauchia zong nih cucu an zumh ve ko i an ṭih caah a ther in an ther.

• Hi ca ka van ṭial lioah hin ka thinlung chung i avan chuak mi mizo hla Pu Pate nih a phuah mi, “Ni ropui a lo thleng dawn ta, kan nghakhlel Lal Imanuel: SUAL LEH RAMHUAI TLWMNA NI CHU, Chhandam fate kan zalenna tur chu,” ti i arak phuah mi hi van ruat cio ve hmanh uh, a hmantuk ka ti. Cu khamhciami zalennak kan neih hlan te ahcun hi sual le khuachia pawl hi mualpho in an um cang lai. Mah hi bung le cang te hi van zoh ṭhan hna hmanh usih. (Biathlam 19:20), “Sahrang cu an tlaih i thawngah an thlak, cun ahmaika i khuaruahharnak a tuah tawntu nal profet zong kha an tlaih chih.( Sahrang hmelchunhnak a ngeimi hna le sahrang milem a baimi hna kha khuaruahharnak atuahmi khan a hlen hna). Cun sahrang le nal profet cu an pahnih in kat meialh tili ah a nungin an paih hna”. 

(Biathlam 20:10) “Cun anih ahlengtu hna khuachia kha, mei le kat tili chungah khan an paih, cuka cu sahrang le nal profet an rak thlaknak hna kha asi; cuka ah cun chunzaanin zungzal hrem an si zungzal ko lai”. (2 Peter 2:4) “A sualmi van cungmi kha Pathian nih a zuah hna lo i hell ah athlak hna, khika muilakah thir cikcin in an hren hna i Biaceih Ni kha an hngak ko”. (Juda 1:6) “Cun Pathian nih hi vial hi nan nawlngaihmi asi lai, tiah ati i cu chung i a um duh lomi vancungmi hna kong kha philhhlah u. Vawilei tang muihnak ah khin thir cikcin in zungzal an hren hna i sualphawt an si lai ni, ni lianngan phak tiang cuka ah cun Pathian nih a chiah hna lai.”  

A cung i kan van tarmi bung le cang pawl nih khin fiangtuk in avan kan chimh. Ṭah le hacang rialnak hellram ahcun chun le zaan um loin hrem an si vete lai. Zeitik niah maw cun, cucaan cu a vanphan ve telai ruahnak le zumhnak he lungsau tein, fektein zumhnakah kan dir i, Thawngṭhabia rungah zeibantuk ṭihnung le kan nunak tiang liam a herh hmanhah siseh, sawiselnak, hremnaknak phun zakip tuartu sihmanh rih usihlaw, acaan atlintikah cun suilukhumh kan co telai.

Note: Tlanhciami fale pawl zalennak ni kai ngahhlap rualin Sual le Setan pawl mualpho i an umtik ding ni caankhi ka mithlam in ka van ruahah ka hngahhlapnak azual khun.
Amen...ra ko cang ti khovetu si dingin Bawipa nih na nunah atharin in thlawchuah ko seh.

Tuesday, February 14, 2017

Vawleicung Miropi Pawl Nih Kan Bible an Fak Ning Pawl-(Khuaruahhar..!)

• John Milton nih achim mi cu, “Ka mitkuut caan ahung chuah tikah ka ihkhun cu Bible asi; khuamuihnak ah Bible ka ceu asi; Ka rawl aṭamtikah Bible hi ka rawlthawbik asi; ṭihphan khuaruahhar in ka um caanah Bible cu ka ralthuam ṭhacem asi; Ka dam caanah Bible hi ka damnak siiṭhabik asi; umhar lilengin kan um lio caanah ka hawiṭhabik asi; rian ka ṭuan caanah Bible hi ka hriamhrei ṭhabik asi; hla ka saktikah Bible hi ka hladawh cu asi; Hruhnak zaanthim chungah Bible hi ka fimnak taktak cu asi; khuasik tuarhar ka ti caanah Bible hi ka meilum taktak cu asi” tiah arak ti.
• Billy Graham nih achim ve mi cu, “Bible nih hin ahohmanh nih pek khawh lomi lunglawmhnak aka pek; harsatnak aka teipiak i, ṭihphannak hmunah hnangamnak aka pek; thihnak tivaral kai ning aka cawn piak; ka dam chungin cuvialte cu i cinken khawh viar kai tim” tiah ati.

• Pransis de Sales chim mi, “Bible hi fimnakah rel law; nai humhimnak caah hmang; thiannak caah i nun pi .”

• Max Rech chim mi, “Bible ralring tein arel bal lomi cu; a nunning ai ralring bal lo.”

• William E. Gladstone nihcun, “Vawlei cung miropi ka hmuh phak tawk 95 lakah 87 pawl hi Bible angaitu lawngte an si” ati.

• Franklin D Roosvelt chimmi, “Kan rammi miropi mifim pawl tiah kan theih mipawl hi Bible cawnpiaknak ah ai hngat mipawl an si” ati.

• Bernard Baruch nihcun, “Vawileicung mi nih an rel hrimhrim awk asimi cauk pa (4) lakah Bible abiapicem ah kan chiah i; Bible ahhin kan harsatnak zeizong vialte remhkhawhnak(Phisin khawhnak) a um” ati.

• D.L Moody nihcun, “Ka nih tikah Saam nih aka nihpi; ka ṭah zongah Saam nih aka ṭahpi; ka retheih zongah Saam nih ka re aka theihpi fawn” tiah arak chim ve.

• Robert E. Lee nih achim ve cu, “Kan nun nihhin Bible nih achimfian khawh lo lengtianin harsatnak a tong bal lo” tiah arak ti.

• William W. Ayer chimmi cu, “Cauk dang hi arel in ka rel tawn hna; asinain, Bible tu nihcun arel in aka rel” tiah ati.

• J.Edger Hoover nihcun, “Bible nunnak tlamtling neihkhawhnak caah akan hruaitu asi i; zeitikhmanhah ahlawhcham bak lo. A chung ummi bia hi zum in i nunpi usihlaw, kan nun hi ahim lai” tiah arak chim.

• Dr. Robert A. Millikan nih achimmi, “Bible hi biahalnak tuahkhawh lo tluk i; thukmi hramnei,vawleicung mi nih zumhawktlak biatak zeitikhmanhah ai hnin kho ve lomi thil asi.”

• Dr. Charles W.Mayo nihcun hitihin achim ve, “Midam le  damlo ca zongah siseh Bible hi hnangamnak tlamtling umnak asi; kan bulpak nunah siseh, miphun caah siseh, tlau lo tein akan hruai khotu um chun cu asi” tiah ati.

• Sir.Winston Churchill nihcun, “Kan Scientist  le pawl thlarau siseh, ramdawtu pawl thlarau zeizong vialte hi Bible chungah aluangṭi viar mi an si. Curuangah Bible hi kan i hngahnak lungpi le kan i phenhnak vampang hnget cu asi” tiah arak chim bal.

• Queen Elizabeth-II nihcun, “Bible vawleicung thilri lakah asunglawicem mi asi; Pathian bianung asi” tiah ati.

• Chiang Kai-shek nih arak chim ve mi cu, “Bible nihhin kan phurrit vialte aka chawn dih i, ka vawlei ngaihchiatnak vialte aka hnawh piak dih. Chimthiam lomi lunglawmhnak aka pek; Thlarau Thianghlim aw aka theihter” tiah ati.

• Abramham Lincoln chimmi, “Jesuh Khrih sinin kan donmi thil vialte hi Bible kaltlangin kan neih mi an si; Bible  hi Pathian nih minung pawl sinah apekmi rosunglawibik asi”  tiah ati.

• William Lyon Phelps chimmi bia, “Mi hohmanh nih Bible kaltlangin athiamnak cu; mithiam(educated) timi taktak cu an si.

• Henrry Van Dyke nih achimmi cu, “Cauk hrimhrim hibantukin thiltikhawhnak aneimi cauk nung a um bal lo; mi hohmanh nih Bible arel i, azulh asi ahcun zeitikhmanhah misifak asi lai lo” tiah ati.

• Count Leo Tolstoy chim ve mi bia cu. “Bible tel lo cun tuchan hngakchia kan cawnpiaknak pawl nihhin kan societyah umzia anei kho taktak lai lo” tiah ati.

• John Ruskin nihcun, “Ka ṭial cangmi le ka ruahnak aliamcangmi vialte  ka phochuah mi vialte kha kanu nih kan hngakchiat lio in Bible arak kan reltermi lakin a hung luanhchuak mi vialte an si dih” ti ah achim.

• Vanamaker ve nihcun, “Thilcawknakah tangkha tingthong tampi kan hman bal cang. Culak ahcun kum 11 ka si lio i; fang hnih man Bible phawsen ka rak cawk mi asunglawi cem” ti ah ati.

• Syngman Rhee nih achim ve mi cu, “Bible rel ka teimak hnuah keimah nun arel ning ka thiam ve cang” tiah ati.

Monday, February 13, 2017

Zu-Tel Loin- Khuasa-Kho mi-Milar-Minthang-Pawl-(Rel ve hmanh..!)

Zu tel loin khuasa kho lo dingah airuat mi, mi tampi relcawk lo an um. Zu hi kan nun akan nuamhtertubik asi ko lo maw tiin a ruattu torlecheng kan um ṭheu lai ti zong ka zumh. Asinain zutel lo hin rak i nuamh khawhtuk hi arak si tihi kan teih hmaisa dingah ka van chim duh. Zeiruangah ti ahcun vawleicung minthangpipi, milar lar pawl  an duh ahcun lu le taw zong hngal loin ading kho mi an si;  zu hmanhah zu sawhsawh si loin a ṭhacem, minthang, mirum torlecheng an um asinain cupawl nihcun zu le sa ei-ding lo tein an an nun, an caan an hmankhawh ṭhiamṭhiam  ko. 
• Hi zawnah  kan hmuh khawhmi cu; zu lawng hi nuamhnak taktak akan pe khotu asi ti phungsan in kan rak ruahnak tampi hi kan nih zumtu i kan rak ruahsual mi le kan theihsual mi thil pakhat asi. Zu le sa loin i nuamhkhawh asi ning cu; a tanglei bantukin milar zohṭhimhtlak tete  nun in van zoh hna usih. Hitluk in milar le hlawhtling an si ko bu-ah zu tel loin khua an sakkhawhnak achan zong hi kan theih aherh tukmi thil asi fawn, zeiruangah an nih thengte dingei loin an umkhawhnak chan hi asi hnga ti ahcun, achan le ruangbik i alangmi cu; zu le sa lo hin nunkhawh, arak sizia le zu hi minung kan nunnak akan nuamhtertubik arak si lozia fiang chin in kan theihnak akan bawmtu ah an nun kaltlangin van zoh hnik hna usih.

• Jennifer Hudson:nih zu a din cu chim lo, a tep hmanh atep lo nak hi khuaruahhartuk ding aum lem loh, achan cu amah hi zumtu ṭha asi ve hrimhrim. Reality star Kim Kardashian zong, hi ti zohnak ahcun zuhrai domh kho ngai ding pei asi khi kan ti sual ahcun, ka zumhsual diam tinak asi. US-40 million hrawng neitu, reality star mirum Kim Kardashian nihhin, "Zu lei bantuk hrimhrim ka ding bal i, asianin ka sahlawh ka rualchan  pawl belte nihcun an din tawn ko” tiah ati. Dollar ting tampiin Las Vegas-ah  show nei  dingin an sawm cangmi  Jennifer Lopez zong hi zu ṭha ṭha cawknak ding phaisa aneituk lengluang ko, asianin zu hi a rak ding lo hrimhrim. Zeiruangah dah kannih kan laimi(chinmi) pawl hi kan zohtikah zulawngah hlah maw nuamhnak taktak hi a rak um titu ko khi kan lo. Kan ramtuk pinah  adinzia zong kan thiam fawn lo, laimi kan nun le innchungkhar akan hrawktu hi zu rimnak ko hi arak si. Azeiko ahhindek ṭhawn ah maw kan rel, chanman ah maw kan rel zeidek?  

• Zu lawngah hin pei i nuamh taktak hi arak um ko hi ti pungsanin zeiruat ngutngat loin khau asami  achuk acho i, a vak a tawimi  kan tamtuk hringhran, duhsaknak he zu lawng hi hnangamnak, i nuamnak, lawmhnak a kan petu a rak si lo tihi  milar ṭhenkhat pawl nun in cawn ding tampi kan nei, hmuh khawh zong an si. ( Toast ) timi pa belte hi  a zeimaw caan teah (champagne) a hei tem dukdak ve tawn lawng khi asi, cubaak lo cu zu lei hrimrhim cu a dingin atep  bal lo ti asi fawn. (Champagne) a din zeimaw caan hmanh ahhin  avoikhat dinah tlak toptop cipawl minung asi lo, aheitem ve dukdak khi asi tawn,  adin lonak chandang deuh in an chimmi ahcun “vun hrangah aṭha lo ti asi”  tit le vun dawhnak leiah ataksa vun pawl ah ai ralring ngaimi (acare) asi tiah a chim. 

• Zu nihhin kan vun le kan taksa vialte cu rungrul, ṭuangtuan bantukin a kan ei thlu thawn i, kan taksa tituai ṭha le sen dawh tete pawl cu dum cekcukpipi hna ah akan chuahter tawn, tuahsernak leiah siseh, kan tuahkhawh dingzat tuah kho loin a kan tuahtu, kan chan akan tawitertuk fawn. Zunih hin 100 ah 90 hi ṭhatlo nak, hrawhralnak a kan pek pinah kan i nun chanbikmi zungzal nunnak JESUH hnung kan zulhnakah hell lamah akan pialtu Setan hmanrua siivai tuurchia asi tihi atharin  thei ṭhan hna usih.

• Oscar Awards leiah a hlawhtling ngaimi, Silver Linings Playbook film i a cangtupa, The Hangover zongah  hlawhtlinnak  he hmai anawrtu, People Magazine- ah 2011- lio i Sexiest Man Alive-ah an thimmipa Bradley Cooper zong nihhin zeitik hmanhah zu hi a ding bal lo ti asi. Anih hi Catholic chungkhar, decendent, ciithlah in avan ṭhanglian mi asi. Atuahhin kum 30+ mi asi ve cang, zeitindah zu hi achim ve ti ahcun “ zu nihhin nun a hrawk” tiah mizapi hmaiah ralṭha ngaiin a aupi tu asi ve. Spiderman- film i  hlawhtling ngaiin a changtu (Toby Maguire) hi a tleirawl lio hrawng ahcun  zu le sa, dinhmun, nunramah khua araksavemi asi ve. Asinain,  atu ahcun zu timi hrim hi ka tongh lonak hrim a sautuk cang tiah ati ve fawn. An varopi hringhran hna dah, zohṭhimh an vatlak hringhran hna dah. Kum 19 asi lio tein  tuchun tuni tiang Alcoholics Anynomous timi ah ai telh mi le a min a cuang zungzalmi zohṭhimhtlak asi.

• Hipawl hna hi cu an chungkharin mipangai cupei ansi cu na ti khawh men. Rocker Ozzy Osbourne chungkhar lakin aṭhanglian mi hrang ahcun zu din loin van um khawh ding ngai khi cun zumhkhawh lo ding ko khi alo. Zeitluk hmanh khin lu le taw hngal loin an varibuai hmanhah khuaruahhar ding a va umtuk lem ding khi zumh aum lem lo. Asinain thil timi hi van ruah ngaingai ahcun zu aṭha loh ti theinabu cun ding loin a um kho ngaingai hnga hme maw tiin an ruahmi Ozzy fanu dunung le muidawh, iangnei Kelly Osbourne nihcun dahawh, zu hi hrangah aṭha lo hlawknak zong aum lo pinah, kan hrangah siivai thihnak, kan nun akan tawitertu asi tiah achim ve bak ve hoi fawn rih.

A tleirawl chuahtirh hrawngah khan cun siivai le sualnak aphunphun chungah a rak tlong, a rak leng, a rak khawsain a caanṭha sunglawi vialte cu chuahsualnak khurchungah rak hmangin caan saupi chuak kho loin arak talbuai ve mi asi. Asinain, cu sualnak khur chung cun talchuak in, zu le sa he i nuamhnak ni,  nuamhnak tlingtaktak arak pekkhawh lozia fiangtukin a van theihtik ahcun tuni tiang zu le sa va din cu chim lo, ahmuh hmanh hi angaite ahcun ka duh ti lo tiah ati ve. Ava sunglawi hringhran dah, milar, muidawh, minthang, mi cungcuang pawl,  zu le sa tawng le tham lo tein an rak umnak chan le an rak umkhawh nak achan pawl hi, atawi zawng tein athlamin van chim u sihlaw:
• Zu nihhin minung kan nitin nunkhawsaknak  dingah hlawhchamnak akan petu asi tihi fiang tein kan theih aherh. 
• Kutdawh dinhmun tiangin akan phakter khotu hmanrua an si fawn. 
• Zu timi hi atep zong, tep chin ding zongah ka ruat lem lo, ziah ti ahcun voikhatnih voihnih ahrin tawn tihi kan theihcio bantukin a tharin thei ṭhan hna usih. Pathianbia nihcun thildang vialte nakin na thinlung kha venkhawh i zuam tiah a kan ti. Voikhat duhnak nih voihnih duhnak a chuahter.

Bible nih achim bantukin thihnak lam cu akau i, anuam zong anuam, a zawhtu zong mitampi an si, nunnak lam cu a bi i, a zawhtu zong mitlawmte an si, tiah akan chimh  curuangah  vawlei nuamhnak zu le sa i, nuamcen hi anuam zong anuam, azalen zong azen, a kau zong kau, a zawh zong anuam, asinain nunak lam kan zawh asi ahcun harsat tuarngam dingin kan i pumpek ngam a herh, nuamtukin Bawipa hnungzulh i timnak hin faktukin a kan ṭahter tawn. A kan tuarter tawn. Na taksa ruangpi cu Thlarau Thlianghlim umnak, umnak hmun asi tikha nan hngal lo maw, tiah Abiathiang chungah kan hmuh.
Curuangah hi kan lei taksa ruangpi hrimhrim zong hi thianghlim tein umter a kan duh, zeicaah tiah cun kan ngan adam asi ahcun amah kan sunlawih in kan thangṭhat  khawh, ngandam ding cun hi vawlei thil lakin kan taksa ruangpi, kan taksa harhdamnak a rawk khotu, a kan hrawkraltu le a kan thurhhnomhtu zu le sa thil aphunphun lakin i thiarfilim dingin kan Bawipa nihcun  akan duh, a kan fial fawn. Cucu a sunparnak ding asi caah na nun pumhlum in Amah na sunlawih khawhnak hnga  hi capar tawite hmangin atharin Bawipa nih thlawchuahnak in pe ko seh.