PASTOR LE HRUAITU DANGDANG HNA NIH NEIH DINGMI SINAK

Cung Pathian nih minung a hopoh hi kan mah le tawk cio in thiltihkhawh nak a kan pek cio, hi bung le cang (Rom 12:6-8; 1 Kor 7:7: 12: 4, Efisi 4: 12) chungah hin kan hmuh khawh hna. A hohmanh nih kei cu pek ka si ve lo tikhawh asilo, a hopoh hi pek viar mi kan si. Nabel tein kan thiltih khawh nak cung belte ah cun a khat cio lo. Cawnnak lei zongin siseh fimthiam nak akan pek, kan nunnak le sinak kan hmuhton mi lak zongin thiltampi zong kan cawn chap fawn. Hruaitu kan van titik ah mizaran poh nih hin i tlangtlak le i hruai khawh hi arak silo.Mah hi pawl hi van chim thlu ding cun thi ol cu asilo, a harngaingai mi thil asi. Asinain a tlangpiin hruaitu pawl nih kan siding mi pawl Cathianghlim nih zeitindah a chimve ti, vanzoh hnik usih.

(A).Bible nih chimmi Lamhruainak

Cathianghlim kan rel tikah lamhruainak he pehpar in asi mi tampi an um. Cupawl lak cun atanglei pawl van tar usih law ka duh.

1). Pathianah zumhnak fek aneimi asi lai (2 Kor 4:7)

2).     Thlacam nun aneimi asi lai(Luke 22:24)

3). Rinchantlak le zumhawk tlakmi asi lai( 2 Kor 3:4-5)

4).Cawnpiak khawhmi asi lai (Matt 13:16: 1 Tim3:2)

5). Aṭhalam zawng i thil a hmu tu le a ruat khomi asi lai (Fil 4:8)

6). Dinhmun fek aneimi, zohṭhimh tlak mi asilai (1 Kor 11:1)

7). Ziaza ṭha, mifel, pum ai pe mi asi lai (Rom 12:1)

8). Tuar khawhnak anei mi, mitaima asi lai (Heb 12:1-2)

9). Beidong loin a ṭuan zungzal khomi asi lai (1 Pet 2:20)

Cupinah cun (1 Timote 3:2-6) cakuat chungah hi tin kan hmuhkhawh ṭhan

“Khrihfabu hruaitu cu sawisel awk um lomi, nupi pakhat lawng angeimi,ningcang tein khua asa mi, khualtlung a dawmi, cawnpiak athiammi asi lai, zurit hmangmi a silai lo, mitlokciar asi lai lo, milungnem le daihnak a duhmi asi lai, tangka mithimi asi lai lo, a innchungkhar ṭhatein a zohkhenhkho mi asi lai i, afale nih an nawl an ngaihmi le an upatmi asi lai.Mah innchungkhar hmanh ṭhatein a zohkhenh kho lomi nih cun Pathian Khrihfabu cu a zohkhenh khawh lai?Khrihfa a caannak anaimi asi lai lo, zeica tiah a hnar a puar sual lai i Khuachia kha  sualphawt arak si bantuk khan sualphawt arak si bantuk khan sualphawt arak si ve sual lai”, ti kan hmuh.

Cubantuk thotho cun Titas 1:7-9 chungah cun zeitin dah kan hmuh tiah cun, “Khrihfabu cu  Pathian rianṭuantu asi caah mawhchiat awk a um lomi asi lai. Miruamkai asi lai lo, mithintawi asi lai lo, zurit hmang asi lai lo, mi aukhuanhmang asi lai lo, mihakkau asi lai lo, khualtlung a dawmi asi lai i thilṭha aduhmi asi lai. Amah le amah aiuk kho mi asi lai, cawnpiak ahmanmi aa tlaihpengmi asi lai, cuticun a bia angaitu pawl kha an lung athawhter khawh hna lai i cawnpiak nak tha altu pawl kha an palhnak alanghter khawh lai”.

B. Pastor lamhruainak (Pastor leadership)

Pastor le hruaitu pawl hi zeizong kipah tlamtlin viar ding tihi cu thilhar ngaimi asi. Asinain hruaitu ṭha nih cun Bible i achimmi bantuk in nungkho ding cun ai zuam a hau. Cupinah Thlaraulam sinak lawng si loin minung lei tisalam tiang zongin a herhmi fimnak le hruaitu si khawhnak thil a phunphun in a um rih. Mah hi biaah hin Pastor rianṭuanank le lamhruainak lei i a min thangngaimi Dr. Vortel Weldom nih cun hruaitu pawlnih neih dingmi le herhmi pawl phun 12 in a van chim. Cupawl cu hi atanglei bantuk in an asi.

          1). A hmanmi ruahnak lungput neitu asi lai

          2). Taksa lei zongah a ngan a dammi asi lai

          3). Midang i duhning i a um thiamtu asi lai

          4) I timhmi bantuk in mi a hruai lai

          5). Zeibantuk poh thil thei olmi asi lai

          6). Fimthiamnak leiah cawnnak, thiamnak tawkfang tal  anei mi asi lai

          7). Thatho tein rian aṭuan khotu asi lai

          8). Midang he hawikomh athiammi asi lai

          9). Miding, mifel le minih rinchan tlakmi asi lai

          10). Taima tein rianṭuantu asi lai

          11). Midang ruahnak pekmi zong ai lak khotu asi lai

          12). Aṭuanvo kha tanta loin athihpi ngamtu asi lai

Mah hi bia pawl bantuk i van i nunpi ding hin cun thil harsa ngai cu asi ko. Asinain hruaitu (Pastor) nih cun mah le mah cuaithlai nak le mah le mah nun i cekfel nak ah kan hman ah cun a ṭhahnem tuk ṭheu lai dah tiah zumhnak ka nei. Micheu khat nih cun hruaitu ding cu “Nu” hrinnak chuahpi asi tizong ah atitu zong a um. A ṭhenkhat nih cun “ a cawn i cawnkhawhmi asi” titu zong an rak um ṭhiamṭhiam. Mah hithil pahnih hi minung pakhar cungah atling kho mi thil asi. Hruaitu ṭhenkhat pawl cu “Nu” hrinnak in thluakṭha le zuamnak ruang zong i hruaitu ṭha i avan chuakmi zong an um. Cheukhat pawl cu “Nu” hrinnak in mithluak ṭha siko nain an zuaml lo ruangah hruaitu ṭha i asi kho lo mi zong an um fawn. Cun acheu ṭhan cu “Nu” hrinnak in thluak ṭha silem lo nain ai zuamnak ruangah hruaitu ṭha asi mi zong an um ṭhiamṭhiam.

Dr. Howard Hendricks nih hitin arak chim bal: “Thlarau lei i hruaitu pawl cu  hrin le tuah mi an si. An nih cu Pathian Thlarau nih a hrin ṭhan hna i, Pathian Thalrau nih a tuah ṭhan hna. Zeiruangah tiah cun an nih cu Jesuh muihmel he i lo dingah khaukhihmi an si”.

C.S. Lewis zongnih cun zeitindah avan ti ve ṭhan tiah cun, “ The Great Divorce” timi cauk chuangah cun, “ Minung phunhnih lawng kan um a ti. Pathian sinah “Na duhning bantuk in si ko seh” ati khotu le Pathian nih “Na duhning bantuk in si ko seh” a ti ding mi lawng an si tiah ati. Hruaitu ṭha nih cun an mah le mah an i hmuh ning le an i zuam tawn nak nakhmanh in an hruai dingmi hna mipi pawl nih hmuh ningin le kan cung i an neih mi lungput kha theih a hau ngai mi cu asi.

C. Dinfelnak (Faithfulness)

Hrauith ṭha cu an hruai dingmi mipi nih an cungah zumhngamnak an neih khawh ding a herh. An nih nih an hruaith cu rinchan tlak le zumhawktlak asi ti an theih i a hruainak chungah himtein kan um ti an theih aherh. Cuti i asi khawh nak dingah cun dinfelnak kha hruaitu nunning le atuahnak in langhter i a chim bantuk in anun khawh aherh. Micheu khat nih cun hruaitu si an duh ko nain an nunning le an holhkam, ṭngfang hi ai lo tawn loh. Cucu hruaitu ṭha pawl nih i ralrin ngai a herh mi thil an si.

D. Mahsinak biapitter

Hruaitu nih a rianṭuan biapibik mi pakhat cu ahruaimi minung pawl kha cawnpiak i hmailei hranhah hmantlak siter khawh kha asi. Cu tumtahnak hlawhtlin khawhnak dingah cun hruaitu nih adanglei bantuk in an tuah a herh.

1).     Ahrauimi pawl i an thil tikhawhnak le an thiamthil zawn cio kha theihpiak an hau. Cuticun an anmah le zawn cioah lungtho tein an mah le mawhphurhnak cioah  an ṭuan khawh velai.

2).     Pawlkomh nih an i tumtahmi rianṭuannak ah telter cio ding an si: cuticun an hmuitinh mi cu Bu nih a hmuithinh ah asi ko lai.

3).     An rianṭuan ṭhancho cuahmah nak ruangah an ngah dingmi ṭhathnemnak pawl zong kha ṭhatein theihter i pakhat cio u ting nau zo cio in pek ding an si.

4).     Mi lungthawhter ning kha ṭhatein cawnpiak i pumpek cio kha anmah le zawn cioah lungtho dingin forh ding an si.

5).     Pawlkomh nak hrangah aṭhabik a chuahter khawh nak hnga zuamnak tete zong tuah ding.

6).     Mipi pawl kha an rianṭuan mi cio lawngah siloin  pawlkomh nih ai timhmi ah hruailuh ding asi.

7).     I pehtleihnak hrangah aṭhahnem dingmi pawlkomhnak i taksa ṭhen an sizia an mah te nih an i theih lai.

8).     Mipi pawl kha an rianṭuannak ah thiam chin lengmang ding le hmuhtonnak ṭha an neih chin lengmang khawh nak hnga lam hruai ding.

Zumtu nitin i kan hmuh ton ṭeumi harsatnak le buainak pawl i zaa ah sawmkua  le pahnga(95%)  cu pumpak he ai pehpar mi an si tawn. Curuangah pumpak cio he kan i pehtlaih tikah atanglei pawl hi thei herhmi pawl an si.

1).     Pumpak in an harsatnak an van thlenh tikah arannak in remhṭhat piak ding an si.

2).     Kan duhlemlo mi bia asi zongah bia a chimmi pawl kha thinsau tein ngaih piak ding asi.

3).     Midang pawl nih an ṭhatnak le an i zuamnak pawl kha cohlan le theihpiak an si kha theihter ding.

4).     Zeibantuk bia zong siseh felfai te i theih hlanah cun bia ṭhennak tuah lo ding.

5).     Khrihfa dawtnak le zawnruahnak an neih mi kha langhter ding. Rianṭuanpi pawl he thlacamnak neh tlang zungzal khawh i zuam ding.

6).     Zeibantuk rian zong ralṭha ngaiin ṭuan kho dingin ralrinnak neih cia ding.

7).     Minih an phunzainak hi an harsatnak taktak an si khawh bantuk in asi lo zong asi kho ve ṭhiamṭhiam.

8).     Harsatnak pawl kha mit i  hmuh kho dingin langhter aṭha.(Paper cung heitibantuk ah khan ṭial ding asi ko).

9).    Akan dawtu le rinchantlak pawl sinah aherhning bantuk in biacheuh nak neih ding.

10).  Harsatnak remhṭhatnak dingah biakam mi neih asiah cun ṭuanchuah hrimhrim ding asi.

E. Palhnak hmun in cawn dingmi

Thiltuah sual mi kan neih tikah rianrang tein kan ruatchuah a hau. Cutin nehhnu ah cun cubantuk palhnak kan hrial khawh lai. Palhnak kha phuang ngam in remhṭhatnak a hau. Cu palhnak lak in nunthar cawn i hmailei hrangah ṭhat chinchin i zuam abiapi.

F.Ai thleng khomi si a herh

Rianṭuan ding programme neihmi pawl kha alaangte hrang lawngah asilo. Thlen khawh mi asi lo le, kum tawkfang hnu i dihkho dingin i thiah aṭha. Thil rianrang tukin a rak i thlen ruangah programme kan tuah zungzal mi pawl hi a ṭha hnem lemlo mi le chan he ai kaih lomi ah a si kho. Curuangah himi hrimhrim hi cu ti thlah duh lo i tongpa tlaih i i tlaih loin aherh ning le a ṭhathnem deuh dingmi asiah cun kan thil kan ṭuanmi le kan lungput pawl vialte zong kan thlen khawh a hau. Cuti asilo ah cun ṭhangcho kho loin mi hnungah kan tang zungzal lai.

G. Mipi sinah i telnak

Hruaitu nih cun mipi he theihthiam nak te he  i pawlkomh i rian kan ṭuanṭi khawhnak dingah atang lei pawl hi kan ṭuan a herh.

1).     Pakhat le pakhat i zum ngam dingin i zuam ding

2).     Midang i ruahnak le tuarnak kha theihthiam piak ding

3).     Biangaitu si law midang pawl kha hnahnawh nak um lo tein langhter ding.

4).     Baiduhtuk mi silo dingah i ralrin aṭha. Theihter an duh lo mi pawl kha, hramhram in va theih ter ding an silo.

5).     Mi vialte kha kan mah bantuk an si thlu lo tikha theithiam in mi mawhthluk le relchiat hmangtu  silo ding.

Kan lairamah rinhchan tlak mi Pastor le Hruaitu ṭhaṭha chuak kho dingin Cung Pathian nih thlawchuahnak kan pekpiak ko seh. Amen!!!!

(Vankau Arsi Magazine 2005 ta  ka van lehchin mi asi)

ISRAEL LE PALESTINIAN TE PAHINH NIH NAZI 72 KAHNAK I DINH DINGIN AN HNA A TLA

Israel le Palestinian lak i pakhat a si mi, Hamas- pawl nih cun Pathianni zanah khan Gaza Strip-ah nazi 72 chung an i khahnak i dindingin remtinak an nei ti asi. A hmaa nazi 72 awhding i i khah an rak phuan mi cu kan hnungkar zarhteni ah khan adih cang.Thla khat chuang zet Gaza Strip-a inbeihna thlengah mi 2,000 chuangin an thih phah tawh. Hi ram pahnih aiawh hin Egypt khawpi, Cairo-ah i kahnak hi dinh than asi khawh nak hnga tiah sawinawn an i chawn i, i remna an siam kho tilai lo dahmu anti hnuah Pathianni zan khan i kahnak hi i dinh chungrih rem an van ti thankhawh ti asi. 

Israel official nih cun nazi 72 i kahnak i dinh khawh asinak hnga an karlak i palai riantuantu, Egypt-in rawtnak a siam mi cu an pom khawh tiin a chim. Hamas aiawh, Izzat al-Reshiq zongnih Palestinian- zong nih cun i kahnak dinh chung hi rem anti tiin achim ve fawn, hi rual hin  tuṭum hi i remnak kawnglei i, i biakchonhnak ah Hamas- pawl nih  an i tel hnuhnung biknak ding asi, tiah ati. Nawl thar tuah in, Egypt foreign ministry nih cun hi hna pahnih aiawh pawl cu midang kaltlangin i biakchonhnak neih chunzom chin sirih ko seh tile, i kah dinh chung nak ding asuhtun(halnak) hi tlamtlin ter khawh asi chin khawh nak hnga hma dong loin lak khawh sirih ko seh tiah a tithan fawn hna.

I kahnak dinh ding i an phun thar mi hi  Pathianni zan zanlai khan hman thawk colh  asi. Kaplo ding i an phuan hlan, Pathianni ahkhan hi hna pahnih hi ceilak an i kap manh, Hmaas-pawl nih cun Israel lamah rocket zei maw zet an kah let hna i, hi lakah pakhat cu Tel Aviv khawpi kah nakah an hman i, asinain hi pawl rocket nih hin thilrawk mi cu tituk i thil liantham cu a um lo ti asi. Israel zong nih Gaza-i Hamas-pawl  hmun pawimawh ti i an theihmi cu bom an thlak chunzomh ko rih ti asi ve fawn. Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu nih cun Israel-nih kah aton chung cu i remnak tluantling siamkhawh asi lai lo tiah a chim, ralkap pawl zongnih i kahnak hi an chunzomh thluahmah rih ko lai tiah a chim chap fawn. I kah dinh asi chung zongah hin ralring tel timhcia tein an um zungzal lai tiin official- pawl nih cun a chim fawn.

I kap lo ding i  Gaza Strip- i umpawl hrangah chhawmdawlnak ding thahnem nawn pekkhawh dingin ruahman nak an nei ti asi, i donak t'ih i zammi pawl zeimawzet cu an inn lei ah an kir t'han ti asi. UN Secretary General Ban Ki-moon nih cun Israel le Palestinian- pawl nih nazi 72 chung i kap lo dingin i ding chung dingin RAWT nak rem an ti t'han nak cu thilt'ha ngai mi asi tiah a chim, an i remnak rawkral lo ding zongin a nawl fawn hna.General  Ban nih cun civil mipawl dinhmun ngaihtuah i, an harsatnak theihthiampi i chawmdawl ning zong ruahpiak khawh asi khawh nak hna hi hna pahinh sinah duhthawh tein a ngen hna chap han ti asi, boruak ṭha lo a chuah chin lengmang lo nak hnga theihtop chuah ding zongin a nawl chih fawn hna. 

Ban nih cun Gaza- ah remnak le muannak a um khawh i, hmasawnnak a phak khawh nak dingah  UN nih cun a herhning bantuk in bomh ai tim zungzal ti zongah a chim chap fawn, ti asi. Buainak a chuah hnuah hin Gaza i ummi mi 425,000 hrawng cu UN umnak, hmun dangdanh ah himnak hawl in an um ti asi. Gaza- i inn 11,855 hrawng cu  bomb chiat a si cang caah, hi ai rawkmi inn pawl sak t'hannak dingah hin  dollar million 410 hrawng a hau lai tiah UN agency nih cun achim. 

 http://www.vanglaini.org/khawvel/23027#sthash.yIhIhFNL.dpuf

EBOLA HRI LENG CUAHMAH MI DANG DINGIN THEIHTAWP CHUAH A HAU: (WHO)

World Health Organisation nih cun West Africa bial i Ebola hri a leng cuahmah mi cu vawilei cung i ummi minung pawl hrangah tih anung mi asi kho tiin, hi zawtnak hri darh chin lengmang ding vennak dingah theihkhawh chungin tanlak zawkzawk a hau tiah an chim. Tu ṭum i Ebola hri leng mi hi a darhkau le a hrilen sauhcem ṭum a si ti zongah an chim fawn, mi 932 nih an thihpi cang i, Ebolna zawtnak tuartu lak i 50% nih  an thihpi cang ti a si. WHO nih hin kum 2009 ah khan swine flu len ruangah international public health emergency a rak puan cang i, May thla zongah  khan polio ruang zongah khan a rak phuan fawn cang. 

WHO hruaitu lu, Dr Margaret Chan nih cun  ram tam deuh u ah cun hi  Ebola hri hi a lut ti atheih caah, asinain hi ticung hin a darh chin lengmang ding ven asi khawh nak hnga, emergency hi an puan than tiin a chim fawn. "Tutiangin  hi hri karhchin nak rampawl nih cun an mah thilti khawhnak nih cun donzawhrual ding khi asi lo tiah "Geneva- i news conference  neihnak ah  a chim, "Ram dangdang pawl hna cu aranglam in bawm dingin kan ngen duh han tiah a chimchap fawn" tiah ati. Ebola hri hi tukum March thla ah khan Guinea ramah a leng thawk i, tuah cun Sierra Leone le Liberia ram zongah a darh ve cang ti asi, Nigeria zongah a darh thok tiin theih asi. Ebola i bultawl nak ding Sii si maw, a hri dannah hrang i an siammi pawl hi licence pek asi rih lo ti asi.  

Hikazawnah hin  chhawmdawl nak lei i riant'uantu, Doctors Without Borders- i director, Dr Bart Janssens nih cun "Thuchuah siam nak lawng hin  nunnak a chanh kho lo," tiin, zawtnak hri tuartu rianrang te i bultawl an sikhawh nak dingah Sii, mithiam le cozah  hmalaknak zong an mamawh ning zong a chim fawn, riant'uan ning cah lo ruangah nunnak tampi an liam phah tizongah a chimchap  fawn.US-ah cun Centre for Disease Control and Prevention nih cun  hmala thok in, an mipawl le state pawl zong cu West Africa ramah tlawng rihlo dingin rem an ti tiah theih asi. CDC director Dr Tom Frieden nih cun Congressional hearing-ah zawtnak hri leng cuahmah mi ah hin ṭum dangnak in  hri kaitu an tam deuh lai tiin a chimh fawn. 

Ebola hri dannak  hi tuahcuahmah lio asi i, British pharma company, GlaxoSmithKline hri dannak tuah mi cu, thlathar ah hin zohchin khawh asi cang lai tiin WHO nih cun a chim. Kum 2015 ah hi sii hi cawkkhawh dingin chiah khawh, zumh asi tiah zongah a chim fawn.

http://www.vanglaini.org/khawvel/22997#sthash.3AJSZErh.dpuf

"JESUH FILM THAR TUAH T'HAN ASI LAI"

Son of God kha a si lo, tu i an siamthan ding hi JESUH Film, a damlio nun tu silo in, a thih hnu cungcang a si lai. Jesuh vailamtah i an thah ni in  ni 50 chung, Pentecost Ni karlak i thil cang mi tuanbia asi lai. A hlankan tein hi film title dingah hin Resurrection tiin an rak bunh asinain,Clavius tiah an thlen than. Heka ah hin Jesuh vailamtah asi hnu, a thawhthan hnu van i hruai choh a um i, Thlarau Thianghlim avan phak than ding can tuanbia asi lai.

A changtu ding lakah hin Shakes­peare in Love-timi film acangtu lak i Jospeh Fiennes cu ai tel lai, anih nih hin Pontia Pilata dinhmun i cang dingin an chim fawn. Hi film hi kumvui Easter-sunday ah chuah ding mi asi. Amah tilo bakah hin Harry Potter- a cangtu lak i ai tel vemi  Tom Felton zong aitel velai tizongah an chim chih fawn, asinain anih hi zeibantuk character ah dah acan lai ti chim khawh asi rih lo ti.

Noah, God's Not Dead le Son of God film pawl hlawhtlin naknih adang Kristian film thar , a dang tuahduhnak a van hrinchin lengmang ti asi, hihi zumtu mihna hrangah thiltha ngaimi asi tiah ruah asi fawn. Tuah hin Anne Rice cauk, best selling novel zong asi bal mi, Christ the Lord: Out of Egypt hngehchan in film siam dingah i timh cuahmah zong asi tisi, September thla thawkin hehtiah buaipi thawk an i tim ti asi fawn. Exodus: Gods and Kings timi film cu tukum December thla ahhin chuahkhawh dingah timhlamh nak an nei fawn.

Lionsgate nih cun Zealot; The Life and Times of Jesus of Nazareth film an tuah t'han ding bia zong an van chim than cang fawn, MGM zong nih "BEN HUR" Film zong athar in siam than an i tim fawn ti si. Kristian film a rak ngaina le a ngaihven tupawl hrangah cun film thar ṭhat'ha avan chuak t'hanlai, i ngaih a umtuk hringhren.

 http://www.vanglaini.org/thalai/23021#sthash.WIVhtl7B.dpuf

"PENCIL LE KHEPHIAT KONGIN CAWN DINGMI"

PENCIL : Pencil nih cun Ka tisual, sorry tuk mu, zangfah tein  ka ngaithiam tiah KHEPHIAT sinah cun a hei ti---

KHEPHIAT : Khephiat nih cun tisual na nei hrimhrim lo. Zeiruangah dah ngaihthiam hna cu na ka hal?? tiah a leh.

PENCIL : Pencil nih cun Keimah ruangah hin na tuartawn ti ka theih dakhaw. Thiltihsual ka neih canpoh ah, cu ka thiltihsual mi cu nawh dingah na can na pek tawn ti ka theih. Ka thil tihsual pawl na ka nawh piak ruangah le thiangte in ka sualnak vialte na ka nawh piak tawnruangah, na taksa tiangin a tuar i, keimah ruangah nifa tein na fa chin lengmang ti hi ka theih dakhaw tiah KHEPHIAT sinah cun a hei ti.

KHEPHIAT : KHEPHIAT nih cun a hmantuk na chimmi cu tiah avan leh ve. Asinain kei nih cun poi ka tilo dakhaw,Na thilsual mi le na tuahsual mipawl thianter dingah pei kei siam le tuahmi ka si cu tiah awnem te cun a van leh than ve. Na tihsual can le naipal can i in bawm dingah zeitik can pohah na hrangah ka um zungzal lai tiah avan ti than. KHEPHIAT nih cun zeitik ni ah maw cun ka ral viarte lai i, Cu hnuah cun KHEPHIAT thar nih ka ai a van awh lai tizong hi ka theih ko e tipah khin zeitimaw te khin avan leh ve than. Asinain ka riant'uannak ah hin kai lawmtuk dakaw, kai lungsituk dakaw, i chirnak hrimhrim hi ka nei lo tiah hmaipanh te nipah cungte khin avan leh t'han. KHEPHIAT nih cun tuhnu ah cun mu, nai phuhrun nak mithmai kha ka hmuter tihlah mu, ka hmu duh lo tiah dawtnak te cun a van chimh t'han. Lunglawm tein na riant'uan ding, na hmabak tukha hlenchuah khawh i zuam law, hlawhlting ding hrimhrim tu khan i zuam deuh cang mu i phuhrun nak thinlung kha nei ti hlah mu tiah avan chapchiah fawn.

Kannu le kanpa pawl  hi KHEPHIAT bantuk hi an si. Kan nih an fale pawl hi PENCIL dinhmun khi kan va si hnga, Kannu le kanpa pawl hi kan hrangah zeitik can zongah kan hrangah an nunnak hi an thap zungzal tu an si. Kan thil tihsualnak le kan palhnak thianter le ngaithiam dingah kan hrangah hin OPEN sa in zeitik can zongah a um zungzal mi an si. Lamdik kan zulhkhawhnak asikhawh phawt ah cun, ningzah le minchiat zong el sing loin an thihni nazi tem tiang hmanh in na hrang le ka hrangah theih khawh chungin tan ala tu dakaw  an si.

Na tihsual mi le na palh mi vialte ruangah khan thinlung fak le ngaihchia lungzer ngaiin can an hmang tawn tikha thei law, Na ngaihchiar le na lungrawk nak ah nangmah nak in atuar deuhtu an si tizong kha philh hrimhrim hlah. Na lung retheih le vansan nak vialte nak khan aletin an tuarpiaktu an sikha phil siang hrimhrim hlah. An theihnak an thazaang vialte thawhkhawm in hawi na lawhkhawh nak le nai nuamh khawh nak an in hawl piak tihi thei zungzal fawn. Pathian sin i thlawchuah na don khawhnak dingah le na can na hman lai ding mi na hmailei can i lamdik na zawhkhawh nak ding hrangah  zantin tein na hrangah Pathian sinah an phak khawh tawkte in thla an cam  zungzal tihi thei zungzal law, Dawtnak le tangdornak thinlung tehe, an in zohkhenh tawn tihi phil hlah. ZUANGZAL nunnak na neihkhawh nak dingah KHEPHIAT(ERASER) dinhmun ah dir in, an nunnak dihlak ral viar zong pawi an tilo, SUNGHNO NANU LE NAPA NIH.

"LUNGCHUNG CHUAK BIA NEPNAWI"

HIHI NA THEI NGELCEL BAL MAW??

Word long form pawl:

-NEWS = North, East, West, South

-CHESS = Chariot, Horse, Elephant, Soldiers

-COLD = Chronic Obstructive Lung Desease.

-JOKE = Joy of Kids Entertainment

-AIM  = Ambition In Mind

-DATE = Date And Time Evolution

-EAT  = Energy And Taste

-TEA  = Taste Energy Admitted

-PEN  = Power Enriched in Nib

-SMILE = Sweet Memories In Lips Expression

-BYE = Be with you Everytime.......

"MINUNG KANNUN HI CAMERA BANTUK ASI"

******************************************

-Na duhnak bikah khan FOCUS law,

-T'ha na ti cemnak kha CAPTURE ko.

-A t'ha lo na timi cu CUT ko.

-Na CAPTURE mipawl kha zoh t'han hna law,

-T'ha lo a um ah cun DELETE diam ko.

-Na duhthu asam lo ahcun SHOT t'han ko athar in-------

THEIH VE SAWHSAWH DINGAH

*****************************

-A chal i na hnamh piak khan- Na cute tuk tinak asi.

-A biang i na hnamh  khan- Hawit'ha tuk kan si tinak asi.

-A kut i na hnamh piak khan- Kan ngaisang tuk tinak asi.

-A nghawng  i na hnamh piak khan- Ka duh na tinak asi.

-A liang i na hnamh piak khan- T'ihzah na umtuk tinak asi.

-A hmur  i na hnamh piak khan- Ka Dawttuk tinak asi.

-A kut na tleih piak khan - Na hua lo tinak.

-Nghet te i a kut na thleih piak khan- Na duhtuk tinak.

-A mit bak focus i na zoh khan- Na iai loh tinak.

-A sam na cul piak, na culpiak asiah cun- A zunah na uai tinak.

-Nakut a tai cung i na chiah nak chan cu- Na thinlung na rak pektuk -cang tinak.

-Na hnamhpah i na van nihzeuh nak chan cu- A zunah na rak uai diam cang tinak.

"EBOLA ZAWTNAK HI CU AW!!!"

Tulio cu West African ramah Ebola zawtnak  nasa ngaiin alen cuahmah lio asi . Hi zawtnak ruangah hin mi 900 reng lo nih an nunnak an liam cang ti asi. Democratic Republic of Congco ram i EBOLA TIVA pawngin hi zawtnak hi avan i thawk mi asi tiah ruah mi asi.A tu kan hmuh mi hmanthlak khi Liberia rami  Ebola zawtnak anei mi cu asi. Mah hi zawtnak i a zawmi pawl cu zawtnak dang he ai lawh lo caah zeitluk i dawt le i zangfah asi zongah i tongh le i tham khawh asilo achan cu hi zawtnak hi i chonh a oltuk mi zawtnak asi hlei ah azawtnak hi arak tuk mi asi caah zeitluk i i thlawp i bul piak duh zongah a ngah lo, mithli he hmai le hmai ah i zoh i chun ni liam asi tawn ko. 

Hi zawtnak in an thih hnu zawngah A thih hnu zongah a hohmanh ngaihsak tu le an ruak fimtawl tu zong an um lo, zeituangah tiah cun i chonh a oltuk caah asi, khawlak ah (Hmanthlak i na hmuh ning bantuk khin) khi tikhin zeitluk i an dawtmi hna le an zangfah mi hna an chuahpi an unau an si hmanh i fim le i tol ngam hrim asi tilo.Zeitluk in dah an lung afah lai ti khi van ruat cio hmanh uh, hi lio te i ka thinlung i ruahnak pakhat avan lut mi cu zeidah asi tiah cun Bawipa nihi a naituk hringhren cang tihi ka ruahnak a kaluahkhat tukbik cu asi.Ebola zawtnak atuartu pawl hi an can achia in zang hi an faktuk hringhren. Kan van chin bantuk khan an thih hnu zongah an chuah sempi unau zongnih tuamhlawm ngam lo i an van um chap hi cu lungsai hi a hrem hrim kho loh, hibangtuk chan i um le khausa kan si fawn tung ti uh law.

 Zangfak asituk ah hin an mithli cu rialti bangin a donh i donh cawk lo aluang ko. Cuti thih hnu zong i i tuamhlawm ngam asi lo ruangah hmundang lebangah cun an kut in tongh ngam an si lo ruangah hriin an khih hna i cuticun an rawthna hmunkhat ah cuticun an fimtawl hna tisi, atuartu inchungkhar um dan ding khi van ruat ve hmanh zeitluk in an ngaih achiat hnga. Hmanthlak i kan hmuh mi zong hi Ebola zawtnak i a zawmi asi i, a chungkhar pawl nih  khawlai ah  Volunteers pawl nih an tuan dingah lengah an va chiah khi asi...

An dawttuk mi chung lekhar sihna hmanhsehlaw, Ebola zawtnak kai an tihruangah mithli he sianglo butein i then avan hau fawn lungsia hi a rem kho hrim lo, An dawttuk mi hna an chung le ruak hmanh tuamhlawm kho loin khawlak ui le ar bantuk in i zoh liam a van hau fawn, aw hi vawlei hi cu aw duhtlin lonak ram, kan khualtlawn nak ram asi zia hi cu aw a fiangtuk ai hi bantuk dinhmun van ton hi cu.!!! Asinan in atu ah cun Bawipa dawtnak thawngin a damnak sii an hmuh ti asi cang caah thin hna angam deuh, asinan in hi zawtnak ruangah an dawtmi chungkhar a thentu hna hrangah donglo in thlacam piak hna usih.

BIBLE KNOWLEDGE THEIH T'HA

-Bible ah a laam hmasa bikmi cu Moses le Aaran i an farnu Meriam a si. (Exo. 15:20)
-Lainawng (mithat) hmasa bik _ Kain (Gen. 4:8)
-Tuukhal hmaisa bik__Abel (Gen. 4:3)
-Lihchim hmaisa bik__ Evi (Gen. 3:3)
-Hrin hmaisa bikmi __Kain (Gen.4:10
-Minung a si nain hringtu nu a ngei lomi __ Adam le Evi.
-Cheuhra cheukhat pe hmaisa bik tu__Abram. (Gen. 18:20)
-Prophet thin tawi bik ___ Jonah



-Bible ah : Tuu vawi 45, Meheh vawi 88, Ui vawi 14, a lang.
-Minung nih kan zuatmi sattil lakah Bible ah a lang lomi um chun cu Chizawh a si.

-Bible-ah hin Mary pasarih an um. Cu hna cu :
-Zisuh nu Mary ( Matt 1 : 18 ).
-Mary Magdalin ( Luka 8 : 2 ).
-Lazaruh farnu Mary ( Johan 11 : 1 – 2 ).
-Jeim le Joses te nu Mary ( Mark 15: 40 ).
-Klopas nupi Mary ( Johan 19 : 25 ).
-Rome khuami nu Mary ( Rom 16 : 6 ).
-Johan Marka nu Mary ( Lamkaltu; 12 : 12 )
-Bible-ah hin Amen tihi vawi 99 a um.

666 "MILAR DRAKE LE RIHANNA"

'Umbrella' timi hla, ruangah  khan Rihanna hi Illuminati tiin mi tam tampi nih cun an rak ruah mi asi, Drake- nih hin  a concert nak i thil an langhter mi le, Rihanna mui duak ti i,  avan lang duak mi ruangah rel chuah thar t'han asi. Nikaht ni ah khan Drake hi Toronto i OVO Fest-ah per­form-a nei i, hi ka ah hin  Days of East timi hla asak lio ah a hnunglei  video screen-ah sahrang numbar, 666 senduk pi cu a vun lang i, Rihanna zong cu cuka ah cun duak tiah avan lang ve ti si.

Mi tampi khawruah a harter hna awlok chong vansangin a tuah hna ti asi, mipi nih cun zei hla a umzia si hnga?? tiah mi tampi cu pakhat le pakhat le pakhat an ceihcum len ti asi. Mit'hen khat nih cun Drake leh Rihanna, an i duhdeuh nak si maw, an i kop taktak hoi fawn t'unglo, an i thlah deuh peng fawn hoi, mah hi an i karlak langhter nak asi ko lai ti hnah ah cheu khat nih cun an ruah. Drake nih cun  Rihanna hi Setanic le sual bantuk ah a langhter ti asi, tiah an ti fawn.

THEIH DINGMI:

Vawlei cung milar taktak pawl zawng hi, theih lo hin thil tihnung le rakthlak hi an raktuah tawn ve ko, curuangah hi vawlei cungah sum le pai relcawk lo, hman cawk lo nei hmanh hna sehlaw, Anun hna zeitik hmanh ah a ngam kho taktak bal lo tihi thei in, an mah bantuk in talent tha taktak kan don ve lo hmanhah, Bawipa nih mi SPECIALIST in akan tuah cio tihi kan theih ding ah ka van chap chih. Thenkhat milar tampi ni cun nunman an nei lo i nang le kei, hi vawilei cungah a sem maw sem lo hme ti i theih mi hmanh kan si lo lio can zongah, nang le kei nih cun zungzal nunnak kan nei ve thung. An talent thiammi nak in na talent Bawipa an pek mi kha asunglei deuh ti kha thei zungzal.

http://www.vanglaini.org/thalai/22928#sthash.l74vbSJP.dpuf

RAWLTAM MI HNA HRANGAH NUTLING "AGUILERA"

United Nations nih atlangzarh ningah cun vawlei cungah khua zakip ah tihal, rawltam ,ei ding nei lo minung, miliion 850  hrawng an um i, hi bantuk minung khua a ruat i zawn a ruattu pakhat zohchunh tlak asi mi cu Christina Aguilera hi asi. Christina Aguilera hi tu ah hin World Hunger Relief spokeperson-in, mah hlawknak ruat lo bak in, a sia a herh tuk ruangah  amah le mah a nun  i pein at'uan cuahmah lio mi asi. Naitan hrawng teah khan US hmun kip i mi rethei, rawl puar le tlei i ei ding nei lo bomhnak dingah heh tiah bawmh nak a khawg cuah mah ko ti asi. KFC, Pizza Hut leh Taco Bell-ah pawl ah a poster tarin theitawp chuahtu asi. Tuah hin #PassTheRedCup campaign a neih cuahmah lio te asi i, mah programme i an purpose bik mi cu hi vawlei cung hmun zakip ah hin rawlei ding neilo hnabei dong vansang relcawk lo an um i, cupawl hrangi eiding ti le rawl bomh i pek nak cang an theih khawh nak hnga an tuah mi asi.

Aguilera nih hin heh tiah rawltam mi hna rawl pe in, vawilei cung hmun zakip ah heh tiah rian atuantu asi i, Rwanda, Haiti leh Guatemala-hmun zongah  "World Hunger Relief" tizong in a rak kal fawn cang. #PassTheRedCup chungchangah Aguilera nih cun, "Rwanda leh ram dang i hngakchia duhnung tete ka hmuh hna i, ni tinin ka pawngah  an awm i, cubantuk mipawl nih cun vawlei cung rawltam i a um mi hna ngaihsak an hauh ning hi alet in kan nunnakah a ka theih ter tiah a ti. Hi ruangah hin mikip nih #PassTheRedCup# hi raintuan nak ah hin mitampi i tel ve dingin sawn nan si tizongah a chim fawn. Kan ṭanrual ah cun hi vawlei cung hngakchia relcawk lo, ti le rawl eiding nei lo pawl sinah ruahchan nak kan pek khawh tihi" tiah a chimchap.

Kum 2007 thok  khan World Hunger Relief nih hin  US $ million 85 reng lo tangka arak tuak chuah cang. Vawilei cung khua zakip ah eiding nei mi relcawlk sinah  eiding rawl chimcawk lo arak pek cang fawn. 

THEIH DINGMI: A hrimhrim in hi bantuk nu zohchunh thlak kan neih hi a sunglawi tuk nan ti ve cio lo maw, Kan nih zong a riantuan nak ah kan telpi khawh lo asi hmanhah, kan mah le kan in chungkhar cio ah  kan phak tawkte in, kan kiang le kap ah relcawk lo lungrethei vansang in, zing lei zanlei zei dah ka ei lai i, zei dah ka chuan lai ti hrimhrim in awlokchawng vansang mi an um zungzal tihi thei in, zangfahnak nun, zawnruahnak nun, mah t'anghma lawng sialtu si loin, mizawn aruat thiamtu si zong hi kan PATHIAN nih a kan cawnpiak mi le tuah ding i a kan ti mi zong a rak si, curuangah kan phak khawh tawk tein miharsa bomh hi tihhlah u sih, a hiar in a hiar tu situ hi i zuam u sih, BAWIPA nih pe law, cuticun pek in na um lai a kan ti kha philh hlah. Thinlung tak i na tuah na tuan, na pek asiah un zeitimhmanh an rethei lai lo ti hi ak chim ngam.

 http://www.vanglaini.org/thalai/22863#sthash.D81ytg5u.dpuf

"OBAMA NIH IRAQ MISUAL PAWL DOH DINGIN A HNA ATLA"

US President Barack Obama nih cun Iraq chaklei kam i um mi Islamist misual pawl cu raldohnak vanlawng in dodingah alung tling ti a chim, asinain Iraq-ah US ralkap pawl an thlah ti hna lai lo tizongah a chim chih fawn.Islamic State (IS) raldotu (fighter)- pawl cu phunhnam tlawmpal te an doh nak hna hmun in kham dingah tanlak asi canglai tiah a chim fawn, US  hawi le a duzawng pawl himte in um lo i, a derthawng(a namnuai) zawng i an colcangh ah cun US nih khah dingah a hna a tla ti asi. 

US ralkap pawl nih hin tihtak thlak in an do rih hna lo, a sinain hi misual VAUBEHA i khua a sa cuahmah mi mipi hrangah hin bomhnak zong an rak pek cang hna. Sunni Muslim lamhhruai mi IS  misual pawl nih hin  Iraq ram i Kristian tamnak khawpi, Qaraqosh cu an lak cang i, khawchung um mi, mi tampi zong nih an zam tak fawn cang tiah ati. Iraq chaklei ram zong an lak cuahmah rih ko tuzong ah ti si, khawchak lei um mi an  khawpi lian Mosul zong an kuttang ah an chiah fawn cang, Iraq khawpi Baghdad lak dingin heh tiah an do cuahmah lio asi fawn. 

United Nations nih cun IS misual pawl nin an ram lak cang mi bial:  Sinjar khua thawk in civil mi 200,000 hrawng cu hmunhim nak hawl in an zam cang ti asi, mi 50,000 hrawng cu ramlak ah an tang rih tiin a chim fawn. Obama nih cun IS misual nih Kristian pawl heh tiah an hrocer hna hnu ah Iraq cozah nih cun bomh dingin a sawm tiin a chim, US nih ralring tein mi tampi nih humhimnak tha le dam him te i an um khawh nak hnga theih khawh chungin ( tawon) mawhphurhnak lak aitim, tiah a chim fawn. 

 http://www.vanglaini.org/khawvel/22923#sthash.HsvYd8D2.dpuf

"NU PAWL NIH AN THEIH DING MI THIL PAWIMAWH"

Thil kan theih lo tuk  le ka hoiher nak a kauh lo tuk ruangah hin voi tampi cu  zei si ruara lem lo thil zongah hin kan nunnak ah voitampi cu kan tuar tawn, a chelcan le bangah cun kan nunnak tiang hmanh in kan hloh ton hihi a poituk tuk hringhren. Doctor cu ka silo nain, doctor lo in Bawipa nih akan pek mi kan mah theihkhawh nak le kan ruahnak zong hin tampi kan mah tein kan nunnak kan rak i chanh khaw ve, tihi kan theih dingah ahmaisa in ka van chim duh. Laitlang khawte chim lo khawpi lak i a tlang aleng mi,  tampi hmanh nih an theih lo ruangah an mah le mah harsatnak an hawl ko khi alo tawn, cucu zeiruang dah kan tiah cun kan thil kan theihnak le kan hawiher a rak kauh lo deuh ruangah hin arak si tawn. Nunih cun a nu sinak thlatin an neih tawn,   cu lio cante chung te i ei le in i ralrin lo nak ruangah an dam chung dam thathi lo in, an ngawr pitawn, mah hi lio cante chungah zeibantuk hla ei ding le ei lo ding ti kan i ralrin khawh nak dingah ah le, kan theih thiam khawh nak dingah..POINTS pa (7) thineih lio i ei lo ding mipawl van zoh usih atanglei bantuk in:

1.CHIPS

A tharhlamte kan titik  ah nu nih  thi an neih lio ah cun  ei le in ding an tuah cia mi thil pakhatkhat i rianhranh tuk ruangah si maw, rawltam celh lo tuk ruangah si maw, poisak lonak thinlung he an taksa damnak zawn van ruat tilo in ol thadok in an van ei hoi tawn. Tampi cu kan mah hrimhrim nih kan careless/ zei i kan rello ruangah asi tawn. Asinain hi kha zawnte ah hin na ruahnak lawng kha kalpi loin, nataksa kha daw thiam cu zong cu Bawipa bia he ai tlak mi asi t’hiamt’hiam. Hi can lio a hleice i ei lo ding mi pawl cu: (Chips cun eiding i an tuahmi cawhrawi tamtuk mipawl” khi a hrial i hrial ding an si fawn. Curuangah hi lio cante ah hin cun asi khawh chungin na eiin ah i ralring law, athar hlammi te eikhawh i zuam hi a tha. Cu lo cun daithlan ruangah chunglei tiangin aphing kho mi asi. Hi lio cante i athabik cu a tharhlam te mah ei ding te mah i tuah i ei colh hi atha cem asi, cite eizong i sum deuh ding asi fawn.

2. Sathau runhmi sa

Abik in sa,  thil dang zongah chiti tamtuk runhtuk i kio mi rawlmeh hei tibantuk, thiltlor deuh lampang hrimhrim cu a hrial i hrial khawh bak hi atha. Mah hi nih hin taksa sen ko in an tuahkhawh hleiah afak fawn, cucun thathi in thineih khawh lo nak asi. Curuangah cun satho atamtuk mi sa hrimhrim hrial khawh atha, na neih chung i sa ei lo in na um kho hrimhrim lo na ti asiah cun, malte in ei tum aw cuhmanh ah cun atheih ah cun ngate hi a tha.

       

3. LENGTHIL ZUAR MI

A ngaihte  tiah cun hi bantuk  thaw-ngai i (readymade) an tuah ciami van cawk i van ei hi a olsam ngai mi  thil asi, asinain vanchiatthlak ngaiin khi pawl khi a cheu cu chiti telh mi an si i, acheu cu sodium telh mi zong an asi fawn, hinih hin an cii chawhlehnak a donh hna i, an zahmawh tiangin harsatnak apek hna, zuram i thiar nak  tiangin nomh lonak/ harsatnak a pek hna. Damte le harhvang te i um na duh asiah cun atharhlam mi te (moh) ei i zuam law, lenglei thil zuatmi cawk le ei  uartuk hi tihnung ngai mi asi thineih lo ah cun, cucun dawr i an zuar napoh cawi in ei hlah. Na ei ding asi hmanh ah a tharlam mi te ei khawh i zuam, A thabik cu thineih lioah ei le in i sumkhawh tluk i thiltha a um lo.

 4.A THLUMTUK MI RAWL

Harhdam tele hmai panhte i um khawh na duh asiah cun Cakes, Cookeis, candies cun adang rawl thlumtuk hrimhrim pawl hi atheih khawh chung i hrial ding  lawng silo in a ei i ei lo khawh hi atha, athalo ngaimi an si, can sautuk zong asilo caah nataksa na ngandam nak ding asiah cun kan mah hrimhrim hi kan i pumpek ngam a hau, kan i  ( self- scrifice) ngam nak hi kan neih a hau. Thilthlumtuk einak in a chuak kho mi cu: hi zong hi thi thate neih khawh lo nak aphakter tu pakhat asi t’hiamt’hiam, cupinah hmaipanh tein um khawh asilo.( Fresh tein um khawh asi lo). Cuti thil thlum ei kan duh tuk asi hmanh ah ...Option cu...i thim ding mi cu..Mango,Melon, Peach hi pathum hi an si.

5. Ice cream, cheese and cream

Hi pawl zonghi arak huat tuk  mi an si ve t’hiamt’hiam hi lakah hin a hmaisa i kan van chim bantuk  nupawl na chunglei hrangah effect a um thotho curuangah hi pawl hmantlak i a cuang mi siseh nataksa na damlo nak ding hrang thil a si ti na theih phaw asiah cun hrial khawh i zuam hram hi atha. Mah hi ice craam le cheeses pawl na ei ruang i na chunglei harsatnak, zawtnak na neih phah ding nak cha cun nawlngai te i can tlawmpalte chung i sum le i rem cu na damcahnak na hriselnak ding asi khawh phawt ah cun i thim atha deuh hnga lo maw. Mah hi nai sum khawh lo hmanhah---Option—cu ICE CREAM sugar telh lo mi ei khawh asi. Cu zawng cu i sum khawh lo tuk bia ah khin asi.

6. Caffeine

Hi kaah hin ka van hmuh than mi le kan van theih than ding

 mi cu zeidah asi tiah cun Coffee dinnak in zeidah a thatlo nak um tiah cun thineih punghman lonak asi i, aipuan lonak zong asipinah thawh tein ih khawh asi loh. Thineh lio kherkher i din hi atha lo tuk mi asi caah theih men lawng silo in atak i zulhkhawh hi a tha. Cucun pakhat um rih mi cu zeidah si tiah cun (ENERGY DRINK ) hi  din lo ding asi, atha lo tuk mi pakhat asi.

 7. ZU (Alcohol)

A donghnak cemah cun zeidah asi tiah cun Zu din hi atihnung tuk mi asi ziah tiah cun thildang nak hmanh in alet in tihnung ti asi, Zu din ruangah thatlo nak cu zeidah asi tiah cun: Hnuk aphing ko, nupa sinak ruahnak feeling aloh ter, lu afahter, taksa athak, ruh khua cang an fak, duhduh tikah ih khawh si tifawn lo, tha adih, ruahnak tha  a um kho, zeihmanh thatho nak a um kho lo, thin atawi khun. Zudin nak hin a herh lo ah thi a tamter i harsat nak alet in a phurh ter hna. Atlangpiin nupawl a tam u nih hin cun thlatin thi an neih nak nih ai ken telmi hrimhrim pawl cu thintawi nak, holhkam chia chim hi an poisa lo ti zong asi. Lakphakti punghman te in i, zu le coffee lak in i thiar filim hi tuah le thei ding mi le zulh ding mi thil hna cu an si.

HI BANTUK CANAH ZEI BANTUK DAH NA EI CAK MI LE NA DUH CEM MI AN SI??

INTERNET TA KA VAN LEH CHIN MI ASI----------

ZEI TUAH PIAK DING DAH NA DUH??

Bible chang thim: (Mark 10:51-52)

“Jesuh nih cun, “ zeidah in tuah piak ning law na duh?” tiah a hal.  Mitcaw pa nih cun., “saya khua hmuh khawh t’han ka duh,” tiah a tiah a leh. Jesuh nih cun, “ Van kal kun,, na zumhnak nak nih an damter cang,” tiah ati. Chikkhatte ah khin khua cu a hun hmu i lam ah cun Jesuh cu a zulh.

Kan Bawipa Jesuh Khrih cu Judah peng le Galilee peng chungah Thawngt’habia chim le phuangin a um lio ah khuaruahhar  phunzakip atuah. Khawchia luhhnawh mi hna zong a damter hna. Mitcaw pawl khua a hmuhter hna i, kutke zeng pawl zawng adamter hna, mithi tiangin a thawhter. Cupawl dihlak cun ahlankan tein a rak i timh mi zong a si lem lo. A khualtlawn pah in a dinhmun i aherhning bantuk in a tuahmi hna khi an si. Mi bomh hau, mi rethei a bomh tik hna ah, mi theih ding le mah sunlawinak ah a hohmanh a bawm bal hna lo. A mah atuah le a t’uanning kel tein a tuah tawn ko.

Kan nitin nunnak chungah Bawipa zangfahnak kan co khawh nak hnga heh le chet tiah tiin le danglam ngai i va tuah len zong khi arak herh hlei lo. A Hlan kum thawnghnih lio  Jerecho lam lai arak kaltawn mi Jesuh cu tuchun nang le kei kan kalnak cuahmah nak zalam zongah hin kan ton khawh ve t’hiamt’hiam tihi kan theih t’han ding zongah ka duh.Kan mitnih a hmuh lo zongah kan pawngkam ah a thlarau thianghlim nih akan umpi zungzal tihi kan theih zungzal a herh. Khawika hmun kan va um hmanh ah kan thlacam nak in kan i peh zungzal kho tihi kan theih ding mi le kan nun i kan i nunpi ding mi thil ngaingai  ding zong asi. Kan mah nih kan theih le theih lo lawng asi i, kan nunnak he kan i peh zungzal khawh nak dingin akan tuah piak zungzal tihi kan theih at’ha.

Zei tuahpiak dah na duh ?? timi biahal nak he Bawipa Jesuh nih mitcaw Bartimai a hei panh bantuk in kan nih zong Bawipa Jesuh nih akan panh ve asi ti hi thei thei t’han hna u sih.

1). David fapa ka zangfah ko(Marka 10:47)

Mitcaw Bartimai nih khan Bawipa Jesuh kha misunglawi ngai pakhat ah a cohlan. Curuangah “David Fapa JESUH” tiah arak auh. Jesuh ratnak lam lei kha rak cuan in heh tiah a rau len ko ti kha kan hmuh Bible ah, Mi tampi nih cun hna na hnawk tiah daite in um ko ti zongah an rak  ti fawn. Asianin a daiduh bak loh  than chin lengmang in a au ti ka hmuh. Kan Bawipa Jesuh Khrih cu a mi le fapawl harsatnak le an aunak aw cu ngai in akan theih piak zungzaltu Bawipa asi. Khatluk miburpi tlak hmah i mipakhat au aw theih piaktu Bawipa nih cun thinlung mutil ngaingai i na aunak cu A hnung an chit siang hrimhrim lai lo ti hi ka theih dingah ka van duh ngai asi, asinain kan halning le asin i kan aunak au thawm hingaihtlak asi maw sio tihi kan theih herh tukmi asi.

2).Zeituah piak ding dah na duh?(Marka 10:51)

Bawipa Jesuh cu midang nih sir i an hnawl mi le zei i an rel lo mi , an nehsawh mi mitcaw Bartimai sin i aduhmi le aherhtuk mi khua a hmuh nak ding i a va panh bantuk khan kan nih sin zongah kan damlonak, kan cahlo nak, kan harsat phunphun bomding in kan sinah arak ve ti hi thei t’han hna usih a thar in. Jesuh kan sinah arak ve ti kan chim bantuk in kan herhmi chim thiamtu siding hi a biapi tuk lawmmam. Jesuh nih, “ Ka min in mi panih siseh, pathum siseh, nan umnak kipah kei zong ka um ve” tiah ati.(Marka 18:20). Jesuh cu thihnak teiin athawht’han cang i nizan, tuchun zongah ai thleng lo i, zungzal in a hmun zungzal. (Heb 18:8). Zungzal i a nung mi asi i, aliamcia mi kum 2000 lawng i arak cangvai mi Pathian asi lo. Tuchun, tuni tiang zong i a cangvai cuahmah mi Pathian asi.

3). Khua hmuh khawh than ka duh.(Marka 10:51)

Mitcaw Bartimai nih cun aduh mi hal khawh nak aneih cang caah thil zeidang nak hmanh in amah hrang i a herh cem mi hmuh khawh t’hannak kha a hal. Zeiruangah dah a hal tizong ka theih cio t’heu lai dah, kum zeimawzet khua rak hmu kho tilo in rak um nana ti cu, Bawipa kutchuak thilnung phunphun siseh, zohnung phunphun, zodawh phunphun si hna seh, ahleice a chuahpi a unau le nu le pa hmuh hrim a duhtuk t’heu lai dah ka ti. Mitcaw asibantuk in mi i rinh chan i um le kal hrimhrim hi a nengtuk cang t;heu lai dah tiah ka ruah. A mit nih khan khua rak hmu kho sehlaw cu mi rinchan a hau hnga lo. Curuangah cun anih i a herh cem mi cu khua hmuh khawh kha asi ko.

Tuni, tucan, ah kan nih zong Bawipa Jesuh Khrih nih, “ Zei tuah piak dah na duh?” tiin van kan hal ve cio seh law zeidah na rak hal ve hnga?? Kan herh mi hi zei hla si ti teh kan thei hnga maw, a halnak cang teh hi a thiam hna kan thiam hnga maw?? Biathlam 3:17-18 chungah, “ka rum ko,kaa za ko, zeihmanh ka bau lo, na ti. Asinain zeitluk sifak le zaangfah tlak dah nan si kha nan hngal lo, na si afak puan aih awk hmanh na ngei lo i na mit a caw. Cucaah ruahnak kan cheuh duh mi cu, kei mah sin in sui thiangtaktak kha ka caw law na rum lai. Cun na thuamnak ding le taklawngin na umnak ningzahnak, khuhnak  ding caah, thirang i  cawk fawn. Cun na mit thuh awk ah sii zong i cawk law cuticun khau na hmu kho lai.” tiah a um.Thlarau “lam”  fiangte i hmuh khawh hi kan herh bik mi asi kho men. Bawipa hmaiah kan sinak taktak kan i hmuh khawh asiah cun kan nun a kan danglam ter ko lai.

“Bia donghnak”

“A ho kan si hmanh ah kan nun chungah kan duhmi  a van tlin tiah PAUL nih cun, “T’hawnnak aka petu Khrih thawngin thil zeipoh ka tuah khawh ko hna.”(Filipi 4:13), ati khawh bantuk in kan nih zong nih kan ti khawh ve lai. Cuticun Pathian Thawnt’habia phuan khawh nak ding hrangah thazaang t’hawnnak thar kan nei t’han lai i, teinak suilukhum cu ka co khawh lai. A liamcia mi kum 200 i Bawipa Jesuh Khrih mitcaw Bartimai khuahmuh tertu nih khan nang le kan herh mi zong a kan bomh khawh ve ti hi athar in thei t’han hna usih. Lung retheih vansan nak le ngaihchiat khawhnak ram i leng mi kan si rih ko nain,  A rian kan t’uan khawh nak dingah kan mah le kan sining cio in a kan duh, akan hman duh. Bawipa pek huham t’hawnnak rinhchan in thlarau tlau tampi  a kehram i hruai khawh hi zumtu kan rian biapibik asi ti hi fiangte in kan theih a herh. Tangdornak he kan herh mi thei in Bawipa riant’uantu kan si cio khawh nak dingah a tharin kan zate hrangah Bawipa nih thlaw kan chuah cio hram seh.

"ZIL T'HATHNEM NAK"

1. Zil (cucumber) hi ti daat tampi ai tel mi a si. Kan taksa hrangah a herhbau  mi ti daat 96% a khahter khawh lawng zong si loin tur" poison" zong arak kan hlonh piak khawh ti a si.

2. Zil hi vitamin A le C a khahter khawh than  lawng si loin minung taksa schung i a sa mi a kiamtertu/ adaihtertu kho tu asi fawn. Cuhlei ah taksa a hninghno ter, a dawhter pinah thazaang zong avan ter khawh than.

3. Zil ei ruangah taksa chung i zawtnak a um ttheu mi zong adamter ti asi.

4. ZIL hi ih hlanah cini he ei sehlaw lungmih (ti cercur) kan ummi zong khi  a rehter khawh ti asi.

5. Zil hi kan taksa, kan thitha a dihcan zongah a khahchilh kho tu asi hlei ah kan tit hrangah zongah a tha khun cuang ti asi.

6. Zil hi ti daat tampi ai tel ruangah kan taksa i a herhlo mi riim/ tlawr (oil) pawl zong arak reh ter ti asi, kan nunnak hrangah arak kan bomhtuk, kan nunnak hrangah hawi thatuk arak si.

NA EITAM KHAWH CHUNGIN EI KHAWH I ZUAM, ASINAIN ZEIPOH HI A TAWK LE ZAWN CIO IN EI NING THIAM HI A THA.

Online News van leh mi asi.

LOMHNAK BIACHIM "HUHAM"

Bible Cangthim: (1 Thessalonian 5:16-18)

Vawlei cung mi vialte   a tlangpi nih hin cun  lunglomh nak bia chim thim lotu hi kan mah le tawk cio cun kan um lai lo dah tiah ka ruah. Curuangah lomhnak bia chim timi “ HOLH FANG” te hi a nung  PATHIAN zumtu lawng nih kan hman mi le kan holh mi lawng arak si  loin, zum lo tu zong nih an rak hman cio mi holhfang arak si ve,  atamdeuh lebang hna ah hin cun,  a kan mah zumtu nak hmanh in zumlo tuk pawl nih hin an hman tam deuh tawn rua tiah ka ruah, angai te tiah cun zumtu timi le “Lomhnak biachim” timi hi ai ai peh khi asi, zumtu cu lomhnak cang thiamtu siding hi kan si hrimhrim, cucu Kan Bawipa Jesuh Khrih nih a kan cawnpiak mi zong asi fawn.

 Asinain kan nih nih cun kan duhthusam atlin tik lawng ah si maw, kan duhmi kan ngah, kan neih lawngah si maw, lomhnak chim kan thiam, kan hmangm, kan sungh kan zatlak, kan i tinh ning bantuk in kan cungah avan phanh lo tikah khawika lomhnak bia chim cu hla, a theih in kan thei tilo, kan theih zongah  kan chim kho lo. Kan theih ding mi cu kan nih zumtu pawl  atheih cu chim loin a nun i kan i nunpi ding mi hi asi. Curuangah PAUL nih  a chim mi cu, “ A zungzal in i lawm uh, a zungzal in thlacam uh”, tiah kan hmuh. (1 Thes 5: 16-18). Cucu Bawipa nih kan nih zumtu mihna kan tuah ding i a kan forh mi zong asi.

Bawipa kan Pathian sinah  lomhnak bia chimnak ah  huham cahnak, t’hawnnak ngainai a um ti a theitu zumtu hi kan tlawmtuk hringhren, zeizong vialte ruangah lomhnak bia Bawipa sinah kan chim thiam khawh nak hnga atang lei  atanglei bantuk thlawchuah donnak asi zia van zoh hna u sih.

1).Lomhnak bia kan chim ruangah kan comi thlawchuah nih kan lung akan lomh ter

Nifa tinte kan co mi thlawchuah cungah kan i lomh khawh loah cun zeitin dah kan t’hancho khawh lai??  kan neih mi le kan doncia mi asunlawi zia kan theihthiam lo i, kan neih rih lo mi lei tu kan ruah lengmang ah cun zeitik hmanh ah lomhnak cang kan thiam kho lai lo.Asinain Bawipa nih thlawchuah a kan pek mi pawl hi, co dingin kai tlak hrim lo ti’n kan mah le kan mah kan i theihthiam khawh asiah cun cuthil pawl keimah tein ka tuah kho lo, ka um ter kho lo ti fiang tein kan theih khawh lai. Cutikah thlawchuah relcawk lo an kan petu,  Bawipa dawtnak  athuhzia kha kan theih khawh lai i, lomhnak bia kan chim khawh lai. 

Kan ei-mi zanriah hi mirum pa zanriah he ka tah ah cun zeihmanh asilo kho men, zeihmanh lote zong ava si ko men la, asinain zanriah ei-ding nei lo midang tampi an um ti na ruah t’han ah cun lunglomh nak chim lo in na um kho hrimhrim lai lo.Sam cat’ial chungah kan hmuh mi cu, sam cat’ialtu pawl nih nitin an tonmi cungah Pathian sin i lomhnak bia chim a herh zia a kan cawnpiak mi kan hmuh khawh. PAUL zong nih , “Kan Bawipa Jesuh Khrih min in zeizong kip caah Pathian cu lawm u”, tiah a kan forh t’hiamt’hiam fawn.(Efis.5:20).

2).Lomhnak biachim ruangah lung retheihnak le ttihnak lak in humhminak a um

Tihphan nak le lung retheih , vansan nak pawl hi kan nunnak caah (poison) he a khat mi tihnunza ralpawl an si. Kanthlarau a kan chiatchuah hlei ah kan taksa thlarau zong a kan zorter fawn.Lung retheihnak  thinlung nih kan taksa akan chithcuah pinahg pawpi dam lonak, zawtnak, lung zawtnak le a dang thinlung lei  zawtnak aphunphun a chuahter fawn tihi mifim pawl nih a hmuh chuahmi zong asi. Lung rethei nih zeihmanh thathnem nak anei lo. 

Curuangah Jesuh nih, “Hi thil hna cu Pathian bialo  mihna nih an lung re an i theihpi zungzal mi pei asi cu, vancung khua a ummi nan Pa nih hi thil vialte cu nan herhdih hna ti cu a hngalh ko” (Matt 6:31-33) tiin kan nih zumtu mihna nih kan nunnak ah kan i ukter dingmi thil an silo zia fiang tein a kan chimh than.Kan thinlung kan nunnak nih Pathian thatnak kan tep ngah i, cabang lo i lunglomhnak bia kan chim asiah cun, Cung Pathian sin in, dongh athiam tilo mi thinlung hnangam, deihnak in kan thinlung cu akan tuam piak lai. Cuticun lomhnak bia kan chimkhawh zungzal lai i, lung rethieh le tihphannak vialte cu kan thinlung chung, kan nunak ah siseh, hnahnohnak a kan pekho tilai lo.

3).Lomhnak bia kan chim ruangah cahank kan nei

A nung Pathian a zumtu taktak tu nih cun nifa tinte ahmuhton mi thil vialte cungah lomhnak bia chim lo in a um siang bal lo. Cu lomhnak cu Pathian pekmi lomhnak asi i, cahnak zong a si fawn.(Neh 8:10). Khrih Jesuh chung i Bawipa nih a pek mi lunglomh nak cu ahman mi le atlamtling mi asi caah zungzal in a hmun. Pathian fale pawl cu harsatnak, retheihnak, lungretheihnak, sualforhnak le tihphan nak vialte in lak in kan luat hlei lo. Acan le bangah hin cun zumlotu hna nak hmanh hin kan ton hlei cuang can a um kho men. Asinain kan Bawipa Jesuh nih, “Nannih nih keimah he nan i pehnak thawngin lungdaihnak nan hmuh nak hnga, hihi kan chimh hna, vawlei nih harnak an pek hn lai. sihmanhsehlaw tihhlah u. Vawlei cu ka tei cang,” tiah ati. Cucu zumtu nang le kei hrangah kan cahnak , kan thawnnak a rak si.

“Bawipa chung i nun nunnak ah khan i lawm zungzal ko u ti kan duh hna, i lawm ko u tiah kan nolh than rih ko lai”(Fil.4:4) tiah zumtu pawl thazang pe in ca a tial lioah PAUL hi Rom thawnginn chungah harsat nak le beidong vansangin a um lio asi. Sihmanhseh law, harsatnak, beidonghnak le khuaruahhar vansan nak a um cuahmah lio i, lomhnak bia  a chim khawh hi, “Khristian pawl kan zumhnak” langhter nak caah asi.

Bia donghnak:

Curuangah lunglomhnak bia kan chim tikah kaa lawng i chim le relmen  ding asilo i, kan nunnak taktak in kan langhter ding hi asi. Cuticun Bawipa Pahthian cu i rinchan in lomhnak bia cu kan chimkhawh zungzal lai. Harsatnak, beidonghnak, lung retheihnak , beidonghnak kan tonmi vialte cu kan hrangah thazang kan laknak dingah acan ter than lai.( Isai 40:31). Nitin tein lunglom tein kan um kho lai. Sam catialtu nih cun, “Maw ka nunnak Bawipa cu thangthat tuah, ka chung i um vilate hna a minthianghlim cu thangthat tuah uh. Maw ka nunnak Bawipa  cu thangthat tuah, athatnak vialte cu philh hlah,” (Sam 103:2) ati.

Nangteh zeibantuk zumtu dah na si ve, lomhnak cang thiamtu zumtu na si maw?? Sam catialtu nih  achim bangin kan cung i Bawipa athatnak vialte hi philh hlah u sih.

. 

BAWIPA NIH IN THLAWCHUAH KO SEH.