Tuesday, July 07, 2015

BATU CAVE

"Batu Cave" ti cafang hi Malay tongfang BATU (thil khal, thil hlom) timi leh Mirang ih CAVE (puuk) tiih tong cihnih ta kommi a si. Laitong in cun "lungpuuk" kan ti sak mai le a olsambik in theihthiam a ol phah deuh ding. Himi "Batu Cave" hi lungpuuk lawng um loin Hindu pawl biakinn khal a umih cumi hin mipi mit a la in leitlun khualtlawng pawl tla a hip nasa cuang a bang. Malaysia ram, an khawpi Kuala Lumpur sungih leitlun khualtlawng hiptambik hmun pawl lakih telban ve pakhat khal a si. Kuala Lumpur ihsin km13 lawng hla ah a umih a feh sukso khal olsamte a si. Hindu pawl hin hi an temple umnak hmun hi an urhsun in an upat ngaingai.

Hi "Batu Cave" hi India ram lengih Hindu Temple larbik pathum lakih pakhat a si. Hindu khualtlawngpawl cun lo theih lo in hi hmun hi an damsung ah veikhat tal cu hmuh tengteng an duh ding ti khal a fiang nasa. Cutluk in an hrangah a ropi. Himi sungah hin puuk pathum a um ih 1)temple umnak puuk (temple puuk), 2)Khawthim puuk (dark puuk) leh 3)thiam hleice ih tuahmi umnak puuk (Art gallery puuk) pawl tla an si. Temple Cave tla hi cu man lo ih luhsian asinan kannih zumtu hrang ahcun ti ding leh zoh ding ziang a um lemlo., an mizukpi pawl rak zoh keukeu men ti lo cu! Temple cave hi meter 100 ih sang a siih cumi tiang hung thleng dingin law takih kailawn 272 ih dotawmi kai suah thei tengteng a tul.

Dark cave leh art gallery cave pawl hi hmunkhat ih an siih himi sung lut dingah Rm 60 (ks 18,000 hrawng) mi an la.Himi sung lut dingah hin mi tense deuh hrangah a ci lemlo. Ziangahtile, lung puuk thukpi a si ruangah leh nitleu hmuh dah lo a.si ruangah a sung hi a rim a sia in pumpi tha a dir duh zet. A sungah hmuh dahlo mi , thil ziangziang simaw cu an um hnuaihni ve. Nisa a hmu ih thlazil a ngah zettu khawmual kaikuang leh nizung veikhat hman hmu dah lo, zilthli khal thateih hawp dah lo khawmual kaikuang an bangawk lo zia tla himi kawsung ka luh hnu lawngah ka theifiang.

Leitlun Hindu temple lar sitertubik pakhat cu zukih kan hmuhmi sui tii khuut mizuk tumpi hi a si. Himi mizukpi hi meter 42.70 ih sang a siih "leitlun ih an pathian zuk sangbik" khal a si. Hihi anmai Lord Murugan ih zukpi an tuahmi a siih ‪#‎steel‬ ton250 , ‪#‎concrete‬ 1550 cubic ,leh ‪#‎sui‬ liter 300 hmangih an tuahsuak mi khal a si. (Annih cu an biak inn hrangah thilri hivek zat cem an rak siang tuk lawlaw. An pe aw siang rori.) Hindu temple umnak a si bangin an puai sunglawi Thaipusam hrawng hi cu fehnak zin hman um lo zik khopin mipi an tam tuk theu. Theih tha ve menmen ah , Hindu biaknak a.si bangin a kiangkap ih rawldawr hmuahhmuah cu sa pakhat hman an zuar lo. Dawr um hmuahhmuah hin "vegetarian" rawl lawng an zuar. (Arsa kio ka cah sual dah pangih ka rawlcahmi pa a hnih a suak lo. In simmi a si lo nan ka ruatsuak ve thei mai smile emoticon )

Theih ttha ka timi ci (5)
(1) Kailawn 272 dotmi kaisoh ding tiari cia top mai.
(2)Himi kailawn ah zawngrual tam tak an umih ziang mi an ti lo nan zawng tihmi na si le rualpi lakah sahimnak hawl aw. Na kutih ei in na kenmi lawng te na seuh ve tengteng an tul men thei, zawng an si ruangah.
(3)A hmun hi ngaisan a tha. Mi biaknak ti menih duhduh ih umtuk cu thil tha a si cuang loih hlei ah milai cin le dan a si kher cuang zik lo. An biaknak na ngaisan lo hmanah an huat dingih um lo a tha.
(4)PUUK sungah hmuh theih thil danglam taktak na hawl hmusuak thei ding. Himi puuk sung ahcun guide (hruaitu) pakhat in mi a thlun ih a thuanthu leh a sungih thil ummi, an.ungcang leh an umtudaan pawl tla tampi mi a sim.
(5)Hmuhkauhnak ah feh ve rengreng hi a tha. Malaysia ummi hrangah tla cun hmuh ve hrimhrim ding.

‪#‎Feh_zin‬
Batu Cave na ti cun zozo khalin an thei theh ih bus khal in , tlangleng (KTM) khalin, taxi khal in olsam takin na thleng lohli thei ding.
KL Central ihsin KTM kan thlun ih a hmun thleng tiang in Rm3 lawng a si. KTM thawi feh a nomnak pakhat cu KTM colhhmun netabik hi Batu Cave a va siih Batu Cave KTM colhhmun thlen cun kan fehduhnak a hmun dik rori ah khapkhat hman pial loin kan thleng cih hngalh. Tlunlam khal KTM colhhmun ih va feh duak lohli men a si lala ih a.olsam, hna a thiang, cemliam a mal ih a kaih tuk ti lawng hi ka lo.sim thei.

Siartu zate hnenah lungawithu ka sim duh. Hivek hmun le ram thuhla ka ngannak san hi keimah veivah ka paih ruangah leh cumi ka hmuhtawnmi um suntepawl hi rual le pi pawl khal in hmu ve hai seh, lengvak ve hai seh ti ka lo duh ruangah a si. Hnatuan rero hi a tha ih hlawhtlinnak khal a si. Cumi kan hnatuan phurtertu leh kan thinlung thazang in cakter sinsin dingah lenvah vel leh hmunram cuanih vahkual hi a rak tha tuk theu keimah ahcun.

Written by
Salai Lai Hrin Thar


Friday, July 03, 2015

LUNGLAWMHNAK HAMN/DIK

HLan lio ahhin mi pakhat Pathian zumbur, hngetbur tu hi khual atlawng ti si, a khualtlawnnak ahcun Bible, phazawngdan le arkhawng pakhat ai ken ti asi. Zaanah cun phazawngdan cu avan i, a Bible ken mi cu arel tawn ti asi, cun zinglei a hung si cun a arpa aiken mi cu ahung i cuticun atho tawn ti asi. 

Voikhat cu zaanlei khuamuih nawn, unau melhpalh tluk hrawng ahkhin khua pakhat ah ava lut, tlunnak ding hawl in innkip ahcun ai chawk ti si. Asinain a hohmnahnih tluninn an rak onhduh lo ti asi, atthenkhat le bang nihcun holhkamchia pipi in an rak hrochap cuticun an rak dawi tthan tawn ti asi, Aasinain cu Pathian minih ngaihchia siang lo tein lunglawm cung tein, “Pathian zaangfahnak le diknak cun atthazawngin zeipoh aruahthiam lawng si loin ai nunpi, cutitecun khualeng hauka lei lamte cu, riak ding cun a va panh ti asi. Cu hmun ahcun thingbuk bak i ngohchan ding a um lo caah a pawngkam teih ummi thingbuk te cu i hngoh i riak ding cun ai timtuah ti asi. Ai ken mi a arpa cu apawngkam i thingtte ah cun afutter ti asi, aphazawngdan ken mi te cu vangin Pathian sinah lunglawmhnakbia chim in thlate cu avan cam hnuah a Bible te cu rel hram a van it hawk tthan ti asi. 

Thli a vanhrang i, a phazawngdan vanmi te cu avan hmihpiak diam ai, thli cu a hranfah deuh ruangah vanvaan tthannak ding ci khi asi loh, cuticun muilak ahcun ihram avan i thok, sihal avan chuak i, a kenmi a arpa cu an sehpiak diam ai. Cu Pathian mi nihcun, “Pathian zaangfahnak le diknak nihcun zeipoh hi akal pi peng ko” tiin phunciar lo tein thawite cun ai hngilh tthan ti asi. Zing khua ahungvar cun avan tho, A Bible pom butein acung i zaangfahnak nun neiduhlotu khua ahcun ava kir tthan. Zaanlei ahcun cu khua cu misual rualpawl nih arak taih hna i mi an hmuh mi pohpoh cu an rak thah dih hna lawng si loin an khuacop in an rak khangh piak viar hna ti asi.  
  
Pathian mi nihcun, "Khua mipawl nih khan aw, ka cungah ngilneihnak rak langhter in thleninn rak ka onh hna sehlaw cu, anmah rualin ka rak thive ne hnga hi teh aw, tiah avan ruat tthan. Ka phazawngdan ken mi rak mit loin rak ceu peng sehlaw, ka arpa zongkha rak khuang sehlaw cu, misualpawl nih olsamtein ka umnak kha an theih lai i, an rak ka thah diam ko hnga dah mu”  tiin a lung a hung pem duk ai!!!! "Pathian zaangfahnak le diknak nihcun a tthazawngin zeipoh hi akalter zungzal tawn” tiin Pathian mipa nihcun Pathian sinah lunglawmnak he Bawipa sinah mithli lungthluahmah cun thlacam pah cun a khualtlawnnak zalam cu apeh zulh tthan ti asi.  

Rom 8:28 “Pathian nih hin, amah  a dawmi hna caah le amah nih aa tinhmi ningin a khawhmi hna caah cun, zeizong vialte hi a ttha lei ah a serpiak ko hna ti kha kan hngalh...” Amen.

Thursday, July 02, 2015

MIFIM,CATTIALTU,DOHTU CU KHUIKA DAH??

1Kor.1:20
Cucaah cu nihcun nan mifim hna cu khuazei ah dah a chiah hna? Nan cathiam hna zong cu tah? Vawlei fimnak in bia al a thiammi hna kha tah? Vawlei fimnak hi cu hruhnak asi ti kha Pathian nih a langhter.

Pathian hi fimnak le theihnakin hmuhchuah khawh mi asi lo. Tu chan lawngah si loin kum zabi liam cang mi ah khan mifimthiam thiam an rak umcang ko, "Greek mipawl lebang nihcun fimnak hi ahawl in an hawl tawn," tiin Bible zong nih akan chimh. Hnungzultu Paul zong nih khan Greek mifim an timi(Philosophers) pawl zong kha arak hmaichawnh bal hna (LAMKALTU:17), biahalnak atthlak si lem lo i kan ruah mi, asinain Pathian nih atthlak a ti mipawl zong hi kan tuah tawn, Pathian awm hi ka zum lo heitibantuk, zumduh lo vaitiko nain zeiruangah dah ka halnak hi aka leh hnga lo tiin kan mah le kan mah cu kan vai i hallehlam hoi cu, mah le mah biahalnak cu kan mah tenih kan vaifianter cop hoi tawn cu..!!, "Hi vawlei a eltu cu khuika dah?" tiah arak ti bal fawn.

Pathian nihhin Amah kan theihkhawh nak dingah hin lampakhat a kan pek.Cucu,"Biachim atthlak," hi a si. A atthlak na ti ve lo maw, Greek pawl nih pathian torlecheng an nei, ropi le maksak pipi an nei lioah Jesuh kan hrangah athi, ti van aupi le van chin lengmang cu Greek mipawl kha American mi sihna sehlaw cu"Tlau, loh" lohtlau ti zong maw an rak ti ziar khawh men hna.
Kan harsatnak nak hmunin kan bawm dingah kah auh, asinain daiziar tein akan umtak caan a um tawn, khawika dah Pathian cu an ti cuahmah lioah Khamhnak thawngttha van chim deih hna cu leit dirhmun in van zoh ahcun thil atthlaktak hi cu arak si ve dah kaw!!! Asinain mah hi Thawngttha hi A mah a um ti kan theih khawhnak dingah kan zumhnak kha fiangtein Amah ah kan i fian hmasatcem aherh. Kalvary Thawngttha nihcun kan hmuhkhawh lomi nun kan  neih khawhnak ding caah Amah Bawipa Pathian nih kan thinlungah hleihlak a rak kan  donh piak lai.

KA HELHKAM VETUK TAWN


Voikhat cu keimah bulpak khuaruahnak ah ka thinlung chungtein ka rakhlehkam ve ngaimi thil pakhat arak um, cucu aho khi hla varuah ning law va chimpi, va ceihpi ve ning law tiin ka ruat tawn ve, asinain kum zeimawzat avan liamhnu ahcun ahlan i ka rak helhkam vetuk tawnmi he ai khatbakmi (issue) te cu vanchiat vantthat kan hei ti hnga maw, atu i ka umcuahmahnak Philippine ah a um vemi kan laimi saya Vum Cung Nung, Ph.D tuahcuahmah lio mi cu afarnu nih athihtak caah, cu boruak he pehtlaiin vatopi dingin ka hawile tthenkhat pawl he zaankhat riakin an inn ahcun kan va kal hna, azaanah cun biasongtlorh pahkhin thih le hloh cungcang khi kan vai i ruah hna, cuzaan ahcun Savenday Adventist Bible Seminary ah Ph.D a kai cuahmah lio asi ve mi saya Mang Hup Luai,Falam Baptist pastor nihcun akan telpi ve fawn, kan bialaklai te ahcun biahram pakhat te avan rolhta ve duak, cu biafangte cu caan zeimawzat ka ruah ve tawn mi, thilpipa  ava si lo hmanhah kan theih ve hrimhrim dingah thilttha asi ttheu lai tiin ka rak ruah ve tawnmi biafangte cu saya Mang Hup Luai nihcun avan chim ai!!. Cucu zedah asi tiah cun kan nih laimi nih kan vai i cawn piaktuk lem lo thil hna khi asi rua hlah maw tihna khin ka ruat, atu kan chan cu (IT) chan asibantukin akhuikahmun kan um ko zong hmanh ah thawngpang, poiherh tete i chimh chawnh kan duh zongah innchak,thlangpa vai auh duakmen bantuk khin thawngpang zong olsam tein kan i thanh kho cang hna.

Ka van chimduhbik mite cu zeidah asi tiahcun thih le hloh kan ton caanah khuachingchan, tluangdang i um kan si cio bantukin thih le hloh kongah thawngpang kan van i theihter titawn ahkhin ahleice in Online chungah zualkhawh nak ca heitibantuk si maw, kan van ttial caanah khin kan zualkhawhnak caa tangah  athitu hmanthlak he komhin kan van tarchih tawn, mah khikhi ka rak helhkamtuk ve tawn mi cu asi, ziah tiah cun mithi cu mithi kan si ko e, asinain athimi hmanthlak kan tarchih duh asi ahcun athihnu hmanthlak cu tar loin, an dam lio hmanthlak hmanhah an i dawhnak cem hmanthlak te he khin tarpiak chih khawh i zuam hna usih law zeitluk khin dek, azohtu siseh, athimi innchungkhar hrang zongah  zohremdeuh hna khi asi hnga maw tiah, ka hei helhkamtuk caah khin ka van ttial ve le si, ka chimsual si maw, ruahnaksual asi sual asi ahcun nan theithiamnak kan nawl hna.

Online ah mizapi hmuhawk ah zualkhawhnak caa he hmanthlak he avan tar caan poh ahhin ka hngak aka dohngai ve tawn, ziah tiah cun mizapi hmuh ah thiciami hmanthlak he van tar ngai khi lung atthat lo lawng si loin, zaang aram deuhtuk lo maw aw tiah ka hei ruah ve ruangah khin ahei si ve. Hmanthlak he kan tar koseh kan tiah cun adam lio hmanthlak hmanah an i dawhcemnak, an chuahtthatcemnak hmanthlak he tarkhawh hna khi va sisehlaw thilttha, tar ciocio zongah khin thil dawhdeuh hna khi asi hnga maw tiin ka ruat. A hmanthlak hrimhrim seh kan duh ko kan ti asi ahcun inbox tu hna ahhin i kuat sehlaw te attha deuh hnga maw ti hna khin ka hei ruat thulh ve!! Azeidangah,nan ka ruahpiak sual nak hnga lo kan mah laimi ka duhsaktuk bia ruang tuah khin asi.

Kai lawm...!!!!

Monday, June 29, 2015

SER SIAM THU LE HLA

Judah pawl Bible cu, kan nihnih "Biakam HLun" kan timi hi asi i, Bu 39 ṭhit khâwmmi asi tiin kan ruah, Judah pawl belte nihcun Bu 24 ah an chuah ve thung. Kan nihnih Bu hnih, Bu thum i kan neih mipawl hi Bu khatah an tuah tiah an chim.Biakam Hlun chungah cattil langhmaisacem mi cu, Rilisen an tan i,Miriam  hla (Exodus 15:21) le Debor i hla (Biceihtu dalnga 5) mipawl hi an si tiah thu le hla thiam, mifim zingzawitupawl nihcun an chim.Ttialhmaisami lei in chimhamisat, relhmaisat silem theng loin, Genesis in van zohthok i zuam hnik hna usih. (A) Ceu siamnak. Genesis 1:3-5. Ahme pathumnak  ahcun, Cun Pathian nih, " Ceunak um seh," tiah ati i ceunak cu a hung um. Ahme palinak ahcun Ceunak cu a zoh i aa lawm. Ceunak le muihnak cu a tthen hna i ceunak cu "Chun" tiah  min asak i hmuihnak cu "Zaan" tiah ati. Zaanlei cu a hung dih i zinglei kha a hung um - cucu nih khatnak ni cu asi, ti kan hmuh khawh.


(B)Ni le thlapa, arfi sersiamnak thu: Genesis 1|:14-19 ahcun, "Chun le zaan atthentu ding le ni le kum le caan kha zeitik in dah an i thawk cio ti hngalhtertu dingah van ahkhin ceunak um hna seh: cun ceunak hna nihcun vawlei hi ceuh hna seh," tiah ati i cu bang cun an hung si. Ahme 16 ahcun Cucaah  Pathian nihcun Pathian nihcun  ceunak nganpipi pahnih hi aser hna,ni hi chun uktu dingah aser i thlapa hi zaan uktu dingah aser: arfi zong khi aser hna. Ahme 17 ahcun ceunak cu vanah khin vawlei a run ceuhtu dingah a chiah hna, a hme 18 ahcun chun le zaan a uktu hna ding le ceunak  le muihnak a tthentu hna dingah a chiah hna. Atuahmi kha a zoh i a lung asi. Zaaneli cu ahung dih i zinglei kha a hung um, cucu ni linnak ni kha asi" ti kan hmuh khawh tthan.

Hika i Genesis cattiltu nih Ceunak a van um thonak a chimning hi khuaruahhar ngai thil khi arak si. Bung 1:3-5 ahhin, “Pathian nih ceunak um seh, tiah ati i ceunak cu a hung um ko. Ni le thlapa le arfi tepawl an um hlan i, ceunak van ummi hi, zeibantuk ceunak khi hla a va si hnga???? Fiagtein mah hi asi tiah aphihmante in van leh ding cu thil harsa ngai cu asi ve ko. Ni le thlapa le arfi pawl cu, a ni li-nakah a siam ning cu bung 1:14-19 lawngah khin kan van hmuh fawn hoi.
Cuticun, a nikhatnak thokin, “Zaanlei a um i, zinglei a um fawn” a van ti tthan hoi, ni tlak lei le ni chuak lei hi, zaanlei le zinglei umtertu le an si hoi fawn. Ni siam hlan nithum chung i, zaanlei le zinglei van um vezel fawn hi,  zeihla a um zia si ve ngai tak hnga???Mahbantuk tete van ruah ahhin, Bible hi zeitluk tiangin zumhding asi ti hi, acaan ahcun kan ruah aherh ve ngaimi thil pakhat lak i aitel ve mi asi ruah hlah maw tiin ka ruat!! Zumtu kan nih  Kristian pawl nihhin hibantuk bia ai kalh deuh mi tete le ai lolo mi tete pawl hi sawisel si maw, relchiat hi kan duh tawn lo, asinaknak hin kan pawm tawptawp cu asi bik ko. Van sawisel le van chim uar deuh ahhin cun PATHIAN duhlo zawng kan chimsual lai tihi kan i phantertuknak hin kan chim ding si maw, kan tuah dingmi taktak asi mi thil tampi kan tuah lomi tampi hi arak um tihi kan theih aherh ngai mi asi tiah ka ruah. A ṭhen nihcun mahhipawl hi Thlaraulei thil chimnak asi tiin an cawnpiak tawn fawn hna.

Hibantuk in; hika “Genesis ttialtu nih vawlei sersiamthu a chimmi hi, ttahteinkan zoh asi ahcun minung sining phung achimnak hi arak si. Bible holh phung ahcun, minung hi "Muihnak” asi i, Pathian hi “Ceunak” a cu asi. "Lei hi a rawk i alawngpi asi,"atimi zong hi, minung achimduhnak asibik. Kanmah ah Pathian arak um hlan ahcun, achia mi le ai rawimi, alwngpiin a ummi kan si ko, amuidup mi kan si ko, Minung ah Pathian a van um cun, “Ceunak” a van um, mah cu van chimnak cu asi, cun ‘zaanlei a um i, zinglei zong a um' tizong hi, hibantuk tthiamtthiam arak si.Zaanlei a um, tihi a chim hmaisa zungzal, Zaanlei hi minung chimduhnak arak si tawn, zinglei hi Pathian chimduhnak arak si. “Minung a umhmaisa i, cuhnu ah thlarau" tibantuk khan. ( I Korinth 15:46) "A umhmasa mi cu thlarau kha si loin vawlei pum kha as i deuh, vawlei  pum kha asi deuh, vawlei pum hnu ah khan thlarau pum a ra." Cucun, minungah Pathian a van um hnu zongah, kan minung sinak cu aum ve zungzal tthiamtthiam ko rih, “Keimahah Pathian a um” kan ti lio ahin kan mah lila zong hi kan rak um thotho ve rih, Pathian le kan mah cu kan umtlang. 

Cucu, zaanlei a um i, zinglei zong a um fawn, atimi cu arak si, tiin an rak ti.Tahchunhnak bantukin minung le Pathian umtti le tlanglengttti tizawngi hman ahcun van relfian, van chimfian zong khi a nuam deuhngai tawn. Asinain, a ttialtu nih aitimhmi tak khi ava si hngaingai hnga maw?? tibelte cu biahalnak tlak, halkhawh mi asi tiin ka ruah. Cubantuk chimrelnak cu va si ko sehlaw, vawlei sersiam thoknak a chimmi le, a hnu i satthil, ramsa asersiam ning pawl hi, a tak si loin, thil dang tahchunhnak an si tinak maw a si hnga?? Zeibantuk i chiah ve ding khihla an va si ve hnga?? tipawl hna hi van ruah cetmat duh ahcun lungmit cikcek in ruahtlak thil an si ve tthiamtthiam fawn. Zumtu kan sibantuk in Abia hi thei sawhsawh loin amu kheh i theih khawh hi i zuam cio hna usih law, ahleice in Pathian rian kan ttuannak ahhin hmual zong anei khun lai dah tiah ka ruah. Umzia nei loin kan pomtawp heiti bantuk hna kan si sual men ahcun hruaitu sual si afawite, fiangtein Pathianbia hi kan theih khawh nak hnga, Thlarauthianghlim sawm zungzal khawh i zuam hna usih.

Thursday, June 25, 2015

THEIHKAUHNAK ( General Knowledge )

BIBLE :-
1. Kum 1525 khan England ramah Mirang holh in Bible ahmasabik ttial arak si.
2. King James Bible hi England ramah kum 1611 ih ttialthawk arak si.
3. Kum 1671 ah Rom ramah Arab holh in  Bible pumpi hi chuahthawk arak si.
4. Stephan Langton, Archbishop of Canterbury nihcun kum 1214 ah Bible i Bung ( Chapter ) le Cang ( Verse ) pawl hi a tthen darh, Bible bung le caang felte i kan rak neih thainak hi asi.
5. Bible i khuapi hmaisabik dinhtu cu Kain ( Seem 4 : 17 ).
6. Bible i nupi pahnih nei hmaisabiktu cu Lamek ( Seem 4 : 19 ).
7. Abraham hi kum 99 a ti-ah Pathian he biakamnak an tuah ning bantukin avunzim atan( Seem 17 : 24 ).
8. Ishmael cu kum 14 a siah a serh(avunzim) a tan ve ( Seem 17 : 25 ).
9. Isaak cu ni 8 i upa a siah serh(avunzim) a tan ve ( Seem 21 : 4 ).
10. Bible i minung ni  hmaisabikmi cu Sarah a si ( Seem 21 : 6 ).
11. Minung sattilvulh mi lakah Bible i min lang ve lomi cu  Chizawh a si.

RAMSA UMTU NING  
1. Vawleicung Va lakah a facem tiin zumh mi  Humming Bird pawl hi an cithlah ( an i mate ) lio ahhin an thla hi second khatah voi 200 hrawng an zah man ti asi!
2. Zawhte hi nazi pakhatah meng 30 i cakin atli kho mi asi.
3. Africa ram um sahngawngsau ( Giraffe ) pawl hi rang nakin cakin an tli kho, Sahngawngsau dang nakin tiding loin caansaupi an um kho deuh.
4. Palap ( Bat ) nihhin nazi pakhat chungah rannung ( Insect ) 1,000 leng a ei khawh hna ti asi.
5. Vui / Sai ( Elephant ) hi khup pali an nei, a sinain zuang belte an zuang kho ve loh.
6. Sahnawngsau hnukhi cawhnuk bantuk men in ai rawk colh kho lo.
7. Vom pitling atthan adihcang mi nihhin ha 42 an nei ti asi.

MINUNG
1. Minung lu ahin ruh 22 a um.
2. Hlanlio Egypt pawl nihcun lung in an tuahmi chantling ( Pillow ) an i tlinh tawn.
3. Minung kaa ahin nitin-tein cil quart khat ( Gallon khat hmun-li i tthen, hmunkhat hrawng ) a tuahtawn ti asi.
4. Tu i vawleicung i minung adammi an zate hi vawleicung i minung achuak mi dihlak 10% hrawng kan si.
5. Hngakchia 10 lakin pakhat zel hi atho aa zungzal tawn ti asi.

VAWLEICUNG 
1. Midum ( Negro ) lak i South Africa President hmaisabik Nelson Mandela cu kum 1994 ah biakamter in lak luh arak si.
2. USA ralvennakbuk Pentagon hmunah zunramthiarnak room 284 a um.
3. Awnmawi le hla leiah sunlawihnak Grammy Award cu kum 1959 ah pek an rak thok.
4. Jupiter hi Planet lakah ai hercak bik mi a si.
5. America ram ahcun kum 1747 thok in Krismas Thingkung ( Christmas Tree ) hi neih hram an i thok, a hramthok  ahcun thingkung hmang lo-in Pyramid bantuk i thing an kilhkhawm mi an rak hman tawn.
6. Ni cahnak hmang i Mawtaw tuahchuak hmaisabik mi cu kum 1955 ah USA ram Chicago ramkulh ah phochuah arak si.
7. Tennis lentecelhnak asi mi Davis Cup hi kum 1900 ah USA ram Boston ramkulh ah neih hramthok arak si.
8. Vawleicung i Ui zohter-zuamnak ( Dog Show ) cu England ram New Castle ramkulh, kum 1859 ah neih thok arak si.
9. Nu Magazine hmaisabik “ The Ladies Mercury “ timi cu England ram London khawpi ah kum 1693 ih chuah hramthok arak si.

Reference : Diktawn 2007, November.

Tuesday, June 23, 2015

GENERAL KNOWLEDGE

BIBLE : 
1. Bible i thilphan mipawl kan hmuh mipawl hi  Mediterranean, Tigris chaklei ram Euphrates le Nile tiva hawkuam ram lakina van irhchuak mi an rak si tawn.
2. Bible i kan hmuh ningin Israel phun 12 lakahh tthawngbik le thiltikhobik mi cu Judah miphun an si.
3. Bible nih akan chimh ning ahcun minung hmaisabik Adam kha kum 930 adam.
4. Bible ah minung damsaucem mi cu Methuselah a si, Adam nakin kum 39 in a dam sau deuh. Methuselah i pa cu Enok a si.
5. Noah kha kum 950 a si-in a thi, Abraham cu kum 175 lawng a dam ve thung.
6. Bible ah mi hmulmet hmaisabik cu Joshep asi. 
7. Bible i biakam kuang tuahtu cu  Bezalel asi. 

RAMSA PAWL: 
1. Kalauk ( Camel )nakin zupawl(mouse)hi tiding loin saupi an um kho deuh.
2. Sai pitling ha hi 4 kg le a cheu hrawngi ritmi asi tlangpi.
3. Tikep ( Ti chung i kepte ) pawl hi an damchungah a cang le a pa, a cang le anu tiin an i thleng tawn.
4. Khuai-pa pawl nihhin Pa ( Father ) an nei lo. Khuai siangpahrangnu tiin avan chuak ve tawp ti asi.
5. Tuu (dum) nak mipawl hi (Tuu) var mipawl nakin thilrim theihnak an nei ttha deuh.
6. (Tuu) pawl hi an i hngilh ahhin an hngawk ve tawn ti asi.
7. Humming Bird timi vate nihhin a zuantikah a thla hi second khat sungah hin vawi 50-75 hrawng a zah manh ti asi.
8. Thil hnu-hma zingzawi ttheu tawnmi uico pawl nihkhin phir Unau rim an tthen danglam kho loh ti asi.
9. Tho phunkhat ‘ My Fly ‘ hi nikhat chung lawng an dam tawn, Chungchep hi kum 100 tiang an dam kho ti asi.

MINUNG PAWL :
1. Thluak ( Brain ) za ah 85 hi ti lawnglawng a si.
2. Kuttin hi Ketin nakin a let-li in a tthang cak deuh.
3. Khabehmuldum nakhmanh in  khabehmulvar pawl hi an tthang cak deuh.
4. Kal ( Kidney ) ahhin nitin thisen liter 2,000 dengmang akal tawn, kal nih thisen athianhlimter mi lakin 99% nak tam hi taksaah aherh ning bantukin a kal tawn ti asi i, adangbelte hi cu zunah aituah tawn ti asi.
5. Thisen hi Plasma le Blood Cell nih a tuah ti asi.

Reference : Diktawn December, 2007.

Tuesday, June 16, 2015

BURMA RAM PRIMINISTER HMAISABIK "U NUH"

Burma ram Prime Minister hmaisabik U Nuh hi 1907 May 25 ah khan Irrawady region Wakema khuaah U San Tun le Daw Saw Khin te karah arak chuak. an unau hi pahnih pahnih telawng an si. Ahngakchiat lioah Tun Minn tiin auh arak sit awn, amin tak cu  Maung Nu a si. kum 1929 kum ah khan BA degree a rak lak, a Graduat hnu ahhin National Hight School Pantanaw ah Headmaster rian ttuanin aum hnuah  1934 ah khan Rangoon University ah Law a cawng tthan. Kum 1935 kum ah khan Rangoon University Student Union ah President dingah thim asi. Mahhi kum thotho ahhin Mya Yi hi hin innchungkhar an rak dinh ve fawn. kum 1938 kum ahkhan Gen. Aung San nawrna ruangah Dobama Asiayone ( We Burman Association ) ah ai pumpe ve, Takhin Nu timi min hi avanput hramthawknak asi. Cuticun Burma ram politics ah zuanhram avan i thawk ve colhnak asi.  

Mahhi caan lio caan ahhin Takhin ( Master ) member pawl cu  British cozah nih an rak tlaih len hna lio asi. " Takhin Tuaithar thla 6 chung thawnginn ah aum " timi holhkam lar cu avan chuahter phah ti asi.  Asinain Takhin Nuh nihcun cu holhkam cu poisaknak nei loin  Bristish cozah adoh zungzal dingin minopawl cu hehtiah a fawrh hna ti asi, Takhin Nuh hmalak nak ruangah cun Burmese thalai/mino lakah ramdawtnak le  British cozah huatnak thinlung neitu an van kharchinnak zong hi asi ti asi. Kum 1940ah khan Takhin Nuh cu  Bristish cozah nihcun a van tlaih. Gen. Aung San belte tlai loin a rak i thup manh rhamhram ti asi. 26th December, kum 1941ah khan General Aung San " Thirty Comrades " pawl nihcun Burma ramnih  zalennak sangbik a neih khawhnak dingah ralkap nuncan cawng dingin  Japan ram lei an rakpanh ti asi. Burma Independence Army cu cutin dinh in avan um, General Aung San ralkap  Burma Independence Army pawl le  Japan ralkap pawl nihcun British cozah cu Burma ram in an van dawi hna i, Burma ram cu Japan kuttangah cutin a van um tthan. Japan cozah nihcun  1943 kum ah khan Burma ram cu Nomial Independence a pek, Dr. Ba Maw nih ahruaimi hna cozah dinh asi  i, Takhin Nuh cu Foreign Minister canvo pek a si. 1945 kum i Bristish cozah nih Burma ram a van lak let tthan hnu khan  U Nuh nihcun Politics vawlei cu avan dinhtak ve rih.

Gen. Aung San le U Nuh  hi hawikawm ttha ngaingai an rak si iU Nuh Burma Politics movement i ahnukluttu zong hi  Gen. Aung San arak si. Gen. Aung San le  U Nuh tepawl  Dobama Asiayone le Student Movement ah an ihman lio hrawng ahhin Gen.Aung San a hawile pawl hi U Nuh tein ah an rak celbualnak hmun asi tlangpi tawn, Gen. Aung San le a hawilepawl  U Nuh tein ah akhuasak lio hrawnghrangah hin bazarnak heitibantuk an i deihlocaan voitampi an rak tong vet awn, U Nuh Daw Mya Yi nih hin  Pantanaw i aummi a nu le pa  sinah tangka avahal tawn hna ti asi. Gen. Aung San le ahawile nihcun  U Nuh hi " Ko Gyi Nu " tiin an auh tawn ti asi. British cozah nih Burma ram an uk hnu kum 1946,October 10 ah khan Gen. Aung San nihcun  U Nuh cu Politics ah au tthan in Anti Fascist People's Freedom League Vice President dingah a van chiah tthan. 

Kum 1947,July 19 ni ah Gen. Aung San le a Cabinet tepawl Galon U Saw' nih a thah hnu hna ahkhan  U Nuh cu British Governor Sir Hubert Rance timi nihcun  Interim Government a tuahter, British Colonial Burmese Prime Minister a van si. Burma ram nih freedom tlamtling  Full Independence a van neihkhawh nak dingah  Gen. Aung San hmalaknak cu pehzulh peng avan si, Burmese Prime Minister U Nuh le Bristish Primier Clement Attlee te pawl nihcun October 1947ah khan " Nu- Attlee Agreement " remnak an siam tthan. cuticun, Burma ram nihcun  4th January,1948 Ni ahkhan full Independence a rak hmuh khawh. Burma ramnih zalennak famkim a neihhnuah Prime Minister hmasabik dingah U Nuh cu lakluh avan si. U Nuh nihhin 1948 kum thokin 1956 tiang khan Prime Minister rian avan tlaih. U Nuh hruaimi party Anti Fascist People's Freedom League cu a vankehdarh ruangah khan 1956-57 karlak ahkhan U Ba Swe cu Prime Minister a van si duak. 28 Febuary,1957 kum thok khan 26 September,1958 tiang U Nuh nihcun Prime Minister sinak cu van tlaih tthan! AFPFL party cu avan buai chin lengmang tikah cun Army Chief Gen. Ne Win nihcun Caretaker Goverment dinhin Prime Minister sinak a van tlaih, 1960 Febuary thla i General Election neih a sihnu ahcun U Nuh kaihhruai mi AFPFL ( Clean ) nihcun cozah siamkho ding khawp in teinak a van hmuh U Nuh cu Prime Minister dinhmun avan i hlangkai kho tthan. Asinain, U Nuh cozah thar cu kumhnih hmanh atlin hlanah Gen. Ne Win nihcun ralkap hriamhrei tthawnnak hmangin  Prime Minister U Nuh cozah nak cu avan chuhsak diam tthan.  

Gen. Ne Win-nih khan U Nuh hi a umnak innah leng chuak kho loin a hren ( protective custody) ah kumli(4) a liamhnu 27th October 1966 kumah khan a chuah zalen ve fabg. Kum 1969 Febuary thlaah khan U Nuh nihhin Gen. Ne Win sinah cozah petthan dingin caa" Interim report" a theh lut, Gen. Ne Win nihcun arak pom piak duh loh. U Nuh cu Sakhua(religious)  thilah khualtlawng harh dingah India ramah atlawng, Burma ramah i let tthan loin England ah alan cih.1969 August thlaah  khan U Nuh nih cun London ah Press Conference a auh hna, Upadi bantukin thimchuah asi mi  Prime Minister ( Legal Prime Minister ) a si zungzal ti achimh fawn hna. 1988 kumah khan  Burma buai hnuah khan U Nuh nihhin  Political Party thar League for Democracy and Peace ( LDP) a dirh tthan, Legal Prime Minister of Burma a sizia  hehtiah a tlangau pi zungzal. Burma Interim Govenment a dirh i, vawleicung cozah dangdang hna a cozah sinak cu pompi dingah anawl tawn hna. U Nuh hi Theravada Buddist sakhua/zumhnak ruhkawl le ai hmangmi asi ti asi. Rangoon khawpi ah Kaba Aye Pagoda le Maha Pasana Guha ( Great cave ) pawl hi 1952 kumah amah nih adirh mi an si. Kum 1961 August 29 ah khan Parliament ah " State Religion Promotion Act 1961" a pass khawh. 

U Nuh State Religion Promotion Act hi a ttha lo ngai, Buddist sakhua/zumhnak nihcun Burma ram state sakhua/zumnhank sithlu seh" tih te le Burma ram Sakhua/zumhnak dangpawl zohniam duhnak nawl, nawl tthalo tete an rak umlen ti asi fawn. Gen. Ne Win ralkap cahnak hmangin U Nuh cozah anthlaknak chan zong mahhi ruangah hin asi ttheu lai tizong an zumh deuh fawn. U Nuh hi Literature lei i athinlung pe ngaimi mi asi i, cauk tampi attial lawng silo in aleh zong tampi aleh han ti asi. U Nuh hi University of Belgrade nihcun honorary Doctorate degree 1955 kum ah khan a rak pek ve. U Nuh le a nupi Daw Mya Yi  hi U Ne Win ngaihthiamnak an hmu in kum 29th July, 1980 zaanlei nazi lai  3:30pm ah khan Burma ramah an van kir tthan.
First Prime Minister of Burma U Nuh hi 14th Febuary,1995 ni ah khan Rangoon i a umnak inn  Bahan Township ah kum 87 asi ah athi, Daw Mya Yi he hin fa panga an nei hna, cupawl cu 1. San San Nu, 2.Thaung Htaik, 3.Maung Aung, 4.Than Than Nu 5.Khin Aye Nu (Cho Cho) te pawl an si hna.




Monday, June 15, 2015

MAH TI SI LOMI THLUMH SUAL AFAWITE..!!!

Jeremiah 17:11 chung van zohhna usih.
"Dinlonak in chawva anei luaimai mi cu Amh ti asi lomi ti abu chungiah atlumhmi vaking bantuk asi, A chan ttim hlanah achawva cu akaltak ko hna lai i, A donghnak ah cun mihrut asi kha amah nih alanghter ko lai."

Vaking nihhin amah ti silo mi zong hi atlumh ve tawn ko rua, Bible caa chungah kan hmuh khawh, a vankeuh i,amah fa ngaingai si loin vadang ti si maw, rulti zong arak si kho men ko, amah fataktak asi lo hmanh ah a rak tlumh lio ahcun dawtnak thinlung taktak in rak tlumh ko hmanhsehlaw, anvan tthan lian chin lengmang tikah cun an nunning umtuzia, an nunphung, an khuasakning an in lawhkhawh ti lo caah pakhat tete in anmah le nun phun, an lam cioah an zamtak diam ko. Hi Thangtthabia hi tulio kan chan, kan dinhmun he aipehtlai ngaiin ka hmuh, tthate in atharin ahopoh zong nih cawng tthan kho hna usihlaw, zeitluk khin dek ava tthat hringhran hnga dah??? Tu kan chan kan kiang le kap cio hi vanzoh hna hmanh usih, vawlei chaw le va duhhakkauhnak  neih le chiah le rum ah hehtiah tlik kan i zuam hna!! kan hlawknak ding asiphawt ahhin cun, kan tangka hmuhnak ding asimi lam hi ahman maw?? adik mi lam asi maw?? Pathian duhzawng asi maw si lo, tizong aruatin kan ruat kho hrim ti lo, kan leitaksa diriamh hi kan i za!! Acubetah kan mah le kan mah kan vai hnemh kho rih, mahtham cu mizong nih an tuah cio hme asi ko cu tiin kan van chimkhawh rih, nangteh zumtu cubantuk Jesuh hnungzultu na si maw?? 

Kuttling lo i tangka lak ka van titikah (Pathian hmaiah adik lo zawngi tangka lakluh/hmuh/don..tbk).Kuttling loin tangka lakluh/ don/ hmuh ruangah nunnuam deuh siseh, mirum siseh, inn le lo tthattha neitu sihmanhhnasehlaw, an fale nunah mah le ti taktak asilo mi an tlumhnak pawl cu a van lawng tthan thotho, an dik lonak, an sualnak pawl vialte zong cu an nunchungah a valangh lo asihmanhah an fale nunchungah simaw, chanchungah si maw alang tthiamtthiam ko, Bawipa hmaiah zeihmanh hi thukhawhmi a um loh!!! Adonghnak ah kan van theihtthan dingi ka chimduhmi pakhat cu cubantuk in vaking nih a mah ti lo a tlumh ruangi akeuh mi ka fale pawl tiin  anunnak bantukin a zoh mi hna nihcun lodiam an zamtak ko, cubantukin kan nih zumtu zong Bawipa hmaiah hin mah ti lo na tlumh sual maw?? 

Vaking bantukin Bawipa hmaiah hman tein na hmuh nak ding asimi thlawchuah,laksawng tangka lakin na ti asi lomi hakkauhnak ti na tlumhsual asi ahcun na chungchuak na thlawhchuah donmi na tefa pawlnih vaking bantukin an in ttiotak ni aphan ve te lai!!!! Zeitluk in dah na fale nih in ttiotak hnasehlaw zeitluk khin dah na lung afah hnga?? Lungfahtuk ruangah hruhtiang hmanhmaw kan hei hruh khaw fawn!!! Zeitluk hmanh in kuttling loin mirum va si ko hmanh usihlaw, chungkhar nuam cu zeitik hmanhah an nei kho lai lo. Maw zumtu nangmah ti lo na tlumh sual maw tihi kan nun van i zohtthan hna usih!! Kuttling loin mirum a va ttihnung hringhran dah!! Kuttling lova hausak a hlauhawm hle mai !!! Bawipa nih in thlawchuah ko hna seh...


MINUTES HNIH CHUAN LO TLAI TA HLAUH TA SE..???

Pathianni chawhma inkhwm ban apiang hian California, Bakersfield hmuna kohran pakhat enkawltu Pastor leh a fapa kum11 mi chu gospel tract semin an khaw kawtthlerah chuan an vak chhuak thin a.Hemi chawlhni chawhnu lam khua zet chu a vawt takzet ani.Chutah ruah ala sur zui bawk nen.. Pastor fapa chu a thwmhnaw lum tha ber leh ro tha ber chuan a inthuam lum sauh sauh va,"Awle,ka pa, ka inpeih e," a ti a.Apa, pastor chuan, "Eng ti turin maw i inpeih a?"tiin a zawt a."Ka pa,kan tracts te nen kan chhuah a hun tawh",.Apa chuan,"ka fapa, pawn chu a vawt hle asin,ruah a sur bawk si",tiin a chhanga. Mipa naupang chuan a pa chu mak ti taka en hau chung chuan,"mahse Apa, mi te chu ruah sur hnuaiah pawh hremhmun lam panin an kal mek reng tho ani lawm ni?".. Apa chuan,"Bawihte,hetiang khwavawt hnuaiah hian ka chhuak dawn lo,"a ti a.A fapa chuan ngui hmel tak hian,"Apa, anih keimahin khawngaihtakin ka kal thei angem?"a ti a.Tlema tim deuhhlek chung hian apa chuan,"Bawihte,i kal ang, kha i tracts chu la rawh,fimkhur ang che," a ti a."A pa,ka lawm e." Tichuan tracts chu a va la a,ruah sur hnuaiah chuan a chhuak ta a.Mipa naupang kum 11 mi lek chu an khaw kawtthler leh in tinah te chuan kalin chu a tracts ken chu a hmuh a piang hnenah a pe zel a.Darkar hnih zet ruah sur hnuaia a vah hnu chuan a huh zawr hneh hle tawh a.A tract ken pakhat la awmchhun nen chuan a kal zel a.Kilkhatah dingmuangin tunge pek leh tur ni ang tih ngaihtuah pahin a hawikual vel ruai a.

A tawpah chuan in a hmuh hmasak ber pakhat lam chu a pan ta chawta. Kawngkhar hmaah chuan a ding a, doorbell chu a va hmet a, mahse, tumah rengin an rawn chhawn lo.A hmet nawn leh thin a,mahse chhawntu an awm chuang lo.A nghak deuh vang vang a,chutah pawh chhawntu an awm chuang lo.A tawpah chuan let leh mai tumin a in her a, mahse eng thil emaw ni tak hian a pawt ding tlatin a in hria a. A in her let leh a, bell chu a hmet leh a, duhtawk lovin a a kik dawt dawt bawk a , a nghak leh hlek a.Eng thil emaw hian chulai kawgka hma sumhmunah chuan a chelhding tlat si.Bell chu a hmet leh a, tun tum chu zawimuangin kawngkhar chu a rawn in hawng ta tlat mai.Kawngkharah chuan nu valai hmel pawh chhe lo tak mai mahse lungngai tak hmel pu hian aw zawite hian,"Enge ka tihsak theih che,ka fapa,"?tiin a zawt a.Chutah mitmeng engsar mai leh hlimhmel pu tak chunga nuisaih pahin,"ka pi, ka ti buai che anih chuan min ngaidam ang che.Mahse,ISUAN A HMANGAIH TAKZET CHE ANI,"tih hi lo hrilh che ka duh a,chuan he ka tract la neihchhun hi pek che ka duh bawk a.Hei hian Isua leh a hmangaihna thu chu a hrilh ang che," ati a, a tract la neih chhun chu a pe a,kal leh mai tumin a inher a."ka fapa, ka lawm e, Lalpan malsawm che rawh se," tiin chu pitar chuan a au zui a.

Pathianni lo awm leh hmasa berah chuan Pastor chuan inkhawm tan anih chuan pulpit tlang atang chuan," Testimony sawi tur nei kan awm em",tiin mipui chu a zawt a. Muangchangin Biakin tlarhnung ber atang chuan hmeichhe pakhat hi alo ding chhuak a. A hmel hlimhmel tak chu a hmuh theih a,he ti hian a sawi tan ta a."He Biakinah hian tumahin mi hre lovang. Pathianni hmasa hmalam hun chhung zawng kha chuan Kristian ka la ni lova.Ka pasal hian kum engemaw engemaw zat kal ta khan min boralsana tawh a,chuta tang chuan khawvel ah hian mal ngawih ngawih niin ka in hria a. Ka pasal thihhnu kum 5 hnuah chuan ka nun khawhar mn hnemturin mi pakhat ka nunah alo luta. Kan hlim duh viau a ka hriat lain midang lakah min rinawmloh san leh a. Chuta tang chuan khawvela dam zui zel chakna pakhatmah ka nei tawh lo. Tichuan Sunday hmasa,khatia khawvawt tak leh ruah sur ni khan hrui leh chair ka la a, inchung ceiling bungrua dahna pindan kailawn chu ka zawh chho ta a, .Hruizen chu ceiling liangah chuan ka suih a, chairah chuan ka lawn ta a. Tichuan hrui hmawr lehlam chuan ka nghawngah chuan ka suih a, chairah chuan ka ding ta a.

Nun khawhar leh mal ngawih ngawih thinlungah beiseina reng reng nei tawh lo chu chair atanga zuanthlak mai ka tum a, ka zuanthlak hma chiah chuan , inhnuai lama door bell rawn ri phut chuan min ti phu zawk mai a."Tupawh ni rawh se, a kal sawn ve leh mai ang chu maw" tihna rilru pu chungin ka nghak deuh va, mahse ka doorbell chu a aia nasa in a ri chhunzawm zel mai si a.A hmet tu chuan hmeh mai pawh chu duhtawk lovin a chum in a chum dawt dawt bawk a.Tumah hian ka doorbell hi an rawn hmet ri ngai si lova, tumah hi min hmu turin an lokal ngai bawk lova,tu tak ni ang maw?"tiin ka ngaihtuah a.Tichuan, ka nghawnga ka hrui suih chu ka ti thawl a, ka hlipthla ta a.Kawngkhar lam pana ka kal lai pawh chuan bell chu a ri reng a.Chutah le, kawngka ka'n hawng chu awih har ka ti khawp mai.Ka kawngka hmaah chuan vantirhkoh ang hmel pu, hmelnung sarh mai, ka damchhung pawha ka la hmuh ngailoh, ka sawifiah thiam loh khawpa hmelmawi ani.A tawngkam chhuak leh cherub aw ang mai a aw mawi chuan ka thinlung hun reitak lo thi tawh chu a rawn khawih nungzawk mai a."Ka pi,"ISUAN A HMNGAIH TAKZET CHE ASIN",tih hrilh tur che in ka lo kal mai ani e, ati a.

Tichuan Gospel tract tuna ka kuta mi hi min pe ta a. Chu angel naupangte chu khawvawt leh ruah sur hnuaiah hmuhtheih lohva a pilbo hnu chuan kawngkhar chu ka khar a, Gospel tract chu uluk takin a thu maltinte chu muangchangin ka chhiar tan ta a.Tichuan mak tak mai in Pathian in ka hnenah thu a rawn sawi ta a. Chawp leh chilh chuan ka nun chu tih danglam ani ta .Chumi hnu chuan pindan chungah chuan ka chhova, hrui leh chair chu ka han la a, heng te hi ka mamawh tawh love, ka mawh ber Isua ka chhar ta tiin ka au chhuak ta hial ani.Second hinh chuan lo tlai ta se hremhuna tawlhliam turin ka lo intihlum hman ang.
.
Han en ula,tunah chuan LAL Fanu hlim tak ka lo ni ta. Gospel tract hnungah khan in Biakin address hi a awm avangin a mimal taka kha angel naupang hnenah khan,ka thlarau chatuan hremhnuna awm tur a hun takah a rawn chhanchhuah avangin lawmthu hrlh ka duh ani tiin mittui tla kiang kiang pah chuan chu nu chuan a testimony chu a sawi a.Pathian fakna leh chawmawina ri chuan Biakin chu a khawk rum rum maia. Chutah Pastor chu pulpit atang chuan lo chhukin chu angel naupang thutna biakin thuthleng hma ah chuan alo kal a. A fapa chu a pawm vawng vawng a insum zawh rual ni hek suh, a tap zawih zawih maia. Chutah Pastor chuan chu nu hnenah chuan tract lo pet u che naupang chu hei ka fapa hi ani, a han ti a, Tichuan chu nu chuan nuapang te chu a pawma, tawng pawh tawng chhuak hleithei lo chuan lawm avangin a mittui alo dir zung zung mai ani. Chu Biakinah inkhawm ho chu mittui tla lo reng reng an awm lo ani.

He thawn thu hi USA California a awm , California a Pathian thu ka zir laia min zirtirtu Dr Rene Quispe an min lo thawn vang vang ani a, thil thleng tak tak em ni ka ti a, aw thil thleng taktak ani. Thawnthu phuahchawp ani lo a ti ani.Chhiartu unua duh tak, Pathian rawngbawl tur hian thiam leh fin ani lo, hausak leh retheih pawh ani lo, upat leh nuapan lam pawh ani lo. Ramthim ram ro hla taka kal kher pawh ani lo. Kan bul maiah hian nun beidawng kan tanpui ngai tamtak an awm a, athen tan chuan second hnihkhat kan khawtlai pawh thil pawi tak ani thei a ni.Tin, chhiartu te zingah nun beidawng em ema, nun pawh thlahlel tawh lova inawh hlum hial duh rum rum tawh te in lo awm anih chuan heihi hre reng rawh. “Isuan a Hmangiah tak zet che a sin” tih hi. I thiantha ber ber leh, i chhungte, nuleh pa leh unuate, leh i bialnu i bialpa te pawhin an lo phatsan tawh che a, an duh tawh lo hial che pawh ani mai thei. Mahse “Isuan a hmanagaih tak zet che a sin” I buaina chu Isua hnenah thlen rawh. Anin a hun taka chhanchuaktu tur che a rawn tir mai ang.

By
PL THLENGA Chhakchhuak


Thursday, May 28, 2015

APPLE IN ZUMTUNUN CAWN DINGMI

Apple hi thei lakah thei hrisel le thaw timi lak i thei phunkhat asi ve. Mirang pawl le bang nihcun zeitin dah an chim tiah cun "An apple a day keeps the doctor away"  titiangin an rak chim..!!! Thei hrisel le thei thaw asi ruangah zumtu kan nun he vantahchunh dingzongah airem ngai tiah ka ruah, a zeizawn te ahhin dah zumtu nih kan i cawn dingmi asi ti van zohusih.
(1)A HAWNG- A hawng hi ei akan caktertu asi lawng si loin a dawhtertu asi fawn. Ahawng hi thawlotuk, eicak lotuk dingin lang sehlaw cu achung athawtnak taktak zong khi tepcaknak kan neih lo lawng si loin thawtein kan eikhawh ding khi a zumh um lem lo. Asinain ahawng dawhtukmi ruangah cun achunglei thawtnak tep le ei dingin mitampi cu ahruailut tawn hna. Cubantuk in kan nih zumtu zawng hi minih an tlikpah zongin an relkhawh mi nunzemawi, atak i nunpitu si usihlaw cu zumlotupawl khi zeitluk khin dek kan va hik khawh hna hnga!! Neih le chiah, tha le zaang tampi dihin Pathian ram kan ttuannak pawl asawt tuk lonak chan hi ahmante ahcun kan rak lang ning hi arak itum lotuk ve hrimhrim zong hi arak si. Lenglei kan langh ning zongah siseh mipi hip kho ding le duhum tein kan langhter, kan nunpi hi arak herhtuk fawn.

(2)ATAK(a chungsa)- Ahawngkheh hnuah cun atak, asaa, kan van eikhawh. Ahrisel lawng si loin, titampi a zawi chih, lungsite in khim koin eikhawh arak si. Kan zumtu nun cu fiantein an van hlathlai tikah cun atthatzia avan hmuh khawh lai i, zumtu nun cu tlei le puar tein a van tlaan khawh ve cang lai.

(3)A MU – Amu hi ei lo ding thil asi, atak, asaa eikhawh hnuah cun apple dang tampi eiawk a um tthan khawh nak hnga amu/aci cu cin tthan/tuhtthan ding asi. Cuticun apple dang tampi avan chuak tthan kho lai. Cuticun zumtu nun atak an tlaan, an zawh hnuah cun acii/amu atang lai i, hlonh men loin acinnak hmundik teah an cin tthan lai  i, tampiin atharin avan tlai tthan lai ding khi asi. Mah hihi Thawngtthabia phuandarh a umzia ding tak cu asi.

Apple itumtukmi bantuk hin Khrihfabu/zumtu cu mihmuhnak zawngah dawhtein, i telve an caknak hmun kan si awk asi. Zohmen in duhtawk men loin aduhumnak tlaan dingah kan van i telve i, atthatnak kan theih chin lengmang, tlei le khim tein Khrihfabu/ zumhnak luhcilh in, anuamhzia kan van theihkhawh chin lengmang fawn. Cukha hmunah lawngah i duhtawk/ i za loin a mu/acii arak um kher ruangah hin ruahnak arak tibuai vetawn, E khei!! Khirhfabu nihhin a nuamhnak lawng le aduhumnak lawnglawng tlaan mentu kan rak si hrimhrim lo tihi kan theih tthan dingah ka van chimchap duh fawn. Luangchuak ve ding khi kan si: tampiin theitlai chuahtu ding kan si tihi akan cawnpiak mi cu asi. Zumtunun Khrihfabu hi kan luhcilh lo i, lenglei lawngi a cuantu si loin, “Misur cu athurthur he” ti sawhsawh loin theitlai chuah kho ding tiangin luhcilhtu kan si hi a pawi mawh tuk hringhran tihi pakhat cio nih kan nunnak ah atharin theitthan hna usih tihi BawiKhrih min in kan sawm hna.

Sunday, April 26, 2015

I ZUMHSUAL AFAWITE--!!!!

"‘Bawipa, Bawipa tiah a ka timi paoh in Vancung Pennak chungah an lut dih lai, tinak asi lo, sihmanhsehlaw vancung i a ummi ka Pa nih tuah hnaseh ti a duhmi a tuahmi lawnglawng kha an lut lai. Cuni cu a phak tikah, mi tampi nih keimah cu, "Bawipa, Bawipa! Na min in Pathian bia kha kan chim i na min in khuachia kha tampi kan tuah hna, an ti lai, khitikah annih cu kan thawh hna lai i, "Nan nih cu aho nan si kha kan hngal bal hna l. Kal ko u,that lonak a tuahtu hna," tiah ka ti hna lai.(Math:7:21-23).

Pathian minin thawngtthabia chimtu, khuachia pawl siseh a dawi khotu, khuaruahhar thil aphunphun atuahtupawl hnawlmi an rak sizia van hmuh cun khuaruahhar ngai asi ko. Minung mithmuhnak ahcun Bawipa hrangah an neih, an thazaang umek in hehlechet tiah rianttuantu, hmainawrtu an si ko nain hnawlmi an van si tthiamtthiam tikah hin zumtu thinlungah ruahnak tampi, mah le mah  i challenge nak siseh, kan nun  i X-RAY tthannak dingah kan hrang Pathian khuakhan, remruahmi thil asi ttheu laidah tizong ka zumh.Angaite tiah cun an riantlaihmi siseh, an rianttuanmi si hnaseh, atlangpiin mi nazaran  zongnih an tlaih khawh lomi rian, an tttuankhawh lomi rian, sinak sangpipi rian an si hna,cutibu cun hnawlmi an si tthiamtthiam.Jesuh Khrih min an chimngam ning,an phuan ngam ning te hna siseh (chalngam ning) te hna siseh vanruah hin cun mi raltthatuk an va si tiin kan chimkhawh men ko, leimit hmuh ning ahcun an thiltuahmi, van zoh siseh thilropi, thil sunglawipipi an tuah mipawl van hmuh ahcun Jesuh Khrih min, raltthangai i an chim, an phuan ning zong cu an rak i tlak ngai ve tak ko.

Asinain, an mahbantuk le anmah rianbantuk a ttuanpha kho lomi kan va si kho men asinain, kan rak tthahnem ziar ai!! Annih nengmang hmanh vanram an kai khawh lo asi ahcun kan nih hrang ahcun zeitluk khin dah vanramkai khi a va harhnga?? Convo sunglawi, rian tthattha attuantu asi ti, fiangtein fianh ho loin kan theih khawh hna, asinain thil hi a va mak hringhran dah, cupawl cu hnawl mi an rak si diam ai !! Zeibantuk i Bawipa rianttuantu dah na si ve van ruat ve hnik?? Sinak, canvo le dinhmunttha ruangah lungthi te le lunghmuih ngaiin zeizawn ruat lem ti loin a ummipawl zong tor le cheng kan um fawn hna, felnak, canvo, tthahnemngaihnak, fimnak le thiamnak, thianhlimnak, tuahkhawh ruangah si maw, zulhkhawh ruangah si maw, vanramkai kan dingi kan ruah sual asi citcet ahhin cun, cathiang cungah kan hmuhmi Bawipa Na minin thilttha, thilmak, khuaruahhar thil aphunphun kan tuah, tiin pelhhelhnak hawltu, hnawlmi minung dinhmun i a ummi kan si tihi kan theih ttan dingah ka duh. Zumtu kan siruangah si maw, kan i khawmh zungzal tawn ruangah si maw, thawngtthabia chimin kan vaak,kan tawi ruangah si maw, Khrihfabu chungah sinak canvo pawimawh atlaitu kan siruagnah vanram kai dingi kan i ruahsual asi citcet asi ahcun zumtu kan lam kan i palh cilcek tihi kan theih a hau, hnawlmi lakah nai telve tthiamtthiam tinak asi. 

Adonghnakbik ah chim ka van duhmi cu vanram kan lukhawhnak, kankai khawhnak umchun cu Jesuh Khrih lawnglawng hi asi ko, Amah nih hringhran tein "Keimah hi lam le biatak le nunnak cu ka si, keimah lo cu hohmanh Pa sin an phan kho lai lo," tiah ati. Vanram kan kaikhawhnak umchun cu Jesuh Khrih lawng hi asi caah zebantuk lamdang hmanh a um kho lo, zeitikhmanh ah Amah lo cu lamdang a um kho lo. Curuangah cun kan nunm, Anunchungah i phun, i nunpi, Amah duhnak lawnglawng hawltu, ttuankhotu,zumhtlak zultu si dingah athar in Bawipa nih in thlawchuah ko seh.

Thursday, April 16, 2015

THE GREAT WALL OF CHINA

(I pumkhatnak pawimawhzia)
Vawileicung khuaruahhar thil pasarih lakah aitel ve mi The Great Wall of China (Wanli Changcheng) timi hi ram vênhim nakah tiin (BC 220) hrawngah khan an raksakmi arak si. Hi kulhnak bangpi hi asua zawng hi (6500km) asi. Asan zawng hi Pi (30ft) asang. Cuka hmun i duty in rian attuanmi pawl hi (1387)an si ti asi. An i thlaihchantuk mi Bangpi asi lawng si loin zeibantuk rallak zongin kan him tiin an i sunhsaktuk mi khuapi kulhnak Bangpi  cu asi, an hna an i ngampit tuk hringhran. Mah hi ruangah hin an ralpawl zongnih dohci an si lo titluk in an i ruat. Asinain, voikhat cu duty rianttuantu tampi lakah rianttuantu pakhat asi mi nihcun ral pakhat nih arakthlemngah tik ahcun kulhpi chung ahcun ralpawl cu an lut.

A chûngi a um mipawl cuhehtiah an vantuk hna, an kulhbangpi an i rinhchanhtuk ruangah zeihmanh an i ralring manh ti loh; an ralpawl nihcun mitampi that in teinak an co diam ai!! Hmun pakhat duty rianttuantu zumhtlak asi lo ruangah an sung diam ti kan hmuh khawh.Hibantuk deuh tho hin Buleiah siseh, chungkhar siseh, asi loah rianttuanhawi lak siseh, hibantuk hmun ahhin sualnih hmanruah aphunphun hmangin zeitikah dah ka dehkhawh lai, ka thlemkhawh lai, tiin caan remcang a bawh zungzal tihi kan thei zungzal dingi a herhtukmi an si. Nangmah le Keimah ruangah Buu chungah siseh, chungkharah siseh, cahlonak, ttumchuknak sualnih ahmanmi kan rak siziar kho tihi kan theih aherh fawn. Kan mah ruangah thlarau nun a cakin a der kho tihi kan theih ding zongah ka duh fawn, kan mah ruangah kan khawtlang zong zohchia le zohdawh in a um kho fawn, kan mah ruangah i pumkhatnak a umkhawh rualrual in i  tthenkhat nak zong a um kho ti zong kan theih attha.

Biakinn siseh khawtlang siseh hipawl hi  ho tetabantuk i ruatin zeihmanh ttangkainak zeihmanh nei ve lo i, ruahnak a um kho fawn.Na Duty, kha theifiang law, na venkhawh lo i, sual na luhter sual citcet asi ahcun nangmah lawng nih na tuar lai lo, kan Buu in siseh, khawtlang, rianttuan hawi karlak chung zongah,innchungkhar zongnih atuar khawh tihi thei tthan hna usih. John 17:22 : Nangmah le keimah cu pumkhat kan sibantuk hin pakhat an si khawh ve nak hnga,sunparnak na ka pekmi kha ka pek hna.Kei an chungah um in nang ka chungah um law, annih cu pakhat taktak an si lai ; cun pakaht an sinak thawn cu vawlei nih cun keimah nih annih cu keimah na ka dawt bantukin na dawt hna kha a hngalh lai.

JESUH KHRIH MO KAN SI

Matthaia26:7 Nu pakaht ara i lungrang thawl khatte in zihmui aman a fak ngaingaimi arak i put rawl a ei lioah khan alu ah a toih.

Judah nupawl nihcun pasal anneih tikah zihmui rimthaw, amanfak ngaimi an cawkmi cu an luin an toih hna cucu annunphung i an rak hmantawnmi , an tuahtawnmi asi. An lutoihnak i an hmanmi zihmui hi a man afahtuk caah Judah nupawl nihcun an hngakchiat lio tein hehtiah mahcu zihmui cawknakah tiin an i hlawhtawn ti asi. Mahhi Judah nu zongnih Jesuh Khrih cu a pasal si awkah aneihchun aman a fakbikmi zihmui cu atawih ve, hi thilhi  Pathian rianttuan nak amah le amah, amipawl kaltlangin kan zate aiawh in Amo si kho dingin kan hrangah nu pakhat hmangin zihmui kan thuhnak, Jesuh Khrih he arualin kan sual phumcih asinak kan hrangah thil sunglawi, zohchunhtlak tette asi. Na nun zohawktlak lo, rimchia ruangah khan beidong, um hrimhrim hlah, Jesuh Khrih Mo na si tihi philh hlah. Anih cun an tthen hrimhrim lai lo, hibantuk pasalttha le zumhtlak kan neih hi Anawl ngaiin felnak, diknak lamah kan thinlung atharin i hawng hramseh. Misual fello le tlinglo i ruatmi vialte hna thawh acu cang, nanun hlun ruangah beidong na rum sual maw,na sualnak ruatin mah le mah le mah i thiamlonak khatin nai kilttawih sual maw,ka sualnak hi aka ngaithiam kho ti lai lo tiin vanram tiang kai i zumh lonak  ruahnak sual setan nih an thinlungah aneihter tikha atubak ahkhan van i hlau colh!!! Athianghlimtukmi Jesuh Khrih Mo, na si tikha theihtuah, cubantuk tangdornak capo akan neihtertu setan hi dolet ve usih maw Khrih ralkap hna.

Wednesday, April 15, 2015

PHUNGTHLUKBIA CAUK HI..!!!

Bible chungi cauk dangdang pawl ahhin thlarau lei biatak siseh, Pathianbia thuk, athlik, fimvar an i phum cio hna. Culak ahcun ahleice in Phungthlukbia hi cu ataktak ih i nunpi, nitin kan nunnak ah voikhat loih van hman khawhcawlh mi biafim a phunphun asi hna. Phunthlukbia cauk chungi aummi biafang tete sihnaseh, caang tete kan hmuh mipawl hna hi tawi tete, tawittung, tlingfawn, sawhmi nei thlumi biafang tete theih nuam, relnuam an si fawn hna.A hohrang capohah zongah a tthahnemngaimi bia, i cinken(by-heart) ol tete an si hleiah achimduhmi fiangkirkiar tetein achimtu Phungthlukbiatawi tete an si hna. Acaancaan lebang ahhin cun biachimthiam ngaimi pawl nak hmanh in afiangdeuh tawn, abia zong hi a khoh deuh tawn fawn.

Tahtthimhnak ah “Maw zaangthupa hngerhte sinah khin vakal tuah; an umtuzia khi va ruat hna law fimank i lak tuah,”(Phung 6:6) hei tibantuk, “Nu phunciar sik duh he umnak cun, thetse ram i va umziar khi attha deuh,” (Phung21:19) tipawl le, “Na ral kha a rawl attam ahcun  eiawk rawl v ape, ati a hal ahcun dinawk ti  va pe; cuti na tuah ahcun alung cungah meittil kha na pumh hna asi lai i, Bawipa nih nangmah cu an rulh lai,”(Phung 25:21, 22) tibantuk pawl hi zeitikpoh zong i thinlung i i cinken dingah an tthatuk hringhran hna. Phungthlukbia cauk pawl hi, kumzabi zeimawzet liam cangmi lakin biahman,biadik,biafim,lawrkhawm mi ttialnak cauk asi. Minung holh in chiatupawl hna cu Solomon Siangpahrang tepawl(Phung. 1:1-9:18; 10:1-22:16:25-29), Kumzabi Bible ram hrawng i, (Near East) um tawn mipawl, asinain ahodah asi ti theihkhawh ttung fawn lomi, midangdang pawl biafim(phung 22:17-24:22; 24:23-34), le Isarael mi zong si hlei lo, Agur(Phung 30:1-33)tibantuk hi an si tiah chim an si hna.

Judah ram siangpahrang Hezekiah pawl zong nih khan hi Phunthlukbia tthenkhat pawl hi cu an rak ttial chinmi pawl an rak si ve fawn rau, (Phung 25:1). A tthen hi cu kumzabi Bible chan lio ta, abikin EGYPT pawl i phungthluk an lakchawn mi, langh zongin a lang. Asinain, cu zong cu rak sisehlaw, Phungthlukbia cauk hi Pathianbia a si tho caah, achan cu hi cauk ttialtupawl nihhin Pathian lamhruainak tangah an hmanrua, an ruahnak, an thiamnak an sawngkhawm ruangah arak si. Hi cauk thu le hla ahhin “Pathian” ti biafang hi fiangkirkiar in chimchuah van silo hmansehlaw, telbelte cu aitel ve zungzal ti cu afiang ko, Khawikahmun hmanh ahhin um hmanh usih law, thil kan chim, kan ei, kan in, rian kan ttuan, kan cawk, kan zuar, hawi kan kawm, duhmi, dawtmi kan neih caang zongah siseh Bawipa cu kan kiangkap ah a um zungzal. Phungthlukbia nih Pathian a chim mi hi, tisami, tlangbawi le ai khawm tawnmi Pathian lawng asibik loh. Pathian ttihtu sinak cu rianttuannak hnipuan ah abelh.

Phungthlukbia cauk nihhin “Pathian ttih” ti umzia cu zeidah asi ti a kan chimh(Phung 1:7, 31:30). Biakinn chung lawngah Pathian ttihtu si loin, nitin kan nun hmannak ahhin A duhning cu kan bawibikter zungzal ding cu asi i, achan cu kan nunning nihhin kan biachim nak hmanh in siseh, kan thlacamnak hmanh in aletin bia a chim tawn ruangah asi.(Phung 28:9, 15:9). Kan zalamkip ah Bawipa kan theih zungzal asi ahcun “Phungthlukbia” cu theihterin kan um tawn tiin Phungthlukbia nihcun a kan chimh(Phung 3:6), mah cu umzia cu, zumhnak nun le nawlngaihnak hi fimnak cu arak sitawn tinak asi. Cubantuk nun hman cu zeizong vialte siamtu Pathian hmaiah minungpawl um tuning zungzal ding cu arak si.

Phungthlukbia cauk lakhin mifim umtuning kan cawn khawh; asinain theih sawhsawh si loin, ataktakin hmankhawh ning zong kan cawncih colh hrimhrim a hau lai. Hi cauk nih biahalnak alehmi tthenkhat pawl cu: Ka fa lepawl cu zeidah ka cawnpiak hna lai i, zeitindah cupawl cu ka cawnpiak hna lai? tipawl; Zeitindah lunglawmmi ka si i, mi hlawhtling ka si khawh lai? tibantuk; Zeiruangah dah sum le pai ah harsatnak hi kan neih zungzal aw tibantuk, zeitindah kan rianttuannak hin ka kaisan khawh lai? tibantuk; Zeitindah nupa sualnak lak hmun in ka dokhawh lai? tibantuk, Zeitinah kan thinhan nak le ka lei hi ka ven khawh lai? tibantuk pawl hi an si hna.

Adonghnakbik ahcun, fimnak cu thinlung lei i cahnak asi theng hlei lo tihi kan theih dingah ka duh. Cutisiloin, athluak tthatzia theifiangtuktu mualphonak thil chuahtu asi ziar kho. Achan cu mifim kan timi le ka thei aititawk ko mi zong nihhin thil kan theih lo zia hi kan hmuhthiam lo ruangah arak si. Mi pakhatkhat nihcun tawk le za ngai, fimnngai ah ai ruat, fimnak hawlchap zong ahau ti lem hme maw tiin capo ngaiin a vaipawrhlaw kho men, asinain fimnak dik le hman taktak nei kho ding ahcun tangdor phawt a hau, zeidah kan herh mi asi tihi fiangte in theih i zuam i, cuhnu ah fimnak cu halding hi arak sei deuh. Phungthlukbia chungi kan hmuhmipawl hi athukin, biafim lawngte an si hna, minung nunnak vialte hi a virhkhawih khawhdihtu biafang an si hna.

Curuangah Phungthlukbia cauk hi atam khawh chungin relkhawh hi i zuam cio  hna usih,,nitin thilthar cawn ding a um zungzal,,,na nunah Bawipa nih atakin riantuan hram ko seh tiah thinlung thlacam nak te he kan bawmh ve.

Monday, April 13, 2015

VANDUAIBIK HOHMANH KAN UM LO..!!!

Upat hnu cun "Mui i thlen khawh asi loh" sihmanhsehlaw nuncan belte tuahtthat khawh, i thlen khawh asi an tih tawn mi cu tulio vawlei tthangcho cuahmah mi lakah hin "Mui cu i remhkhaw, i tuahkhawh asi ko, asinain nuncan belte tuahtthat, i remk dingcun vansang kan lam ko cang. Mui le hmel vai idawhtuk lemlo hmansehlaw tulio kan chan tthangcho tuk mi thiamnak nih make-up a phunphun an van i thuh, an van i plaster cangah cun zohcim lo ko tiang khin an i dawhpi. Original tein i hmuh lebang le cu aharko cang, kan mui langh ning le kan nungcang i lawhlo tuk hi kan i hmuhthiampi khawh cang caah. Nupui/pasal hawlnak zongah kan i ralrin chin zong ahau tinak asi.


@ Tuchan ah muidawh si hi mi vanttha asi tiah kan ruah hna, muidawh an si hi vawlei zohnak cun i uannak tlak asi rualrual mi zaangfak um bik an rak si. An i dawh ruangah mi buai lonak hmunah lu le taw hmanh thei loin an buai tawn.
@ Hollywood/Bollywood star, muidawhdawh pawl nih khin an i dawhnak hlawkpi tuk hmanhhnasehlaw, an minung nunnakah hlohmi tawr le cheng relcawk lo an neih mipawl khi aw!!!! Acan ah khin cun aw ruahlen ahcun thlingza tu khi an si. An nun beidongh ning le bang cu! A hngar in hngar ngam ding an rak si hrim loh. An upat tik le bang ahcun laktlak ding hi an umtuk zong a zumh em loh cubantuk dinhmun i um ding pawl khi relcawl lo an um hna.
@ Muidawh hi "thlawchuah nak" duhumtuk mi asi rualin "serhsatmi" arak si kho ziar ve tihi kan theih a hau! Muidawhnak an hmanthiam lo cun anmah lawng si loin midang hrang tiangin chiatnak, thlarau nun tiangin thihk khawhnak asi!!!
@ Tunhnuah keimah tein ka van i ruah detmat ahhin muidawhtuk ka rak silo hi cu a ho theihpi lo te hin lungthli te khin ka rak i lawm ziar! Muidawhtuk rak sining law cu kan nunhi zeitikhin maw, mu le mal nei loin kan nun lawng men hmanh si loin ka thlarau tiang hman zongin maw kan rak hloh cang!! tiin khuaza kaupiin a ka ruahter.
@ Tulio vawlei hi "muidawh pawl" vanduainak le "muidawh lem lo" vanneihnak ti zongah kan chim khawh ttheu lai dah!!!
@ Muidawh tuk lemlo nasi hmanhah lunglawm tein Bawipa hmaiah um ko. Thlêmnal tampi lakah na him phah tikha thei law, muidawhmi tor le cheng relcawk lo buainak hmun in an himter ti kha thei zungzal!
@ Muidawh lem lo an buai lem lonak hmunah hin  muidawh pawl hi umawk thei lo hin sivang an lusa viar hin an buaitawn tawn tihi kan theih attha, culawng hmanh si loin thilsual lakah him lonak le turforhnak alet in an tuar tihi thei u sih!!
@ Vawlei hi a hmangthiamtu le cantawkte ah ai lawmthiamtu poh hi mivanneihnak asi. Kan dinhmun kan cantawk ahhin i lawmthiam u sih law, kan mui avaidawhtuk lem lo asi hmanhah muidawh pawl hngarin mah le mah i ngainepnak ah hmangtu si loin, Pathian nih akan pek thlawchuah hi A mah duhzawng i hmang dingin i zuam cio u sih.
@ Hibelte hi cu thei zungzal hna usih, lunglawmhnak dik, hnangamnak dik hi Bawipa hnungzultu, Bawipa ah aihngat mipawl nun chungah a um tawn. Vawlei make-up, mitthepkar ih i ttamhnak in, Vân make-up(JESUH KHRIH NUN) tu hin i make-up u sih law cucu kan muidawhnak bik cu arak si ko. JESUH KHRIH hi nai ttamhnak tthabik, naidawhnak tthabik rak si ve zungzal ko seh. 

Saturday, April 11, 2015

THIANHLIMNAK (VIRGINNITY) HLOH ZONG HI SUAL ASI

Bible nihhin nupa sualnak hi phun tampi in a tthen. Cupawl cu van zoh usih. 
1.Uiretnak (adultery)
Mah hi cu van chimtuk zong a hauh ka zum lem lo kan theih tlangpi mi thil  asi ttheu lai dah tiah ka ruah. Nupi pasal nei lio mi karlak i aphan tawn thil an sibik. Nupi a nei lio mi pa pakhat nih nungak si maw, pasal nei lio mi si maw, a ihpi asi ahcun  a uire tinak si. (Leviticus 20:10). Cubantuk tthiamtthiam in nu pasal ttangchung um lio nih mi nupi ttangchung um lio mi pa si maw, tlangval si maw a ihpi asi ahcun cuzong cu a uire tinak asi ve.

2.Nupi pasal nei rih lo nupa sualnak (fornication)
Hihi nupi pasal nei rih lomi nupa sualnak asi. Mitampi nih mah hi sualnak hi sualah kan rel duh tawn lomi hi cu thil pawituk mi asi. Biakam Thar ahcun Pual nih nupa sualnak tiin voi zetmawzet deng khi achim, atthat lo zia a chim uar ngai mi biafang a si.

3.Thisen peh/thlah khat lak i nupa sualnak (consanguine sex)
Mah hringtu nu le pa, chuahpi unau, pa hrangah: nupi le chungkhat laina thisen peh pawl, Nu hrang: pasal le chungkhat laina thisen pehpawl he nupa sualnak hi sual asi. (Lev 18:6-18; 20:11).

4.Ramsa sualpinak sual (bestiality)
Hi sual hi chuahsualnak cungcuang asi. Pa nih satil nu (Female animal) a ihpi  le nu nih satil pa (Male animal) ihpi hi chuahsualnak cungcuang asi. (Ex 22:19; Lev 18:23; 20:15-16; Deut 27:21).

5.Nu thi neih lio (menstrual peroid)
Pa pakhat nih nu a ihpi i a pumlawnnak a hlim ahcun, acerti cu a hlim asi i nunih a thi chuahnak a hun asi: an mihna sinin an pahnih in  hlonh an si lai. (Lev 15:24; 20:18).

6.Pa le Pa (homosexuality)
Mah hihi pa le pa karlak lawng si loin Pathian thinlung chung ahcun nu le nu karlak sualnak (lesbian) zawng hi chuahsualnak cungcuang asi tihi kan cawn piak hramseh. (Lev 18:22; 20:13; Roreltute 19:22).

7.HLawhhlang (prostitution)
Hi sualnak zawng nihhin nu lawng a chimduhnak asi lo i, ai zuar mi pa a chim duh nak zong asi ve tihi kan theih dingah attha. Moses chan lio zongah khan ai zuar mi pa an rak um diam cang. A cung i Bible cang Deut 23:18 na rel ahcun  uico tlaihmi ti na hmuh lai, mah hi nihhin ai zuarmi pa,  man chim duhnak asi.(Deut 23:17-18).

8.Thianghliamnak  hlohnak sual (sin of loosing virginity before married)
Nupi pasal neih hlan i nupa sualnak (fornication) kha sual asi ruangah i neih hlanah i thianghlimnak (virginity) hloh hi thihnak tiang a kan phaktertu sual asi tihi kan theih attha. (Deut 22:13-21). Thianghlimnak tel loin Pathian hmai an tong kho lai lo ti asi kha. (Heb 12:14). Pathian hmai  i kan thianhlimnak taktak cu Bawipa Jesuh Khrih hi asi. (1Kor 1:30). Kan nun Khrih hi nitin sual bawrhhlawh lakin akan serh hrangtu zungzaltu cu asi.

Friday, April 10, 2015

KA LEM TTHAN LAI I, KA HNEMH TTHAN LAI(Hosea 2:14)


Nelrawn ramcar timi biafang ka hmuh le cangka in  kan thinlungah zeidah avanlang hmaisabik cem kan ti asi ahcun tihna um lonak, thingkung, thilnung a keuh khawh lonak, vawleiro lawng umnak hmun asi ti kan theih khawh colh. Kan Bible chungi Hosea angan 2:14 chungah zeitin kan hmuh ti ahcun [Sihmanhsehlaw ka lem tthan lai i, ramlak ahcun ka kalpi tthan lai i,  ka hnemh lai.] Hika i ramlak timi a chimduh chan cu ramcar tinak asi. Kan Pathian nih cun  A mah kan naih khawh nak dingah siseh, kan biakkhawh nak dingah siseh, Amah lam kan hawi khawhnak dingah nelrawn ramcarah a kan hruai tawn. Ruahchan ding um ti lonak hmun, nun lelen nak hmun, ei le din ding hrimhrim aum ti lonak hmun, a hohmanh bawm halkhawh lonak hmun, vansan beidongh nak hmun ramcar ah akan hruai ve tawn. A chan cu bawmtu le hramhtu hohmanh um lonak umhar lileng i kan um  lio caan i ahlutzia leh Bawmtu Pathian kan sin i a um zungzaltu asi zia kan theih khawh nak ding caah an rak si tawn.

Ka kalpi lai i ka hnemh lai” ati. A nihcun ruahchan pelpelek hmanh kan neih khawh tilo caan ah siseh bawmtu thlabar in kan um lio caan zongah Anih cu awnemte le lungsau tein dawtnak thinlung he a kan kuangkuah tawn, A kan hruaitu taktak asi zia theihter a kan duhruangah asi tawn. Nerawn ramcar nun ahhin nuamhnak um lo bantuk in lang hmanhsehlaw Bawipa he cun zeidinhmun zongah a rak nuamtuk tthiamtthiam. Ramcar nun Akan temter i, cu ramcar nun lakin akan luattertu i, akan chuahtertu cu Amah thotho asi tthiamtthiam ko. Ramcar nun an tep hmaisat hnu ah khuaitizu luannak Kanan Ramnuam kha an phan kho ti kan hmuh. 

Nazatlak lio caan te le bawmtu nei lo vansang, hnabeidong in na um lio, na hrum lio caan te kha Bawipa nih Amah lei hawi dingah (Bawipa Programe lio te arak si ziar kho men) curuangah na beidong hlah, zumtu na hnungtawlh citcet lai ci. Cu nun na paltlang hnu ahcun Khuitizu luannak Kanan Ramnuam chungah cun lunglawm tein Bawipa ttangnuam chungah hahdam tein Amah cu kan zeizong vialte  asi zia hi fiang tein na thei khawh  lai.