Thursday, September 08, 2016

Pokemon hmangin khusia pawlih nauhak nunah an hnaṭuandaan:

Kan relzo bangin ‘Pokemon’ cu thlarausual thiltitheinak duhporhnak hmanrua pawl an si. Pokemon lektamtuk le atcilhtu pawl hi khuasia pawlin annunah ngamzetin hna anṭuan duh cuang tihi kan theih aṭha.

1) Pokemon thil hrimhrim Card, cabu, milem, khualtelemnak aphunphun, games le azukcuannak dangdang pawl ngainatuk nauhak thinlungah thlarausia an ngam olzet ti asi. Nauhak ruahnak thinlung an duhduhnak hmunah an hruai ṭheu ruangah nauhak cun: Lungruhnak, thuawihlonak, thilsual tuah an cak ṭheu. Anunah Pathian Thlarau azalen thei lo. Pianthar harsat phahnak ah an hmang thei. Dawithiam pawl thiltitheinak le thlarau sual biaknak lampawl theihduhnak thinlung aneih phah.

2) Thil ṭihnung rapthlak asimi, Thlahrang le thahawknak lam zuknung (zatka) zoh dingin an thinlung acoktho ṭheu.
3) Pokemon games si maw, zuknung si maw, a atcilh ngaingai zotupawl atamsawn pawl khi thisen rapthak zetzet ih suahnak zuknung (zatka) zoh an can duh cuang fawn.
4) Lungsung murilthawn thuruat (meditation) an uar, Pathian in zumtupawl hrangih meditation atimi sawn cu Bible siar le thlacam, Pathianthu ruat hi asi.
5) Midang tlunih kutthlak khal an poi lo, abikin thilṭha tuahtu tlunih ṭuan an duh cuang.

Pathian cun “Dawi-thiam hrimhrim na zuah ding asi lo” Exodus 22:18, hiti khawpin dawithiam hi kan Pathian in ahua. Dawi-thiam, kulngan zohthiam nak pawl hi Pathian mithmuhah thilsual asi. Leviticus 19:31, kan siar asilen Magic kan titikah White magic le Black magic tiin aum an ti ṭheu. Asinan, White magic hi aum loih, dawithiamnak thil pohpoh cu Black magic an si ṭheh. Alian khal siseh, atum khal siseh Pathian huatmi an si thluh.
Miṭhenkhat pawl cun sanmannak maw an tiih thilsuakthar pohpoh an fale an leihsak mei ṭheu, hivekhi sanman ciocio khalah ṭihnungumtak asi. San kan man awktertuknak ah kan fale sual khur thimsungah kan nortla rero asi hi. Zumtupawl in sual do ding kan ngah zia hi, Bible rori khalin asimmi cu, “sual dodingah thisen suak hmanin na ṭang/do hrih lo” atimi thok ihsin sual doding kan ngahzia fiangtuk lawlaw si. Cartoon menmen, Games menmen si tiin kan ngai thupilotuk khal asi men thei, asinan kan theih dingi ka duhmi cu sancemlam caan kan hmang rero, sual hi nasazetin acangvai tihi kan theihthiam aṭha.

Bible cun nauhak cu afehnak ding ziin asimi ah fehdaan zirh awla, a upattikah ahngilh dah lo ding ati. Himi thu umzia cu: nauhak laiih thil kan theihmi le kan cinkengmi pawl hi ahngetzet ṭheu. Kan upat hnu khalah kan hngilhmaimai lo tihi Pathian cu atheifiang tuk. Himi rori hi kan ralpa Setan khal cun atheifiangtuk ruangah nauhakpawl thinlungah Dawithiamnak thinlung neither le a uar ih uarter rori khal cu atummi asi. Khuasia biak le power neihduhnak thinlung an neihtheinak dingah Cartoon le Games aphunphun hmangin hma nasazetin an la ti cu afiang lawlaw si.

Nauhak lawng si loin, mino suakthuan pawl khal sise kan zaten kan hmailamah ziin zawh ding thupizet pahnih kan nei, cui ziin cu: Nunnak ziin le Thihnak ziin asi. Kan duhsawnsawn kan hril thei, nunnak zinn na zawh duh asilen Jesuh Khrih na hril aṭul. Jesuh Khrih kan fele in an hril ngah theinak dingah nu le pa kan kutah ṭuanvo tumpi kan nei. Thihnak ziin na zawh duh asilen, Setan na hril aṭul ve thung. Nang ziangvek ziin so na hril ve ding???

Wednesday, September 07, 2016

Kan fale Hrangih kan ralrindingmi "Pokemon Games"

Tulai leilungpumpi deuhthawih  ṭhangthar, mino nunih zaangfahnak fate hman umloin ngeet bangih a eisia rerotu (Pokemon games) thuthawn pehparawin nu le pa dinhmun ihsin fale nun kan zirhnakah ralrinnak in petu asithei sinsinnak dingah asauzetnan kimten raksiar ve leh tengteng aw, na sir awlo ding!! 

An hrangaih thilṭhazet ih kan ruahmipawl hi an hrangah nunnak siivai rimsia an rak siriangri thei. Pokemon timi umzia cu, Poket Monster tinak asiih alamdaan dik ngaingai cu Poh-Keh-Mon ti asi. Pockemon hi leilungtlun pumpiah alar emem ih nauhak thinlung lakduh zawng T-Shirt, Boat, Box, Bag le thildangdang khal tampi a um. Himi ‘Pocket Monster’ hin ziangsi in zirhduh ti le ‘Pokemon games’ hin ziangvekin so kan thinlung le kan ruahnak in hruaikuai ṭheu timi cu kan zoh hnik pei uh:

Pokemon hi Games/ Cartoon show ṭihnungbik laki Dungeons and Dragon le occultic religion (hnadaan thilih minung thawiawknak, abikin Satanism) magic tivek pawl thawn an bangawrep. ‘Pokemon’ hi cu nauhak pawl hrangah tiin tumtahnak tumpi thawn tuahmi asi ruangah aduhnung theibik le milatheibik dingin thiltinkimah azuk a ben ciamco. ‘Pokemon’ apolsuaktu hmaisabikih an ruahmi cu: (Nintendo) asiih, 1995 ahkhan Japan ramah an rak tuahsuak. ‘Pokemon’ ih cangtupawl hi ‘Shinto’ timi lak ihsin lakmi an si. Shinto timi cu, Buddhism, Hindusim, Japanese pawl hlanlaiih  andaan pawl le New Age (Zumtu dodal zawngih zirhawknak) komkhawm pawl an si.

‘Pokemon Games’ in akhihhmuhmi cu hlanlai Japanes  raldo mipawl in ‘Pokemon’ dangpawl (himi hi minung dang pawl) rakthlakzet ih an dodaan le dawithiamnak(Sorcery) hmangih an nehdaan pawl asi deuh bik. Computer Games satliah vekmen ih lekdingih an lanter, antuah ruangah azingzoi paih deuhtu hrang lo ahcun an miziathukzet pawl khi va hmuhthiammai ahar zet.‘Pokemon tampi hi Pokemon dangah an cang thei. An piannon or an suaksal tinak asibik. Pokemon dangih an vacan tikah ahlanih andinhmun, an sinaknakin thiltitheihnak (power) an neitam sinsin. Hivek hi asinak diktak ahcun (Reincernation) Hindupawl ih zumdaan suahsalnak an timi diktak cu asi. 

Pokemon Card ih um le Card dangdang pawl hin tahṭhimnak, san makzetzet an nei ṭheh. Cumilakah alar deuhbik pawl cu Nimthlakau, lutan, kaa ihsin meialh phutsuak, midang natuarlai hmuhnuamti, thihsii inawkter, electric leihawkter, zeng tvk...an si. Kan fale kan kilkhawinak le nun kan zirhnakah an hrang ṭhatnak, hlawknak umriai lo, an ngamnak le lungawinak asiphot ahcun ziangvek games khal cu lek ko seh, tham ko seh tiin thlahdahzetin, ziangsiar loin na caan sunglawi na liamter pang maw??  Maw innsangnu le pa kan fale nun kan zirhdaan ahhin kan lung awitawk maw, ṭhaten ruat usih!!!  Atlunih kan relzo bangin Pokemon umzia pawl le thil le ri pawl khin kan nunah ṭhatnak pakhatte hman inpe lo, thilṭha tuahlo dingah Pathian hnen ihsin ṭenter ṭeuṭeu in tum. Asinan, kan nih zumtu Christian nauhak thinlung thianghlimzet pawl hrang ahcun kan Pathianthu cun, midang dudawt ding le an ṭhatnak dingih thilṭha tuahṭheu dingah in duh/ in fial. 

#Note:<<<<Peh sal dingmi>>>>> (Pokemon hmangih khuasia pawlin nauhakpawl thinlung sungah hna an ṭuandaan ti asi ding)

Tuesday, September 06, 2016

Upa (Deacon) timi holhfang asullam:

Deacon timi holhfang hi Greek holh ‘Deaconos’ timiin arami asi, asullam ngaingai cu ‘rianṭuantu’ tinak asi, cucun pakhat cu ‘sal’ tinak asi. Curuangah amin sullam bantuktein Khrihfabu le Pastor cungah nawlngeitu le uktu si loin rianṭuan piaktu Pathian sal an si ti cu afiang. 

Kan ruahsual tawnmi le kan fian tawn lomi pahnih aum mahhna cu:
     1) Khrihfa Upa hi mipi le  Khrihfabu apehtlaihtertu an si
     2) Pastor hi Thlaraulam lawngah hruaitu, hohatu an si i, upa nih i uknak leilam an tlaih...timi hi an si.

An lakmi le an i hngohchanmi Bible cang cu Acts 6:1-7 asi. Hi Bible ca hi Greek cun ‘Chreia’ timi in arakmi asi i, asullam cu ‘Rian’ or ‘herhmi’ tinak khi asi. Biakam Thar chungah hin (46) acuang, Acts 6:1-7 ah ‘Rian’ tiin a chim nain adang (45) ahcun ‘Herhmi’ tiin ai ṭial.

Curuangah cun, hi Acts 6:1-7 i, mi pasarih 7 atimi hi Ahnungzultu dingah athimmi an si. Khrihfabu Upa ‘Deacon’ ti zongin a ṭal lem lo, khuacan ahung sau deuhdeuh tikah Khrihfabu chungah sinak le dinhmun pakhat bantukah kan van canter cawpmi asi.

Cun Biakam Thar Khrihfabu hmaisabikah A hnungzultupawl hi Thlarau lei le uknak leiah phunhnih ah ṭuanvo neitubik an si. Upa hi bawmtu an si tiin Acts 6:1-7 i, mi pasarih 7 zoh in kan chim khawh. Greek ‘Deaconos’ sullam zong nih anemhngeh chih fawn. A nawlngeih zawngin si loin tangdortein ‘sal’ bantuktein Khrihfabu le Pastor bawmtu ding Pathian ‘sal’, Pathian thimmi an si.
#Note: (Base on the article of the pastor and his wife)

Zumtu nih sual atuah tikah Zeitin dah si lai??

Zumtu mipiangthar pawl hi sualnak neitilomi le kan tlamtling khitkhet cang tinak asi nemmam lo. asinain, hi vawlei sualnakram, Setan uknakram ahhin zumtu nihcun Pathian hmurka chuakmibia hmangin (Sam 119:11), Jesuh thlacam piaknak thawngin (John 17:15, Heb 7:25) le Thiangthlarau bawmhnakin sual lo tein um khawh asi. Zumtu nih sual atuahtikah acungah zeidah aphan lai timi hi Bible hmangin van zoh hnik usih:

Zumtu nih thilsual atuahtikah a Khamhnak atlau maw?
Pathian fa sinak cotu mipiangthar taktak, khamhnak thawngṭha aco cangtu nihcun a khamhnak atlau kho lo. Zungzal nunnak hi fawi le bai i tlau kho sawhsawhmi asi lo.
1) Pathian biakam asi, John5:24, Rom 8:29,30
2) Pathian huham ruangah, John 10:29, Rom 4:20, 2Tim 1:12
3) Pathian dawtnak ruagnah, Rom 5:8-10, John 3:16
4) Jesuh thlacam piaknak ruangah, John 17:9-11, 20, Heb 7:1-2
5) Thiangthlarau seal hmelchunhnak atlau kho bal lo, 1Kor 1:22, Efe 1:13
6) Thlarauthianghlim cencilhnak atlau kho bal lo, 1Kor 1:22, Efe 4:30
7) Nunnak cauk chungi minṭial cangmi ka phiatṭhan ti lai lo ati, Phungchimtu 3:5

Zumtu nih thilsual atuahtikah
1) Pathian he i pehtlaihnak acat, Isa 59:1-2: 1John 1:8,9. Zumtu nih thilsual atuah asi ahcun Pathian fa asinak (Akhamhnak) cu atlaulo nain,Pathian he kan i pehtlaihnak cu ai rawk kho, acat kho. Pathian lungtong siangpahrang David zong kha kan zoh asi ahcun, Sam 32:3-5:51 Pathian he an i pehtlaihnak airawknak kan hmuh khawh.

2) Lomhnak atlau, Sam 51:12. David nih Pathian sinah nakhawmhnak lunglomhnak cu ka pe ṭhan tiah ati. Zumtu nihcun Pathian he i pehtlaihnak ṭha aneih tikah lunglawmhnak, lunghmuitakin hlasaknak, Bible rel le nuamhnak, khawmhnak nuamhnak tbk pawl hi an nunah aum. Thilsual atuah tikah cupawl cu an tlau dih. Sam 51 hi kan rel asi ahcun David sualnak atuah ṭum i, a ṭah aihramnak aw asi.

3) Athlacamnak Pathian nih ape ti lo, Isai 59:1,2: Sam 66:18
4) Anunah Thiangthlarau bomhnak atlaniam. Zumtu nih apianthar le cangka tein acomi Thiangthlarau hi zeitik hmanah azam bal lo. Zumtunih sual atuah tik zongah azam hlei lo nain, angaih achia kho. Rian aṭan kho lo, Efe 4:30, 1The 5:19. Sualnak ruangah zumtu nihcun akhammi ka si atingamnak tiangin atlauter khawh. Akhamhnak tiang hmanhin amah le amah i zumhngamlonak tiang hmanh aneihter khawh. Thiangthlarau uknak le lamhruainak zong atlau.

5) Thlarau tlau zaangfahnak le Thlarau huham aneihmi zong atlau. Zumtu nih sual atuah tikah acungi kan vantarmi thil 5 pawl khi chikkhat teah an tlau kho. Asinain,  asual aphuan i, Pathian sinah arauh hlanah akirzau asi ahcun Pathian he an i pehtlaihnak zong atharin aṭhain acak kho ṭhan, cuti kan ti asi ahcun taksa lei lawng si loin thlarau lei zongah thlawchuahnak kan don khawh ṭhan( 1 John 1:9). Thilsual tuah zumtu nihcun a sualnak i chir duh loin, sualnak chung aluhthuk deuhdeuh asi ahcun acungah thil ṭihnung aphan chinchin lai.

Zumtu cu sual chungah aluhthuk deuhdeuh asi ahcun:
1) Pathian nunchimhhrinnak atong lai, Heb 13: 1-5. Pathian nih afale taktak cu nun a chimh tawn hna. Piangthar aiti ṭungi, suallakah ai ciah, aibualh thotho asi ahcun acungah Pathian chimhhrinnak aum lo, alangh lo asi ahcun, Pathian fataktak asi lo tinak asi. Mah cu chinhrimnak cu: zawtnak zawng asi kho (1Kor 11:30, James 5:13-16), tlakchiatnak, accident tonnak tibantuk maw, chungkhar buainak le tisa phungin tlakchiatnak aphunphun zong asi kho.

2) Zumtu Khrihfabu lakin remlonak, dawinak  1Kor 5:4, 5, Matt 18:17. Sualtuah pengmi zumtu cu Khrihfabu chungin dawi uh tiah Bible nih akan ti. Pathian he an i pehtlaihnak acah hnuah, zumtu minung he an i hawikhawmhnak acat chap rih fawn. Asualnak ai ngaihchih i Pathian he an i pehtlaih ṭhan khawh asi ahcun Khrihfabu chungah luhter ṭhanawk an si tiah Bible nih a kan cawn piak.

3) Taksa thihnak--- 1Kor 11:30b, 1John 5:16. Sualtuah zumtu Pathian sinah kir duh lomi cu avawlei tisa nunnak alak piak lai. Vanramah laksawng hmu loin a um lai. Culawng si loin Pathian fate zumtu sualtuahnak ruangah atefachin tiangin chiatserhnak an cungah aphan kho Exod 20:5,6. David nih Uriah nupi asualpi ruangah atheitlai pawl cu:
1. Afapa athi (2Samuel 12:15-19)
2. David fanu Tamar kha David fapa Amnon nih asualpi (2Samuel 11-14)
3. David fapa Absolom nih David fapa Amnon nih athat, (2Samuel 13:28:29)
4. Absolom nih apa David that dingin a dawi, (2Samuel 15:1-37)

#Note: David nih asual theitlai hi amah lawng nih azunloh. Chungkharah zumtu pakhat sualnak ruangah buainak aphan kho. Pastor sualnak nihcun Khrihfabuah buainak, tuarnak zong aphakter khawh. Siangpahrang Jehosafet sualnak nihcun atufa tiangin an tuar. Afapa le atupa, an pahnih in zumlotu, Pathian huat zawng tuahtu ah an hung i cang. Zumtu unau nanunnakah Pathian duhlo zawng thil a um ti na theih asi ahcun arianran khawh chungin Pathian sinah na sualpalhnak pawl cu phuangin ngaihthiam hal zaukhawh i zuam( 1John 1:9).
Saya Sui Lian Mang

Monday, September 05, 2016

Kan taksa caah lamkhuang(jack fruit) ṭhatnaktete pawl:

Minung hi kan muihmel thokin, kan hoiher, kan tlanlen ning, kan i chawnhkhenh ning tbk...tampi an um duahmah hna asinain kan chimcawk lai lo caah, ahleice in cuvialtelak ahcun kan ei duhzawng le kan hmuihmer duhzawng zong hi arak i lo lo tthiamtthiam fawn, keimah bulpak hrimhrim le bang ahhin  thingthei (fruits) lei pang hi ka eituk lembal loh, ka eilonak chan zawng acutipipa chim ding zong cu aum fawn loh, asinain lamkhuang hi zeiah aṭha tizong cu thleihlenglo khin ka uar zawngte asi ve celngel caah zungzal eiawk a hei umlo hmanah khin ei chunah tiah ceilakin ka ṭhuat vetawn....Asinain, ka theih loin thei hrisel le kan taksa caah  vataminṭha ngangmi arak siziar ti ka van theih hnu lebang cun ka duhnak hi azual chinchin. 

Zeibantuk zawnteteah dah an ṭhatkhun i, eiuarawk asi timi van zoh hnik usih:
Ek khaltuk ruangi pawngkal ai harsatmi hna caah sii ṭha ngaingai pakhat asi.

Hi lamkhuang chungah hin proteindat tampi aum caah zeibantuk rawlmeh lak zongah telhchih khawh asi.

A vitamin aṭhawng, acak caah sam airawk cangmi tibantuk, sam rotuk tibantuk, samṭek, kak, bul, tla tiabantuk tete zohkhenhnak(treatment)nak caah abiapitaktak fawn.

Vatamin C le antioxidants atam caah tlangrai/ hritlang lak zongin tampi akan ven ti asi.

Pawpi cancer, chunglei pakhatkhat cancer, cuap cancer tbk...tete lak zongin tampi aven khawh

Ṭhenkhat cu kan thileimi kan pawpinih ṭhatein arial khawhlo ruangah kan paw hna fak ṭheu, cupawl vialte lamkhuang einak hin olsamtein atlolter khawh ti asi.

Kan thileimi zeibantuk ava si zongah olsamtein pawpinih zaangdam tein,ṭhiṭhatein arial khawhnak hrangah tampi abawmh khawh.

Kan taksa thahrizaam fatete tluangtlamtein rian an ṭuan khawh cionak hnga tampi abawmh

Kan lung nih kan taksa hmunkipah aza le tawk cioin kan thisen cu apump chuak tawn, asinain cu thisen achuahnak kua (pipe) aicup tikah cun thizong afawite tawn, cubantuk thisen chuahnak kua aicup khomi lakin tampi aven khawh.
Kan mit hmuhkhawhnak thahri tampi acahter 
Calciumdat atam caah kan ruhmoih dingmi lakin tampi aven khawh

Minung hi thisen sang le niam ruangah kan buai culci ṭheu tawn, thisen niamtuk hrangah sii ṭha ngai asi fawn
Vatamin B6 atam ruangah kan lung hmantein rian aṭuan ter. 
Cawhnuk chungah minutes tlampalte chung ciah law, cip tein phomh cuticun karkhat chung nai thuh hnu ahcun aṭhatnak aphi hmuh khawh in a um ti asi. 

#Surces: www.healthbeckon.com

Saturday, August 27, 2016

Mino pawl biahalnak le Lehnak:

Biahalnak: Thla ka cam i, ka nunnak i ka phurit vialte cu ka lakpiak dingah Pathian  cu ka nawl. Sihmanhsehlaw zeihmanh asawt lo?

Lehnak: Ṭingṭang tumtu nihcun aṭingṭang cu dimhdorh tein afimhlwm i, anaupom liomi bantukin duattein acul in a pom tawn. Asinain a van tum taktak tik ahcun hngettaktakin  avan tlaih i, faknawn khin a van tum!

Ahripawl cu fahnak tuar bantuk ko khin athir cuahmah lio ahcun ṭhatein a van ngaih  tikah (a key) ahmanlo asi ahcun cunak reng cun avan merh ṭhan tawn. Acatsuallai ti phanin  a vanmerh hnuah a van tum ṭhan. Ṭhatein avan ngaih ṭhan cuticun (akey) hmanin a awnh khawh hlanlo cu amerh ṭhan lengmang tawn.

Pathian nihhin an dawttuk, asinain na nun (Key) ahmanlo asi ahcun na thinlung hri(string) pawl cu reng nawnin avan merh hnuah avan tumtawn, asinain phunnawinak le iksiknak awlawng achuah peng ko rih asi ahcun zaangfakbu tein a van in merh hoi ṭhan tawn.

A ṭhat khawh chungin thawhmanh chuah loin avan ngaihṭhan i, “Keimah duh zawng si loin, nangmah duhzawng tu si ko seh” timi aw avan chuah hnu lawngah an merh ti lai lo. Cucu Ahnatlam i ngaihnuamcemmi aw cu asi. Cubantuk aw a chuah hlan chung poh cu an herh zungzal ko lai.
(Soure: Stream in the Desert: P-47-47)

Thursday, August 25, 2016

2016-Rio Olympic Tuanbia Ngiahnuamtak hi cu aw..!!!

Sunglawi ropi tatakin tuanbia an rak ttial cangmi cu tuanbia dang nih avan khuhdiam hoi ṭhan ai, tuanbia hlun cu chiahtakin tuanbiathar nih avan khuh diam hoi ṭhan cang. Miropi le cuanghmuar pawl nih an thiamnak le mihleiluat an sinak cu avan pholangh hoi ṭhan ko! mithiam le mi hlawhtling an van tam chin lengmang fawn. Ni 16 chungte ahcun ram dangdang (207) lakin lente aicelhmi 10,000 reng lo nih Rio Olympic 2016 ah gold medal (306) an i cuhnak tuanbia te hi ngaihnuam avatling hringhran dah!!
Zohtu an karh:
Khuathlanglei thangzamhtu pawl nganbik lakin pakhat asimi BBC nihcun Rio Olympic kha vawleicung mipi zohkhawh dingin an tuah. BBC kaltlang in TV- ah vawleicung hmun khuazakip in (million- 45.24) hrawngnih an zohtlukin tuak asi. Ahlan ahcun FIFA World Cup asi loah European Championship si maw siseh hitlukin zohtu an tam hi BBCnih an tong bal lo ti asi. Internet leiin zohtu zong an karh chinchin caah BBC website lenkhawhnak aphunphun  computer, phone, tablet le a dangin arak zohtu zong hi UK-ah lawnghmanh ahhin ( million- 68.3) hrawng an si pinah vawleicung pumpi huapin van cawhrual ahcun (million- 102.3 ) an tling ti asi. Mahhi zawnte zong hi  record thar cu asi.  ''The greatest show on Earth" tiin min an bung zong hi khuaruahhar zong asi hlei loh! Aphu ve hrim ko.
US ttheuttheu hi an si ko:
Pakhatnak US nihkhan  gold medal 43 an lak caah, akum zawnin an champion bakah Olympic ah pakhatnak a ṭum 17 si kho hmaisacem an si. Kum 1984 ah khan Los Angeles-ah  US nih  medal 174 an rak lak, mahhi ṭum ti loh ahcun tukum  medal 116 an lakmi hi a tamcem  ṭum a si rih. Olympic tuanbia ahcun  US nihhin ahleicein boruakthacem an si,  gold 1,022 an lak cang, cucun anmah naihcemtu  Russia nihcun 395 an lak ve cang, pathumnak cu gold 261 latu Britain an si thung.

Record thar pawl cu:
Rio-ah hin archery, athletics, modern pentathlon, track cycling, shooting, swimming le weightlifting lakin world record thar 27 bak tuah tthan asi.  American tihleuh thiam mingthang Ktie Ledecky- nihcun 400m le 800m freestyle-ah record thar a tuahmi cu langsarzual pawl asi fawn. World champion Pole Anita Wlodarczyk nihcun nu  hammer throw-ah amah record  rak tuahciami lonhin  82.29m tluk hla ahlonh khawh caah - record thar a tuah khaw tthan. Kum 1999 ahcun Sevilla-ah khan Michael Johnson nih 400m world record a rak tuah, kum 17 chung lengluang alonh khotu an um bak loh. South Africa tlangval Wayde van Niekerk nihcun  second 43.03 chungah  Johnson- cu a lonh caah, Johnson rak tuah ciami  record cu second 0.15 in van lonh diam ai!.

Sulhnu ṭhapawl:
*Japanese artistic gymnast Kohei Uchimura cu kum 44 chunga gymnastic all-around title neitu asi khotu hmaisacem asi, an rampiin an champion pi fawn.  
*South Korea nihcun thalkah (archery) ah gold medal  pali cu a voikhat nakah ahui viar ai!  Olympic hnuhnung pawl pakua lakin mahhi lentecelhnak ah gold medal vialte 36 lakin 23 bak an lak khawh, mahhi 76.67% thling kho mi an si. 
*Great Britain long distance runner Mo Farah nihcun 2012 ahkhan London-ah a rakti cang bantukin  5,000m le 10,000m-ah gold medal alak. Finland tlangval Lasse Viren nihcun mahhi lentecelhnak pahnih ahhin kum 1972 ah Munich le 1976 Montreal-ah a zawnzawnin gold medal a raklak cang fawn, anmah pahnih lawng hi hibantuk dinhmun luahkhotu um chun an si. 
*World number 2 Andy Murray nihcun Man single tennis final-ah Juan Martin del Potro cu atei caah amah lawng hi   Olympic Man tennis ah gold medal voi hnih azawnin alatu um chun asi. 
*Jamaica sprinter Elaine Thompson cu kum 28 chungah 100m le 200m gold medal lakawp khotu hmaisabik asi. Kum 1988 Seoul ahkhan Florence Griffith-Joyner nihcun hibantuk dinhmun hi arak luahbal cang. 
Note: (Base on Vanglaini News)

Tuesday, August 23, 2016

Acaan ahcun Pathian Vorhleiah:

David nihcun, “Bawipa nawl azulmi cu zeihmanh an baumi a um bal lo” tiin fiang kelhkolh bakin a van chim (Sam 34:10b). Hi vawleicung ahhin harsatnak, aihramnak tuar tloktlok dingin le rawltam tihal dangcarin in siseh, retheih zawnzainakin damchung khuasaawkah Pathian nih afale le hi vokpi fatan in zeitikhmanhah akan tanta bal lo. Angaite ti ahcun Pathian rian hmante le teimatein a phaktawktein aṭuantu pawl hi thlawchuah cu an donbak ko. Zumturam le Muslimram research an hmuh ningah Zumtu ram hi an neinungin anuamh zong an i nuam deuh ving ti asi. Minung nunning zong an i nuam hleihdeuh hrimhrim ko ti asi fawn.
Bible ahhin Pathian nih amah zumtupawl hrangah thlawchuahnak innka ahawn ning hmuntampi ah kan hmuh khawh. Thlawchuahnak donduhnak thinlung sawhsawh lawng cun Arian saupi ṭuan khawh asi lo, achan cu: arian hi asunglawiin acanahcun Amah nih aherh tibantukin beidonghnak hawrkuang zong akan zawhter caan zong aum tawn. Cubantuk asi ruangah vanthlawchuah kan dontaktak khawhnak caah cun “PA” lunglawmhter hmaisa ahau. Zumtunun le vanram cu ai pehtlaimi asi ruangah harasatnak tampi pahtlangin Pathian rianṭuantu nihcun vanthlawchuah sunglawi cu a takin an co tawn.

Thlawchuah tiin kan chimmi hi rumnak lawn asi thenglem lo, minung nunnak ah lunglawmhnak, hnangamnak, thinlung hnangamnak pawl zong hi an si hna.  Vawleimi pawl an ciaicukmak lio i kaa nih chimkhawhlomi, lunglawmhnak, hnangamnak nun neihnak, thawngpang ṭhalo ruangah lungpang thlabarin an um cuahmah lioah hnangamtein rak um khawhnaknun te hna hi, thlawhcuahnak tling cu an si ko. “Vorh lei” nihin Pathian duhsaknak alanghter bantukin zumtu nihcun Pathian duhsaknak cu adon tawn.

Thlachuahnak kan donmi pawl zonghi kan mahca lawng si loin, midangca zongah thlawchuaknak si dingah Pathian thlawchuah kan donmi an si.  Pathian ram akauh chinchin i, mirethei, nuhmei, ngaktah buangro pawlca zongah i hngahnak tlak le Pathian dawtnak alangh chinchin khawhnak hnga caah Pathian sinin thlawchuahnak kan dontawnnak chan cu asi. Thlawchuahtu philh diami, athlawchuah lawnglawngpiin tluknak i ahmanphahmi zong cu an um fawn. Thlawchuah kan donnak chan cu: Aram akauh chinchin khawhnak ding ca i rianṭannak caah asi. 
Note: Base on BCM Thalai Entu (Journal)

Acaan ahcun Pathian hmaikaah:

Hivawlei khawceu hmuh lecangka in piangthar colhmi an um asi ahcun Jerimiah le Baptistu Johan le pawl he unau asi ṭheu lai dah! Ahohmanh hi tlamtling khitkhet ciami kan um lo, misual ngaihthiamhau le khamhhau cop viarmi kan si. Kan pianthar zongah hin kan hlanlio nunhlun pawl kan vancuanh ṭhan tawn lawng si loin mang tiangin kan i mangphanh tawn, cunihcun kan nun a ciaiter(kan zumhnak thazaang) zawrternak ah kan hman ṭheu tawn. Hlanlio kan thilsual tuahmi pawl ruangah ngaihchiat ding si lo hmanhsehlaw, kan sualnak kan van theih ṭhantawnmi pawl hi ṭhathnemnak an rak ngei ziar. Sualsal i atangmi hna le khamh an herhzia akan theihter pinah kan zaangfah hna i, an mah bawmhawkah ke akankar ter tawn.














Zumtunun akan buaitertu cu, caponak hi asi, kan pianthar hlannun kan theihchuah caan pohah minak in kan ṭhatlo zia kan mah le kan mahnun kan van i hmuh khawh ṭhan, cutikahcun auihnikhnep in kan um ṭhan tawn. Kan Pathian rianṭuanpi  harsa tiin kan chimtawnmi hna khi, ‘mah le mah ṭha aititawkmi, midangnak in fel le ṭha i ai hmumi, Pharisi thinlungpummi an si duh ngai tawn. Pianthar hlani misual ngai si, camping hluhhlan i zu hmawngthikthek nawntein aummi piantharnak pawl khi pianthar hmancem cu asi ruam loh. Jesuh Khrih hmaiah ai tongdormi, misual ka si ti apommi, ai theimi, “Bawipa ka kaltak ko, misual ka si” (Luke 5:8) titu Peter bantuk hi Pathian nih ahman tawn hna.

Note: Feltukin ai hmu hmi, midang palhnak le sualnak ahmu khotukmi pawl hi mibuaithlak le tuarhharsa(mituarh mawh) cu an sit awn. Na ṭhattuk sual asi ahcun rianṭuanpi na harsual lai dahawh!!  Curuangah aliamciami kan sualnak kan van theihchuah ṭhanmi pawl hi kan nunthazaang dertertu si loin thlawchuahnak hmanruatu an rak si deuh.
Note: Base on BCM Thalai Entu (journal)

Nundaan Hi Zir a Theih: na zir dah maw?

#Nun hi zir atheih nasa. Psychology lamih thuanthu pakhat an rakrel ve ttheumi ahcun India ramah nupinu pakhat cun nausen, pawhte fawk rero lai cu anu in ahlonih cuinaute cu Sihal in asarih, keuthat sianglo cun akua sungah aluhpi, Cui Sihal cu fanonei asi ruangah afale hnenah aretih ahnawiin a cawm. Nikhat cu ankuasung ihsin ahungsuak ih sihal aivek cekciin a aive.
#Nun hi zir arak theih. zohṭhim ding khal khatiih na vun hawiher men khalah na thinlung na ruahnak adikphot asi ahcun na hmuhcih thei (mei) ding. Natum aruh phot asi ahcun mingai, hngohsantlakah na suak thei. Hlanlaiih mirang thufim, “Ahramthok aṭhat ahcun ahrek ṭhehzo tluk asi” culen mirang thufim thotho, ‘Acemnak, kharnak aṭhat ahcun aṭha asi ko’ an tivekin athluncih. 

#Curuangah nan caan liamzomi ah khawtlang, kawhhran, sungkua, rualpi lak khalih asezawng hlirih hmin lang ṭheu si khal awla, tuih na neihmi na caan nahman reromi ah aṭhatheibik ih nanun na hmanphot asi ahcun cuvek minung sawn cu kawhhran le khawtlang, innsangtin in kan ṭul leh kan mamawhmi cu asi sawn.

#Naute Sihal nundaan(life style) ih aletawk vekin, Sihal nundaan kha naute nun, nunmawizetah suah atheih ve thotho ti kha, hmailam na caan tanglaimiah thlacamnak thawn, tumruhnak thawn, na zuam asi phot ahcun, mitampi hrangah ṭhuamhnget rinsantlak le zohthimtlak kasi/nasi thei tihi zumtop mai aw! Tumruhnak thawn lawng cun hlawhtlin aharzet, asinan Bawipa rinsanin tumruhnak nei aw, Pathian thlawhsuah cu dongin mi zohso na si ding.
Note: Base on BCM Thalai Entu (Journal)

Monday, August 22, 2016

Vokpi Nun Vekih Nung Kan tam:

Nun‬ umzia theihlo (um ngaihnak) cengmangah hi cun milainun in ramsa khal atluklo caan aum ttheu. Mifa le pawl zaan an menrei ttheunaksan cu hnattultuk an ttuan ruangah tla asi ttheu. Mifa le pawl tlaipipiih an thawhnaksan khal cu cutivekin zaankhalah an ttuan ruangah arak si ttheu. Asinan, tulaisan tthangthar, mino tampi cun hnattuan kupkap khal nei cuanglawn, zaanmenrei hi sanman le titheihawknak vekih rakruataw khal cu kan rak um.

‪#‎Zing‬ nazi pakua,pahra hrawngah tho, kamsur nawnih thawhhlam ei tivek khalhi sanmann le titheihawknakah ahmangtu khal cu tor le seng, acuvek khal cun ziangruahmi neihrawthrai cuang lawn, eihmuaihmo thei thotho, acubetah kan phun ngambet lai. Rawlei tthehah bawifanu bualawkcen kan bual theibet hrih, thuamhnaw tthattha hrukawin khuilambik pan ding khal thei hran cuang lo cun khualakah vavakkual in luklak men ah caan acem lala.

‪#‎Cutivekih‬ Vokpi nunih nunnanna cun anetnakah nupi/pasal ding cu vokpi ek-tthing tawng an ti bangin an tawngih nu le pa innsang sungkhat u le nau hrangah harsatnak namenlo an thlen ttheu, ahramthoknak diklo hrat cu ziang le khawle kum le caan ahung liam cun zawngte tidaithlum hmu an rel bangin cuinun cun kan mainun rori in vawcau leh ttheu.

‪#‎Note‬: (Na caan na hmanmi ah na lungawi maw? Na mantuk pang maw, mantuknak cun sual in tuahter ttheu. Na caan alakmen in na liamter pang maw? Thilttha pakhat tal na tuah thei lo hmanah sual cu tuah lo dingin zuam aw.!!!)
Note: Base on BCM Thalai Entu (journal)

Sunday, August 21, 2016

Zumtu Tuarnaknih Lukhawng anei:

Duhtlinlonak hi vawlei kan khualtlawnnak ah harsatnak aphunphun kan tongin kan cungah avan phan theu tawn. Kan duh le duhlo lampang si theng loin Sersiamtu Pathian thuthuin aummi le aphanmi tu an sit awn. Asinain cubantuk tuarnaktete pawl cu zumtu kan caah  thlawchuah kan donnak caah hleihlaktu khi arak si ziar tawn. Asianin, cuharsatnak khuarkhuhrum pumpelhtu/zamtaktu nihcun asunglawimi thlawchuahnak zeitikhmanhah an dong bal lo tibelte cu kan theihtthan dingah van nolhthan ka duh.  Hneksaknak le harnak aphunphun atongi,  thlawchuahnak a dongmi pawl van zoh hna usih. 


1.JOB: Job tuanbia theilomi kan um thenglai lo dah! Atuarnak lengluang vialte kha, adonghnak Bawipa nih alettampiin alehrual, thlawchuahnak apek ti kan hmuh.

2.ISRAEL: Israel felepawl nelrawnramcar i an kal ah lioah khan titamnak hmun (Elim) an phak hlanah tium lonak, leicarnak hmun ( Mara) timi an paltlangta dakaw.

3.DAVID: David nih afapa tihin azam lioah khan thilthalo aphunphun nih an zulh asinain Bawipa aral vialte cu ateipiak dih hna i Israel pawl siangpahrang avan sit than.

4.JOSEP: Josefa kha Egypt ram siangpahrang bawibik dottu si dingah khan a unau le nehsawh le zuar tiang arak tong. Harsatnak namen lo, thong tiangin kumthum chung arak tla. Asinain, aharsatnak tuarmi vialte cu an inn chungkhar hranglawgah si loin  aram le miphun vialte caah an damnak arak si.  

5.JESUH: Kan zulhmi Jesuh Khrih hmanh nihkhan vancung Bawisinak le nawlngaihnak vialte ka sinah pek ka si ti achimkhawhnak ding caah misualbik sinak(tittle) pek  asi ruangah, Vailamtah cungah anunnak cu apek. Kan hrangi thilthabik akan tuah piaktu Bawipa nihcun atu  kan umnak hmun cioin cawisan akan duh, lei thlawchuah le van thlawchuah he vurhchin akan duh. Asinain, cuthlawchuahnak cu dongtlak kan si maw si lo ti kan theihkhawhnak  hnga acaan ahcun tuarnak hmunah akan chiah ve tawn, cu hmun cun Pathian kan thangttthat khawh thiamthiam i, patlingtakin kan paltlang khawh asi ahcun kan thlawchuah donding pawl cu menmen an si lai lo tihi thei u sih. 
Pathian nihcun job bantukin thlawchuahnak alettampiin vurh akan duh ruangah acan ahcun kan duhbikmi, sianlobikmi kan neih thil tiangin akan lakpiak tawn. Josef le David bantukin bawi le biaceihtupawl lak zongah zalentein kan nunkhawhnak hnga, kan mawhlonakah siseh, mizeirellonak nehsawhnak hmunah voitampi kan um caan zong aum tawn. Bianabiaah, hrokhrol akanpuhnak, sual akanpuhnak, mah le thisenpeh u le nau lakin i huatnak hmunah tiin aphunphun lakah akan chiah ve tawn. Israelfa le pawl zong kha titamnak hmun (Elim) an phak hlan i tiumlonakram (Mara) an paltlang hmaisabantuk khan hi vawlei zawtnakram, ngaihchiatnakram, ngaiti loin vansuikhuapi chungi kan um khawhnak caah voikhat thidingin Jesuh cu ruahcia arak si.

 Cu thihnak thawng cun hivawlei ttahaihramnak hmun hi le ram hi an kan philhter. Tahnak hawrkuang zawhcaan zong aum ko lai, kan i hrimhthan lai Jesuh Khrih thiltikhawhnak i bochanin, kan tthawng chinchin lai. Bawi Khrih tuarnak kan tawmpi taktak asi ahcun, zeibantuk tuarnak hmanh kan cungah van phan sehlaw, Amen ti khawhnak nun kan neih lawng si loin zeithilpoh hi kan hrangah atthabikin khua akakhan piakmi si tikhawhnak nun kan nei tawn, Bawipa min thangtthatin um ko seh!!!. 

Wednesday, August 17, 2016

Vawleicung Mirapthlak Nu le Pa(parent) pa-(4,5,6)-nak:

4. Megan Huntsman - Nausen thattu (The Baby killer):
Megan Huntsman cu kum 40 asi,  Utah police officers hna sinah aiphuannak ahcun, afa le paruk arak thah cang hna ti cu fiangtein achim. Afale pawl hi an chuahkatein an hngawngin areh hna i cutincun athah tawnhna, cuhnuah puan in atuam hna i plastic chungah akhumh cutin an inn ah lo diamin aphun tawn hna. Hibantuk thil acaan lio hrawng hi 1996 in 2006 karlak hrawng kha asi tiin an zumh.  

Huntsman nihhin police sin aiphuan ning an van dothlat tik ahcun hibantuk thil hi Methamphetamine(Meth) a suai(addict) hnu i atuahmi asi tiah achim. Hibantuk dinhmun asi ruangah afale cu an van han hnuah acawm khawh hna lo ding ruangah hitihin an chuahka in athahtawn chan cu asi tiah a chim. Forensic pawl nih a umnakinn an va hliahhlai tik ahcun  nausen ruak pasarih hrawng an va hmuh. Mah hi lakah pakhat hi cu a chuah hlanin thami asi hngehnge ti asi.An dihlakin nu pa(5) le pa(2) an si ti asi.  






5. China P. Arnold - The Microwave Mom
China Arnold hi kum 2000 ahkhan hngakchia firhmang case arak cangmi asi, kum 2002 ahkhan phaisa tuh tuahruangah tlaih arak si cang fawn. September ni 8, Kum 2008 ahkhan afanu athah  ruangah damchung thongtla dingin daant an tat ve. A fanu hi microwave oven ah minute 2 reng lo achiah hnuah tlawmpal ah afanu hi athi colh. Medical examiner Dr.Marcella Fierro chim ning ahcun,"naute hi hminlakin chumh asi," ati. Mah le chungchuakfa si ko mi oven i chungi khumh duhnak thinlung neimi an rak um hi cu ava rapthlak hringhran dah, khuaruahhar thil zong asi  fawn.

6. Kenisha Berry - Most evil mother:
November 29, 1998 ahkhan  Jefferson county, Texas ah kum 20 i upa, Kenisha Berry nihcun  afapa chuakka ni(4) asimi te cu  (duct-tape) ikin ataksa le ahmur acarviar hnuah plasticdum chungah akhumh i hnawmhlawnhnak ah achiahta, curuangah hi nausen te hi athih phah.  Hi nausen Hi nausen, an innpa nih Baby hope tiah an theih tawnmi cu  atirah cun ahohmanh an theithiam lem lo, asinain kum(5) aliam hnu ah afanu, Paris tiin an auh tawnmi kum 2003 June thla khawlum seling hrawngi tiluannak an tuahmi kahcham chungi an chahta hnu lawng khan zeibantuk minung sai ti cu avan theih khawh ti asi. Paris hi an chanh manh, ahring ahran i mit in ahmuhtu chimnak ahcun- Kahcham tiluang laki an char lioah hin ataksa pawl cu hngerhte sehnak cu akhat dih, siizungah thlakhat renglo tiang an um ti asi.  February 2004 ah khan Kenisha Berry hi thi dingi biakhiah piak asinain, court pawl remruahnak thawngin adam chung thongtla dingin daan atat.


Note: Vawleicung ahhin Pathian nih asersiammi lakah cungnungcem ah sersiammi kan si, asinain henkhat minung pawl hi cu ui le ar hmanh atluklomi kan va tam hringhran dah, ngaihchia mitthlitlak phu bak khi si, hruh le ngat cu va um rih seh, mah chungchuak thisenpeh mah fale duhpoh i van thah ko cu aw, an thahmi an fale pawl khi upa lungfim ruahnak fim nei sihansehlaw hi vawleicung nu le pa tamtak hi a kan ngaithiam kho hnga maw? Tihi ruahawk tham atling ve ko ka ti. Acubetah an sual i thei nabu ko zong ahcun kan sual, kan tuahsual, kai chir ti duh lomi vokpi hruh in ahrutmi, chur hruh in ahrutmi, chir duh lomi an hei um rih sap bei, Pathian zongnih  angaithiam hrimhrim han lai lo. (Zeibantuk sual sang zong khi ka van tuah hmanh khi va sisehlaw, thinlung kekkuai in Pahtian sinah  i chir in asin kan panh asi ahcun Bawipa nih cohlan khawhlo ti anei lo). 

Vawleicung Nu le Pa (parent) rapthlak pa (2 & 3) nak:

2. Susan Smith - America nu ihnungbik :
''America's most-hated mom'' tiin a larcemmi  Susan Smith, tu ahcun  kum 43 asimi, hi vawleicung mipi nih amin an i chinchiahnak hramthok nak cu October ni 25, 1994 ah afapa le pahnih , Michael kum 3, timi le Alex kum 1cu a mawtaw hutnak seatbelt ah aawn hna hnuah tipi chungah anamthlak hna ruangah asi. Hibantuk atinak chan cu atlangvalpa mirum he an i neih khawhnak hnga caah atuahmi asi. Mahhi thil aphan hnu arauh hlanah amah le amah ai phuangi, amh bak nih afa le pahnih hi athah hna ti cu mipi hmaiah ai phuang. An umnak pawngi a ummi Chawlet mirumpa  Tom findlay he akarlakah afale an um ruangah an i henphah, curuangah afa le hlohnak ding khua lawng akhan ruangah hi thilhalo atuhnak hi asi. Susan smith hi biaceih zungnih 'two counts of first-degree murder' case an pek, July 25, 1995 ahkhan biaceih zungnih thiamlo acanter hnuah damchung thongtla dingin bia an khiah piak.

3. Fale thlahthlam cem Joey le Chad Mudd:
Largo, St.Petersburg area ah aummi   Joey le Chad Mudd  nihcun an fanu, kum 13 i upa cu, amah thlem lungawi nak ah le sianginn akat hat khawhnak dingah siseh, innchung khar tuangtimhnak ah hatein arian auankhawhnak hnga tiin (Drugs) an pek tawn tiah Pinellas County Sheriff's ah detective pakhat nihcun achim.

Anu le pa affidavit(chiachamnak) i alangh ning ahcun anu nih (Kanja) azukpi tawn culawng si loin apa zong nih (Cocain) apek tawn fawn. Chad Mudd, kum 36, chungkhar pabik, an umnak pawngkamte i a ummi 'Beach bar' rianuantu apa cu (six counts of child abuse) le (one count of possession of cocaine) tiin biaceih zung nih case an pek. Anu Joey Mudd, kum 34, pediatrician's office ah rianuanmi cu (two counts of child abuse) case tuahpiak asi fawn.  Hibantuk nu le pa hi mah le fa Drugs hmang mi thlem hmangmi hi an mah lawng zong hi an si kho men. Nu le pa tampi nih an chungchuak fale nih sii(drugs) an tongh sual lai ti an ihnakthlak ah!!

Note: Nu le pa nih fale nuntu khuasaknak ah strict tuk zong ahatlo rualrualin thlazalentuk hi ih arak nung deuh. Curuangah asi khawh ahcun, chungkhar fanau pawl he atamkhawh chung tamin caan hmani khawh i zuam tluk i thilha aum lo. Nu le pa nih fale cungah kamtam hi asualnak a um lo, i sumtuk ding zong asi lem loh, holhlotuk nakin holhtam deuh nana ahcun an theihmi le anhmuhmi zong atam deuh khaw phah ko. Atikcu teah holhmi cu suilungvar  nakin asunglawi deuh tiin Phunthlukbia nih a chim bangin atam khawh chungin fanau le cungah biarawnh hi thlathlam hna hlah usih. 

Vawleicung Nu le Pa (parent) rapthlak:

1. Barbara Atkinson Le Kenny Atkinson :
Hngakchia thinphang olsaling, Lauren Kavanaugh tiin an auhmi kum (3) nute cu, anu Barbara Atkinson leh apa-ei Kenny Atkinson nihcun an bizu (Wardrobe) chungah kum (5) chung an khumh, cutin an duh caan pohah an taksahiar diriamhnakah an hman tawn. Lauren cu ei le in zong hahi in an pe duh fawn lo, an duhcaan pohah lengah an chuah i an tuk an vuak, culawng  zarih loin anu le apa-ei nihcun nupasinak an hmanpi chap rih. Ahrangah ruahchan dingmi hi vawleiah samfang tiatte hmanh anei lo. Ahrangah cun hellram fate ti lobak chim dingdang anei lo. Lauren hi hngakchiate asi lioah anunih midang zohkhenh dingah achiahta hnuah nupa simi Bill kavanaugh le Sabrina nih an i cawm .


Asinain, thla 8 hnu ahcun phone call an van dong, anu Barbara nihcun aruahnak athlenhan i, afanu cu lakkir han aduhzia avan chimh hna,cutin afanu zong cu avalak han.Lauren hi kum (3) asi thokin kum 8 asi tiangin Bizu (Wardrobe) pe (4) tluk lian chungah caan ahmang, aunau le lakin ahlatnakbik ah an chiah. Anu khuasaknak Dallas, Texas inn in kum 2001 ah police pawl nih an rak chanh umah kum (8) tluk upa arak si. Mahcu lioah cun kg (11) lawng asi achan cu, a eidin chiattuk ruangah ataksa nih aherhmi Nutrition hawptein ahmuh lo caah apaw zong apuar viar fawn.


Barbara te nupa nihcun Lauren cu an innpa le innah an riahter, an innpa te nihcun Lauren cu ahmuhtikah an zaanfah tuk lei khin ṭihlam khi anung, cuticun arianran khawh chungin police sinah an report, cutin an thlaih colh hna. Damchung thawngtla dingin daan an tathna. Asinain kum 2031 ahkhin parole (i tiamkamnak neih bantukin thawngtla chuahter sian duak) an si lai. Lauren hi atu ahcun Kum (21) asi ve cang, Athens, Texas ah khua asa cuahmah ve. High school a graduate hnuah psychology a cawng cuahmah lio asi i, counsellor ropi si dingin tumruhnak anei. 

Note: Minung tampi nihcun kan cungi thil aphanmi harsat aphunphun ruangah kan damchung bavuah rawhnak tiangin ahmangmi tampi kan um tawn, asinain mi cheukhat ve thung nihcun an tonmi experiences pawl  ruangah hlawhtlinnak kutka chungah aluhpi tawn hna. Zeibantuk thil kan ton zong hmanh ahhin Bawipa he kan hmachon asi ahcun kan hrangah suilungvar hmansung nakin asunglawi khunmi  hlawhtlinnak khur chung an kan luhpi kho lai.

Monday, August 15, 2016

Zumtu caah hmun pawimawh Rio Olympic:

Vawleicung khuazadeng hmunkipin minung thawng lengrual hna nih Rio Olympic- lentecelhnakah an i zuam cio hna, ram dangdangin arak ra mi hna lakah zumtu zohchunhtlak thatha an i tel. A bikin US leiin evangelical Kristian (zumtu) tamngaite an i tel. 

US team lakin diver, David Boudia hrangah hin Beijing Olympic le Rio Olympic hi danglamnak a um. "Kum 2008 lio i Beijing-ahkhan cun diving hi ka pathian cem asi tiah ati, asinabeltein atu ahcun ai thleng diam cang ai...Pathian nih hi caan hi aka pek than, a chan cu keimah kaltlangin aropitzia le sunlawizia langh a duh," a ti. Amah kaltlangin Pathian ropitnak ahmuh khawhnak hnga tutum cu lentecelhnak ai zuam. 

Cucun, Gymnastic team lakin, Simone Blies hi kum 19 mi te lawng asibuin, "Hibantuk lentecelhnak thillian thamah tel kai timh chiartein Pathian biakinn thianghlim panhin kai khawm zungzal,"tiah ati. A chungte lepawl zonghi zumtutha le hnget an si hna. Catholic zumtu chungkhar an si nghe nghe. Track & Field leiah US chuanvawr asi ve mi, Allyson Felix hi Kristian ṭha a si zia hi alanghter tawn, "Kum hngakchia ka si lio tein Zesuh Khrih hi aka khamhtu le tlanhtuah ka pom cang...tutiangin kan i pehtlaihnak athatchinchin khawhnak hnga ka theihkhawh chungin kai zuam," a ti.



NBA(basketball) lakin milar theih hlawh ngaimi, Kevin Durant
zong US Basketball team-ah ai tel i, a thawnnak le thiamna pawl hi amah nih atuahkhawhmi asi lo ti atheih. "Jesuh Khrih thisen chuakmi thisen ruangah khan kan nungin ka cawlcang kho," a ti. US gymnastics team asimi Gabby Douglas nihcun, "Ka zumhnak phuanchuahnak dingah siseh, Amah aiawhah ilangh kho dingin caantha le talent aka pek caah ka hrang ahcun Pathian thangthat hi apawimawhcem,"tiah ati.

US swimming team- a simi, Missy Franklin nihcun, "Kum (4) danah vawleicung khuazakipin lente aicelh mipawl, an chungkhat le hawiṭha pawlnih an telpi tawn hna. Hibantuk caan zongah hin Pathian nih a umpi hna tihi fiangtuk Pathian nih aka theihter, cu akan umpinak cu midang zongnih an theih ve ka duh, Bawipa nihcun miphun dangdang, midum, mivar, mingo, misen kan zatein kan i lawhnak pawl cu kan i cohlan cionak hnga caantha, caan remcang akan hawn piak," tiah avan chimchap ava sunglawi hringhran dah Bawipa nun taktak aneitupawl nun danglamnak tete hi thatein i zohchunh hi kan va herh hringhran dah mu.

Vawleicungah bulpak zawngin Olympic-ah gold medal latamcemtu Michael Phelps hi a van lar i avan hlawhtlin thok hrawngah khan lungfimtein tesetmat tein nungning athiam lo caah ritnaksii cenin anun caan hmangin Olympic lentecelhnak adinhtak hnuah avan kirthan, atu ahcun nungdanglamnak anei ve cang. Rick Warren- cauk, The Purpose Driven Life timi cauk arelnakin nunthar ahmuh mi cu, "Keimah nakin miropi le thiltikho a um, cu nihcun hi vawlei ahhin channei in aka chiah, aka umter," tiin raltha ngaiin anunhlun acaantha vialte sualnak khurchungah rakhmang hmanhsehlaw teitu Jesuh anunnakah Bawibik asi hnu cun amin chim le phuan hi anunnak hrangi rawlthawcem cu asi ko.

Bawipa tih cu fimnak hramthoknak asi, atimi hi a va si hringhran dah, Bawipa hi kan tih i, kan nunnakah bawibiksinak acocang hnu ahcun kan ruahnak, kan thazaang, kan caantha, kan nungning vialte hi asunparnakah kan hman khawh lawng si loin  kan rawlthawbik cu asi zungzal ko lai.

Sunday, August 14, 2016

"Jesus Take The Wheel" timi hla nih nun akawih:

Carrie Underwood ~ nih asak mi hla "Jesus, take the wheel" timi nihhin Bawipa hi ava thangṭhat hringhren  dah!! Hi hla thei lo le bang hi cu mino lakah hin kan um thenglem lailo dah tiah ka zumh.Hi hla hi nu pakhat Jesuh Khrih cu anunnak khamhtu si dingin acohlan hnuah atluktak ṭhannak tuanbia te asi. Niruk(Saturday)  zan asi i, busik silung lio cante asi, a nu le pa te sinah  Christmas hmang dingin  a nau le he tiin  an khua “ Cincinnati” lei panhin tleivarzan ah,  a nu he cun mawtaw in an chuak. A nau le  cu hnangam ngai cun  mawtaw backseat ah a toter hna bantukte cun cawllo tein an um. An khua phaknak ding Meng 50 hrawng ai duh ah khin  vanchia ngaiin "gasoline" atlawmtuk ti  a van theih chuak, cutin i din lo bak cun a mawngh chih tho ti asi. A zumhnak men silo in a 'gasoline' zong cu tlawmpal, tlawmpal tete in a dih zialmal ve. Kum upa lei avan si chinchap caah ataksa nih atlinhti lo, culawng si loin harsatnak 'depession' dang he avan i phuat tikah cun zeikhua aruat kho sesai ti lo, a mawtaw mawngh zong cu zeitluk cakin arak mawnh ti zong cu athei kho thiamti lo, caktukin arak mawngh.






















Cuti avan theihtik ahcun a mawṭawke “WHEEL” cu zeiti control khawh ding khin aum ti lo. Azeitiin van tuahremh ding zong cu thati hlah, A a van i fim hnu i avan theih ngiangai tik ahcun arak tlaituk cangai. A mitthlam i avan cuangmi cu amah le a nau le pawl he an caan rak hman ciami pawl vialte cu a hmaika i video fiang ngaiin an chuahmi bantuk khin a van hmuh ti si. A thinphan tukah khin ṭahnak cang le van i hmuaihmernak caan zong khi athiamti lo, a ṭihtuk hringhren i, zeiti tiawk atheih ti lo caah a mawṭawka monghnak “wheel”aitliahmi cu athlah riangmang i vanlei hawiin cun akut cu athlir. Khuaruahhar vansang thinpit in Bawipa cu bomhnak hal in thla acam.

 "Jesus, take the wheel. Take it from my hands because I can't do this on my own. I'm letting go. So give me one more chance. Save me form this road I'm on. Jesus take the wheel."
Maw Bawipa , Hi  ka mawṭaw mawngh cuahmah mi a tlaihnak “wheel” hi na kut in van ka tlaihpiak hram ko. Achan cu keimah thawnnak cun zeihmanh tikhawh mi ka nei hrim ti lo ka thlah Bawipa. Voikhat lawng chance  ka pe ṭhan ko sawh. Ka zulh cuahmah mi lam hi tluang tein ka zawh khawhnak hnga, Bawipa ka bawm hram ko sawh. Mah hi tlaihnak “Wheel” hi na kutin van tlai law, van mawng hram ko," tiin thla a cam. Kan Pathian hi thil tikhawh ṭhawnnak in a khatmi asi taktak !!! Jesuh nihcun A mah adawtnak le thinlung muril in a aunak awnemte cun Bawip umawk thei loin atuah. Bawipa nih a zoh sawhsawh na zum maw?? Cuhnu ahcun zeidah a phan ti van zoh ṭhan u sih. A khaw le asi nih le atum kho fawn lo, cu hnu caan tlawmpal ahkhin amawtaw cu ruah lopi ah adirthut ai! 

Mah liao caante i a thinlung chungi a vanlang hmaisabik mi cu a mawṭaw hnunglei seat i  atoter mi afanu te cu avan zoh cu acang zong arak cang lo. A thiltonmi le a thil hmuhmi ruangah cun zeiti umawk hrim theilo cun vanlei hoi in amitthli rialti bangin donhcawk cun asur thluahmah. Zeidah a chan?? A  fanute cu thawngai le hnangam ngai khin a rak i hngilh ti asi, a ruangbik cu zeibantuk thil kan ton le zeibantuk in caan kan hmang ti a theih ve lo ruangah asi. Anu nih  Pathian sin i a thlacam hnuhnungbik zeitik dah si tihmanh thei kho tilo tiangi Bawipa he arak i hlat cangmi nih cun thildang vialte kaltak in  Bawipa hmaiah nun diriamte le lungsi tein  akhamtu Pathian cu athangtthat khawh tthan. 

 "I'm sorry for the way I've been living my life. I know I've got to change. So from now on tonight Jesus, Take the wheel."
Na duh lo zawngin ka rak nun ning vialte ruangah hin poi hi ka tituk hringhren, Ka nunning hlun vialte cu kaltakin nuntharin nung dingin na ka auh tthan caah kai lawm Bawipa, tuzan thok hrimhrim in JESUH ka nunnak “wheel” CONTROLTU le a ka MAWNGTU van si zungzal cang”tiin anunnak cu Bawipa sinah ai app ṭhan . A va sunglawi hringhran dah!! Hinu bantuk hin Bawipa Jesuh nih  nanun MAWNGH piak ding hi an duh ve.Thinglungtak tein na auh ni tikcu le caan an ngah zungzal ti hi a thar in na theih ve ṭhan dingah ka duh. Bawipa ah nun hnangamnak na neih ve rih lo asi ahcun khua atlai hlan teah hin, rak panh hramhram ve ko! Amah sin i nanun nak na pek ruangah sungh zatlak ding na tphanmi vialte   zong kha alet in an cham dih than lai, an pek viar ṭhan lai, cunak tam zong cu an pek khawh rih!! Zumhngam lonak  hi sual a si ruangah rinhlelhnak pakhat te hmanh um loin van panh ve ko, nun diriamnak in na khat hrimhrim lai.