Thursday, September 04, 2014

CHIN RAMKULH MIPUM UM ZAT

Chin ramkulh chungi a um mi peng 9, mipum relmi  cu August 30, 2014 ah result a chuak. Peng chung i mipum tamning a dawtdawt tein van tarlanh asi.


1.Paletwa ......... 96,849
2.Tedim ............ 87,389
3.Matupi ........... 51,557
4.Thantlang........ 50,383
5.Hakha ............. 48,266
6.Falam .............. 48,017
7.Mindat ............. 42,540
8.Tonzang............ 32,400
9.Kanpalet............ 21,259

Wednesday, September 03, 2014

UKAINE BUAINAK RUANGAH MINUNG TING 5,00000 RENG LO ZAM: UN

United Nations refugee agency nihcun Ukraine khawchak lei i buainak phan cuahmah mi ruangah hin minung ting 5,00000 reng lo cu mah le himnak cio hawl in an zam cang tiah a chim, hihi an theih khawh cin a si, ataktak ahcun hinak in an tam lai tiah an zumh fawn. Buainak t'ihruangah zammi pawl lakah mi 260,000 cu Ukraine ram chungah t'hiamt'hiamah an zam ti asi, midang 260,000 hrawng nihcun Russia ramah himnak an hawl tiin UNHCR(refugee nawlngeitu) lei nih cun an chim.  Mi 15,000 hrawng hi cu Poland- leiah an kal kal tiin theih asi, cun, mi 20,000 hrang ve thung hi cu Estonia ramah an zam fawn ti i theih asi. 

UN refugee nawlneitu, Antonia Guterres nihcun khawchak lei i buainak cu relfel zau asi lo ahcun t'ihnung chinchin a phan khomi asi tiah achimchap. Tukun April thla lailak hrawng thok khan Ukraine khawchak lei  i a hranpa te i um a duhmi pawl cozah lak an hel ruangah  tualchung buainak hi a chuak mi asi. Tutiang hin tapung thomi pawl le cozah ralkap pawl um thiam loin a i coih zungzal, an i do zungzal ko rih ti asi.

Ukraine tapung pawl hi Russia nihcun a t'anh hna i  ralthuam zong apek hna tiin puh mi asi fawn, hi ruangah hin ram dangdang nih  Russia hi an mawhchiat, i thiarfilim dingin an ti i, Russia dantatnak t'henkhat zong an tuahpiak hna ti asi. Asinain Russia nihcun an puhnak cu ahman lomi asi tiah a chim ve thung. 

Ukraine buainak ton cuahmah mi kongah ruah ahhin  Estonia khawpi, Tallinn ah US President Barack Obama nihcun  Estonia, Latvia le Lithuania hruaitu pawl i biak chonhnak aneihpi hna. Hi ram pathum pawl nih hin  kum 2004 ah khan Nato an pehtlaihnak neimi an si. Ukraine tualchung i relbawlnak ah Russia ai thlaknak cu an duh lo ti a chim. Estonia ram i ummi lakah 25% hi Russia an si i, hi ruangah ahhin Estonia zong nih hin  Ukraine buainak aphak mi bantuk hi an ton, an pha ve sual lai ti hi a phang ngai ti asi.

Tuchun ni thokinVawiin  Wales ramah ni hnih chung, Nato summit neih a si ti asi, hikaah hin Russia lakah Eastern European member rampawl veng dingah ralkap chiah danding ngaihtuah asilai ding biaruahnak neih asi.  

IS TAPUNG PAWL NIH AMERICAN JOURNALIST LU AN TAN PIAK T'HAN

Islamic State (IS) misual pawl nihcun  American journalist Steven Sotloff lu an tanpiaknak video an chuaht'han, hihi US- nih IS tapung pawl lakak ah vanlawng raldonak hmangin US nih a doh hna caah phuba laknak dingah asi tiah IS tapung pawl nih cun hI a pahnihnak Journallist lu atan t'han nak hi asi tiah an chim ti asi. IS pawl nih hin  August ni 19 ni ah khan American journalist, James Foley an thahnak video an rak chuahter fawn cang, hika ah zawn ah hin US cozah nih IS pawl hrocernak azulh duh lo ahcun an hrem cuahmah liomi, Steven Sotloff hi kan thah t'han lai tiah an chim t'han. Video an chhuah thar mi ah hin taping pawl nih cun an hrocernak a chuahter mi pawl cu an ti menmen lo ti langhternak ah an hman tiah zumh asi faw. 

Mah lioah hin US nih cun Iraq chaklei i khuasa mi IS tapung pawl hi raltuknak vanlawng in a kah cuahmah ve rih fawn maalo in, US Central command nihcun  ISIL mawt'aw 16 cu Mosul pawngah an kahchhiat piak viar hna tiah a chim. US President Barack Obama zong nih Iraq khawpi, Baghdad- khua i America hmun pawimawh le staff-pawl venhim nak dingah ralkap  mni 350 rual kuat dingin nawl a pek hna ti asi. 

August ni 19 ni ah khan IS pawl nih hin American journalist James Foley- a lu an tanpiaknak video cu an rak chuahter cang i, hi video chung i alang chih ve mi, IS tapung pakhat hmaituam, British holh thluk hmang mi nihcun US President Obama cu a ralkap pawl nih  IS pawl do tilo dingin a hrocer let ve, a cu tibuin an ngah hlei lo asi ahcun a dang an hrem cuahmah mi hi a dang Journalist Steven Sotloff zong thah t'han asilai tizongah a rak chim fawn cang. Video an chuah thar miah hin British accent(holhthluk) hmangtu tapung tho kha Steven Sotloff pawngah cun a van lang t'han i, Sotloff hi James Foley bantuk tho in  (jumpsuit) angki a aihter i a khup an bilter ve ti asi. Foley an ti ti bantuk t'hiamt'hiam in Sotloff zong hi a thah hlanah bia tawite chim dingin caan pek ta ve, Syria ram i US an i thlaknak man pek a hau t'han tiin a chim ti asi.

Tapung hmaituam van lang mi nihcun Iraq i tapung pawl lakah  US nih titakthlak i an dohnak a sawisel hnuah, journalist lu hi a tanpiak ti asi. IS taping nihcun US President Obama cu hrocer in, Islamic State lakah a foreign policy pawl, raldonak vanlawngin bomh an thlak chunzawm peng rih ruangah a mipawl cu thahpiak lengmang an si lai tiah a van chimchap t'han. Cozah dang, Islamic State tapung donak ding i America a t'awiawmtu pawl zong i thiarfilim dingah a van hrocer chap hna ti asi. Hihnu ahhin hi tapung nih hin an mi tlaihmi lak in, British mi David Haines cu thah dingin an van hrocer chih fawn hna ti asi. David Haines hi British ralkap hlun asi i, chawmdawlnak riant'uantu organization lak i hmalatu pakhat asi. 

US State Department thawngzamhtu, Jen Psaki nihcun video cu a taktak asi maw ti an theifiang rih lo ti thawng a thanh, a taktak asiah cun tapung nunpgung neilo i an cawlcangh nak cun  a thin ahantertuk ti  chim in, hi Journalist Sotloff- chung le pawl  a tuarpituk ti bia a chimchih fawn. UK Prime Minister David Cameroon zong nih hi tapung pawl cawlcangh ning le an mihrem rakthlaktuk i an hrem hna hnu hlei i an thahnak pawl cu a sawisel nak cu a twitter-ah a tarlang ti asi. 

Kum 31 asi mi, Steven Sotloff hi freelance journalist asi  i, kum 2013 khan Syria i a um lio ah tlaih tuar mi a rak si.   

Tuesday, September 02, 2014

******CHUM (CLOUD)***HI PATHIAN NIH TAHCHUNHNAK AH ARAK HMAN*******

Van lei khi van zoh usih law, zeidah kan hmuh zungzal tawn kan ti asiah cun chum hi asi t’heu lai dah tiah ka ruah.  Chum hi zeitik caan zongah hin hmuh khawh in a um zungzal mi Pathian thilsiam pakhat asi. Zeitikcan poh zongah hin hmuh khawh dingin a um ve deuh zungzal i, a caan le chum a tam kan ti thulh, a caan le chum a um lo a tlawm kan ti tawn, asinain chum hmuh ding um loni taktak hi a um bal lem loh. Curuangah chum hi kan thil hmuh tambik pawl lak i ai talmi cu asi ve t’heu lai dah tiah ka zumh. Sihmanhsehlaw kan hmuh le kan theih tam bantuk hin CHUM thu le hla hi kan thei theng tuk lem rua lo in ka hmuh. CHUM sining le umtuzia sining cang zong hi theih t’hate cu arak si ve ngai, ziah tiah cun Bawipa Pathian zong nih chum nun le kan minung mizia, nunung ai lawh ning chimfiannak ah avan hmantikah cun kan van theih zong hi a t’ha ve hnga lo maw tiah ka thinlungah a van um i tampi ka van theih lo hmanhah tlampal te ka theih mi hnihchun te CHUM umtu ning le kan nun he ai lawh ning ka phak khawh tawk in chim khawh ka van i zuam ve lai: 


Chum hrim hrim  pawlhi boruak kih le lum nikhua um tuning

dinhmun ‘metrology’ leiin an chimning ahcun tikhu akhalmi si maw, chemical lei khu boruak a chambang mi kan vawlei cunglei i um tiin an chim fiang tawn. Hinih hin a fiang ter kho tawk maw cu ka thei ve bak lo, Asinain “metrology” i ‘cloud physics’ an timi pawl bikah khin cun hi bantuk boruak i thilkhu si maw, tikhu cambang pawl hi ‘aerosols’ ti in an auh tawn fawn hna. A history cawng taktak tupawl nih an chim ning ahcun hi kan umnak vawlei hmun in chumkan hmuh khawhmi pawl hi cu ‘terresterial clouds’ an ti i hi bantuk phun chum pawl hi  boruak kik i  a tikhu arak khal, a rak i hlawmmi lakin a van i siamchuak mi asi tiin an chim fawn. 



Chum kan hmuh tawnmi a tam u hi cu kan vawlei tuamtu naibik  ‘atmosphere’ an ti mi changtu ‘troposphere’ an timi hrawng khi an si tlangpi tiah an chim i, hi bakah hin a ai  i sang deuhmi ‘stratosphere’ ah le ‘mesosphere’ zongah hin an mah tein an i siam kho ve fawn tawn tiah an chim fawn. Hi an insiamnak hmun a zir in an min zong ai dang cio i, min dang cio in auh an si ti asi fawn. ‘trposphere’ an timi  chungah hin chum i siam khawhnak bik hmun hran a um ve t’han ti asi hleiah,  chum aisiam lohnak a tangcem ‘thermosphere’ chungah hi bantuk chum aisiamnak an timi hi an um i cucu hlawm i chimnak ah  ‘homosphere’ tiin amin vuah asi. Hi ‘homosphere’ chungleiah hin ‘heterosphere’ an timi cu a va um chin, hi lenglamah hin cun vawlei lenglam kan timi  ‘outer space’ an timi tak tak hmun kha a van si ve cang. Chum hi thlapa le ah planet dangdang ah siseh kan solar system hmuh dang dang zongah hin aisiam hi an hmuh ve tawn t’hiamt’hiam ti asi. Asinain hibantuk chum hi cu kan boruak kih le lum an i lawh lo rungah kan vawlei hmun in kan hmuhmi chum chum bantuk khi silo in  ‘methane  hei ti bantuk , ammonia heiti bantuk pawl le  sulfuric acid te pawl tikhu ai cawhpolh mi pawl an si tlangpi tiin an chim tawn. 

Chum hi kan hmuh ningah hin pungsan dangdang in kan hmuh tawn hna, hmuh ding a tamtam he a cu laklak zongah cun ai lomi pakhat hmanh le an um fawn lo.Chum pungsan a phunphun hi hlawm
dangdangah t’hen an si, hibantuk chum pungsan lei i rak cawng mi pawl zawng hi a hran tein an rak um ve thlap hoi. Kan nih nih hin cun chum satliah bantuk men hi kan hmuh tawn mi cu an si bik ko, asinain chum phundang, dangdai deuh timi pawl hi cu kan hmu tuk lem bal lo ti asi a cawng i a cawngmi pawl nih an chim nak asi. Tlawmpal te danglam deuh bantuk i kan hmuh t’heu tawnmi hi cu, thlapa chung i a cungmi te khi, kan theih cio ko khah khi khi kan nih nih kan hmuh danglam bikmi chum um chun cu asi ko.Asinain vawllei hmun dang le tipikam le nelrawn ramcar naih ahcun chum pungsan dangdai, danglam tuktuk pawl hi an rak hmuh tawn hna ti asi. ‘Pakanpia “ kan timi bantuk i a langmi chum t’hen khat pawl hmanthlak hna hi rak lak len bal an si ti asi. Tornado lo ngai i lang tawn mi ‘funnel shape’ an ti tawn mi cu a phaei zawng i a um mi pawl, rili tifawn aithuah t’hupt’hup bantuk
chum a lang mi le pungsan mak danglam deuhdeuh pawl hi arak hmuh tawn hna ti asi hleiah hmanthlak tiangin an rak thlak tawn hna ti asi. Hi chum pungsan phunphun, danglam taktak pawl hi, Google ah khan ‘Strange Clouds Formation’ tiin van hawl u law, image ah khan van lut u law, nan zumh phak bakin chum i hi tin an rak um kho maw tiah na khua tiangin an har ter khawh men, Asinain hi bantuk chum pawl hrimhrim hi saupi an lang kho bal lo, mit’hep karlak teah boruak van thli in siseh a van chem hna ahcun lukmalek ah an tlau in mithmu ah an ziamral rialmak tawn.  


Chum he hin kan nih minung pawl he hin i lawhnak zawn hi kan rak nei nual ve ngai cu arak si. Chum hi hmuh dingin a um peng ti sehlaw ka chim sual lai lo dah tiah ka zumh, khuaika poh hi van
hawi in van zoh usih law an umning pungsan dang relrulh cio khin an um tawn hna, cubantukin kan nih minung pawl zong hi kan um ve hna, asinain ahopoh zong hi ka muihmel kan rak i lo lo cio fawn hna, fa phir kan timi hna hmanh nih hin i lawhlonak hmaka hi an rak nei t’hiamt’hiam ko. Cun, chum hi avan langa i, sau an lang bal lo, boruakah mit’hep karah arauh hlan ah an ziamral  thlu t’hiamt’hiam bantuk hin kan nih minung pawl zawng hi kan van chuak i, a rauh hlanah ka van thi t’han hawi. kan damchung  caan hi a damsaucem hmanh hi Pathianbia nih akan chimhnak ahcun kan dam chung kum cu kum 70 asi i, cahnak ruangah  kum 80 a van ti ceu hi aw!! Kum 80 lenglam hi cu adam tluan hi cu 100 ah pakhat bak an um lem lo. Kum 70-80 hi  sau ngai bangin ruat hmanh usih law, vawlei chung caan he kan van t’iat ahcun  arak  sau lo ning hi fiangtuk in theih khawh asi. 


Kan Pathianbia bantukin  {James cakuat thu  4:14 ah khan,  minung nun cungcang cu a van chim, zeitluk in dah kan nun a tawi zia (chum) he hin arak tahchunh  fiang nawn in. “Thaizingah nannun nak cu zei a lawh lai hmanh na hngalh t’ung lo. Nang cu  minmei zaammi bantuk, a tute a hung um i a lo zaumi bantuk pei na si ko cu,” tiah arak chimg chung bantuk hin kan hmailam caan minute khat te hman hi kan chim khawh mi arak um hrim lo. Curuangah zeitik ah dah kan thi lai  i, zeitik ah dah (chum) mit’hep khar bantuk van lang duak i, a lo, aziam t’han mi, bantuk hin zeitik ah dah kan nunnak hi a ziamh lai i, a ral lai ti kan
thei fawn t’ung lo. Acuti lio ahcun kan Pathianbia  t’hiamt’hiam nih mikip kan thiltih bantuk cio in rorelpiak ka si lai ding mi {Biathlam 20:14} ah khan fiangtuk in a kan chimh. Kan dam lio i kan thilti mi pawl kha kan thih hnuah a thar in kan tuah t’han kho tilai lo caah hi kan dam lio chung te, chum chikkhat te van lang i a lo t’han khomi bantuk kan nun aliam hlanah hin bia t’hnenpiak i kan um tik caan i, zungzal nunnak kan neihkhawh nak ding caah kan neih chun kan caan te hi  hnasik bu le lungfim , teirial thlak tein hmang thiam khawh i zuam t’han hna usih tiah Bawi Khrih minin kan sawm t’han  hna.  

!!!....PATHIAN BIA NUNPI TI UM ZIA....!!!

Pathian bia nunpi ti  um zia hi tawite le saupi asi maw, bete le kau pi zong in chim khawh asilai dah tiah ka ruah. Culak in a zate in kan va tanlanh khawh lo hmanh ah tlampal tetal hrawng  van tarlanh khawh ka van i zuam ve lai Bawipa sunparnak caah:

{Mathai 3:10} ‘Hreitlung nih thinkung cu an hram in a hau dangmang cang hna; theit’ha atlai lomi poh cu hau an si lai i mei chungah paih an si lai’ &{Mathai 7:17} 'A ngan adammi thingkung nih thei t’ha  a tlai i kung chia nih  thei t’halo a tlai tawn.' 

Khi a thei tlai t’hatnak cungcang khi a kung ruangah asi ti cu voitam pi chim le rel in,  kan theihmi thil an si cang caah ka van chimchap tilai lo. 

{Johan 15:5 } “Misur ruang cu keimah hi ka si i a hnge cu nanmah hi nan si.  A ho hmanh ka chungah a um i, kei zong ka chungah a um ahcun, amah cu thei tampi atlai khomi cu a si; zeicahtiah keimah loin nan tuah khawhmi zeihmanh a um lo.” 

Hika zawn i kan hmuh khawhmi cu zeidah asi tiah cun  AMAH JESUH KHRIH  ah kan um zungzal asi ahcun theitlai t’ha achuah khotu kan si lai/ NUNPI ti umzia zong cu cucu asi t’hiamt’hiam, a taktak in kan i nunpi asiah cun raht’ha hi kan chuah hrimrhim. Kan nun in  achuk mi theitlai pohpoh cu  eitlak an si kho lai. Cuti  i Jesuh Khrih i kan um hin a Thawngt’habia nunpitu kan rak si kho lai....Asiah  zeitindah Jesuh Khrih ahcun kan um khawh ne lai???

{1 Johan 2:5} “Sihmanhsehlaw  a BIA NGAIMI kha Pathian a DAWTNAK a tlingmi cu asi. PATHIAN CHUNGAH KAN UM ti fiangte in kan hngalhnak ding cu hihi asi.” 
{1 Johan 4:16} “Cun kan mah hrimhrim nih Pathian nih akan dawtnak cu kan hngalh i kan zumh. Pathian cu  dawtnak as ii dawtnak chuanah a ummi poh cu Pathian chuangah a um i a chungah Pathian a ummi asi. & {1 Johan 3:24} “Pathian nawl a ngaimi poh cu Pathain chungah an um i an chungah Pathain kha aum. Cun Pathian kan chungah a um tikha kan hngalhnak cu hihi asi: Thlarau a kan pekmi thawngin kan nih nih kan hngalh. 

Hika zawn te tak ah hin, a BIA ZUM I A DAWTU  cu AMAH AH UM ZUNGZALMI kan si ti fiang tein kan hmuh khawh t’han... A bia kan zumh/ kan zulh ding cu zeidah a van si kawn ne hnga??  Tihi fiangte in kan theih herh mi a van si t’han,....(Na nungak/ na tlangval nai timh rungah i na dawtmi maw asi? A mahte in avan i sem dah? ....Pitar/putar khi va nei law va daw ngai law...zungzal in va nei law....thilharsa ngai tak cu asi t’heu lai.). {1 Johan 3:23} “Cun NAWL a kan pek mi cu: A Fapa Jesuh Khrih min ZUMH  le Khrih nih nawl a kan pek bantuk in PAKHAT LE PAKHAT I DAWT hi a si. 


Point Pathum.... Pathian bia NUNPI / JESUH KHRIH I KAN UM danding kan van hmuh khawh ..... Cupawl cu pakhatnak (1)ah cun:  A nawlbia zulh i A mah zumh. Pahnihnak (2)ahcun: A bia zulh i pakhat le pakhat i dawt. Pathumnak (3)ahcun: Pathian dawt/Bawipa dawt. ((( Galatia 5:14 le Rom 13:9 Hi pawl, “Uire hlah, Lainawng hlah, Fir hlah, Hngar hlah,” ti le nawlbia dangdang ummi pawl hi, “Nangmah le nangmah naidawt bantuk tein na veng le dawt ve hna.” Ti biatlang nih hin a tlang a komh khawh dih...... Hi bia lak hin JESUH KHRIH ah KAN UMNAK dingah a NAWLBIA/ ZULH DING VIALTE cu kan point van chim mi cu....PAKHAT LE PAKAHT I DAWT LE JESUH KHRIH ZUMH ti pawl kan van chim mi nih khin a van tlang komh khawh dih)))) Cuticun, Pathian bia NUNUPI/ JESUH KHRIH AH UM timi umzia cu point pathum kan chimmi pakhatnak(1).A bia zul i Khrih zumh. Pahnihnak (2).A bia/nawl ngai i pakaht le pakhat i dawt. Pathumnak (3). Pathain dawt khawh/ Bawipa dawt khawh, ti pawl hi azaangruh ai tlaih khawmnak bik cu an si ko hna. 

Point pakhatnak  KHRIH ZUMH timi khi cu van i chiah ta rih sih, pahnihnak le pathumnak tu khi van zoh hmaisa u sih. {1 Johan 5:1-2 } “Jesuh cu Mesiah asi tiah a zummi poh cu Pathian fa an si; Pa a daw mi poh nihcun fa zong kha an dawt han ti kan hngalhnak cu hihi asi: Pathian kha dawt i a nawl zulh kha asi.” {Rom 5:5} “Zeicatiah a kan pekmi Thiang Thlarau thawngin kan lung chungah Pathian nih  adawtnak cu a toih in a kan toih” . Jeush kan zumh i, Pathian hrin mi kan van si, a kan hringtu kan nu le pa kan dawt hna bantukin Thiang Thlarau nih Pathian dawtnak cun a kan toih caah a kan hringtu Pa, Pathian cu kan dawt khaw. Cu dawtnak a nei rih lomi nihcun minung lei cung  ka zumh tive ko hmanh sehlaw  zumhnak dik a tling lo...{ Efesi 1:13}.

Tikhin NUNPI/ JESUH KHRIH AH UM ti umzia point thum(3) nak cu n arak neih khawh, cuticun kan unau pawl dawtnak..point hnihnak(2) nak khi cu... nu le pa a kan hrin i unau pathum kan si  i,  ka unau le pawl cu ka dawt viar hna...A kan hringtu Pathian nihcun fa tampi a neih i,  unau tampi...sihmanhsehlaw unau kan si hna. Kan dihlak in kan i daw viar hna. ...( duhraungah dawt siloin..amah tein van chuak in a van t’hang lian, Pathian ...kan Pa,..a kan hringtu thok in...ka unau ah).  Ti khin Pathian  bia NUNPI ti um zia cu...mah tein A bia danglam cungcuang in zulh vai timtimh vak zong khi asi lo ti cu na van hmuh faing ve t’heu lai dah tiah ka ruah, nangmah tein NUNPI khawh siseh law cu Jesuh Khrih van rat kha hau loin NAWLBIA(DAN OR LAW)  khan thiam a hei kan canter ding khi asi hnga cu hnga cu aw!!! 

Hi hmun hin a dong  hlei rih lo, .... Pathian dawttu kan van si cang caah JESUH KHRIH dawtnak cun a hnuh in a kan hnuh hramhram tiin a van kan dawh/hnuh tawn. Na dawtmi hrangah na zeizong vialte nai huam bantuk in .... kan nun hlun vialte a kan “makter ,a kan mak piak”. Bawipa cu thangt’hat in um ko seh. 

MI HLAHTLING PAWL NIH AN NEIH MI NUNZIA HLEI (13)

1). HAWIKOMH THIAMNAK 
 “Midang  he hawikomh thiam law, mi dang cungah thilt’ha tuah”(Saint Teresa of  Avila). Vawlei cung huap i mi hlawhtling pawl nunzoh tikah anunzia  ah zatlang hawikomh ning (social life) a thiam mi an si tawn. ( Mi nih chonh hmaisa mi si loin a chon hmaisatu awkam a zang mi minung an si tawn ti asi. Hi hi kan nih laimi nih kan tlakcham tuk mi lak i ai tel mi asi ve.)

2). HMUITINH MI (CHUN MANG)
  Hmui tinh mi le chun mang ropi sunglawi neih dingah kum upa tuk  asilole, a tlaituk ti a um lo,(C.S.Lewis). Hlawhtlinnak i  a hrampi cu hlawhtling ding i hmuitinh neih hi asi. Bianabia ah: A braham Lincoln( American President t’uan dingah le sal (slave) luatnak hrangah i hruaitu pa si dingin hmuitinhnak sangpi a rak nei, ataktak in a van phan/ avan tuah khawh. Hmuitinh nak na sungh(fail) sual asile, sunghnak ding nai hmuitinh tinak asi’(Benjamin Frankin).

3). CAWNNAK (Education)
‘Thaizing thi ding bantuk in ralring tein nung law, zungzal nung dingin bantuk in cawng zungzal ko’ (Mahatma Gandi). Cawnnak lam uar lo ahcun hlawhtlinnak lam a um lo, cawnnak cun hlawhtlin zalam an khihhmuh piak. Sianginn kai, fim cawnnak(degree) hi a biapi tuk cu asilo nain cawn hrimhrim at’ha, a cawngtu nih cun an thiam, an theih deuh hrimhrim ko. Nitin cawnnak hi mitin nih cawn khawh mi asi, thih tiang cawn zungzal ding mi zong asi.

4). ZAMTAK NAK
‘Ziaza t’ha lo nih na nunnak an uk hlanah  zamtak zau’(Mother Teresa). Mi hlawhtling pawl nih cun thilt’ha lo, ziaza t’ha lo le zamtak a hau ti  i an theih mi poh cu seherh lo tein an zamtak tawn hna, hnunglei an chit hnawh tawn hna.  ‘A hlankan tein a zual hlan ah i kham thiam a t’ha’(Benjamin Franklin). Thilt’ha lo vialte nunnak a chiatchuah khotu thit’ha lo pohpoh cu zamtak khawh hi a t’ha(zuk le hmuam telin). ‘Na duhmi ziaza cu a tu rori ah hin i thim ko, thinkung nasi lo, ai thleng kho mi na si’.( Jim Rohn).

5). TEIMAK NAK/TUMRUHNAK
  Teimak nak le tumruh nak timi hi a kal tlang zungzal mi an si. “Mitaima pawl hrimhrim cu an tum hi a arak ruh i, mitumruh pawl zong an rak teima hoituk fawn”  teitu pawl cu an i din bal lo, ai din mi pawl cu teitu an si bal lo. ‘Ted Tumel’ (Thlichia a hran hnuah thlidai te a hrang tawn’ (Mathew Henry). Hlawhtling ding cun kan tuahmi cungah teimak , tumruh  nak le a aat i aat cilh taktak a rak hau tinak asi.

6). MAH LE MAH I TEI KHAWHNAK(Displine)
 ‘Mah  le mah kan i tei khawhnak hi hmuitinh mi kan neih mi a tak i a kan phak tertu (hlei) asi’ (Jim rohn). Dr. Donald Bamhouse  nih   A merica t’hancho tertu mi 400,000 pawl i atuanbia a zoh tikah, a tam u cu kum 28 tanglei an si hna, mah le mah ai athunun kho mi, ai uk kho mi an si hna tiah ati. (Caan hman ningah at’ha lomi nomhcen nak lak ah,  thil dangdang zongah siseh mah le mah ai uk kho mi pawl hi an hlawhtling zungzal).

7). MIZANGFAH THIAMNAK
  ‘Mizei bantuk cungah poh ah zaangfahnak nei, asi kho zungzal mi thil asi’(Dalai Lama). ‘Midang cung i zaangfah thiamnak i a thei tlai cu midang kha na sinah a hruai hna lai’ (Anita Rodduck). Zaangfah thiamnak le midang cungah t’hatnak tuah hi mi  hlawhtling pawl i mizia an rak si zungzal tawn.

8). RIANṬUAN UPAT LE  ATCILHNAK
 ‘Na riant’uan mi hi upatnak he na thinlung zate in i pumpe in t’uan law na hlawhtling hrimhrim ko lai’ (ElBERT  Hubbard). Zeibantuk raint’uan zong i  tinualnal men le a min men i riant’uan ahcun hlawhtlin a theih hrimhrim lo, hlawhtlin duh ngaingai ahcun  tihtak thlak i t’uan a herh. Mah le mah riant’uan mi upat thiam hi mithlahtling pawl mizia dawh lak i arak i telmi a si fawn.

9).CAAN HMAN THIAMNAK
 ‘Caan ti mi cu  sui le tangka rua asi’ (Benjakim Franklin).. ‘ Thilt’ha tuahnak ding hrangah hin caan vialte hi caan t’ha an si’ Martin Luther). (George Verer) nih cun ‘mi patling na si le si lo cu na caan hman ningah a lang hrimhrim  lai. Mirang phungthluk i a lar ngai mi cu ‘Caan liam cangmi auh kir t’han khawh asi lo, ti liam cang mi lak t’han khawh asi lo’ (Geoffrey Chaucer).

10). MIDANG UPAT THIAMNAK
 ‘Upat nak le sunlawinak co khawh na duh asi ahcun midang va upat hmaisa hna’ (Baltasar Graian). Mi hlawhtling pawl nih cun an mah aiin a thiam deuhmi pawl kha t’ihzah, upat nak cang an theih, an thiam hleiah an lakin cawn dingmi nun an neih tawn. Asinain mihlawhtling lo nih cun mahnak in thiam deuh mi pawl cu an huat hna i an itsik tawn hna.

11).TANGDORNAK
 ‘Hngalnak nih vancungmi zong kha khawchia ah a canter, tangdor nih cun minung hi vancungmi  bantuk ah a canter’ (Saint Augustine). Hngalhnak le puarthau nak ( mah le mah zaa ngaiin ai theih nak) hi  t’umchuk nak le zatlaknak hrampi asi. Asinain tangdornak le  mitang i phahniam nak hi t’hancho nak le mi cawisan khawhnak hrampi asi. Tangdornak taktak cu mikip cungah tangdor khawh hi asi.

12). THILTHAR TUAHKHAWH NAK( Creative Idea)
 Vawlei cung i mi hlawhtling pawl an tuanbia kan zoht’han tikah an hlawhtlingnak hrampi cu thilthar an hmuhchuah le tuakchuah khawhnak hi asi. ‘Zeizong kip ah thilthar le t’ha deuh tuahnak lam  a um zungzal, cucu hmuh khawh i tim’ (Thomas Edison). Bianabia ah: Swiss nazi Company hi kum 1950 in lar hram ai thok, asinain kum 1980 ahcun alar ti lo. Zeiraungah dah ti ahcun amah kelte in an ruah zungzal caah asi. Zeizong vialte hi hlawhtlinnak congah ding cun midang nih an hmuh banh lomi, ruah ban lomi rak ruah thiam hi arak herh tuk tinak asi.

13). BIAKNAK BIAPITTER NAK
 ‘Minung cu thlarau neimi kan si ruangah zeibantuk minung zong nih a tam u nih hi cun zumhnak hi kan nei cio. Vawlei cungah hin kan biaknak kan zumhnak i lo lo cio hmansehlaw mi hlawhtling pawl nihcun an biaknak, an Pathian hi biapi ngaiah an chiah. Vawlei cung i mi hlawhtling le mi ropi a tam deuh tu hi cu biaknak le Pathian upat thiam hlir an asi. ‘A mah le a mah ai bawmtu cu  Pathian nih a bomh ve tawn’ (Benjamin Franklin). Kan nih Zumtu hrang le phei caah cun  hlawhtlinnak hi Pathian tello cun kan co khawh mi, kan ngah khawh mi asi lo zia Bible ah fiangtukin a kan chimh(Thufim 16:1,3). Thlarau lam lei lawng asi lo, taksa lam lei zong i hlawhtlinnak le t’hancho khawhnak lei zongah Pathian t’ihzah le upat hi a biapi tuk hringhran ti hi a fiang.

Theih dingmi:
Hi cahram hi nunchimtu le fimthiamnak petu siding ruahchannak he t’ialmi asi. Internet chungta he a fian khawh chin nak hnga van t’ial chap chih mi asi fawn. 
LAILUN Megazine A voi(7)nak, July 2013.

Monday, September 01, 2014

GERMANY NIH IS TAPUNG DOTU PAWL BOMH AI TIM

Germany nih cun Iraq chaklei Islamic State tapung IS pawl he ai kap cuahmah mi Kurdish ralkap pawl sinah bomhnak kuat ai tim.
  
Germany nih hin Kurdish raldotu minung 4,000 hrang hman ding mi ralthuam ṭhahnem lak  cu akuat cang hna tiah defence minister Urusla von der Leyen nih cun Pathianni ah khan  a chim. An ralthuam kuat mi lakah hin anti-tank rocket, assault rilfe, hand grenade, nigh-vision goggle pawl bakah puan inn raldonak ah at'angkai ngaimi nepnawi zong an i tel hna ti asi.

Buai chhuahnak bial i ralthuam kuat lo ding hin policy (Daan) an rak tuah cang mi asi, asinain tut'um i an policy tuah mi phung an buarternak  chan cu chim in, Germany Chancellor Angela Merkel nih cun Iraq khuachak lei i um mi IS tapung pawl colcangh ning ruangah mi ting renglo nunnak le Iraq ram dinhmun cu ralmuannak dinhmun ah a um khawh lo caah asi' tiah ati. IS group-ah hin ramdang mi tampi an i tel ve ruangah hinih hin  Iraq lawng si lo, Germany le Europe security dinhmumn tiangin harsatnak le buainak a phak ter khawhmi asi tiah a ti fawn. 

German intelligence nih cun  IS group-ah hin German mi 400 hrawng an um ve tiah a chim i, nai hrawng i IS minin Bombpuak tertu lak chung zongah hin  German minung pa 5 an  i tel tihi fiangte in an theih khawh cang hna ti asi. Germany nih hin  Kurds raldotu hrangah hin ahlanah  helmet (Lukhuh) le t'angbenh pawl telin arak pek fawn cang hna ti asi.

(Keimah: German zong nih hi IS tapung pawl cawlcangh ningah a lung atling ve hrim loh, kan van chim bantuk khan a mah GERMAN mi le sa an rak i tel ve fawn tikah ahcun a khua le ram hrang aruah tikah a thing a phang ve ziar ko hih, a cozah nih raltuknak bial chungah ralthuam pek lo dingin hnatlak nak rak nei cang hna hmanhsehlaw an dinhmun derthawng ding a van ruah taktak hnu ahcun an daan le dun tuahmi pahtlangin hi misual IS pawl dohnak dingah ralthuam bomh chanh lei in um thiam loin t'an ala ve ko cang hih.)

                                    

Saturday, August 30, 2014

KAL LAW, VA SUAL T’HAN TI HLAH:

Johana 8:4-11 ah cun hlawhhlangnu tuanbia kan hmuh khawh. Uire timen lawng si loin a  uiret lai ngelcel ah an va thlaih kherkher, cuticun  Jesuh sinah an van hruai, a tlaitu pawl nih cun tlai fuh hi an i tituk hringhran ziah tiah cun amah Judah nawlbia kalhtu asi hleiah nawlbia buarmi pawl tlaih le lung in thiko i cheh khi an di a raimtuk hringhran mi  miphun pawl an si.


Cu hlawhhlangnu zong cu a cangsual lio kherkher an va thlaih kha fuh an i tituk. Hmaihngal nawn khin a vanratpi tik ahcun zeitin dah rak ti hna kha? Mosia nawlbia ahcun  uire cu lungin thilak in cheh ding asi, lung i cheh  lo i athih ahcun  Mosia dan kalh t’hiamt’hiam asi tiah na ti.  Cuticun Judah hruitu upa pawl nihcun  Jesuh nih cun zeitindah a rak ti ve hnga tiah a sualhawlnak hmanrua ah arak hman. Mosia nawlbia ning khan cun uire kha cu lungin thilak in cheh ding kha cu asi ko. Asinain che lo ding ati ahcun Mosia dan na kalh kan tilai tiah an ti, chep u ati ahcun ngaihthiam bia chim lengmang t’ung i lainawn zong pawi ti fawn lo, abiachim mi hi hrokhrawl lawngte asi tiah sual kan phuh lai an ti zongah an ti zong asi kho mi thil asi fawn.

Asinain Jesuh nih zeitin dah arak ti tiah cun, “nan lakah sualnak ka nei lo atimi poh nih chep hmaisa uh”...sualnei lomi pakhat hmanh le an rak um fawn t’ung lo tik ahcun pakhat tete in an i zukphiak i lo diam an zam viar ti kan hmuh.  Jesuh nih, “minu khawzei ahdah an si dih? Nangmah sual phawtu diangah pakhat hmanh an tang kun lo maw?, tiah ati. Cu tikah Jesuh nih, “Kei zong nih sual kan phaw ve lo. Va kal law a sual bel va sual ti hlah,” tiah a ti.  Kha uire nu hrangah khan  zeitluk in dah ai lomh lai ti kha van ruat ve hmanh, Mosia nawlbia ning cun lung it hi lak i cheh ko ding kha, zeiruangah dah cheh in  a um ne lo, ziah Jesuh zong nih khan  chep ko u tiah nawl a pek men hna lo? Mosia nawlbia a t’ha lo le maw si hnga? T’ha e!! A t’ha lawng hmanh asi lo, at’ha tuk khi si, asinain cu minung pawl sualnak cu thianhter khawh lo caah asi, Uire nu kha thi lak in chep hna hmanh sehlaw a uire nak khan a thianter kho hlei lai lo. 

Nawlbia cu dawtnak hmngin luat khawh asi, Uire nak kha  Jeush nih khan a huat lo khi a si lo, tuni tiangain a duhmi le a sian mi thil a si cuang lo, asinain  hremnak lungin thi lak in an cheh nak khan  uiret nak arehter kho cuang lo. Kha Uiret nak  tak kha cu Kalvary ah Cross  lungtum in a den dingah Jesuh nih khan a duh mi asi.  Pharisi pawl lungtum khan cun Uire nu kha thi lak in chep kho hna hmanh sehlaw a Uiret nak sual tak kha cu  thilak in an chep kho lo. Jesuh Khrih kha Uiret nak thilak i cheh khawhnak lungtum cu  asi deuh.  Kha uire nu kha Jesuh nih  khan zangfahnak  lungtumin a  cheh i, curuangah cun kha Uire nu khan a Uire t’han timi khawika hmanh ah kan lhmu tilo, a um ti lo. Adam lio hrimhrim in dawtnak le zangfah nak in Uiret nak sual arak tei diam khawh cang ai!!  Kan nih zong nih hin misinah  zei bantuk lungtum hi dah kan hman tawn, dawtnak ThawgT’habia  lungtum maw? Nawlbia  lungtum dah?? 

Kha uirenu hrangah  khan "kei zong nih sual kan phaw ve lo,”  ti lawng kha  a za lo i, vakal law a sual belt e va sual ti hlah ti bia amah vengtu dingah a pek , a Uiret nak pa zong nih khan arak beisei khawh rih kho men  cu hrangah cun  va ti sual ti hlah titu le a bia kha aralthiam thar ding cu asi. Nang le kei zong  hi a hlan kan nun cu chim tlak lo zong khi a va si kho men, asinain  JESUH nih kei  zong nih sual kan phaw ve lo tiah a kan ti ve, asinain  va kal law va sual t’han ti hlah ti mi biate hi a kan vengtu dingah Bawipa nih a kan pek ve ti hi theih khawh t’han hi i zuam hna u sih. Zangfahnak hi sual i chir phawt i ngahmi, donmi asi lo, ngaihthiamnak bia a theithiamtu pawl hrangah i chir thai nak asi tawn khi asi deuh. Uire nu nih  khan zeihmanh ai chir manh loh, Jesuh Khrih ngaih thiamnak khan  a chir ter tu khi asi.  Amah Jesuh Khrih nih i chir in an i leh khawhnak dingah ra ka si a ti bang khan. Cu ngaihthiam nak cun VAKAL LAW A SUAL BEL VA SUAL TI HLAH timi biate tu kha a khenh chih, hihi zumtu nang le kei caah kan theih dingmi le a sual bel va sual tihlah timi hmun hin kan nun hlunah kir t’han hi  i tim ti hlah u si. 

PATHIAN BIA HI KAN DAMNAK ASI:

Luk 7:7 ah ralkap bawipa nih Jesuh sinah “Nangmah nih, ‘Dam seh,’ hei ti law ka salpa cu a dam ko lai.” tiah a chimmi kan hmuh, Jesuh zong nih kha ralkap bawipa zumhnak kha alomh ti kan hmuh fawn. Nang le kei nih hin DAM SEH  ti lawng hi kan i hnangam piin  kan i zat pi sual maw aw?? Pathian bia cu a nung i, thil ti kho asi, vainam kaphnih hriamnak hmanh in a hriam deuh mi asi. Ngamh lomi hrimhrim  anei lo ti kan theih, culawng siloh a rel hrimhrim lei zong a voi zetzat nengmang zong kan rel cekcak fawn cang mi asi. Asiah cun nang le kei nih hin teh damnak taktak ah kan hmang ve maw?? 

Ralkap bawipa nih khan cun Bawipa luhnak tlak ding khop, inn ka nei lo ti atheih asinain, zeitluk in dah ai tangdor i, a zumhnak Bawipa ah ai hngat, amah pumpak thengte asilo hmanhah na holhkam tein DAM SEH hei tilaw ka salpa cu adam ko lai tiah zumhnak nung anei.  Nabelte in kan nih ve thung cu Bawipa luhnak tlakngai le tling ngai ah khin kan vai rel tawn cu aw, ralkap bawipa tunih kha cun Bawipa luhnak tlak ah ai ruat lo cu aw, vawlei leiah tling lo si loin Pathian hmaiah, bia lawng chimhmanh sehlaw  adam hrimrhim lai ti zumhngam nak nung anei ti kan hmuh. Kan nih nihcun tling ngai le fel ngai hmuh in kan in hmu tawn, thil thei ngai le fim ngai bantuk sinak, ruahnak kan nun killi ah kan rak i chiah ziar hi arak si lo maw?? Bia lawng si loin inn kherkher ah van leng dingin kan rak hngak hi arak si lo maw??        

Kan taksa nih zawtnak avan ton, thla kan van cam, Pathian bia van phanh kutcak  hmanh avan phak hlanah  mi pakhat khat thlacam damter khotu hei ti bantuk pawl hna khi kan zum deuh sual maw?? A bia nung vainam kaphnih hriam nak hmanh in a hriam deuh mi nih khan zeiruangah ah dah kan kan damlo nak le kan fahnak zawn pawl hna hi a teih ve hna hnga lo, a ahkhawh ve hna hnga lo?? Kan theihmi bia hi a hriam tawk lo le maw si hnga?? Maw kan mah nih hin dah kan rak dehnak lengmang tawn le asi hnga?? Biahal nak hi da nga a tam ko e!! 

Sam cat’ialtu nih cun  " Na bia hi ka ke caah meiin  asi, ka lamah ceunak asi” tiah arak ti, Pathian bia tu si loin meifar dang kan van tawn hna hi arak silo maw?? Kan lam hrang hna ah hin ceu dang hna hi kan rak hmang zungzal tawn hna hi arak si lo maw??  Khah!!  kan  PATHIAN bia nih dahawh , “ Ka bia cu thil tikho loin a um hrimrhim lai lo” tiah a ti khah. Zeiruangah dah thil ti kho lo bantuk in kan cungah arak phak t’heu tawn?  Kan mah le kan mah hi kan mah hi i zoh tel t’han kan hau. Phung dang cuang in dam na zumh tawn maw?? Danglam cuangin, ti kherkher deuh in, faing kilhkelh deuh i, na dam nak  theih na rak i tim hrimrhim dah a rak si?? Danglam cuang, fiang hirhiar tein “ avuaknak vual ahcun dam in kan rak um cang” hi bi ate hin  dakaw mitampi nih cun damnak tlamtling an rak hmuh  cio ko cu. Nangmah ruahnak le thilti khawhnak, nangmah na tuaht’uannak ah nai hngah  ruangah Pathian bia cawlcang kho loin, t’uan kho loin na rak tuah hi asi deuh lo maw, t’ha tein van ruat t’han hmanh??  

Kan taksa, kan thlarau, kan  thinlung damnak ding ahcun  duhning, timh ning le duhning cu  Pathian bia lei kam cun na  hlawhlting kho men lai lo. Zeihmanh tikhawh mi na nei lo  i, Pathian lenluhnak tlak thinlung thianghlim zong na na nei lo tikha fiang tein thei law, na umnak hi vawlei zong hi, A bia kamkhat te men nih a dinh dih  i, atuah dih asi ko ahcun, A bia ah hin damnak tlamtling a um ti philh siang ti loin thei zungzal cang. Na thinlung zumhnak men i nai hnagahnka kha hnu chon law, na zumh lonak kha na damnak daltu, dawntu asi ti kha thei zungzal fawn. Cu Pathian bia chungah cun ngaihchia mi hna caah nihkhawh nak a um i, harsatnak tuartu pawl caah dinh khawhnak biathli a um. Dam lonak tuar cuahmah mi hna ca zongah damnak tlamtling a um fawn. Zaw cuahmah tu hna ca zongah damnak a um, retheih bu zongin rumnak biathli a um, kan herhmi zeizong vialte cu  cuka ahcun a tling dih. Nang le kei nih hin damnak dan gkan nei lo PATHIAN BIA HI KAN DAM NAK ASI. 

Bawipa nih in thlawchuah ko seh. 

Thursday, August 28, 2014

"SISI/IS TAPUNG KUT TUARTU PAWL SULHNU ZOH USIH"

Tulio vawlei thawngpang le boruak luah viartu an kong chim le rel a dai i dai kho hrim  lomi Muslim tapung pawl (ISIS/IS) an cawlcangh ning bawraw ning le zangfahnak fate zong an neih lo zia cu kan theih dih t'heu lai tiah ka zumh. Hngakchia , pitar le putar  zong chim loin  Islam  biaknak  zul lomi poh cu an tan piak.  A t'hen cu vailam an tahhna, an nun bu hna in an phum hna, a vah khawh chung fakin in an hrem in an thah tawn hna.  

JAMES FOLEY: Ni 19/8/2014 zongah khan U.S Journalist, James Foley-a lu an tan piak hmak ko kha aw!!. James Foley- a lu an tan hlan i a biachim mi, thinlung chungril a virhkhoihtu cu, “Voikhat tal zalennak van neih t'han i, ka chung le pawl van  hmunkhawh  t'han hna hi ka va duh ve aw!! Asinain thil sikho ding asi ti fawn t'ung lo” tiah lungkuai thingphang bute in a van chim khah. Foley  a nu le pate nih hin tuni tiangin  an fapa, ISIS/IS pawl nih a lu an tannak video hi an zohngam rih lo ti asi, hringtu nu le pa hrangah cun zeitluk ngaihchia le lungfak khi dah a va si hnga ti uh law. An fapa an uizia le an tawrh zia langhternak ah le  an theih zungzal nak dingah an innchungah cun (candle ceu) (Yellow candle) timi cu  zanvar in an van i, an inn pawng thingkung pawl zong ahcun Ribbon a ceumi pawl cu an zam  fawn hna ti asi. 

SYRIA MIPI PAWL TAWRHNAK
Syria mipi nih hin  ISIL/IS pawl kutthlak hi an tuartuk hringhran. Mi ting reng lonih an nunnak an liam cang ti asi fawn. Setana ralkap pawl nih hin  an lam dangtu poh cu zangfahnak , thlachiatnak pakhat hmanh um bak loin an thah thluahmah ko hna. Mi an thah ning tlangpi cu an kut le ke an t'em hna i, a t'hen cu an lu an tuam piak fawn hna khuahmu kho lo dingin. Hawrkuangah asilo ah khur pawngah an khut an bilter tawn hna i cuticun an hngawng an tanpiak hna asilo ahcun mithal cun ril thluahmah cun an kah ko hna, aw!! Zeibantuk minung ciammam, an thlarau i neih mi ngai hi cu aw!! t'henkhat  pawl le bang hi cu an mah le phun ding hrangah an mah tein khur an i chawh fawn, cu an cawhmi khahcham pawngah cun an ?hutter hna cuticun rillak cun an kah khawh in lei cun an chilhcolh hna, at'hen lebang cu lei hmanh cu chilhta loin an kah ning hna cun an kal tak hna ti asi.

 T'henkhat ve thung cu khawlaiah an lu an tan piak hna i, mipi hmuh ah  nasa  khawh chungin an hrem cikcek hna hnuah  an kah asilo ah an lu cu an tan piak hna. An lu cu an lain nihchuak capoh saihnak men ah an hman hna ti asi, t'henkhat nih le an pathian an au i, i uanthlar nakah an lu tan mipawl cu fungin an thil hna i heh tiah heh tiah a chuk le cho ah an thui hna ti asi. A hnuah ahcun  an taksa cung hnaah an lu cu an ciah t'han, a cu lio caanah cun  a t'hen le bang nih cun bawling hnaah an lu tan mipawl cu an hman hna ti asi hoi fawn,, Aw!! A varapthlak hringhran dah. 

Kumkhua  i kan ralpawl cung zongah kan tuah lo dingmi ltuk i rakthlak le nunrawng in an colhcang asi bik ko. Ka thinlung a khawihtu bik cu, ISIS/IS ralkap pa 3 nih  putar kum 60 hrawng asi mi hi taklawngin khawlaiah hruiin an hnuh i, cu putar nihcun, " Zangfan khawh chungin, ka nupi fanau le pawl voikhat tein ka hmuh ter tau la cucun nan duh ning tein nan duh le na ka thah lai tiah a nawl hna. Ka nupi le ka fa le pawl ka ngai tuk hna” tiah lungrawk ngai cun t'iht'ih phangphang cun a nawl hna, asinain an biachim theilo bantuk in hri cun an t'em i khawlailak ah thahding cun an hnuh thluahmah ko ai eAn lak i mi pakhat  nih cun,' Na nupi fale pawl sin ahcun kan in hruai lai i, nanupi cu na mithmuh lio ah kan tlaihhrem lai tiah cuhnu ahcun kan in chuah lai” tiah a ti,  ti si. Asinain, putar zaangfah thlak ngai asimi nih cun, ' ka nupi hi ka dawttuk mi asi caah, nan pawngsual ka duh lo,” tiah ther lengmang cun a hail eh hna ti asi.

Dawtnak athuk zia le, a sunlawi zia hi bia nih chiamfian khawh ding hi asi hrim loh. Cu biahal nak cu voithum tiang an hal, asinain putar pa nih cun, “ ka nupi hi ka dawt i, na pawngsual hi ka siang lo,” tiin aleh peng hna ti asi.Mi pahnih nih cun hriin an hnuh i,  pakhat nih cun cu putar cu heh tiah a chuih alamh pah fawn. An duh tharek in an pamh, an vuak hnuahah hmun pahkat an hruai i cuka ahcun an ka hi an hlonh colh ti asi. Hi ISIS/IS pawl nih hin minung nunnak hi an zah lo lawng si loin zeitak hman h an rel lo khi asi.  An biak pathian khi zei  pathian tak khi va si hnga maw?. Mi an thah tinte in  an pathian cu an hei auh ve cu aw, ' Allah a cungnung cem/Allah cungnun bik ko seh' tiin arualin voihat au ah  an au rualin an au t'hupmap tawn. Putar kum 80 hrawng i  upa, amah te lawng i khuasa, inn pa chak thlang nih an cawm mi putar mitt'ha lole hnachet zawng thlachiat um loin ril ko in an kah ?han hoi aw!! 

Putar kum 80 hrawng thotho asimi  mawt'aw chung cun leng leiah i thing lengmang cun thlachiat ruat bak lo cun an van hlonh t'han hoi ko, cuticun lamsir ah a dir ter i, puter nih cun, “ Zangfah tein ka that siang hram hlah uh, dam ni chung tam hmanh ka neih tilo hi tiah a hei ti hna, sau hmanh kei ka dam ti lai lo. Ka that siang hlah u,” tiah zangfah a hal hna, asinain setan le a ralkap pawl nih cun cu putar te cu zangfah pelpoi te hmanh um lo cun an van kah t'han ko hme cu aw!! Vawlei nih ISIS/IS pawl  thil tih rapthlak taktak i anun ning le a t'uan ning pawl hi a theih cuahmah i. A nunkhau chung i, apit chin lengmang kai lai tiah zumh a um hihi kan PATHIAN bia he zong ai zul ngai mi thil an van si chinchap hoi hna, Bible nih hna nei nih cun thei seh atimi hi pakhat tete in a van tling cuahmah ko cang. 


Mah le minung pi pawl thlachiat ruat lo i, rawng tuk i a lai nawngmi pawl hi, PATIAN BIACHEIH hmaiah cun sual phawt in an um hrimhrim telai, zeiti hmanh in luatnak lam an hrangah a um khoi lai lo. Hi bantuk lawmmam i nunrawng le thlachiat ruahnak nei lomi pawl zong hi an  pathian biakmi Allah zong nih a lung  a tling zong khi  ka zum lo aih. Hi bantuk nun rakthlak ngai hi. Hi misual pawl nih hin  an ralhmai, muslim silo hmai i an thih ahcun vanram kai dingah cun an vai ruat. Vanramah cun nungak, hngakchia (pa le nu) virgin tampi nih an rak kan don i, nan duhduh caan caanah sex nan hmanpi khawh hna lai ti i zumhnak thida a nei mi phun an si. A va rapthlak ve aw!! 

IRAQ RAM i ISIS/IS ?IH I A ZAMMI PAWL
An pasal le pawl hmuh lio ah an dawtmituk mi an nupi pawl, Pathian nih hi vawlei ah an hnakruh ding, an kopi dingi a pek mi hna cu ningzah hnek in an tlaihhrem hna. Mah le nupi cio kan hmaiah van thlaihhrem cio hna sehlaw zeitluk khindah a fah hnga, van ruat ve hmanh. Asinain, hi vialte hi Iraq le Syria ram i Yazidi le Kristian, zumtu nih cun an tuar viar mi asi.  An in le lo zongah chung khur lumte zongah um kho lo le um ngam loin an luatkhawh nak ding lam hawl in hmun dangdangah an zamtak hna mu, acan hi a va chia hringhran dah mu!! Nu nih athisen i a hrinmi a fahning zawn zong ruatmanh tilo tiangin, Pabik nih a dawttuk mi anupi zawn zong a ruat manh ve ti fawn lo. Mah le nunhim nak hawl tibak lo cun zeihmanh tikhawh mi an nei t'ung lo. Hi pawlnih maw, an dawtmi an fahning le an nupi he runinn nuam te i hmuhkhat khuasak t'i cu an duhtuk ve t'heu lain ain mu!! 

Chungkhar an t'io viar i, chungkhat pabik nih anupi fanau le pawl damle dam lo zong i ngaihtuah khawh asi ti lo, an dinhmun hi van ruat ve hmanh u. Zumhnak in cuan in, mithli he an nupi fanau hmuh t'han ding hngah tilo bak cu zeihmanh ti khawh mi le an nei fawn t'ung lo. An inn le lo, an neih chawva vialte kaltak inan zanmang hmanh i an manh bal lomi,  khua an sak ballonak hmuh lung hrekhrok lakah riahrun remh hau in an van um cang ai.!! An inn leh lo ah thin hnangam tele ,lungsi tein an duhduh ei le dingin um kho tawnmi an siko nain BAWIPA JESUH KHRIH hrangah zumhtlak an asi ruangah dingding ti fawrkhat  dinding hmanh nei loin riahnak hmanh t'ha lomi lamcung lunghrekhrok lakah caan an vanhmang dakhaw. An dinhmun nih pei anaih lo cu aw, tiin zohliam men hlah usih, Bawi Khrih hnungzultu an sinak ruah i an rimh in nun zoht'him tlak le an martyr thisen khi i zohchunh ve u sih. 

Nu pawl zong nih cun an dawtmi an pasal le t'ang lumte i um cu an ngai i, beidongh lung retheihnak aurawl chuah i an t'ah aw van theih, van hmuh cangah hin cun hmulthi hi a ling surmar kho ti asi. Nu pawl nih an taksa a cah tilo ruangah  an hnuk in an cawm cuahmah mi hrangah azei ti  i, van chawmdawl khawh van siti lo caan a van phak hrimhrim le nu le dawtnak a nasat zia, langh faintertu , taksa cahnak  hrimhrim nei ti lo cung tein an fahniangte an t'anglum te i theih maw theih lo in, an van i pom lio van hmuh lebang cun lung a zur i mithtli hi khamh khawh loin donh cawk loin alung thluahmah ti asi. Ruah ah hincun lungthin a fak hrim ko. Hngakchia tawr le cheng eiding neih lo ruangah, tlanghram ahcun arte le uite thih in anini cun an thi thluamah hoi fawn, alung fah laining cu van ruat hmanh uh, an runin i an um lioah cun an fahniang tete hrangah a thawthaw an ti, an thlum a al tinkim in an rak fek tawn hna khan an mitthlam an van lang khi va si kaw, atu i an mah kut cung rori i an thisen chuak an fahniang te rawlt'am tihal ruang it hi van hmuh ding hi cu aw, an nun lihninh in ai hning ko ti asi.

 Nu tampi nih cun an pasal le fale pawl hlonh asi ruangah nun i tuar loin mah le mah rak i that tawk, lungpang cun rak zuang tawk le an rak um fawn ti asi hoi fawn. Pasal le hrangah a hleice in a va tlawmlak thlak hringhran dah. Dam cuahmah ko t'ng i nupi fanau le hrangah eiding nie lo i rawlt'am tuk in an van um van hmuh tluk i, pale hrangah cubantuk nak in thil harsa ciocio ah tawrhar hi a um ti hnga maw, ka hmauh ning le bang ahcun zeibantuk thil harsatnak hmanh in hi bantuk dinhmun hi ka har tizawng cem asi t'heu lai tiah ka ruah.' Islam zumhnak ahhin zeiruangah dah na leh ko lo?, ti i biahal nak, zumtuk Khristian nu pakhat nih a leh nak cu, " Kan inn le lo, ka pasal fanau pawl ka can viar cang hna i, ka thlarau tiangtian in ka can ding cu ka  ruat ngam tilo tiah a leh” ti asi.  An zumhnak le an tawrhnak nasat zia le pawl hi akn va tluk lo hringhran dah!!!! 

Kan theih dingmi cu nang le kei hi teh Bawipa hnung kan zulh venak ah hin a nuam cin lawngah hin Bawipa keneh hi an zul sual maw? tihi kan nunah kan biahal siseh law pakahtnak ah. Kan nih cu a voikhat te hmanh Bawipa hranagah harsatnak buainak tuar loin kan vai vui sek cu aw, kan nun hi t'haten in zohfel hi a va herh hringhran dah.  Ni tampi chung ei le in ding nei Sual setan ralkap (ISIS/IS) t'ih le ther lengmang in thing le bul i hngoh chan in  caan ahman dakaw, An hrangah,  na umnak hmun te khan na thlacam nak sunglawi tukmi kha an hranfah an rak hlan siang ve lai lo maw?? An cung i thil aphan mi vialte hi na canah van chia ve hmanh?? Na fanau le na nupi, pasal vialte can in , rawl eiding ti le rawl nei loin ramcarah van um hmanh,zeitin dah na rak donsawn ve lai t'hate in van ruat tuah???? 

Wednesday, August 27, 2014

OBAMA NIH ISLAMIC STATE HLOH VIAR DINGIN OLSAM LOH TIAH A CHIM

US PresidentBarack Obama nih cun Islamic State tapung pawl hloh viar cu thil awlsam cu asi lai lo tiah a chim. President Obama nih cun  Syria ram i tapung pawl nih an lakmi ram pawl zohfiah dingin vanlawng pakhat thlahnak nawl a pek hnuah hi bia hi a chimmi asi.

North Carolina- i American Legion annual convention hmannak ah 
Obama nih cun Islamic tapung  pawl cungcang hi a van rel chuak, "Cancer hlonh bantukin   ISIL tepawl hi  nuaithlu viar colh ding cun thil olsam cu asi lai lo tiah a chim hleiah, ciannawn in thil ti khawh zong asi lai lo," a ti. IS tapung pawl he ai do cuahmah mi, Kurdish ralkap pawl US nih raldonak vanlawng thlah rem rak ti cang hmanhsehlaw, Obama nih cun Iraq ramah US ralkap pawl va chiah t'han ai tim lo" zia a chim fawn. 

Iraq khuachak lei  IS tapung pawl he ai kap cuahmah mi, Kurdish ralkap bawm dingah raldonak ralthuam pek cu ram pasarih pawl nih an hna tla. US Secretary of Defences, Chuck Hagel nih cun US le Iraq  cozah nih a bomh bakah, Albania, Canada, Croatia, Denmark, Italy, France le United Kingdom cozaj nih cun Kurdish ralkap hrangah hin meithal le hmanrua dangdang a herh ning bantuk in pek dingin ai pumpe, ti cu a chim t'han.

"MUSLIM KHALIL TIMI PA CHRISTIAN AH ALUHNAK CHAN THU HLA TAWI"

A hmaisa bikah a hmanthlak ka van tarmi hi amah (KHALIL) cu asi. Voikhat cu nelrawn ramcar ah Kan pathian Allah hrangah raldo dan le christian pawl hremdan ding kan zir. Cutii ramcar ih training kan neih laiah in hruaitu bik(lubik) cu kan training kan tluang le tluang lo in rak veh vai in kan hnenah zarhkhat lai a ra cam. Kei cu kan lak ah meithal siseh kut le ke lam khal ah thiambik le tlingbik ah in hril. Siper(one shot one kil) kah khal kei mah ka thiam bik. Amir cun Christian evenglish pakhat in Egtp ah muslim nau pakhat ka lo it pi kei paisa ka lo pe ding tiah a ti, cu mi thuthang cu kan hnenah in ra sim ih kan zaten kan thinheng tuk ih cu mi thu kan theih cun kan meithal kan kap ciamco. Cu mi thuthang in sim cun Christian pawl ka huatnak a luar sinsin. Kan zaten thukamnak kan tuah "christian hmuahhmuah kan hmuhnak ah kan that ding" ti ah thukam kan tuah.Kan hotubik Amir cun Christian pawl ih ram an lak cak dan thu in sim. Cuiruangah hriamhrei hmang loin dodan kan ngeih tuah ve ding ti ah in ti. 

An Bible khi a dik lo a si tiah ca ngan aw, an Bible sualnak hawl aw tiah in fial. Asinan ka duh lo. Ziangahtile Bible siar pohpoh cu an mah christian ih cannak ti ah an sim ka thei dah. Curuangah Bible cu a tham le a zohhman ka duh lo. Amir ih hnenah midang fial aw kei cu ka ti thei lo ding ti ah ka el. Asinan Amir in nangmah na tlingbik Allah in hi mi tituk dingah a lo hril asi ti ah i ti. Curuangah Bible adik lozia cu ngan ding cun ka tim ka tuah. Azan ah Bible cu ka kau ih a siar ka thawk. Thlakhat sung ka siar ih a sualnak ka hmu lo. Curuangah Amir ih hnenah ka feh sal ih an Bible ih sualnak ka hmu lo tiah ka ti. Amir cun cabu 27 lai in pe ih himi vazoh awla Bible ih dik lozia cu na hmu meiding tiah in ti. Himi na tuah thei a sile thlakhat ah $ pongkhat kan lo pe ding tiah in ti.

Amir ih in pe mi cabu khal ka siar ih Bible ih sualnak ka hmu lo. Bible a sual ka ti ahcun kan Quran hi a sual tinak asi ding. Ziangahtile kan Quran le Bible hi a bangawknak a tampi. Asinan ka vun nganih page 200-300 lak a sah. Asinan bible sualnak ka hmu lo. Quran ahccun allah a rak sal ding tiah a um lo, asinan Bible suangah cun Jesu in ka rak sal ding mihmuahhmuah hrang thuthen dingin ka rak sal ding ti ah a um. " ka ngan mi cu Kan Quran hi rinsan atlak taktak maw?" ti hi asi. Asung ahcun Quran hnakin Bible rinsan a tlak sawn tin ka cem ter. Ziangruahah hiti vekin a cemnak ka tuah ti ka thei lo. Amir in ka canganmi cu razoh dingin a ra ih a siar tikah a thinhneng tukih i beng ciamco. ka Nu'n kan thawmvang thei in in ra then.

Cuizanah thla ka cam. Hitin thla ka cam" Muslim pathian allah maw? Christian pawl pathian Jesu ha na si? in sim hram aw " cutin thinlung thiangte thawn na rian ka tuan ding ti ah ka ti. Cuizan cu nidang ih ka itthat vek siloin ka it that a thaw tuk. cuizanah mipakhat ka hmu zoha na si tiah ka sut? Bible sungih na hmu mikha ka si tiah in ti. Na Bible kah lak sal aw la Bible a tikzia hi mi va sim aw ti ah in ti. Cuizan rori ah Jesu ka zum. kan nih muslim pawl cun Allah a zum lo tu cu mipa, nunau le nauhak khal siseh ziatsuah thluk ding tin Allah in zirh. Jesu cun a lo hmusuamtu hrangah thlacamsak aw tiah a um. Amir cun na cangan mi midang na siarter a sile keimah rori in ka lo that ding tiah in ti. Cuitlunah na rualpi pawlin an lo that ding tiah a ti. Asinan zianghman ka tih nawn lo ziang hmuah hmuah hnakih thasawn Jesu ka nei zo ti ah Khalil cun a ti.
Thubet: Sakuadang cu an pathian an thi tikah an thosal timi a um nawn lo.Asinan kan Lalpa Jesu cu thihnak nehin a thosal ih paivorhlam ah kumkhua in a nuang.

  FROM ONLINE,  POST BY ROBIN MANG. ( Theih t'hate asi caah ka van khum chih ve ).

“TIHTAK THLAK TE IN TIH A HAU”

Mi pakhat nih hin vanramah arak leng i. Vanram tuallaiah a va cuahmah lio ahcun Jesuh he cun ruah lopi ahcun an i tong thut ai, Jesuh nih cun, “Unaupa. Ra tuah, lei i minung pawl khi kan hmuhsak tuah ngat lai” tiah aban cun a hruai i vawilei cu a hei zoh tik ahcun Pathianni(Sunday) cu arak si, mi tampi cu i khawm ding cun biak leiah an panh thliahmah lio hna cu a hei hmuh hna ti asi. Biakinn chung i a thil hmuhmi pawl cu a khuaruah hi a har tuk hringhran. Hi tihin maw Pathian hi kan rak thangṭhat vet awn minung pawl nih hin tiin poi ti ngai cun a ṭang ai cum ti asi.
@ Piano tumtu le awnmawi  tumtu pawl nih cun an awnmawi hmangin hla an hruai hna lio cu  a hmuh hna ti asi, asinain an awnmawi tummi thawng cu  ka thei kho hna lo.
@ Ai khawmmi pawl hla an ṭhupmap ko, asinain  ahlasak thawng zeihmanh ka thei kho hna lo, an hlasak thawng theih ding hi pakhat hmanh a um lo ti asi. 
@ Thawngṭhabia chimtu nih cun ṭhahnem ngaiin Pathian thawngṭha cu a aupi cuahmah lio zong a hei hmuh tikah a kaa angin a aw zeihmanh theih ding a um lo ti asi fawn.
@ Thla an cam i, asinain an thlacam thawng hi pakhat te hmanh theih ding a um lo ti asi.

A khuaruah a har tuk ahcun Jesuh sinah, “ Bawipa, zeiruangah dah an awnmawi tum mi pawl siseh, an hlasak thawng zeihmanh ka theih khawh lo, an thawngṭha chimmi le zeihmanh theih khawh asi lo?, ti  i a hal tik ahcun, JESUH nih cun zeitin dah a leh ti ahcun, “ Na theihkhawh lo nak chan cu, thinlung le tihtakthlak tel loin an thangṭhat lo ruangah asi khi” tiah tlangval pate sin ahcun a chimh. “Cucun,  thinlung  chung muril le tihtak thlak in  an thangṭhat ahcun na theih khawh hrimhrim hna lai tiah a van ti fawn. Cu bantuk i an tilo ruangah asi khi an thangṭhatnak  hlasaknak cu a nung kho lo i, an thlacamnak pawl zong cu anung kho lo, cun an thawngṭha chimh zong theih khawh an silo” . tiah Jesuh nih cun tlangval pate sinah a chimh ti asi.

Cuti asi ahcun, kan nih anung Pathian biatu ti  i, aa chaltu vialte nih kan biakmi kan Pathian hi pathian sawhsawh asilo ti cu fiangtuk  in a theitu kan si, asinain hikaah  hin kan hmuh khawh mi cu, Sunday tinte in Biakin pelh loin ai khawm zungzaltu pastor, khrihfa upa zong kan si ko hnga, asinain Pathian hna ah thei kho ding tiangin a phan kho lomi thangṭhatnak asi kho mi asi tihi kan theih apoi mawh tuk hringhran. Zeibantuk thangṭhatnak khi dah Bawipa theih khawh dingmi thangṭhat cu asi ti ahcun kan van chim cang bantuk khan, TIHTAK THLAK NGAI I THANGṬHATNAK lo cun kan rak thangṭhat nak menmen hi Bawipa hna ah a rak phan kho tawn lo tihi kan theih a herh tuk mi asi. Kan mah le pulpak cioah kan bia halnak ding i van tarlanh ka duh mi cu: Cu ti asi ahcun Pathian bia dingin kan i khawm tawn hi teh vanram khin an rak thei kho ve hnga maw?? Kan thlacam nak le kan thawngṭhabai chimnak pawl hi teh athawng theih ding a um ve hnga maw?? 

Pathian bia chim lo, vawlei lei thil hmanh ah kan duhmi le ngah kan duhmi lak ahcun heh tiah kan thazaang neih diklak hmanh in chuah kan i huam asi lo maw kha, cuti i, vawlei thil hmanh ah cuti fako i, tihtak thlak  chuah kan i huam ahcun anung Pathian kan biakmi hi a phung men i biatu kan si ahcun kan tifuh lai lo. Hiti  i a phung men i Bawipa kan thangṭhat ve sual asi ahcun vanram kan phak tikah Jesuh biaceihnak hmaiah nan nih kan thei hna lo, timi lak i ai tel dingmi kan si tihi kan theih cia a hau. Curuangah kan thangṭhatnak awle, kan tuahsermi pawl hi Bawipa theipi mi le a theihkhawh dingmi an si khawh nak hnga tihtak thlak te i kan tuah, kan ṭuan, kan biak a herh. Bawipa theih kahwhmi zumtu, thangṭhattu kan si cio khawh nak hnga Bawipa thlaw kan chuah piak ko seh. 

Matthaia 15:8 – ah van zoh hnik u sih,  “Hi mi hna nih hin an kaa lawngin an ka upat, sihmanhsehlaw an lungthin taktak cun an ka hlat nagingai, tiah Pathian nih a ti”. 

GREEK & HEBREW HOLH IN PATHIAN AW..!!!

*Voikhat cu, zarhpini zinglei i khomh ah hin  Sunday school Junior Deptment pawl nih cun Bible cang an byheard mite  cu pakhat te hmanh i palh lo tein thiam ngai le tluang zirziar te khin an van chim tikah cun an chairman panih hin hi tihin ai lomhtuk nak ah a vonlomh, a van (comment) hna. “'Nan thiamtuk hringhran, nan upat tik ahcun  kha na Bible cang byheart mi hmang khan Pathian aw nan theih te lai, Sermon ropi taktak chim nakah nan van herh tuk telai. Kei zong hi hi tluk hin ka upa ve cang, ka tar ve cang ko nain Greek le Hebrew holh in  Pathian aw hi ka thei ve rih hrimhrim lo, a chan cu Greek le Hebrew holh hi pakhat hmanh ka theih ve lo ruangah asi, Pathian nih cun kan theihcia mi pawl hmangin A van kan chonhzungzal tawnchuan” tiah avan lomhhna, thazang avan pek hna. A hman hi ka tituk ve kan thinlungah thil tampi a van ka ruahter. 

*Pastor upa ve ngai cang mi putar pakhat,  a biachim nung zungzal mi nih hin a chimmi ka thei peng mi pakhat cu zeidah asi ti ahcun, “Pathian bia hi kan thinlung chung i kan i byheard tam poh asi ahcun harsat nak tong hmanh usih law, Pathian aw hi kan thei zungzal khawh i, curuangah Bible cang byheart hramhram hi ka pesion hnu zongah ka pehzulh ṭhiamṭhiam” tiin a chim. Evangelist ropi minthang  Dr Billy Graham hi zei ruangah dah na biachim, na thawngṭha chim hi, anun zungzal khawh? tiah an hal, “ Ka taksa a theihnak dihlak hi Pathian bia in ka khah ter ruangah hin Pathian aw hi a thei in ka theih khawh zungzal” tiah aleh hna ti asi. 

*Johana 3:16 tel loin Bible cang byheart khawh mi zeizah dah kan neih ve tihi kan mah le pulpak cio in van i zoh hnik sih, a keimah tiangin hi bialeh nak ka hmuh tikah hin kan nunah tampi thazaang kai lak ve ṭhan. Nangteh Bible bung le cang zeizat dah nai byheart tiin van i hal sihlaw  buai fefe cu kan tam ṭheu lai dah tiah ka zumh. Bible cang a tam khawh chung i tam in nu le pa zong nih siseh, a biktak in fale hi an theih khawh chung le a tam khawh chungin byheart ter hi a ṭhatuk hringhren, ṭial chuak law, an ihnak pawng zongah tar law, an i thiarnak toilet chung zongah tar ko, an hmuh khawh dingin, an rel khawh dingin a remnak hmun tete ah tar khawh hi a ṭha.
   
*Pathian bia tello i  vawlei thil lawnglawngah a ṭhangcho mi an si ahcun an cawn lei zongah hlawhtling in lang hmanh hna sehlaw nehhnu ah anun hi a buai ṭheu tawn.Bible lenglam in Pathian aw theitawn tu pawl, cucu alng, cucu avan lang ṭhan,  hei ti bantuk  i  buaibuai tawnmi pawl khi an kalsual duh ngai tawn, a donghnak le bang ahcun an nun hi awlok chong vansangin an  buaipi tawn. Curuangah PATHIAN AW kan theihnak bik ding cu A Bible Thianghlim lak hin asi tihi thei ṭhan in Bible angaina tu sihi  i zuam ṭhan hna u sih.

BAWIPA NIH IN THLAWCHUAH KO SEH*********

RAM RUMCEM (LUXEMBOURG)

US khi ram rum ngai cu a si hrim ko, India le China zong hi vawlei cung chawlehnak ( economy ) lian cem lak i alang ban mi zong an si. Asinain  World Bank- nih ram rum pawl atarlanghnak ah hi ram pawl hi top 10-ah an lang pha lo ai.
World Bank nih  ram rum le nei a t'uatnak ning bantuk in mi pakhat tangka a t'uanhchuah mi lakin  asi i, Hiti i van t'uat ahcun minung tlawmnak nak an van nei. GDP per capita lakin t'uat ahcun  Luxembourg hi vawlei cungah ram rumcem asi. Hi ti i t'uat ahcun India hi vawlei cungah 163-nak lawng asi i, China hi 89 nak asi ve thung.

Luxembourg hi Eu­ropei  ram fate, city state bantuk te lek khi asi, mi ting (5,00000) hrawng lawng umnak asi. Minung pakhat tangka lakluh mizat hi kum khatah $111,162 tluk asi. India-ah hin minung pakhat tangka lakluh mizat hi $1498.87 a si i, China-ah hin $6807.43 a si ve thung. Luxembourg rumnak a chan bik cu banking le steel sector a si.

Nordic ram, Norway hi pahnihnak a si. Minung Tannga (5.15) hrawng an um i, GDP per capita cu $100,819 a si. An ram (economy)chawhlehnak hi India bantuk deuh hi asi, mixed economy a si ve. Public le Private sector a ahranpa tein a um hleiah cozah hranhran nih  petroleum le thil pawimawh dang a zohkhen fawn.

Arab ram hi , oil-ruant i rummi asi i, Qatar cu pathumnak ah a um i, mi pakhat tangka lakluh mi hi $93,352 a si, minung Tan (2.12) umnak ram asi. Asia lak in a  lang phan mi adang ram cu, China- nih a ukmi an si, Macao hi palinak ah a lang phan ve. Minung ting  (5.8) hrawng an um i, tourism le casino hi an larpi cem mi asi. GDP per capita cu $91,376 a si.

Switzerland hi paruknak ah a lang ve, service sector hi an innghahnak bik deuh cu asi. Australia cu pasarihnakah ah a um ve fawn, Denmark cu pariatnak ah a si i, Sweden hi  pakuanak ah a van lang ve fawn. Singapore hi pa 10-nak hmunah a van um ve.

Luxembourg hi Belgium, Germany le France nih  a karcheh mi ram a si i, Sq. km 2,586.4 lawng i a kaumi ramte asi. An ram bawicem cu Grand Duke a si i, cucu King tang deuh i ummi asi, asinain Duke nak cun tlawmpal tein avan sang deuh t'hiamt'hiam ve hoi. NATO member ram a si i,ralkap zong mi 900 hrawng cu a nei ve!! Sianginn ah  le newspaper caah  German hman a si, thil dang, chawlehnak ahcun  French an hmang ve thung. Tualchung holh pangai Luxembourgish timi an hmang ve t'han.