SAL TANNAK LAK I HRUAICHUAK TU (MISSIONARY ROPI GRENFELL)

A hmanthlak ka van tarmi hi George Grenfell cu asi. Kum 100 hrawg liam cangmi ah khan, Africa ram, Congo i ummi khawte pakhat ah hin nu hngakchia pahnih hi cuka ah cun khua an rak sa. Di inn nawnte ah hin cucu tecun khua cu an sa. Cu ka ahcun Pathian lei nak hmanh in Doih (witchcraft) le thlarau lei thil (nature spirit: eg: Ti siseh, ni siseh, van siseh,...etc..) cupawl bia cun khuasa mi an rak si.Inn ah cun an nu changtuah mi an i manh caan pohah  heh tiah an theih khawh chungin chantuah cun an mah tawkte in an buaituk vet awn. Cuti i an nu rianṭuan an bomhkhawh hnu cun an umnak pawngkam i ummi tipi kamah cun ṭhuin, cu tipi i khualtlawng chukcho mipi pawl cu nuam tingai cun,  cuan in an caan cu an hmang tawn. 

*Cuti i  thin hnangam ngaiin, an um lioah cun  nikhat cu thil duhum lo ngai mi pakhat an cungah a van phan . Cucu an khua pawng i khua pasal ṭha pawl cu an ralpawl nih cun an khua an van doh hna i, ceilak an thahna hna hleiah nupawl le hngakchia pawl zong cu an thlaih chap hna ti asi. Cu an tlaihmi hna lakah cun an fanu te pahnih cu an rak i telve. Cuticun ralpawl nih cun an khua leiah an i tlunpi hna i, an Bawi(chief) sinah cun “SAL” hrangah an zuar hna. Cu hngakchia pahnih te cu thinpang lung rethei in an khat, ziah tiah cun nasa ngai i an pu le pawl rianṭuan piak ding an si. Cuti i an ṭuan lo ahcun afahkhawh chungin hrem ding khi an si fawn. Cuticun a hohmanh ngaihsaktu neilo te cun cuti te cun an pahnih tein harsa tuar in chunni an van hmang.

*Asinain zeitik lai caan zong i, dawttu an theih loin an rak nei, cucu lei le van siamtu Pathian asi. An tlaih hna niin  arauh hlanah cun Pathian nih an mah hruaichuak dingin mi pakhat a fial. A min cu George Grenfell a si , England ram in Thawngṭhabia chim dingin  Congo ramah a van kal. Tipi lak ahcun heh tiah khual tlawngin hmunkip ah a vak atawi ti asi. Cu akhual tlawnnak lawng min cu “PEACE” ti asi.A dongh nak ah cun BAWIPA nih, A mah aherh taktak tu sinah cun afial hna. Nikhat cu, hngakchia nute pahnih an thlaihnak hna khuaah cun  ahruai hna i, an Bawipa(chief) nih cun hngakchia pahnih cu Grenfell- hmai ah cun an van hruai hna, a van zoh hnaah cun azang hi a fak tuk hringhren hna. Sal hrangah si loin an luatnak ding caah amah nih cun an pu misual le  mi lungkhong mi lak cun an unau te cun a cawk hna ti asi.Cuti i, Grenfell- nih a van cawk hna cu an unau cun an i lawmtuk hringhran, asinain athlite cun thinphan le ṭihnak in an khat thotho. Zeiruangah dah hi ti zongzai tangka tampi dih in a kan tlanhnak chan hi asi hnga?? ti cu a lehnak theihkhawh si ṭung lomi biahalnak sepsep ti i, a thlite i an i halmi cu asi. Asinain an pu ṭihnung le misual kutchung in an luat khawh an zumh ruangah le a thlite in ṭih ngai bute  cun Grenfell- lawng cungah cun an ṭhuthmun te cu an van i remh i, khawika leiah dah kan kal lai tizong cu thei hlei lo cun, an hna khi a ngam tuk hrimrhim tuk manh cang ti asi cuvial hmanh ah cun.

 *Asinain lawng i an i thawh hnu arauhhlan ah khin thil ṭihnung dang avan phan ṭhan hoi ai!!! Grenfell nih cun,  pasalṭha rual hriamhrei keng, lawng in a rami an lam lei i a rami cu a van hmuh ṭan hna. An lawng he a van i naih deuh hnuah cun a ṭhen cu lawng lengah an chuak i, lawngte an  i zah i, an kutin an i kenmi feizum ngai mi cun  Grenfell-lawng cu an van khawh len cang, Grenfell-a nih cun dinhmun ṭha lo ṭihnung ah kan um ti a theihtik ahcun Pathain sinah venhimnak  le fimnak  halin thla cu avan cam cuahmah. Mah cu lioah cun hngakchianu pakhat cu a van rak i, heh tiah aban cu a hawi. Cutikah cun Grenfell nih cun zeithil cangdah um?? tiah cun avan hal colh ve. "Khi an lakah ka unaupa ai tel ve!” tiin ṭap pah cung cun a van chimh, “kan khuami pawl an si khi” tiah a van nolh ṭhan.

*A unaunu nih cun cubia a van theih cun an pahnih cun heh tiah an van au. Cuticun khat lei ral cun an khua pasal ṭha heh tiah cun an van au chap ve fawn. Cuti khat talei veve i an i au khuanh nak cun an aw an i thei kho lo veve hoi. Cukaah cun  Pathian- nih  Grenfell- cu ruahnak ṭha avan pek i,  alawng mawngtu sinah cun  lawng (laifarii) (whistle) cu tum dingin a van ti i, cu laifari thawng cu an theih bal lo ruangah mak tingai cun khuaruahhar ngaiin cun dai ṭhipṭhiap cun an van um ti asi. " Na unaupa cu van au ṭhan” tiah Grenfell- nih cun hngakchia nute cu dinte khin a van ti ṭhan. Cuticun a van auh ṭhan hna tikah cun, a unaupa zongnih cun daite um loin a van auh ve ṭhan hna, cutikah cun a unaupa le pawl nih lawng fate an van i zah i, an unau lei panh cun an van rat tiah cun a unau an si ti cu fiang tein a van theih khawh hna. Cuhnu cun a unaupa nih cun a hawi le lei hoiin hi panih hin ka nau le saltannak lak in hruaichuaktu asi tiah a hei chimh hna. Thil umti ning an van theih tikah cun an ral maw an timi kha, an ral si loin, an hawiṭha asizia kha an van theih ve tiah cun an hriamhrei cu tangah an chiah hnuah GRENFELL le alawng mawngtu pa cu an khua leiah an i tlunpi hna i an sunloih hna ti asi. 

*Citicun Grenfell- nih JESUH KHRIH a kan khamhtu tuanbia pawl hna cu a chimh hna i lungtho ngai cun an ngaih puak ti asi. “JESUH KHRIH” cu akan khawmhtu Bawi le sualnak lak in a kan khamhtu, zalennak akan petu asi zia, curuangh i A mah zumtu kan si ding zia le A hnung kan zulh asiah cun Pathian faah arak kan pom lai i, hi vawlei sualnak le ṭihnung phunzakip lak in a kan khamhtu le a kan veng zungzal lai ti pawl siseh, kan thihhnu ah zungzal nunnak kan neih ding pawl siseh, kut i sak lomi vansui khawpi ah cun a fale pawl cu thih le zawtnak, ṭahnak umti loin zungzal in A mah thangṭhat in kan leng zungzal cang lai, ti pawl hna cu a chimh cawn piak hna.

*A donghnak ah cun an dihlak cun zungzal kan saltannak hmun i a kan khamhtu “ JESUH KHRIH”  hnungzultu si dingin Bawipa hmaiah an nunnak cu an i hlan ti asi. Hngakchia nu pahnih te kha salah tangin harsa ngaiin an khuasa i, sihmanhsehlaw an tuarnak lak khan Bawipa nih A mah an theihkhawh nak hnga A sal GRENFELL hmang cun Bawipa nih a van hruai chuah hna. Kan nih zong hi Setan nih kan nun ah harsat a phunphun chum a vanzam ter vet awn, asal ah a kan tlah tawn,  he tiah sawisak in kan um tawn, lung rethei in caan kan hmang tawn, asinain Pathian fapa Bawi  Jesuh Khrih hmang cun hruai chuah kan si ve,, A VA SUNGLAWI VE AW!!! Amen

*kan mah le nun cio i zoh ṭhannak ah hmang hna u sih*

# Based on the story "A Different Kind of Hunt," in Bare, Beautiful Feet, A collection of missionary stories#

" I RATHER HAVE JESUS " ( JESUH NEIH KA DUH DEUH)

“JESUH neih ka duh deuh” timi CHRISTIAN hlalar cem mi lak i ai telmi arak si hleiah hi arak um chan le an rak phuah chan bia le hla hi na rak thei bal ve maw, na rak ruat ve celngel bal maw?? A phuahtu cu  hi ka van tarmi hmanthlak Rhea F. Ross Miller cu asi.   Ithaca, New York in meng  (8) tluk hla, Brooktondale khuaah Grampa Ross ti i, an auh tawn mi  Martin  leh Bertha Ross nupa nih cun fanu Rhea F. Miller cu an neih i, an fa neih chun fanu fangkhat te asi. Rhea  pa ‘Grampa Ross’ cu zu suaimi(addict) asi. Zumhnak lei le bangah cun azei hmanh  chim ding khi  a um lo, asinain a dawttu anih belte cu zumhnak zohchunh tlak zumhnak fek anei mi asi. A nu thlacamnak le a zumhnak ruangah a sunglawi tukmi leh an van dong,an mang hmanhah an ruahbanh bal lo mi a pasal zu (addict) cu mang lam bantuk in zusal lak cun a van chuak diam ai!! Cuticun  Pathian rianṭuannak leiah  lut in Martin- cu caan tawkfang hnu  cun an khua Baptist Kohhranah Pastor aṭuan. Baptist ah  an chungkhar in an lut, an chungkhar member-ah hin Howard Vassar Miller- a awm ve i, kum16 mi a siin an sinah um in a ṭhanglian mi asi.

Colgate University in Boih alak ( graduate ) hnu ah,  Rhe F. Miller he cun an van i nei.

Kum 1922 ah Rhea- nih cun a kum 28 nak a hman cuahmah lio asi, ṭumkhat cu zanleiah aleng chuak i, a rauhnak heh tiah a ruahnak ka le kipah avak kawi ti si, ruah lopi i a panih zusal in a van chuah ning pawl le a testimony sunglawi tukmi pawl “ in le lo, chaw le va zong nih a cawk khawh mi vialte sunglawi bik” ati mi pawl  tangka le sui le ngun nak hmanh in  JESUH NEIH HI KA DUH BIK” atimi  nih cun athar in a nunah a van i phuang ṭhan tikah cun,  Hi hla lartuk mi “ JESUH NEIH KA DUH BIK” ti hla hi a van phuak chuah mi asi.

“I’d rather have Jesus than silver or GOD;

 I’d rather be His than have riches untold;

 I’d rather have Jesus than houses or land;

 I’d rather be led His nail-pierced hand”

Hi vawlei rothil chawva vialte, nungak dawhdawh pawl si maw, rumnak, inn le lo ṭha neih hmasat  hi a va nuam lai ve aw!! Cu hnuah cun zumhtla tak in Bawipa rian ka ṭuan lai I, thlarau tlau zong tampiin a sinah hruai khawh kai zuam lai, thawhlawm ah siseh athawh tamtam ka van si lai  i, thawngṭha chimtu ṭha chuah khawhnak lam a van i hawng ko  hnga lo maw?? Asinain amah JESUH KHRIH a hmu faingtu nih cun hi vawlei thil aziam mei ding mi thil lakah hin an i hngat ballo zeitik hmanh ah ai rawk kho ti lomi le rungrul le cerik nih a ei khawh ti lomi JESUH KHRIH hi an nunnak ah an rak it him hmaisa i, “JESUH KHRIH NEIH KA DUH DEUH ROTHIIL NAK IN” tiin an nitin nun hram an rak i thok zungzal tawn hi arak si. Jesuh Khrih duhzawng i nun, Rome ralkap pawl nih an khenhnak thir i tlaih i, A lamhruainak i kan um khawh nak, “LAM” hi an zalam ding asi tihi an philh bal lo.

Kum 1939 ah khan  Idaho, Northwest Nazarene College ah Dean of Religion in a rak um.  December 28, 1948 ah a nupi le fale pawl kal takin a van Pathian sinah ai din. Piano tum thiam ngai Rhea- nih cun  a pasasl thih hnu cun piano tum cawnpiaktu in a khausa  ve noknok i, Pathian rianṭuan pakhat asi tiin serious ngaiin a thilti miah cun a theih khawh tawkte in cun ai zuam ve. Asinain Pastor fale tu cu  “ an bu ah an hman ṭangkai khawhnak ah” tiin alak in a cawn piak tawn hna. Cuhnu cun  Rhea-  nih cun  Pakinson zawtnak (taksa hoiher lei i harsatnak  pe kho, thluk le thisenzam lei i zawtnak) cu a van nei  thok i, cu zawtnak cun a ban kehlei cawlcangh nak a van dongh ngai cang, piano tum zong cu i dinh hau tiangin a van um. Kum 1966 ah khan hi vawlei thil  vialte an i dawhnak le an sunlawinak vialte  le thil sunglawi  vialte nak in ait him deuh mi a khamhtu Bawipa Jesuh sinah zungzal in hi vawlei ṭah le aihram nak ram chuahtak ve.

 "Than to be the king of a vast domain

Or be held in sin’s dread saway;

I’d rather have Jesus than anything

This word affords today"

Ram a kauh khawh chung kau i  uktu van  si ding cu zeitluk khin dah a nuamh lai ti khi na ruat bal maw?? Na duhduh mi nei kho tu dinhmun ah na va um kho lai khi si kaw, van ruat ve hmanh, cubantuk i ruahnak hnangam le nuam hlei cu zei khi hme um hlei ti hnga?? Duhmi poh neih nak in nuam zei thil hme hi vawlei cung chuak minung nunnak ah hin a um ti hnga maw?? Asinain, cu pawl cu neih hmanh law, sual nih nanun ah hruitu, rorel tu asi ahcun na thih hnuah zungzal mih a thiam ti lomi (HELL) in a tlak thotho ṭungah cun zeidah a hlawknak um hnga??  Dam chung  lawng daih sunlawi nak le  sunparnak pawl hi it um le hngar um in umtawn hmanhhnasehlaw  zungzal nunak a kanpetu  JESUH KHRIH hi kan dawt i kan i thim deuh zungzal hi a herh.Hi hi zumtu nifa tinte i kan herhmi cu asi.

Kum 1932 Pathianni zingkhat cu, tlangval kum 23 mi,George Beverly Shea- nih cun a awnmawi tumnak Organ te cu thlah siang loin ai neih ai ken zungzal ti asi. A cungah cun hla cang, a nu kuttheng tein ṭialmi, paper te cu a chiah. Chu kutṭial cu tutiang hin a theih khawh a theih khawh rih kho men ti asi. Cuticun a thluk tuah hram ait hawk, hi hla hi a nu nih Rhea F.Miller- hla phuah “Isua neih ka duh zawk” timi  a copy chinmi  kha a ni. Hla fang cu ṭhatein a van zohṭhan tikah cun:

“ I’d rather have Jesus than men’s applause;

 I’d rather be faithful to His dear cause;

 I’d rather have Jesus than worldwide fame;

 I’d rather be true to His holy name”

“I’d rather be true to His holy name” ti zawn a van rel lio ah cun a taksa nih khin umawk bak khi ahngal tilo ti lo, cu hla nih cun anun muril hi a khawih tuk hringhren, cuhla nih cun anun hi a ciahhneh tuk lawmmam i, vawilei rili nih ahnih bantuk khin anun vawlei taksa cu hi hlah nih torh rual loin a hninh asi bik ko.

“Hi hla hi aralai mi Pathianni  ah khin sa ca” tiin sawmnak zeimawzet a dontikah cun  a voikhat nak hrangah hi hla dawhtuk mi le sunglawi tuk mi  zumtu pawl nih asak a neng i kan neng khawh lomi cu Bawipa hmaiah lungkuat, lungzur mitthli thla in avan sak. Cuti lio i a rak i pungkhawn tu mipi pawl nih cun vawlei cung deng chuaktu hla ropi asite lai ti hi an arak ruat ban hrimh lai lo dah. Kum1947 ah khan , Evangelist minote  kum 23 hrawng asimi sambuang thur ngai mil, Billy Graham-  sinin  a crusade- nakah hlasa (soloist) hrangah  sawmnak ruah lopi cun avan thut ai, cuticun Billy Graham Evangelistic Association-ah hlasak leiin Bawipa rian cu a ṭuan chih colh, tuni tiangin amin vawilei theih in a um zungzal, zumtu hmaisa pawl nih an nun in Bawipa arak i phuan ning, lei thlawnthil suile ngun , chaw le va nak in “JESUH NEIH KA DUH DEUH” an van ti khawh hi cu cawn tlak nun hi cu an va si dah, kan nih in teh thildang vialte nak hin “JESUH NEIH KA DUH DEUH THIL DANG NAK IN” kan ti kho ve hnga maw??

THIEHDINGMI:

Born: 1894, Brooktondale, New York.
Died: 1966, possibly in Chillicothe, Ohio, where her daughter Betty Quanstrom lived.
Buried: Quick Cemetery, Caroline, New York.

"NUN HIN UMZIA A NEI LEM LOH"

Thawngṭhabia chimtu hmuhnak tlang cun nunnih hin umzia arak nei hrim tawn lo, zeibantuk poh nih hin caan bikhiah hi an arak nei cio, ṭah caan, nih caan, phawi caan....hi pinah hin tampi chimcawk lo an um rih. Caan bikhiah in Bawipa nih zeipoh hi a rak ruah cia mi asi i, culak ah cun kan nih minung pawl zong hi ai tel viar mi kan si ve.

*Tuni tiangin mitampi nih cun vawlei parmawinak, heh tiah kan i sirh, kan cen, a nuamh khawh chungin nuam in kan nun kan hmang, Bawipa zong kan ruat manh tilo. Hi vawlei nuamhnak nuhngak, tlangval vawllei ah kan nun hman hi kan i za, kan i duhtawk. Sersiamtu kan Pathian lei hrimhrim ah caan kan pe kho ti lo. A si ko, Thawngṭha chimtu zongnih kan dam chung i,  cen kho i kan um ah cun, cen dingah an  kan ti ve ṭhiamṭhiam ko. Asinain zeidah a chim??  Vawlei nuamhnak phunphun,  zeizong vialte hi zeihmanh lo men ansi chin lengmang zia a theihfiang tuk caah hin, cupawl cu theifiang dingin a kan chimh/ an kan duh. 

*Tlangval pakhat nih cun, Khawi.!!!  hi vawlei nuamhnak hi van cen ve ning kaw, anuam ngai maw nuam ngai lo dah tiin  anuam vialte titluk cun anun cu a van hmang ti asi, asinain a donghnak ah cun hi vawlei nuamhnak le diriamhnak pawl hi zeihmanh an rak silo zia le hnangamnak  taktak  arak um lo zia fiangtuk in a van hmuh ti asi. Hi vawlei ah diklo ngaiin minung cungah ro arel ning pawl zong cu fiangtuk in a hmuh thlu hna i ton lomi zong a nei lo. Zeihmanh loin kan hung chuak i, zeihmamh loin kan thi ṭhan lai, hi zong hi zeihmanh lo men asi. Minung nun hi zeihmanh men lo cu arak si hi.

*PHUNGCHIMTU kan van rel thlu asi ah cun kan nun zeihmanh asilo zia fiangte in kan hmuh khawh. Hi vawlei thil i i hngah tlak asilo zia, Pathian nawl loin kanei, kanin, khawh lo zia pawl fiangte in kan kan chimh khawh.(PhungChimtu 2:25), a hopoh hi Pathian  siannak apek loah cun zeihmanh ti kahwhnak zeihmanh kan nei lo (Phungchimtu 5:19). Zeizong vialte hi  caanbi nei in atuah hna, zalong tein a umter hna, zalen te i caan kan neih chungah hin  mitampi nih cun vawlei nuamhnak kan cen i, ka dihning poh in umzia nei loin khua kan sa. A cucu zeihmanh ruat lo hin kan vai lungsak sek hoi fawn, asinain cu pawl vialte cu mitṭhep karlak te lungsit nak le nuamhnak men khi an rak si.

*Bawipa nih caanṭha sunglawi a kan pek mi hi, zaangfahnak men si loin, zaangfahnak leng i zaangfah nak taktak khi asi, curuangah zeihmanh lemlo i hmanh hi  i tim hlah usih. Kan diriamhnak menah hmanghlah lai maw?? Phungchimtu nih hin kan chuahhlan piin a rak ton thlu viar cangmi an si. Hnangamnak, lunglomhnak zei hmanh a hmu lo i, thil zeizong vialte hi zeihmanh lo men an si tiin a bia hi a donghter tawn. Zeihmanh lo men asi ti kan theihmi thil pawl hrangah hin kan caan hi khawhral sian ko rih lai maw?? Phungchimtu nih cun a fimnak cun zeizong vialte hi a ruahthlu viar i, zeizong vialte atlangkawm nak ah cun hi lawng hi a herhbik a timi cu asi: Pathian ṭihzah i nawlngaituk, zultu, ai nunpitu hi asi. A chan cu kan thilti mi vialte cung i ro akan rel piaktu le a kan  petu asi ruangah asi.(Phungchimtu 12:13-14). 

*Umzia neilo ngaiin nun i, umze neilo i nun aituahtu sinak cun Bawipa ṭih i, A mah ngaihsaktu si hi a ṭha in ahnangam thlak cem. Vawilei nun cu van cenve chin tuah, Phungchimtu nih a rak cen cikcek cangmi an si, zeihmanh lo men an si a ti kha. Zeihmanh lo men ah nun cen in zeihmanh lo men i nun tuah hi, a ṭh ahrim lo!! Bawipa a kan sersiamtu kan theih hlan hnaah hin ruah lopi in kan nunak hna a dih sual lai muh!!! Patian lo cun nun hin umzia samfang tia te hmanh hi  a rak nei hrim loh. Bawipa nih in thlawchuah ko seh. 

"BILLY GRAHAM INTERVIEW NAK"

1.Bill Adler : Sual simh dingin caan tampi nei bantuk i ai ruat mi tuilio ṭhangthar pawl sinah zeibantuk bia dah na chim duh? 

Billy Graham : “Mino  si maw, mi zeibantuk poh tuchun i  a nungmi vialte hi thaizing khuavar hlan in kan nunnak adong thut kho tihi thil hman asi fawn ṭung. Na thilneih mi vialte lakah na thlarau kha a sunglawi cem ti a thar in ka van chimnolh ṭhan. Na thlarau zungzal caan hmannak ding cu  a tu i nanun ning hin duhthim nak felfai te na tuah a herh.

2. Bill Adler : Pathian hmaiah kan sual thuh khawh mi kan nei maw? 

Billy Graham :“Thuhkawh mi zeihmanh a um lo. A sinain na files i thil fihnung vialte zong cu Jesuh nih an dawt ruangah Cross ah akan phiah piak dih(delete) piak dih cang.

3.Bill Adler : I chir, sual simh ti umtuning cu thil ṭhalo kan tihtawn mi ti duh tilo nak hi asi tiin na chim tawn i, zeidah a umzia tak hi asi?

Billy Graham:“Thil kan tih sualnak zawnah tisual duh nak neih hrimhrim tilo nak tiang i  i chirnak,” cucu si ka chim tawn mi cu. Sual kan i chir cun, “kan zawh cuahmah mi lamlak in hnulei kan chithmak i, lam dangah fek tein kan kal tiah ati.

4. Bill Adler : An sualnak in talchuah beisei in na sermon ngai dingah a rami sinah zeibantuk dah na chim lai? 

Billy Graham :“Nan sual ngaihthiam khawhnak ka nei lo, Pathian lawng nih kan sual an kan ngaihthiam khawh. Curuangah kan sual ngaihthiam dingah Pathian kan panh a herh. 

5. Bill Adler : Fel le ṭhate i nanun ruangah hin khamhnak na co phah hnga maw? 

Billy Graham :“Fel te i na nun ruangah khamhnak an pe lo. Khamhnak cu Cross in kan donmi asi. 

6. Bill Adler : Mitinih hin ( mi fel zong siseh ) sual simh, i chir kan herh maw?

Billy Graham: “Vawlei cung mivialte nih Pathian ngaihthiam nak hi kan herh dih, sual simh ding zong kan nei cio.

7. Bill Adler : A zeimaw caan ahhin cun sual hi kan nunnak ah tlawmpal tete in a van lang tawn in na thei maw?

 Billy Graham: “Bel chungah Daangte chia u law, zumh lo piah ti cu voi le khatah lum uh law, Daangte cu a zuang chuak colh lai i, asinain  Daangte cu tikikah chia in ceumo tein ti cu sa u law, nan chumh hmin ko lai. Sual zong hi cubantuk cu asi, tlawpal tete in an ciah lai i, tlu dingin nai ruah lo lio ah khan asalah nan tang ko lai. Zumtu pawl kan i ralrin a hau tuk tiin a lehnak cu a dongh ter.  

BEIDONG HLAH,TITHUHNAK LEI PANH LAW, NGA TLAI DINGIN NASUR VORH ṬHAN (LUKE: 5:4)

Peter nih cun ni dang i a tih zungzal  mi le ṭuan zungzal tawn mi bantuk in Gennesaret tili ah nga tlai dingin sur a vorh ṭhan ti asi. Sur a vorh tinte in a hlawm lengmang fawn ṭung, hlawhcham laklawh hin tumruhnak a kan pek can hi a um ve, voikhat ṭhan seh, atu hi a donghnak siseh ti chim hna hi a rak olte. Peter zong nih hin a dongh siseh tiin zakua deiin a rak vorh zong asi kho men mi asi. Zan khuadei i vorh cangah cun tili  chak le thlang, hnung le hmai, sir le kil vialte a hrawh dih ṭheu men lai dah  nan ti ve maw??

*Zingkhua a hung ceu i, mi pakhat a hmuh bal lomi, a ho ti zong a theih lomi cu mipi nih tiruihmaih in avan zulh i, Peter lawng thengte ah cun a kai, mipi cu a cawnpiak hna. Cuti i a hmuh zong a hmuh bal lomi le a theih zong atheih bal lomi nih mipi a van cawnpiak lio ah cun Piter le a hawile pawl nih cun an hlawhchamnak sur cu thiangte in an suk i, an lawng i cuangmi Jesuh cawnpiak nak cu zeidah a chimh hna le a cawnpiak hna tizong cu zeihmanh a ngaiahsak lo. Piter nih cun zankhuadei i an hlawhchamnak bak zeihmanh hi aruatkho lo men lai dah tiah ka zumh. Thlawchuah petu nih hin a kakal tak le simen lai a?? Zei ah hme ka hlawhcham lengmang?? Zei ah hme ka ruah ning le kai timh ning hin asi khawh tawn lo?? Nga le kan tlaih khawh ṭung ne loah cun zeitin ah kan eiin ding ti le rawl kan i cawk kon ne lai aw?? Kan innchungkhar hrang i ka cawimi leiba kha, nga man i i rulh dingin kan i chim chawn ṭung, zeihmanh ka tlai fawn ṭung lo, zeitin dah kan rulh nen lai aw??  Hi bantuk biahal nak phunphun hi Peter thinlung i a ciahtu le a khatmi biahal nak asi ṭheu lai dah tiah zumh a um.

*Cuti i mah le mah i thiam lonak le beidong ngai i, a um lio ah cun a min Nazareth Jesuh an ti mi, hmuh zong a hmuh bal lomi nih cun, “ Ti thuhnak lei panh law, ngatlai ṭhan dingin na sur cu vorh ṭhan tuah” tiah a van ti. Hi Na Zareth Jesuh sinah hin Peter nih ahlawhcham thu le hla a chim fawn ṭung lo, zeitindah zanah ahlawhcham ti a theih?? Hmuh zong a hmuh bal lomi, theih zong atheih bal lomi bia cu zeitindah a ngaih khawh hnga?? Sur corhmi asi le silo zong athei fawn lo, eihawl nak i lo lotuk mi lak i (advice) van i pek i van zulh van tuah cu hruh thlaktak khi asi, thil ol cu asi bak lo. Perter nih hin zankhawdei in a ṭhuatneknek cang caah, tithuhnak siseh, aponhnak siseh, asir, akil akawi in a vorh thlu viar cang, nga a um lo ti a theih viar cang. Mipi heh ti i an i zit vutvut hnu le nitlang a vansan hnuah cun nga an ngam bal ti lo. Hi vialte hi ngatlaitu Peter nih a theih cikcek mi rian a si. RABBI zan khua in kan vorh viar cang sihmanhsehlaw Na nawl in sur ka van voth ṭhan lai seh tiah nawlnolh cun avan vorh ṭhan.

*Cutin Peter nih cun, Nazareth Jesuh bia cu apom i, Peter nih hin nga atlaih taktak hi a zum hrimhrim lai lo. Theihbal lomi nawl zulh cu ruahchan nak nung le zumhnak nung neih khawh cu thil harsa ngai asi ṭheu lai dah tiah ka zumh. Sihmanhsehlaw Peter nih a zumh le zumh lo lam pang si loin nawl pe tu cu lei le vancung vialte i nawlneitu asi caah asi deuh. Nawl a petu bia cu thilti kho asi caah Peter lei in rak i timhlamh ciammam arak herh lem lo, Peter nih a tiding mi cu nawl petu nawl pek ning bantuk te i tithuhnak leiah survorh kha asi ko a ti ding mi cu. Lawngzah i tihthuhnak lei i kal bal lo kha cu zeiti awk an theih kha ka zum lem lo kha lio ah khan cun, tithuhnak lei an kal i an sur an van vorh i an sur avan rih deuh hmanh ah khin a um ballai lo tibak lo kha cu Peter thinlungah zeihmanh khi a um bal lo.A sinain sur cu tithuhnak leiah an van vorh ṭhan zongah khan nga cu a um ballai lo tibakkha Peter thinlung kha si bal lai lo ti khi mithlamah a van cuang colh.

 Asianin JESUH nawlbia bantuk te cun an sur cu lenglei ah an van hnuh i, tichung i sur a um cuahmah lioah cun an sur kha a rithrim lai lo, dimdoih lo ngai khin lengleiah cun taṭhutmat khin a van hnuh ṭheu lai tiah ka zumh, a zei nga cu maw kan tlaih lai, ti ruahnak kha Peter thinlung luahkhat tucu asi ṭhiamṭhiam ko lai ti cu theih cia asi ko. An sur, lenglei i duhsah te i an van hnuh tikah cun an sur cu a van rit chin lengmang cang ai, minung pakaht men nih hnuh le chuah khawh ding khi a siti lo. An hawi le an auh hna midang bomhnak in lenglei i avan hnuhchuah khawh hnu cun, nga lawngte nga lawngte, an tamtuk ruangah an sur tiangin aṭeṭ ti asi.

*Dawtmi unau, na thiltuah cuahmah miah khan  na beidongin na hlawhcham sual maw?? Na theihnak lenglam ah midang theihnak tiang khan relfel(pi le) khawh nai tim tawn, lam dangdang na hawl tawn, asinain beidonnak le hlawhcham nak bak lo cu na lawh tawn lo ti ko?? Piter bantuk khan thadi le zaangba in an tuah na ṭuan tawn ko. Jesuh Khrih van le vawlei cungnung bik hin na hrangah lam dang an hawl piak khawh lo si loin, na hlawhcham tawnnak hmun thengte ah khan dakhaw A thiltihkhawh ṭhawnnak langhter ai timh tawn cu. Na zawtnak, Na eiin hawlnak, Na leibat mipawl siseh, Na innchungkhar, Na nupi/sal fanau pawl siseh, lam dangdang in na hlawhcham nak hmun thengte ah khan Jesuh Khrih kha ngaicang law, a bia cu vainam kap hnih harmi bantuk thiltikhawh ṭhawnnak in a khatmi asi tihi philh hlah. Jesuh Khrih nawlngai le a aw an ngaicang bute in hmailei ah  ke na van kar ah cun A thiltikhawhnak cu na cungah langhter in a um lai.

*Jesuh nih dairih ko an ti ah cun daite in um ko, Jesuh nih ka caan aphan rih lo atiah cun hngak rih ko, Jesuh nih tuah kal chuak an tiah cun kal chuak ko. Nangmah ruahnak le nangmah ruahnak kha telrelh i tim peng hlah. Pathian bia na donkhawh nak hnga na thinlung innka tu kha rak hawn piak ko. Bawm kho li dingin Pathian kut cu tawiter asi lo i, na lung retheih vansan nak authawm thei lo kho lo dingin Pathian hna cu chetter asi lo. Beidong hrim hlah, Li thuknak lei cu panh law, ngatlai dingin Bawipa bia bantuk tein na sur cu vorh ṭhan ko.

BAWIPA NIH IN THLAWCHUAH KO SEH.....

"JESUS TAKE THE WHEEL" TIMI HLA HI NA RAK RUAT BAL MAW??

Carrie Underwood ~ nih hi hla a sak mi hin Bawipa hi athangṭhat hringhren  dah!! Hi hla thei lo le bang hi cu mino lakah kan um thenglem lailo dah tiah ka zumh.Hi hla hi nu pakhat Jesuh Khrih cu anunnak khamhtu si dingin acohlan hnuah atluktak ṭhannak tuanbia te asi. Niruk(Saturday)  zan asi i, busik silung lio cante asi, a nu le pa te sinah  Christmas hmang dingin  a nau le he tiin  an khua “ Cincinnati” lei panhin tleivarzan ah,  a nu he cun mawtaw in an chuak. A nau le  cu hnangam ngai cun  mawtaw backseat ah a toter hna bantukte cun cawllo tein an um. An khua phaknak ding Meng 50 hrawng ai duh ah khin  vanchia ngaiin "gasoline" atlawmtuk ti  a van theih chuak, cutin i din lo bak cun a mawngh chih tho ti asi. A zumhnak men silo in a 'gasoline' zong cu tlawmpal, tlawmpal tete in a dih zialmal ve. Kum upa lei avan si chinchap caah ataksa nih atlinhti lo, culawng si loin harsatnak 'depession' dang he avan i phuat tikah cun zeikhua aruat kho sesai ti lo, a mawtaw mawngh zong cu zeitluk cakin arak mawnh ti zong cu athei kho thiamti lo, caktukin arak mawngh.

Cuti avan theihtik ahcun a mawṭawke “WHEEL” cu zeiti control khawh ding khin aum ti lo. Azeitiin van tuahremh ding zong cu thati hlah, A a van i fim hnu i avan theih ngiangai tik ahcun arak tlaituk cangai. A mitthlam i avan cuangmi cu amah le a nau le pawl he an caan rak hman ciami pawl vialte cu a hmaika i video fiang ngaiin an chuahmi bantuk khin a van hmuh ti si. A thinphan tukah khin ṭahnak cang le van i hmuaihmernak caan zong khi athiamti lo, a ṭihtuk hringhren i, zeiti tiawk atheih ti lo caah a mawṭawka monghnak “wheel”aitliahmi cu athlah riangmang i vanlei hawiin cun akut cu athlir. Khuaruahhar vansang thinpit in Bawipa cu bomhnak hal in thla acam.

 " Jesus, take the wheel. Take it from my hands because I can't do this on my own. I'm letting go. So give me one more chance. Save me form this road I'm on. Jesus take the wheel."

" Maw Bawipa , Hi  ka mawṭaw mawngh cuahmah mi a tlaihnak “wheel” hi na kut in van ka tlaihpiak hram ko. Achan cu keimah thawnnak cun zeihmanh tikhawh mi ka nei hrim ti lo ka thlah Bawipa. Voikhat lawng chance  ka pe ṭhan ko sawh. Ka zulh cuahmah mi lam hi tluang tein ka zawh khawhnak hnga, Bawipa ka bawm hram ko sawh. Mah hi tlaihnak “Wheel” hi na kutin van tlai law, van mawng hram ko," tiin thla a cam. Kan Pathian hi thil tikhawh ṭhawnnak in a khatmi asi taktak !!! Jesuh nihcun A mah adawtnak le thinlung muril in a aunak awnemte cun Bawip umawk thei loin atuah. Bawipa nih a zoh sawhsawh na zum maw?? Cuhnu ahcun zeidah a phan ti van zoh ṭhan u sih. A khaw le asi nih le atum kho fawn lo, cu hnu caan tlawmpal ahkhin amawtaw cu ruah lopi ah adirthut ai! 

Mah liao caante i a thinlung chungi a vanlang hmaisabik mi cu a mawṭaw hnunglei seat i  atoter mi afanu te cu avan zoh cu acang zong arak cang lo. A thiltonmi le a thil hmuhmi ruangah cun zeiti umawk hrim theilo cun vanlei hoi in amitthli rialti bangin donhcawk cun asur thluahmah. Zeidah a chan?? A  fanute cu thawngai le hnangam ngai khin a rak i hngilh ti asi, a ruangbik cu zeibantuk thil kan ton le zeibantuk in caan kan hmang ti a theih ve lo ruangah asi. Anu nih  Pathian sin i a thlacam hnuhnungbik zeitik dah si tihmanh thei kho tilo tiangi Bawipa he arak i hlat cangmi nih cun thildang vialte kaltak in  Bawipa hmaiah nun diriamte le lungsi tein  akhamtu Pathian cu athangtthat khawh tthan. 

 " I'm sorry for the way I've been living my life. I know I've got to change. So from now on tonight Jesus, Take the wheel."

"Na duh lo zawngin ka rak nun ning vialte ruangah hin poi hi ka tituk hringhren, Ka nunning hlun vialte cu kaltakin nuntharin nung dingin na ka auh tthan caah kai lawm Bawipa, tuzan thok hrimhrim in JESUH ka nunnak “wheel” CONTROLTU le a ka MAWNGTU van si zungzal cang”tiin anunnak cu Bawipa sinah ai app ṭhan . A va sunglawi hringhran dah!! Hinu bantuk hin Bawipa Jesuh nih  nanun MAWNGH piak ding hi an duh ve.Thinglungtak tein na auh ni tikcu le caan an ngah zungzal ti hi a thar in na theih ve ṭhan dingah ka duh. Bawipa ah nun hnangamnak na neih ve rih lo asi ahcun khua atlai hlan teah hin, rak panh hramhram ve ko! Amah sin i nanun nak na pek ruangah sungh zatlak ding na tphanmi vialte   zong kha alet in an cham dih than lai, an pek viar ṭhan lai, cunak tam zong cu an pek khawh rih!! Zumhngam lonak  hi sual a si ruangah rinhlelhnak pakhat te hmanh um loin van panh ve ko, nun diriamnak in na khat hrimhrim lai.

BAWI JESUH CHUAHNAK THEIH HERHMI PAWL BUNG LE CAANG TETE

Biakam Hlun nih a rak chimciami Bawi Jesuh chuahnak ding thuhla pa(10) he pehparin Biakam Thar ah a tlamtlinnak  pawl cu a tanglei bantuk in an si hna.

(1).“Bawi Jesuh cu Abraham cithlah chungin a chuak lai” timi bia hi Genesis 12:3 chungah a um i Matthai 1:1 ah tlamtling.

(2).“Bawi Jesuh nu cu nungak thianghlim a si lai” timi bia cu Isaiah 7:14 chungah a um i Matthai 1:18-23 ah tlamtling.

(3).“Bawi Jesuh cu Isak le Jakob te i’ techinfa in a chuak lai” timi bia hi Genesis 17:19 le Number 24:17 chungah a um i Matthai 1:2 ah tlamtling.

(4).“Bawi Jesuh cu Bethlehem khua ah a chuak lai” timi bia hi Mikah 5:2 chungah a um i Luka 2:1-7 ah a tlamtling.

(5).“Bawi Jesuh cu Izip ram in auh chuah asi lai” timi bia hi Hosea 11:1 ah a um i Matthai 2:13-15 ah a tlamtling.

(6).“Bawi Jesuh cu Judah cithlah chungin chuak mi asi lai” timi bia  hi Genesis 49:10 ah a um i, Matthai 1:3 le Luka 3:33 ah a tlamtling.

(7).“Bawi Jesuh cu Biakinn ah hruai a si lai” timi bia hi Malakhi 3:1 chungah chimcia in a um i, Luka 2:25-27 chungah a tlamtlin.(Theih herhmi pakhat: cu Biakinn cu AD 70 ah rawkthlu asi i,sak t'han asi ti lo).

(8).“Bawi Jesuh cu David techinfa chungin a chuak lai” timi bia hi Jeremiah 23:5 chungah a um i, Matthai 1:6 ah a tlamtling.

9).“Bawi Jesuh a chuah tikah, t'ahnak le aihramnak aw a thang lai” timi bia  hi Jeremiah 31:15 chungah a um i, Matthai 2:16 ah a tlamtling.

(10).“Bawi Jesuh nih vawlei anunnak, thah a tuarnak, thihnak nak in  a tho t'han lai, vancung a kainak le Pathian vorhlam ah a tonak ding”  thu le hla  pawl hi  Saam 22:16; Saam 16:10; Isaiah 53:10–11; Saam 68:18; Saam 110:1 chungah an um i 1 Piter 2:21–22; Luka 23:33; Lamkaltu 2:25–32; Lamkaltu 1:9; Hebru 1:3 chungah a tlamtling. 

BEIDONG IN NA KUN VE TAWN MAW??

Raldohnak ah hin ahramthok i dinhmun ṭha acangtu poh hi adonghnak ah teinak acangtu an si tinak asi lem hlei lemlo i, adonghnak i teinak a cotu pawl cu an dinhmun zeitluk i ṭhnung le a chiat lio dinhmun zongah hnungtolh duh lo i, hmailei a nawr hramhramtu pawl lawng nih hin adongh nak ah teinak cangtu taktak cu an si tawn.

*Minung kan nunnak zong hi raldonak phunkhat thotho asi ve. Hi raldo nak zong nih hin hnungtolh nak thinlung nei lotu pawl lawng nih hin teinak taktak cu an co ṭheu tawn. Zeimaw thil pakhat khat rungah lung rethei in na kun in na ruum ve tawn maw?? Hi bantuk dinhmun lebangah hin cun um lebang u sih law cu, hlawhltinnak  timi ka theithiam hnga dek maw tiah ka ruah, hlawtling loin hnung kan sip men lai dah ti ka zumh.

1.An chan lio i Computer tuahtu milar minthang Atara  nih cun a thil hmuchuah mi cungcang va chim dingin campany pakhat rianṭuan dingin a va hal tiah cun rem an rakti pi lo tiah cun beidong lo cun Hewlett-Packard ah ava kal ṭhan i, an nih company phei nih cun, “kan in duh lo, college zong na dih fawn ṭung lo le” tiin an rak khirh.Hi pa Steve Job hi beidongin hnung rak tolh ve sehlaw cu tuni i kan hmuh khawmi le hman cuahmah mi Apple Cumputer hi kan rak hmang kho hnga lo.

2. Kum 4 mi a si hlan i holh zong a holh kholo mi, kum 7 tiang carel le ṭial zong zeihmanh thiam lo mi, sianginn in an sayamah nih, “ thinlung lei cak lo le hawinak in thlauk fual, thluk hman lo, thluklei tlamtlinnak nei mi asi titiang in ” arak chim. Sianginn tiangin chuah arak tuartu “Albert Einstein” hi rak beidawng ve sual selaw cu vawlei pumpi nih  amah bantuk mifim le mithiam hi kan nei kho hnga  maw? (electric hna hi kan rak nei kho hnga maw?)

3. Rang tlik zuamnak ah ai zuam hmaisabik mi, a donghnak cem asinak ruangah khan ningzak in rak um sehlaw, rak i kil ṭawih sehlaw cu  Lance Amstrong bantuk Tour-De-France a zawnzawn in vawi 6 tiang a champion khotu hi, hi vawlei cungah hin an rak um kho lem la loh?

4. A cauk ṭialmi, cauk chuah tawntu miphun dangdang nih voi 12 tiang an hnawl ruangah  khan “Ka cauk ṭialmi hi a ṭha tawk lo,” tiin  rak beidong silaw cu  J.K Rowling- le a cauk  Harry Potter hi cauk hi vawlei pumpuluk nih an rak thei hnga maw?

5. Kei cu mitcaw ve men k asi, hi vawlei ceu dawhnak ka hmu lem cuang loh tiin a chung pawl cawm top i rinh hnangam zuar in rak ṭhu sawhsawh sehlaw cu John Milton le Paradise Lost hi vawlei cungin dihlak in thei an hlawh hna hna hnaga na zum maw?

6. Blue Book Modelling Agency Dorectorin minote model ai thok i, “Scretary rian ṭan ko, asilo le pasal nei diam law a ṭha deuh lai” ti i an tilio ah khan beidongin rak kun  tloktlok sehlaw cu, Norma Jena Baker- hi Marilun Monroe tiin kan theih larmi min thang asilem hnga maw?

Si e.!!! Hi hna pawl vialte hi beidonnak tong lomi pakhat tehmanh an um lo an bei adonghtuk hmanh ah hin nun huam tilo nak tiangin ruahnak ṭhalo nih an nun awlok chawng le vansangin  a tuah caan voitampi an rak tuarta ve da khaw. Asinain cu beidonghnak nih cun an nunah hmun akhuar khwh taktak lo caah tuni tu chun tiangin kan theih kawh hna nak zawng hi an si. An nunnak lamtluanah cun cuanhmi pahnih cu an rak nei ve cucu zeidah si tiah cun: A ceu lei le a mui lei hi arak si. Kan nih bantuk in amui lei zawng an cuanh caan cu voitam chimcawk lo an rak tawn cio mi arak si ve dakhaw. Asinain hi miralṭha pawl nih hin zeibantuk an nun harsatbik caan zongah a ceunak lei hi a cuanh in an rak cuanh hrim tawn khi arak si. A lung sausau poh le beidong loin hramhram tiin adongh  tiang i a dirngam mi pohnih cun a donghnak ah cun hlawhtlin muril cu an cokhawh, an hmuhkhawh tawn. 

Na beidongh cem lio can zongah tuar hramhram in ralṭhatnak nei kho dingin na theihnak, na cahnak vialte sawrkhawm in hlawhtlin nak ram i na luhkhawh nak lai  kei mah bulpak in ka duhsak sangbik ka van in hlan ve ṭhan.

MIDANG CAAH ROCA CAPAR HNUTCHIAH (Tanta) VE CA..!!!!

Hi vawlei cung caantawite na nun chungah hin na neihchiah  chawva in na minung hawi le hrangah thilṭha, roca ah zeidah hnutchiah khawh mi, tanhtak ve ding mi na neih ve lai?? Na damchung i neih le chiah in tanta, rohta ding na neih khawh ve lo asi hmanhah, rotlingmi capar pakhat tetal hi na minung hawi sinah  chiahta khawh i zuam ve ca---!!!

Bernard Saw nih cun "hi vawlei cung minung pawl nih kan thihhnu tiang i ka munung hawi hrangah mithlawchuak kan sikhawh nak um lak i kan i timh le kan tuah dingmi cu (capar tanta) tanta hi asi tiah arak chim tawn.William Shakespear sonnet miropi le thil a tihkhawh zia kan theih, bia le hla ruangah ram le ram ai do mipawl zong nih an i remkhawh phah viar ti asi. Molton i capar ṭial mi “ Paradise Lost, Pope- Epitles on man” te pawl hna kan relah cun thinlung hi a khoihtuk hlei ah kan thlarau nun ṭhanghphawk hau ṭhan mi tiangin an kan thawhter khawh lai titiangin reltu tampi comment nak lebang nih cun an chinceih mi a si. Phillip yancey nih "what so amazing about grace" ti cauk le bang nih kha cun Zangfahnak thukzia le a sunlawi zia a kan theihter ṭhan hleiah, A zangfahnak a tharin, a takin kan nunah a van kan temter ṭhan khawh. 

Mark twain- nih cun "Sleepless Night" ti a ṭialmi cun Bawipa nih akan pek mi zandai nuam, zan sunglawi chungah thinhnangam tein caan a hmang kho lomi, relcawk lo an um, cucu hremnak cikhat asi ve kho ti a van kan theihter hlei ah, kan nih nih lungretheih nak um lo tein, hnangam te i zaancaan kan hman khawh hi, a sunlawi zia atak in avan kan theihter ṭhan fawn. Isaac watts ve nih cun "Joy to the World" ti hla a phuah nih cun Zumtu pawl thinlungah  Bethlehem leiah kan thinlung a van kan hoi ter ve ṭhan i, Vawilei khamhtu van Siangpahrang Bawi Jesuh Khrih van chuak cu kan thinlungah hmun van kian ṭhan in kan van chuahter ṭhan khawh.Wlliam shakespear nih ṭialmi thotho "Merchant of venice" nih khan  minunrawng le thlachiar ruatlo pawl nih cun zeithil tuah hmah hna sehlaw hlawtlinnak taktak an hmuhbal lo zia avan chin pinah dawtnak taktak neih dingin theihkhawh chungin rak i zuam ve a rak hauh hleiah beidong loin hramhram i ai zuammi pawl nih dawtnak cu an rak neih khawh tawn ti a kan cawnpiak.

Longinus- ve nih cun, On the Sublime i caṭial pawimawh nak a chimnak ah cun, caṭial a poimawh ning le a herhning zia duh tharek in lung singai in a chimh hna cu, "Anmah bulpak hrim zong nih a minthan ter khotu capar, a phek tin van rel zong i thinlung lami biaṭhaṭha a pai mi, lomhnak le hlawhtlinnak lam i, a kan hruai khotu capar sublimity cu asi" tiah asi ti asi. Hi kan damchung caantawite ah hin kan ruahnak le thazaang hmanin midang l kanmah hrang i capar pakhat tal chiahtak khawh, hnutchiah khotu si hi a ṭhatuk mi rootling pakhat asi. Curuangah caṭial thiammi cu kan situk lo kho men, asinain bia le hlanung thiltikho, kan tuahhnu lenglam tiang i, hngawr neitu cauk Ropibik, sunglawibik  vawlei cung thu le hla vialte tlinnak, umnak, nunlam a kan hmutu BIBLE kan neih hi mi vannei tuk mi kan si hleiah, fimnak le thiamnak a kan pe khotu hi thathu le daithlanh in umtak hlah usih. 

Hi cauk ṭhawnnak in akhat mi hi midang hrang chin zong nih an rel  khawh chinnak hnga tikhawh mi kan nei, cuah zawnah cun kan thazaang le kan neihchiah zong hi ui hlah u sih. A ṭhalei i, i sensonak hi Bawipa duhzawng zong asi. Napek ruangah khan minih Bible an rak neihkhawh i an rak relkhawh vetawn, cucun cu an rak relnak ruangah  piantharnak tiangin an rak i neih khawh pinah zungzal nun lam i a thlenhtu a rak si kho tawn, ti zong hi kan theih ṭhan ding zongah kan van i sawm ṭhan duh fawn. Cutluik i khamhnak lam hmuhsaktu sitluk i sunglawi mi hi vawlei ah a um hlei lo. 

A donghnak bikah cun zeidah ka van chim duh tiah cun caṭial sunglawibik mi le ṭhabik BIBLE hi midang zong nih thlawchuahnak an rak donkhawh cio nak hnga  a BIBLE bia lawng zong si loin kan nunnak nunphun le khawsaknak ah lam akan hmuhsaktu asi mi, ṭhahnem dingmi capar tluan pakhat  tetal hi chiah ve ta i zuam ve ca.!!!

"SUAL LE KHUACHIA PAWL MUALPHONAK NI"

A tlangpi kan van tarmi hrimhrim khin, khup zawi pawl le kutzeng, kebai pawl hrangah cahnak thazaang thar kan tilai cu, sual le khuachia pawl mualpho i an umnak ding niropi sunglawi cu hodah i ngaih loin a um kho hnga? Hi vawlei dohnak i akhatmi hmun(field)ah hin sual hi kan tei kho hrim tawn lo i, kan nunnak ah sual nih hmun thuk ngaiin a khuar zungzal tawn. Asinain Bawipa ṭhawnnak in sual rianṭuannak cu kan ketangah lamhchih khawhnak nun kan nei kho ve. Mizo hlahphuah thiam ngai mi Rev. H.Killauia nih cun, “ I donak hawl i,   a hawlmi rapthlak, t'ihnung tuk kan nun hi, khatlei le khatlei ah neksawr in a um tawn i, vaan i donak hmanh in a nasa deuh ,” ti tiangin hla in arak phuah.

Setan rianṭuan hi ṭhate i kan ruahah cun lung retheihthlak lo tak khi cu arak si. Ṭhate i kan ruah lemlo asiah cun setan, a thang(rap) chungin phelh kho lo in si maw, chuak kho loin na um rih, na tang rih  tinak asi kho mi asi... Chungkhar, Biakinn, khawtlangah tiangin asi kho mi thil asi. Sual nih cun akil akawr  vialte in a luhhnawh hna i, unau chuakkhat karlak zongah heh tiah sualnak nih cun hma alak, acan le bangah cun zeititluk i van doh zongah sungduh ding zong khin alang tawn lo, a karh deuhdeuh hlah maw titu khin alang. Kan mah le bulpak cio zong hi van zoh in van i check ṭhan u sih law, sual liantham kan vaton lo hmanh ah, Kohhran hruaitu afur aṭhal hi ṭuan tawntu zongnih anunnak i sual rianṭuan nak rakthlak le ṭihnun zia cu chim ding a  nei ve ṭhiamṭhiam ko lai dah tiah ka zumh.

Mizo missionary hmaisa pawl asi mi Taichhuma timi tuanbia ka rak relnak ah cun anun ah Setan nih umawk hngal lo le um thiam loin arak tuah ti asi, cucaah Pu Taichhum nih cun zeitindah ati tiah cun, “Pulpit tlang cungin van ṭiopho lak ah Setan ril ka chuah tik ah cun namen lo ka ṭhuat lai tiah,” arak ṭial mi ka rak rel bal. Hiti  i sual nih a nun awlokchong vansang i a raktuah ruangah hla phiahtu nih cun, “Dam chung buainak ka kaltak cang lai, ngahchiatnak vialte cu kaltak in, Sualnak ruang i ka rumnak vialte hi, A ka dawtu ka Pa sinah ak chim ve lai,” tiah hlawh phuahtu nih cun lungtho ngaiin a van phuah ve.

Nuhngak pakhat i larnak(vision) hmutu ni cun, “Hell rakthlak le ṭihnung ngai i an i hremnak hmunah cun anmah hremtu khuachia pawl cu a hmaiah hlimhmel hrim hi hmu ding a um lo, ziah tiah cun an mah zong kha hrem an sive te lai caah Pathian ara lai i, an mah zong cu, an mah zong cu hell ah paih asi velai caah ṭihnak in an khat i,a zenh in an zenh, hi vawlei caan hi a dong sual lai tihi an phang tuk hringhren,” tiah achim. Hi abantuk thotho in nu pakhat nih cun larnak(vision) a hmuh mi cu achim ve i, “Zumtu Piangthar ṭha thinlung le biatakte i thla an cam tikah hin, vanram(Abraham Bosom ṭangnuam) a phanh lawng si loin, Hell ram i an hremnak, an i sawisak nak hmuh tiangin a lirh in a tlirh han pinah khuachia pawl cu um awk thei lo tiangin a hna an i phih ti asi. Zumtu pawl nih thinlung chung muril ngaiin thla an camnak hi an ngai kho lo, an ngai ngam lo ti asi, achan cu Bawipa nih atlanhsa mipawl alak khawh hna le veten hrem asi velai caah asi, an mah khuachiah pawl zongnih cun an tuar vete lai dingmi hi an i theih ve i, an i nuam kho hrim ve lo,” tiah a chim ve fawn. Caan tlawmpalte an neih ruangah hin pei setan nih heh tiah zumtu tuchun na nun, ka nunah hiti  i a kan thlemnak hlei cet i, an ramah hruai akan timh ruangah arak si, hihi atharin theih ṭhan han u sih.

Hi ka i lang cu:  Thlacam tam a herh tuk tihi.. mualpho i an umnak ding ni hrangah kan do i, hi vawlei kan hman cuahmah mi hrang zongah i tatthar nakah zongah a herhtuk mi asi. Hi kaah hin ka thinlung i van lang ṭhan mi cu, hlaphuahtu pakhat nih cun, “Bawipa khawika ah dah asi hmun na kan siam piak hmun cu?? Danneil bantuk in ka cuanh lai,” ati. Danneil zumh tlak le Pathian salṭha nih khan , nidang i a ti kel tein nikahtah vawi thum thla acam asi kha.

Atu kan vawlei cung thil phan mi pawl hi zei rianṭuanak asi hnga tiah an ruah?? A hmaisa kan van chim bantuk khan caan tawite lawng an neih cang caah an nih ramlak nak ah cun putar bantuk in ka cawlcang kho tilo ti a um ve ṭung loh, tar at an nei ve fawn lo, mino pawl lak lawngah si loin nu le pa cung zongah heh tiah an ṭuan, nupa kar tiang zongin asi aṭheu lai dah tiah ka ruah. Hngakchia upa thleidan um kho tilo, zawnruahnak, zangfahnak pelte hmanh um kho tilo, Hi can hnuhnung i  a rianṭuan nak i ai timh mi(purpose, target) bik cu a tam khawh chung i tam in, hell i hruai hi asi. Hi bia lebang hi cu kaa i chim men khi asi lo, ai timh mi mission centre cem asi. HELL vision dangdang khaikhawmnak i bia ai lo tamcem mi cu, “ Caan tlawmpal te lawng an neih zia le zeitin dah zumtu pawl hellram a tam khawh chung i tam i hruailuh khawh hi asi hleiah innchungkhar, u lenau karlakah aphunphun in huarnak, i remlo nak thlaicii tuh zong hi an rian biapi bik mi lak i pakhat asi fawn.” John Bunyan nih khan “Zeitik ah dah khuachia pawl hi hrem an si ve lai??” tibia hi HELLRAM i an i hremnak hmun i a hmuh mi arak chim ve fawn. Bible zong nih fiang kelhkolh in a chim fawn.

 (Biathlam 12:12),“Cucaah cun nannih van hn ale khika i  a ummi vialte hna, i luam tuah u. Sihmanhsehlaw vawlei le rili cah cun ṭihnung a ca si hringhren dah! Zeicaah tiah khawchia cu nan sinah a rung ṭum cang i cu pinah caan tawite lawnglawng ka ngei ti kha atheih fawn caah a thin alinh in alinh ko,” tiah ati”. (Matt. 8:28-29),  "Jesuh cu Rili khattalei ral Gadarin mi hna ram kha a va phan i, miruak vuinak lungkua chungin a rak chuakmi mi pahnih nih an rak ton. Hi han hi an chung i khuachia a ngeimi an si i ṭuh an nun tuk hringhran caah cu lam ah cun a hohmanh an kal ngam lo. Hmakhat teah khin an ai i, “Pathian fapa, zeidah na kan duhnak a um? A caan atlin hlanah kannih dantat awkah na ra maw?” tiah an ti. (James 2:19), “ Pathian cu pakhat lawng asi tin an zumh. A ṭha ko. Khauchia zong nih cucu an zumh ve ko i an ṭih caah a ther in an ther.

Hi ca ka van ṭial lioah hin ka thinlung chung i avan chuak mi mizo hla Pu Pate nih a phuah mi, “Ni ropui a lo thleng dawn ta, kan nghakhlel Lal Imanuel: SUAL LEH RAMHUAI TLWMNA NI CHU, Chhandam fate kan zalenna tur chu,” ti i arak phuah mi hi van ruat cio ve hmanh uh a hman tuk ka ti. Cu khamhcia mi zalennak kan neih hlan teah cun hi sual le khuachia pawl hi mualpho in a um cang lai. Mah hi bung le cang te hi van zoh ṭhan han hmanh u sih. (Biathlam 19:20), “Sa hrang cu an tlaih i thawngah an thlak, cun ahmaika i khuaruahharnak a tuah tawntu nal profet zong kha an tlaih chih.( Sahrang hmelchunhnaka ngeimi hna le sahrang milem a baimi hna kha, khuaruahharnak atuahmi khan a hlen hna).Cun sahrang le nal profet cu an pahnih in kat meialh tili ah a nungin an paih hna”. (Biathlam 20:10) “Cun anih ahlengtu hna khuachia kha, mei le kat tili chungah khan an paih, cuka cu sahrang le nal profet an rak thlaknak hna kha asi; cuka ah cun chunazanin zungzal hrem an si zungzal ko lai”. (2 Peter 2:4) “A sual mi van cungmi kha Pathian nih a zuah hna lo i hell ah athlak hna, khika muilak ah thir cikcin in an hren hna i Biaceih Ni kha an hngak ko”. (Juda 1:6) “Cun Pathian nih hi vial hi nan nawlngaihmi asi lai, tiah ati i cu chung i a um duh lomi vancungmi hna kong kha philhhlah u. Vawilei tang muihnak ah khin thir cikcin in zungzal an hren hna i sualphawt an si lai ni, ni lainngan phak tiang cuka ah cun Pathian nih a chiah hna lai.”  

A cung i kan van tarmi bung le cang pawl nih khin fiangtuk in avan kan chimh. Ṭah le hacang rialnak hellram ah cun chun le zan um loin in hrem an si vete lai. Zeitik niah maw cucaan cu a van phan ve telai ruahnak le zumhnak he lungsau tein, fektein zumhnak ah kan dir i, Thangṭhabia rungah zeibantuk ṭihnung le kan nunak tiang liam a herh hmanhah siseh, sawisaknak phun zakip tuartu sihmanh rih usih law, acan atlintikah cun cawimawi suilukhumh kan co telai.

Tlanhciami fale pawl zalennak ni kai ngahhlap rual in Sual le Setan mualpho i a um tik ding ni cankhi ka mithlam in ka van ruahah ka hngahhlap tuk.

AMEN ...BAWIPA RAKO CANG TI KHO VETU SIDINGIN BAWIPA NIH NA NUNAH IN THLAWCHUAH KO SEH.

14, AUG, 2014--- EVENING BLESSING!!

HROKHRAWL CHIM LE MISAWISEL HI I SIMH CANG U SIH

Kan lairamah Pathian Thawngṭhabia aphak hnu kum 100 kan lonh cang i, kan Christian sinak kum 100 atling cang fawn. Hlan lio i kan nih laimi hna nih kan i uan bikmi le kan chim uarbik mi cu zeidah asi kan ti asiah cun miphun dang lakah zumhtlak kan sinak nunte hi malo in kan i uan ngaimi le kan chim uar tuk mi arak si tawn. Hlan lio i kan laimi pawl cu an nunning a rakhman, arak diktuk, athianghlimtuk, zohchunh atlak mi, hrawkhrawl chinhmangmi an asi lo,misawisel zong hmang lomi tiah miphun dangnih theih mi kan rak si tawn. Curuangah kan laimi chinchiahnak ah “VAKOK” hi cuanter arak si.

Asiah cun atu Khristian kan si hnu kum 100 a tling cang hnuah zeibantuk dinhmun ah dah kan um? Miphun dang pawl nih te zumhtlak ah akan hmu rih maw tuni ah teh? Kan theih cio bantuk in tuchun ah kan nih laimi pawl hi khawika hmun zongah siseh zeibantuk miphun hmanh nih zumhtlak ah a kan hmu kho tilo. Hi poi ka ti tuk mi asi. Thawngṭhabia chungah kan lut deuhdeuh, kan pil deuhdeuh kan tinain  hrawkhrawl chim le misawiseltu duh chinchin tu khi kan lo. Pahtian fa ka si, kan hei tiko nain sehtan fa lehlam maw kan rak si ziar!!  Kan ram kan miphun zia le nunning hi hrawkhrawl chimnak le lihchimh nak in akhat dih cang, tihi kan hmuh le kan theih cio mi asi ko. Zeitin dah na ruah ve na thinlungah zeidah a um ve poi hi na ti ve lo maw?? 

Cucu zeiruangah dah asi hnga tiah na ruah ve?? Nun tel lo i hmurka lawng (Chungthu lengnal ) mi piangthar kan tamtuk caah asi. Bible chungah hrawkhrawl chim hmaisabik mi cu setan asi tiah a um.(Gen 3:13). Setan cu hrawkhrawl bawibik asi. Curuangah kan Bawipa Jesuh Khrih nih hrawkhrawl chim hmangmi pawl sinah, “Nannih  cu setan nanpa i fale pawl nan si...” (John 8:44) tiah ati. Ṭhate kan ruah asiah cun hrawkhrawl chim, dehnak hman, lihchim, mirelchiat hmannak hin kan mah le kan mah zong kan lungre an akan theihter tawn. Nikhat khat ah alang ṭhan lai i, kan tuar ṭhan ṭhiamṭhiam telai ti thinphangin a kan um ter. Biahman cu kumkhua in anung zungzal (Phung 12:19) a ti. Cupin ah, “ A hmanlo mi theihpi tu cu hremnak in a luat lai lo, hrawkhrawl achimtu cu athi lai,” ti kan hmuh (Phung 19:9).

Hrawkhrawl, lih chim le mi relchiat hi mi zeipoh nih olsam tein kan hman tawn mi holhfang asi. Zei ah kan hei rel lem hoi lo. Pastor siseh, hruaitu saya seiseh, chawlet mi le cozah rianṭuantu cheukhat le bang nih hin cun chim le rel le hman anuam khun ati ko mi khi kan lo. Nuam hna khi kan va ti hoi ngai cu aw!! A hman lo mi cungah kan mah ruahnak bantuk in chim le rel hi thawngai kan vai thei hoi tawn.Cubantuk kan chim le olthadak in kan olhṭheu ruangah hin midang hrangah zeitluk lungfahnak , ngahchiatnak zeibantuk dah a cunngah aphan tihna aruah nak cang le kan thei  fawn tawn lo. Kan  “lei” hi kan i ralring tawn lo kan thlahdah tuk tawn hi hi apoituk hringhren. Kan “lei” hi fate asiko nain mihrangah thihnak tiang in thihnak tiang a phakter khotu asi.(James 3:1-12). Kan lai holh tahṭhimhnak ah “ Holhkam ṭha nih siapi aman” ti kha kan theih zungzal awk a herh ngai mi asi.

Holkam i ralring loin a hman lomi hrawkhrawl chimnak ruangah thihnak tiang aphakpi. Khua pakhatah hin nu le pa nei lomi ngakṭah unau hnih te hi an um i, a ṭapa cu kutke ṭhalo mi a si ti asi, a Unu nih cun an i cawmnak dingah tiin dawrah lian nawn mi pakhat ah hin rian cu ava ṭuan ti asi, voikhat cu a unu cu a rianṭuan nak ah ruahlo piin adam lo i a tlu i cuticun rian zong ṭuan kho lo cun cuticun a um ti asi. Cuticun a rianhawi le nih cun innah an van tlunpi ti asi. Midang pawl nih cun bia fiangte thei hmaisa loin heh tiah a unu cu an relchiat i sual an puh ti asi. Cubia aṭpa nih atheih tikah cun aning azaktuk i zeihmanh ruah kho ti loin amah le amah ai awkthat ti asi. Cubantuk thawngpang a ṭapa nih atheih tikah cun a unu zong cu ai tuar lo i ai that ve ti asi.

Cu unau hnihte ruakvui nak ahcun khawmhnak cantawi an van hmang tikah an Pastor pa nih cun hitihin bia a van chim, "Vancungah BAWIPA nih khuika ah dah na tuu pawl teh an um aka tiah cun, Bawipa tuu pakhat hmanh ka neih ṭung lo, canghngia rual lawnglawng ka neih hna,” tiah ka leh lai tiah ati ti asi.

Curuangah cun zumtu u le nau, kan nun ziaza le kan nunning hi tuu rual bantuk maw kan si? Cinghngia bantuk dah kan si? Bawipa nih duh lomi hrawkhrawl chim, lih chim le mi relchiat hman hi kan ramah a ciah in a kan ciah thlu cang. Hrawkhrawl kan chim, lih kan chim  le mi kan sawisel ruangah kan hrangah zeidah kan i hlawkpi, kan ṭhathnem a um? Nawlbia pahra chungah, “ Amhman loin midang sualnak puh hlah,” (Exo 20:16) tiah a um. Ṭhatlo nak nih kan uk ti hlah seh, ṭhatlonak kha ṭhatnak in teikhawh i zuam u sih(Rom 12:21).

Kan ram, kan miphun nih rinchan tlak kan sinak le bochan tlak kan sinak hi lak kirṭhan hi i zuam ṭhan u sih. Bawipa hmaiah i chir ṭhan i thinlung chung muril taktak he kan nun i hlan ṭhan hna u sih. Kan ram, kan miphun lakah Bawipa nih sunlawinak coṭhan ko seh...........

"A PRACTICE OF CANNIBALISM"

Chinese pawl hi midanglam le mi mak taktak phunhnam cu an rak si hrimhrim ko, minung tamnak cem zong asi fawn i, thil a cang mi le aphan mi pawl van ruah lengmang lebangah hin cun annun hi  ṭihnungin  arapthlak tuk hringhren. Thil danglam taktak theih ding hi a um ve zungzal fawn. Hi zong hi van zoh usih law.......!!!!!!!!!!!!!!!

CHINESE HAVE BEEN EATING BABY(Infant) SOUP FOR SEXUAL APPETITE & BEAUTY CONCEPT

Naute(Minung tak) kut ke tlamtling te i an van chuah hlanah an zeichuah hna i  cuticun  an chumh i (an chuahka i thi mi pawl he rel chih in), cu an chumh mi hang (soup) cun an cianmazi, an hriselnak ding hrangah le nupa sinak hmannak ah cahnak asi tiah an ei tawn ti asi....!!!!!!!!!!!zeitluk rapthlak dah asi aw...!!!!!!!!!!!!!

China ram hi "Mihring sa ei" tawn ti i vawlei cung pumpi nih theihlar mi zong asi fawn. (a tu i na rel cuahmah mi rungah zong hin teh asilai aw!!) internet lei zongah alartuk i, social network a phunphun  zongah heh tiah thehdarh asi, minung an tam i, an  LAW nih fa pakhat bak neih a siang fawn ṭung lo curuangah hi “ Hringei nak(Cannibalism)” zong hi arak chuah nak chan zong asi ṭheu lai tizongah  chim a si fawn.

THE SEOUL TIMES nih thawng  pakhat athanh ning le bangah cun  hi email phunphun in adawn tawn mi “Nausem Soup i an tuah mi le, an tuh lio hmanthlak” pawl hi ataktak asi ti zongah an nemhhngeh.

THE NEXT MAGAZINE Hongkong- i kartin  chuak NEWS ah cun, “ Naute chuahkha i thi le Fetus( minung siding i a van i siam tling cang mi chuah curih ṭung lo mi khi an zeichuah) mi pawl hi  china ramah cun  'Hrisel, ngandam mak len Dawhnak hrangah ahmanruah ṭhacem ah an rak hman tawn mi arak si hme cu aw!!!. An rak ei hmai sa mi naute laihri leh hlam (placenta) nak in a tuah  cun amah Naute Soup hrimhrim kha mitam tu nih cun an duh deuh ti si hoi ai, a cucu ṭih lehlam loin a hei lar ngai sapbei ti a si fawn, (a chan zong cu a eibal mi nih an rak i ziaktuk, an taksa nih an rak i ṭhatpi tuk hlei ah, minak hmanh in an ngan a dam deuh i an tituai zong ai dawh tiah an chim  chinchap, taksaza khi asi ko e ruah men hmanh hin,,, MAW VAWLEI CUNG!!!!!!

Taiwan-i chawlet mirum ngaimi pakhat nih hin ruai sunglawi ngaimi a tuah i, cuah cun sal kan tila maw an umpi  pakhat Ms Liu,Liaoning Province(China) mi nih cun  i ruahlo pi hin  hi an thilṭhalo tuah tawn mi cu mipi lak ah a rel chuah sual i,amah zong nih a ngandam nak a ṭhat sesai lo rungah ei ve arak i timh ning kong zong cu  a van chim chuak ti asi. Taiwan nu rualpawl cuka i um pawl nih cun an ṭihtuk hringhren hleiah mak tiin khuaruahhar nak in an khat ti asi.

Ms Liu nih cun  "mi tampi nih caw kho hmanh hna sehlaw quality ṭha an duh ruangah a tam ve fawn hoi ṭung lo ruangah , cawk aitim mi hi a khat in a tawt in an tortuk tawn ti asi.Naute  cu pa a siah cun "PRIME (aṭhacem) " ti asi.

'Next Magazine' pawl nih halnak bangin  Ms Liu cun reporter(biaphuangtu) tu pawl cu cubantuk Naute a sawnbawl nak hmunah cun a hruai hna i  nu pakhat nih Naute taksa arak cen cuahmah lio cu an hei hmuh hi, cunu nih an ṭihsual lai ti a phan ruangah asi lai cu, “Ṭihhlah uh, hi pawl hna i cu ramsa thahmi sa asi hi” Chinese pawl nih cun hi bantuk i an thiltuah mi pawl hi thilṭha ngai (Ats form) phunkhat ah an ruah ti asi .

March ni 22,2003 ah khan Bingyan,Guangxi Province i police pawl nih cun Nausem (Nu  hlir) 28 hrawng cu Yulin (Guangxi Province) in Houzhou(Anhui Province) lei ah a thli in an rak thlawlh lio cu an tlaihhna i Naute te pawl hi a upa cem hmanh hi thlathum (3 month) hrawng i  upa lawng asi rih ti asi i, cucu bag-ah pathum pali cio in an pack hna i, Track in an phurh hna ti asi.

October ni 9,2004 zinglei ah khan Jiuquan city,Suzhou region i hnawmhlonhtu pakhat nih hnawmbawm i Nausem taksa ṭhenkhat le lu pahnih , ban pali le ke paruk hrawng cu  a hmuh ti asi. Cucun Police pawl nih ṭhate in an van hlathlai hnuah cun  hi Nausem ruang pawl hi an hlonhnak in karkhat zong atling rih lo mi asi i, an chumh hnu hlonhmi an si tlangpi ti asi.

AN ZUAR NING LE A CHAN:

Nausem thlanga in a cung lei an chuah can phak hlanah an zeichauh mi pawl hi  China tangka cun 2000Yuan hrawng asi  i, thlanga nak in hngakchia naute pawl cu Nau thlakmi pawl hi  100Yuan karlak in  200Yuan hrawng asi ti asi. Nu le pa pawl nih  naute anzuar duh kher lo asi zongah Naute Naute laihri le a hlam cu  200Yuan hrawng in an zuar thotho ti asi.

Nupa  pakhat nih cun  fanu duhnungtuk mi an neih hnuah ,an nu nih  nau a pai cuahmah mi cu nu thotho ti Doctor pawl nih an chimh tikah cun thah a ṭha deuh an tiah an ruah caah (fapa neih an duh rungah an nu hi nau pawi ṭhan mi khi asi rua). Cuticun Naute cu Soup hrang i tuah dingah an zeichuak ti asi, hi lio ah hin Naute hi thlanga a tling cang ti asi.Cu naute cu thlanga atlin cang caah  chinese currency nih cun  2000Yuan  in an zuar ti asi.

Hi bantuk thilṭhalo hi zeiruangah dah hi miphun pawl nih hin an tikhawh???

May 1966 ah Mao's Cultural Revolution(Communalism) a van i semchuah hnu ah khan  chia le ṭha zeirello nak ,mah minunpi i zahlo nak mipi pawl thinlungah a van i sem chuak i, cucu  China mipi pawl  nunziaah a van i cang thai nak asi ti asi. Can avan liam cuahmah i,Communist pawl kuttang i an umnak  ruangah cun mipi pawl sinah  zia diklo, zia hman lo, a van hrinchuak  chin lengmang tikah, mipi pawl nih an RIGHT nak canvo cu zeirel sak loin chimkhawh lomi thilsual le khawsik hmul saisem chuak kho ding tiang sual nak hi avan hrin chuah i, hi bantuk "HRINGEINAK(CANNIBALISM)"ti  hi a van chuahter ti asi.

Aw hi vawilei tak hi cu aw,,,sadam le komawrah kan si ko cang. A biapi bik mi cu na zumhnak kha hi vawlei cung thilnih in hnih ter hlah seh, fekte in nifa tein nunnak suiluchin na neihkhawh nak hnga, Bawipa i tlaih zungzal ko.( China Tuanbia)—A tuzong i an tuah cuahmah thotho mi asi.

NAU PAWI LIO I EILO DINGMI RAWL PHUN (5)

Naupawi lio i ei le in i sum timi a harzia athei fiangtubik cu an mah thotho hi an asi. Asinain zeitluk ei le in i sumkhawh arak biapit tihi kan theih khawhah cun i sum hi zeitluk hmanh in har mi khi va sihmahsehlaw mah lawng ruat loin a chung i naute zawngruangah zeitluk i eicak mi thil hmanh sihnasehlaw ei loin na mu khawh t’heu laid ah tiah zumhnak ka nei. Nau pawi lioah hin theihkhawh chungin vitamin t’hat’ha i zohkhenh khawh cu thilt’hacem si ko hmanh sehlaw theihlo ruangah rak i peksual zong hi thil um kho asi ve caah zeibantuk rawl pawl hi dah naupawi lio i hrial ding asi mi rawl phun (5) zohkhawh van i zuam hna u sih.

1). NGA(fish)

Nga kan titik ah ziah nga cu athat t’ung tiah direct in kan thinglung chung biahal nak arak lang colh lai  ti chimhau lo avan lang colh. Hika zawn i nga kan titikah hin  ngalian ngai mi (Shark) heitibantuk, (Swordfish) heitibantuk, pawl khi eilo khawh at’ha ngaimi asi ziah tiah cun an salak ah khin taksa chunglei a lum adaih santertu sang ngaimi dat aitel ti asi i, naupawi lio eirawp lio he cun pawisak lo i van banh olte thil asi rungah ralring ngaiin eilo khawh i zuam at’ha. Mah hi eirungah hin kan theihnak siseh paw chung i naute atheihnak( nervous system) t’ha lo ngaiin ai rawkkhawh hlei ah thihnak tiang aphnahter khawh ti asi. Curuang kan kiangkap i zuatmi te ngasa hi ei khawh at’ha cem ti asi. Dinamo i tlaihmi ngate zong hi hrial at’ha ngaimi asi fawn.

2). SUGAR LAM THIL (Saccharine)

Naupawi lioah hin thilthlum tuk apawitu nu caah at’halo tuk mi asi hlei ah a hleice in naute hrangah a t’hat lo ning  cu: thilthlum tuk mi eitam tuk cu naute nunnak he i pehtlaihnak laihri khin nunnak rawl i pekchanh si kaw, an laihri hrangah le a tuamtu  chul hrangah cancer khawh afawite tisi curuangah naupawl lio ah thilthlum hi uar tuk lo at’ha ti cu kan fiang cio t’hei lai dah tiah ka ruah. Nangmah le na naute an dam khawhnak asi phawt ah cun i sumkhawhnak hi abiapi tuk asi tiih theih lawng men silo in atak i ai nunpi khotu sidingah thinlung neite in nun khawh rak i zuam cio ve, zeilei poh ah i sumkhawh nak nun neih hi at’ha in Bawipa duhmi zong van si hoi t’han.

3. LIVER(Thin)

A pathumnak i hrial dingmi ah cun sathin hi asi, ziah tiah cun sathin ah hin vitamin A sangtuk mi a um ti si. Curuangah naupawi lio i taksa ah vitamin A a tamtuk ah cun Nau neih tikah hin t’ih anung kho mi asi. Nauneih nak achiat chuah kho ngai ti asi. Curuangah sathin hi hrial khawh i zuam ding mi, pakhat cu avan sit’han, Naupawi lio ah cun zeipoh hi ei an caktawn ti asitik ah ei le in i t’hatein kan i ralrin khawh ah cun apawitu nu le naute  hrangah lunglawmte i khawceu dawhte hmuh khawh nak asi.

4).SA PHUNPHUN

Sa phunphun kan van titik ah a hleice i ka van chim duh mi cu Hot dogs heitibantuk, Deli heitibantuk  hi an sideuh tlangpi. Hi pawl nih hin zeidah harsat nak apek khawh tiah cun mah hi hna lakah hin zawtnak rungrul um a olte ti asi hlei ah zawtnak ngah a olte ti asi, cucun nau chiat nak tiangin a phak ter khawh ti asi, i ralrin a herhtuk tihi kan theih t’han dingah ka van duh fawn, cun nau neih can loah neih a fawi cucu thilt’halo ngaimi thil a si. Naute hrangah efection, angawr afaktuk ti asi. Adonghnak ah cun hmailei i nauneih na duh t’han le bangah cun i ralring ngai i nun khausak thiam a herh ngai mi asi.

5). SALAD I TUAHMI RAWL

Tulio chanah cun restaurant pi le cangkang deuhdeuh ah cun salad in sa hei tuam heitibantuk, thil pakhatkhat tuamnak ah hin arak remcang ngai fawn i, culawng zong si loin thil zeimaw van tinak ah hin arak olsam ngai caah hin an hman uar khun hlei ah mi zapi nih an rak duh mi le a rak si fawn cio hoitikah cun zeimaw ti i cansau deuh i salad he an tuahmi pawl khi i ralring ngai ding asi fawn. Nau pawitu nu hrang lawng si loin, achung i um naute hrangah chuahka i hrisel lo le damlo cia i chuah a fawite tihi thei t’han zong a hau mi asi fawn.

Lunglawm thin hnangamte in au pawi  chungah siseh, nau nei hnuah sieh ngandam te i um khawn na duh ah cun i sumkhawh nak neh hi a biapi tuk mi asi hleiah a phichuat cu Chungkhar tlingte le nuamte i khuasak t;i khawhnak asi. Naisum khawhnak rungah khan nan innchungkhar nih nan ton dingmi harsat tampi nangmah na sutkian khawh tikha  athar in kei mah bulpak in ka van in cah duh fawn. Nawlngaih le i sumkhawh hi kan PATHIAN BIA he zong apehtlai ngaimi asi tiah ka ruah.

(Internet ta ka van leh t'han mi asi miphun hrangah hlawknak asi sual ah tiah duhsak nak he-------)