Sunday, August 21, 2016

Zumtu Tuarnaknih Lukhawng anei:

Duhtlinlonak hi vawlei kan khualtlawnnak ah harsatnak aphunphun kan tongin kan cungah avan phan theu tawn. Kan duh le duhlo lampang si theng loin Sersiamtu Pathian thuthuin aummi le aphanmi tu an sit awn. Asinain cubantuk tuarnaktete pawl cu zumtu kan caah  thlawchuah kan donnak caah hleihlaktu khi arak si ziar tawn. Asianin, cuharsatnak khuarkhuhrum pumpelhtu/zamtaktu nihcun asunglawimi thlawchuahnak zeitikhmanhah an dong bal lo tibelte cu kan theihtthan dingah van nolhthan ka duh.  Hneksaknak le harnak aphunphun atongi,  thlawchuahnak a dongmi pawl van zoh hna usih. 


1.JOB: Job tuanbia theilomi kan um thenglai lo dah! Atuarnak lengluang vialte kha, adonghnak Bawipa nih alettampiin alehrual, thlawchuahnak apek ti kan hmuh.

2.ISRAEL: Israel felepawl nelrawnramcar i an kal ah lioah khan titamnak hmun (Elim) an phak hlanah tium lonak, leicarnak hmun ( Mara) timi an paltlangta dakaw.

3.DAVID: David nih afapa tihin azam lioah khan thilthalo aphunphun nih an zulh asinain Bawipa aral vialte cu ateipiak dih hna i Israel pawl siangpahrang avan sit than.

4.JOSEP: Josefa kha Egypt ram siangpahrang bawibik dottu si dingah khan a unau le nehsawh le zuar tiang arak tong. Harsatnak namen lo, thong tiangin kumthum chung arak tla. Asinain, aharsatnak tuarmi vialte cu an inn chungkhar hranglawgah si loin  aram le miphun vialte caah an damnak arak si.  

5.JESUH: Kan zulhmi Jesuh Khrih hmanh nihkhan vancung Bawisinak le nawlngaihnak vialte ka sinah pek ka si ti achimkhawhnak ding caah misualbik sinak(tittle) pek  asi ruangah, Vailamtah cungah anunnak cu apek. Kan hrangi thilthabik akan tuah piaktu Bawipa nihcun atu  kan umnak hmun cioin cawisan akan duh, lei thlawchuah le van thlawchuah he vurhchin akan duh. Asinain, cuthlawchuahnak cu dongtlak kan si maw si lo ti kan theihkhawhnak  hnga acaan ahcun tuarnak hmunah akan chiah ve tawn, cu hmun cun Pathian kan thangttthat khawh thiamthiam i, patlingtakin kan paltlang khawh asi ahcun kan thlawchuah donding pawl cu menmen an si lai lo tihi thei u sih. 
Pathian nihcun job bantukin thlawchuahnak alettampiin vurh akan duh ruangah acan ahcun kan duhbikmi, sianlobikmi kan neih thil tiangin akan lakpiak tawn. Josef le David bantukin bawi le biaceihtupawl lak zongah zalentein kan nunkhawhnak hnga, kan mawhlonakah siseh, mizeirellonak nehsawhnak hmunah voitampi kan um caan zong aum tawn. Bianabiaah, hrokhrol akanpuhnak, sual akanpuhnak, mah le thisenpeh u le nau lakin i huatnak hmunah tiin aphunphun lakah akan chiah ve tawn. Israelfa le pawl zong kha titamnak hmun (Elim) an phak hlan i tiumlonakram (Mara) an paltlang hmaisabantuk khan hi vawlei zawtnakram, ngaihchiatnakram, ngaiti loin vansuikhuapi chungi kan um khawhnak caah voikhat thidingin Jesuh cu ruahcia arak si.

 Cu thihnak thawng cun hivawlei ttahaihramnak hmun hi le ram hi an kan philhter. Tahnak hawrkuang zawhcaan zong aum ko lai, kan i hrimhthan lai Jesuh Khrih thiltikhawhnak i bochanin, kan tthawng chinchin lai. Bawi Khrih tuarnak kan tawmpi taktak asi ahcun, zeibantuk tuarnak hmanh kan cungah van phan sehlaw, Amen ti khawhnak nun kan neih lawng si loin zeithilpoh hi kan hrangah atthabikin khua akakhan piakmi si tikhawhnak nun kan nei tawn, Bawipa min thangtthatin um ko seh!!!. 

Wednesday, August 17, 2016

Vawleicung Mirapthlak Nu le Pa(parent) pa-(4,5,6)-nak:

4. Megan Huntsman - Nausen thattu (The Baby killer):
Megan Huntsman cu kum 40 asi,  Utah police officers hna sinah aiphuannak ahcun, afa le paruk arak thah cang hna ti cu fiangtein achim. Afale pawl hi an chuahkatein an hngawngin areh hna i cutincun athah tawnhna, cuhnuah puan in atuam hna i plastic chungah akhumh cutin an inn ah lo diamin aphun tawn hna. Hibantuk thil acaan lio hrawng hi 1996 in 2006 karlak hrawng kha asi tiin an zumh.  

Huntsman nihhin police sin aiphuan ning an van dothlat tik ahcun hibantuk thil hi Methamphetamine(Meth) a suai(addict) hnu i atuahmi asi tiah achim. Hibantuk dinhmun asi ruangah afale cu an van han hnuah acawm khawh hna lo ding ruangah hitihin an chuahka in athahtawn chan cu asi tiah a chim. Forensic pawl nih a umnakinn an va hliahhlai tik ahcun  nausen ruak pasarih hrawng an va hmuh. Mah hi lakah pakhat hi cu a chuah hlanin thami asi hngehnge ti asi.An dihlakin nu pa(5) le pa(2) an si ti asi.  






5. China P. Arnold - The Microwave Mom
China Arnold hi kum 2000 ahkhan hngakchia firhmang case arak cangmi asi, kum 2002 ahkhan phaisa tuh tuahruangah tlaih arak si cang fawn. September ni 8, Kum 2008 ahkhan afanu athah  ruangah damchung thongtla dingin daant an tat ve. A fanu hi microwave oven ah minute 2 reng lo achiah hnuah tlawmpal ah afanu hi athi colh. Medical examiner Dr.Marcella Fierro chim ning ahcun,"naute hi hminlakin chumh asi," ati. Mah le chungchuakfa si ko mi oven i chungi khumh duhnak thinlung neimi an rak um hi cu ava rapthlak hringhran dah, khuaruahhar thil zong asi  fawn.

6. Kenisha Berry - Most evil mother:
November 29, 1998 ahkhan  Jefferson county, Texas ah kum 20 i upa, Kenisha Berry nihcun  afapa chuakka ni(4) asimi te cu  (duct-tape) ikin ataksa le ahmur acarviar hnuah plasticdum chungah akhumh i hnawmhlawnhnak ah achiahta, curuangah hi nausen te hi athih phah.  Hi nausen Hi nausen, an innpa nih Baby hope tiah an theih tawnmi cu  atirah cun ahohmanh an theithiam lem lo, asinain kum(5) aliam hnu ah afanu, Paris tiin an auh tawnmi kum 2003 June thla khawlum seling hrawngi tiluannak an tuahmi kahcham chungi an chahta hnu lawng khan zeibantuk minung sai ti cu avan theih khawh ti asi. Paris hi an chanh manh, ahring ahran i mit in ahmuhtu chimnak ahcun- Kahcham tiluang laki an char lioah hin ataksa pawl cu hngerhte sehnak cu akhat dih, siizungah thlakhat renglo tiang an um ti asi.  February 2004 ah khan Kenisha Berry hi thi dingi biakhiah piak asinain, court pawl remruahnak thawngin adam chung thongtla dingin daan atat.


Note: Vawleicung ahhin Pathian nih asersiammi lakah cungnungcem ah sersiammi kan si, asinain henkhat minung pawl hi cu ui le ar hmanh atluklomi kan va tam hringhran dah, ngaihchia mitthlitlak phu bak khi si, hruh le ngat cu va um rih seh, mah chungchuak thisenpeh mah fale duhpoh i van thah ko cu aw, an thahmi an fale pawl khi upa lungfim ruahnak fim nei sihansehlaw hi vawleicung nu le pa tamtak hi a kan ngaithiam kho hnga maw? Tihi ruahawk tham atling ve ko ka ti. Acubetah an sual i thei nabu ko zong ahcun kan sual, kan tuahsual, kai chir ti duh lomi vokpi hruh in ahrutmi, chur hruh in ahrutmi, chir duh lomi an hei um rih sap bei, Pathian zongnih  angaithiam hrimhrim han lai lo. (Zeibantuk sual sang zong khi ka van tuah hmanh khi va sisehlaw, thinlung kekkuai in Pahtian sinah  i chir in asin kan panh asi ahcun Bawipa nih cohlan khawhlo ti anei lo). 

Vawleicung Nu le Pa (parent) rapthlak pa (2 & 3) nak:

2. Susan Smith - America nu ihnungbik :
''America's most-hated mom'' tiin a larcemmi  Susan Smith, tu ahcun  kum 43 asimi, hi vawleicung mipi nih amin an i chinchiahnak hramthok nak cu October ni 25, 1994 ah afapa le pahnih , Michael kum 3, timi le Alex kum 1cu a mawtaw hutnak seatbelt ah aawn hna hnuah tipi chungah anamthlak hna ruangah asi. Hibantuk atinak chan cu atlangvalpa mirum he an i neih khawhnak hnga caah atuahmi asi. Mahhi thil aphan hnu arauh hlanah amah le amah ai phuangi, amh bak nih afa le pahnih hi athah hna ti cu mipi hmaiah ai phuang. An umnak pawngi a ummi Chawlet mirumpa  Tom findlay he akarlakah afale an um ruangah an i henphah, curuangah afa le hlohnak ding khua lawng akhan ruangah hi thilhalo atuhnak hi asi. Susan smith hi biaceih zungnih 'two counts of first-degree murder' case an pek, July 25, 1995 ahkhan biaceih zungnih thiamlo acanter hnuah damchung thongtla dingin bia an khiah piak.

3. Fale thlahthlam cem Joey le Chad Mudd:
Largo, St.Petersburg area ah aummi   Joey le Chad Mudd  nihcun an fanu, kum 13 i upa cu, amah thlem lungawi nak ah le sianginn akat hat khawhnak dingah siseh, innchung khar tuangtimhnak ah hatein arian auankhawhnak hnga tiin (Drugs) an pek tawn tiah Pinellas County Sheriff's ah detective pakhat nihcun achim.

Anu le pa affidavit(chiachamnak) i alangh ning ahcun anu nih (Kanja) azukpi tawn culawng si loin apa zong nih (Cocain) apek tawn fawn. Chad Mudd, kum 36, chungkhar pabik, an umnak pawngkamte i a ummi 'Beach bar' rianuantu apa cu (six counts of child abuse) le (one count of possession of cocaine) tiin biaceih zung nih case an pek. Anu Joey Mudd, kum 34, pediatrician's office ah rianuanmi cu (two counts of child abuse) case tuahpiak asi fawn.  Hibantuk nu le pa hi mah le fa Drugs hmang mi thlem hmangmi hi an mah lawng zong hi an si kho men. Nu le pa tampi nih an chungchuak fale nih sii(drugs) an tongh sual lai ti an ihnakthlak ah!!

Note: Nu le pa nih fale nuntu khuasaknak ah strict tuk zong ahatlo rualrualin thlazalentuk hi ih arak nung deuh. Curuangah asi khawh ahcun, chungkhar fanau pawl he atamkhawh chung tamin caan hmani khawh i zuam tluk i thilha aum lo. Nu le pa nih fale cungah kamtam hi asualnak a um lo, i sumtuk ding zong asi lem loh, holhlotuk nakin holhtam deuh nana ahcun an theihmi le anhmuhmi zong atam deuh khaw phah ko. Atikcu teah holhmi cu suilungvar  nakin asunglawi deuh tiin Phunthlukbia nih a chim bangin atam khawh chungin fanau le cungah biarawnh hi thlathlam hna hlah usih. 

Vawleicung Nu le Pa (parent) rapthlak:

1. Barbara Atkinson Le Kenny Atkinson :
Hngakchia thinphang olsaling, Lauren Kavanaugh tiin an auhmi kum (3) nute cu, anu Barbara Atkinson leh apa-ei Kenny Atkinson nihcun an bizu (Wardrobe) chungah kum (5) chung an khumh, cutin an duh caan pohah an taksahiar diriamhnakah an hman tawn. Lauren cu ei le in zong hahi in an pe duh fawn lo, an duhcaan pohah lengah an chuah i an tuk an vuak, culawng  zarih loin anu le apa-ei nihcun nupasinak an hmanpi chap rih. Ahrangah ruahchan dingmi hi vawleiah samfang tiatte hmanh anei lo. Ahrangah cun hellram fate ti lobak chim dingdang anei lo. Lauren hi hngakchiate asi lioah anunih midang zohkhenh dingah achiahta hnuah nupa simi Bill kavanaugh le Sabrina nih an i cawm .


Asinain, thla 8 hnu ahcun phone call an van dong, anu Barbara nihcun aruahnak athlenhan i, afanu cu lakkir han aduhzia avan chimh hna,cutin afanu zong cu avalak han.Lauren hi kum (3) asi thokin kum 8 asi tiangin Bizu (Wardrobe) pe (4) tluk lian chungah caan ahmang, aunau le lakin ahlatnakbik ah an chiah. Anu khuasaknak Dallas, Texas inn in kum 2001 ah police pawl nih an rak chanh umah kum (8) tluk upa arak si. Mahcu lioah cun kg (11) lawng asi achan cu, a eidin chiattuk ruangah ataksa nih aherhmi Nutrition hawptein ahmuh lo caah apaw zong apuar viar fawn.


Barbara te nupa nihcun Lauren cu an innpa le innah an riahter, an innpa te nihcun Lauren cu ahmuhtikah an zaanfah tuk lei khin ṭihlam khi anung, cuticun arianran khawh chungin police sinah an report, cutin an thlaih colh hna. Damchung thawngtla dingin daan an tathna. Asinain kum 2031 ahkhin parole (i tiamkamnak neih bantukin thawngtla chuahter sian duak) an si lai. Lauren hi atu ahcun Kum (21) asi ve cang, Athens, Texas ah khua asa cuahmah ve. High school a graduate hnuah psychology a cawng cuahmah lio asi i, counsellor ropi si dingin tumruhnak anei. 

Note: Minung tampi nihcun kan cungi thil aphanmi harsat aphunphun ruangah kan damchung bavuah rawhnak tiangin ahmangmi tampi kan um tawn, asinain mi cheukhat ve thung nihcun an tonmi experiences pawl  ruangah hlawhtlinnak kutka chungah aluhpi tawn hna. Zeibantuk thil kan ton zong hmanh ahhin Bawipa he kan hmachon asi ahcun kan hrangah suilungvar hmansung nakin asunglawi khunmi  hlawhtlinnak khur chung an kan luhpi kho lai.

Monday, August 15, 2016

Zumtu caah hmun pawimawh Rio Olympic:

Vawleicung khuazadeng hmunkipin minung thawng lengrual hna nih Rio Olympic- lentecelhnakah an i zuam cio hna, ram dangdangin arak ra mi hna lakah zumtu zohchunhtlak thatha an i tel. A bikin US leiin evangelical Kristian (zumtu) tamngaite an i tel. 

US team lakin diver, David Boudia hrangah hin Beijing Olympic le Rio Olympic hi danglamnak a um. "Kum 2008 lio i Beijing-ahkhan cun diving hi ka pathian cem asi tiah ati, asinabeltein atu ahcun ai thleng diam cang ai...Pathian nih hi caan hi aka pek than, a chan cu keimah kaltlangin aropitzia le sunlawizia langh a duh," a ti. Amah kaltlangin Pathian ropitnak ahmuh khawhnak hnga tutum cu lentecelhnak ai zuam. 

Cucun, Gymnastic team lakin, Simone Blies hi kum 19 mi te lawng asibuin, "Hibantuk lentecelhnak thillian thamah tel kai timh chiartein Pathian biakinn thianghlim panhin kai khawm zungzal,"tiah ati. A chungte lepawl zonghi zumtutha le hnget an si hna. Catholic zumtu chungkhar an si nghe nghe. Track & Field leiah US chuanvawr asi ve mi, Allyson Felix hi Kristian ṭha a si zia hi alanghter tawn, "Kum hngakchia ka si lio tein Zesuh Khrih hi aka khamhtu le tlanhtuah ka pom cang...tutiangin kan i pehtlaihnak athatchinchin khawhnak hnga ka theihkhawh chungin kai zuam," a ti.



NBA(basketball) lakin milar theih hlawh ngaimi, Kevin Durant
zong US Basketball team-ah ai tel i, a thawnnak le thiamna pawl hi amah nih atuahkhawhmi asi lo ti atheih. "Jesuh Khrih thisen chuakmi thisen ruangah khan kan nungin ka cawlcang kho," a ti. US gymnastics team asimi Gabby Douglas nihcun, "Ka zumhnak phuanchuahnak dingah siseh, Amah aiawhah ilangh kho dingin caantha le talent aka pek caah ka hrang ahcun Pathian thangthat hi apawimawhcem,"tiah ati.

US swimming team- a simi, Missy Franklin nihcun, "Kum (4) danah vawleicung khuazakipin lente aicelh mipawl, an chungkhat le hawiṭha pawlnih an telpi tawn hna. Hibantuk caan zongah hin Pathian nih a umpi hna tihi fiangtuk Pathian nih aka theihter, cu akan umpinak cu midang zongnih an theih ve ka duh, Bawipa nihcun miphun dangdang, midum, mivar, mingo, misen kan zatein kan i lawhnak pawl cu kan i cohlan cionak hnga caantha, caan remcang akan hawn piak," tiah avan chimchap ava sunglawi hringhran dah Bawipa nun taktak aneitupawl nun danglamnak tete hi thatein i zohchunh hi kan va herh hringhran dah mu.

Vawleicungah bulpak zawngin Olympic-ah gold medal latamcemtu Michael Phelps hi a van lar i avan hlawhtlin thok hrawngah khan lungfimtein tesetmat tein nungning athiam lo caah ritnaksii cenin anun caan hmangin Olympic lentecelhnak adinhtak hnuah avan kirthan, atu ahcun nungdanglamnak anei ve cang. Rick Warren- cauk, The Purpose Driven Life timi cauk arelnakin nunthar ahmuh mi cu, "Keimah nakin miropi le thiltikho a um, cu nihcun hi vawlei ahhin channei in aka chiah, aka umter," tiin raltha ngaiin anunhlun acaantha vialte sualnak khurchungah rakhmang hmanhsehlaw teitu Jesuh anunnakah Bawibik asi hnu cun amin chim le phuan hi anunnak hrangi rawlthawcem cu asi ko.

Bawipa tih cu fimnak hramthoknak asi, atimi hi a va si hringhran dah, Bawipa hi kan tih i, kan nunnakah bawibiksinak acocang hnu ahcun kan ruahnak, kan thazaang, kan caantha, kan nungning vialte hi asunparnakah kan hman khawh lawng si loin  kan rawlthawbik cu asi zungzal ko lai.

Sunday, August 14, 2016

"Jesus Take The Wheel" timi hla nih nun akawih:

Carrie Underwood ~ nih asak mi hla "Jesus, take the wheel" timi nihhin Bawipa hi ava thangṭhat hringhren  dah!! Hi hla thei lo le bang hi cu mino lakah hin kan um thenglem lailo dah tiah ka zumh.Hi hla hi nu pakhat Jesuh Khrih cu anunnak khamhtu si dingin acohlan hnuah atluktak ṭhannak tuanbia te asi. Niruk(Saturday)  zan asi i, busik silung lio cante asi, a nu le pa te sinah  Christmas hmang dingin  a nau le he tiin  an khua “ Cincinnati” lei panhin tleivarzan ah,  a nu he cun mawtaw in an chuak. A nau le  cu hnangam ngai cun  mawtaw backseat ah a toter hna bantukte cun cawllo tein an um. An khua phaknak ding Meng 50 hrawng ai duh ah khin  vanchia ngaiin "gasoline" atlawmtuk ti  a van theih chuak, cutin i din lo bak cun a mawngh chih tho ti asi. A zumhnak men silo in a 'gasoline' zong cu tlawmpal, tlawmpal tete in a dih zialmal ve. Kum upa lei avan si chinchap caah ataksa nih atlinhti lo, culawng si loin harsatnak 'depession' dang he avan i phuat tikah cun zeikhua aruat kho sesai ti lo, a mawtaw mawngh zong cu zeitluk cakin arak mawnh ti zong cu athei kho thiamti lo, caktukin arak mawngh.






















Cuti avan theihtik ahcun a mawṭawke “WHEEL” cu zeiti control khawh ding khin aum ti lo. Azeitiin van tuahremh ding zong cu thati hlah, A a van i fim hnu i avan theih ngiangai tik ahcun arak tlaituk cangai. A mitthlam i avan cuangmi cu amah le a nau le pawl he an caan rak hman ciami pawl vialte cu a hmaika i video fiang ngaiin an chuahmi bantuk khin a van hmuh ti si. A thinphan tukah khin ṭahnak cang le van i hmuaihmernak caan zong khi athiamti lo, a ṭihtuk hringhren i, zeiti tiawk atheih ti lo caah a mawṭawka monghnak “wheel”aitliahmi cu athlah riangmang i vanlei hawiin cun akut cu athlir. Khuaruahhar vansang thinpit in Bawipa cu bomhnak hal in thla acam.

 "Jesus, take the wheel. Take it from my hands because I can't do this on my own. I'm letting go. So give me one more chance. Save me form this road I'm on. Jesus take the wheel."
Maw Bawipa , Hi  ka mawṭaw mawngh cuahmah mi a tlaihnak “wheel” hi na kut in van ka tlaihpiak hram ko. Achan cu keimah thawnnak cun zeihmanh tikhawh mi ka nei hrim ti lo ka thlah Bawipa. Voikhat lawng chance  ka pe ṭhan ko sawh. Ka zulh cuahmah mi lam hi tluang tein ka zawh khawhnak hnga, Bawipa ka bawm hram ko sawh. Mah hi tlaihnak “Wheel” hi na kutin van tlai law, van mawng hram ko," tiin thla a cam. Kan Pathian hi thil tikhawh ṭhawnnak in a khatmi asi taktak !!! Jesuh nihcun A mah adawtnak le thinlung muril in a aunak awnemte cun Bawip umawk thei loin atuah. Bawipa nih a zoh sawhsawh na zum maw?? Cuhnu ahcun zeidah a phan ti van zoh ṭhan u sih. A khaw le asi nih le atum kho fawn lo, cu hnu caan tlawmpal ahkhin amawtaw cu ruah lopi ah adirthut ai! 

Mah liao caante i a thinlung chungi a vanlang hmaisabik mi cu a mawṭaw hnunglei seat i  atoter mi afanu te cu avan zoh cu acang zong arak cang lo. A thiltonmi le a thil hmuhmi ruangah cun zeiti umawk hrim theilo cun vanlei hoi in amitthli rialti bangin donhcawk cun asur thluahmah. Zeidah a chan?? A  fanute cu thawngai le hnangam ngai khin a rak i hngilh ti asi, a ruangbik cu zeibantuk thil kan ton le zeibantuk in caan kan hmang ti a theih ve lo ruangah asi. Anu nih  Pathian sin i a thlacam hnuhnungbik zeitik dah si tihmanh thei kho tilo tiangi Bawipa he arak i hlat cangmi nih cun thildang vialte kaltak in  Bawipa hmaiah nun diriamte le lungsi tein  akhamtu Pathian cu athangtthat khawh tthan. 

 "I'm sorry for the way I've been living my life. I know I've got to change. So from now on tonight Jesus, Take the wheel."
Na duh lo zawngin ka rak nun ning vialte ruangah hin poi hi ka tituk hringhren, Ka nunning hlun vialte cu kaltakin nuntharin nung dingin na ka auh tthan caah kai lawm Bawipa, tuzan thok hrimhrim in JESUH ka nunnak “wheel” CONTROLTU le a ka MAWNGTU van si zungzal cang”tiin anunnak cu Bawipa sinah ai app ṭhan . A va sunglawi hringhran dah!! Hinu bantuk hin Bawipa Jesuh nih  nanun MAWNGH piak ding hi an duh ve.Thinglungtak tein na auh ni tikcu le caan an ngah zungzal ti hi a thar in na theih ve ṭhan dingah ka duh. Bawipa ah nun hnangamnak na neih ve rih lo asi ahcun khua atlai hlan teah hin, rak panh hramhram ve ko! Amah sin i nanun nak na pek ruangah sungh zatlak ding na tphanmi vialte   zong kha alet in an cham dih than lai, an pek viar ṭhan lai, cunak tam zong cu an pek khawh rih!! Zumhngam lonak  hi sual a si ruangah rinhlelhnak pakhat te hmanh um loin van panh ve ko, nun diriamnak in na khat hrimhrim lai.

Friday, August 12, 2016

Nupi Nei cang mi le nei rih lomi zongnih rel hrimhrim awk asi:

Na nupi nih lakphak alumtik ah, an pek hlanah atepta (a temta) asi ahcun na hrangah a thawhnga maw thawlo ti atemta duh ruangah asi ti kha thei piak. An ngaihtuah zia alanghter tinak asi.
Na nupi nih thlacam dingah a turhkhuanh hnawh asi ahcun lunglawm tein thlacam ko. Hi vawlei cung lawng si loin thihnak  pinlei (Pradise) tiang zongin nangmah he lenṭi aduh ruangah asi ti kha thei piak. Zeitluk khin dah an dawt ti kha na theih aṭha.
Na nupi nih na fa le he lentecelh pi tawn dingin an chim tawn asi ahcun lunglawm tein lente cu celh pi tawn ko hna. Nafa le an si zia atharin theihter an duh ti kha philh hlah. A va fim hringhran dah!
Na nupi athikthu achiattuk asi ahcun ngaihṭha tein um ko. Achan cu pa dang tampi ahnawl hna ruangah nangmah an duhcem ti kha philh cicet lai ci! Zumhawk ava tlak hringhran dah!
Na nupi nih  aform(figure) he pehtlai in an hal tawn asi ahcun athau asi zongah ader asi zongah  ‘nai dawhtuk’ tiin let tawn ko. Na bia angaihcem  ti hi thei zungzal ko. A mah confident tampi aneih phah khawh lai. Na cungah azumh ai hngat tuk tinak, a van in zumh hringhran dah!
Na nupi lengi nan chuah dingah ai ṭamh suah deuh asi zongah thinfual tein hngak ko, achan cu na mithmuh ah dawhte i langh aduh ruangah asi ti kha theih piak. Na hrangah a vai pumpe hringhran dah!
Ai tel loin na chuah hlanah ralring dingin an chimh tikah ralring tein um khawh i zuam. Himdam tein i hmuh khawh ṭhan aduh caah asi! Ngainat ning a van thiam hringhran dah!
Na nupi kha aphunciar deuh zongah khan tangdor tein ngai thiam ko, nan kar le nan chungkhar lakah thilṭha deuh dingmi thil khua aruah ruangah asi tawn. Ava ruat hringhran dah!
Na nupi kha na ta asi. A ho ta hmanh asi lo. Cun na nupi  asi, heh ti i sik le hro a hau lo, a um ning te kha ai ngaithlawmtuk ko cang da kaw, thinfual le lungsau tein daw in zohkhenh ko, nupi lu cu pasal le an si, curuangah alu neitu nangmah naituah hmaisa phawt asi ahcun na nupi cu nu zahum le nufim ah na chuah khawh ti kha thei zungzal. Na nupi lakah nai pater tuk asi ahcun na hnunglei in mikut chutum le nehsawh bak na miak mi a um lai lo....

Nupi ton cu thilṭha ai hmuh tinak asi. Cu thilṭha cu aṭhat chinchin khawhnak hnga, thilṭha le sunglawi  neitu pa nih kan neih mi thilṭa hi dawtnak he kan cawmnun asi ahcun kan tuhmi nakin theitlai ṭha kan zun hrimhrim lai.

Thursday, August 11, 2016

Kesa hi (burning feet) na nei ve maw???

Zawtnak phunkhat, acutituk i van buaipi ngaingai awktlak deuh fawn ṭung lo, tawrh le har lakah fawn, acan le bang ahcun umawk thei loin mi atuahtawntu cu Kesa (Burning feet) hi asi. Hi zawtnak nih hin vawlei cungmi ahobik ti in hrial mi anei loh. Nu siseh, pa siseh, mino le hngakchia ti um lo, palian, pate, nulian, nute ati loh. Azeibantuk ti um loin hizawtnak cikhat nihhin mikip cungah thlachiat ruat lek loin an kan hruat viar deuh thlu. Kesa hi acaan ahcun avan chuak i arauh hlanah adam ve colh mi zong cu an um liaoah hi Kesat hi aneih i neih thai zong a olte. Aneih i neih hnu le bangah hin cun sivai dangdangin van i thlawp ve zongah khin parasitamol nih avan ka chawn bantuk lek men khi asi ko, dam ngaingai timi hi cu a um lem lo. 
ASINAK: Kesa ruangah fak le tuarhar na ti tawn mi kha Midical Term cun ‘Parestheisiais’ tiah an auh. Chim cang bantukin zawtnak acuti i van bauipi awk tlak tlak fawn ṭung lomi olsam tein areh kho fawn ṭung lomi mi umtinuam lo ngaimi zawtnak laklawh khi asi. Kesa nei ballomi sinah van chim le bang ahcun zumhawk harngai mi zawtnak tetuai khi asi. Asinain atuartu hrang belte ah nuam lo ngai khi asi, um a nuamhter lo  lawng si loin akan nguitertu le kan ruahnak thazaang akan dertertu (Fatigue) chuahtertu tling zong asi fawn. Mi pitling kum 30-60 karlak hrawng nihhin mah hi zawtnak Kesat hi aṭihnung um zual zumh asi. 

A UMNAK CHAN: Kesa le taksa peng dang sat tibantuk pawl hi kan taksa peng dangdang hmun khatkhat ṭhatlonak ruangah si maw, zawtnak dangdang rak neih cia mi pawl ruagah achuak mi an si tihi na ruat bal zong arak si kho men! Curuangah, hi zawtnak arak um chan hi ṭhatein rak ruat law, na theih khawh chungin na phaktawkin rak i zohkhenh khawh rak i zuam ve! Chungte chu: 
1. Hnipuan silh le fen tettuk tibantuk, baeli tettuk tiabantuk, anderwear tettuk tiabntuk, taisawmh tettuk tibantuk ruangah hin achuak duhkhun mi an si. 
2. Kan mah sitawk ding asi mi nakin rit  (weight over) ruangah le thautuk ruangah. 
 3. Taisawmh ah thilrit dangdang thlaih buin i sawmh chih tawn ruangah. 
4. Naupawi ruangah/ paw puartuk ruangah
5. Hliamhma faktuk i rak tuarbal ruang zongah asi kho, taksa hmun dangdang i hliamhma neihtuk ruangah.  
6. Accident ruangah hliamhma faktuk tuar ruangah 
7. Thisen sang ruangah tlukthut(stroke) caan neih ruangah. 
8. Zunthlum le thisen thlum (Blood sugar) neih tuk ruangah
 9. Ṭuantuk ruangah le thadittuk ruangah. 
10. Theihnak thazam (nerve) ṭhat lo ruangah le acah ti lo ruangah. 
11. Thisen rianṭuan ning apunghman ti lo ruangah (blood disorder)
12. Thisen kal ning (Blood circulation) ṭhat lo ruangah
13. Zu dintuk ruangah cucun Vitamin ‘B’ tlakcham ruangah 
14. Keruh kiak le i hliam ruangah  
15. Thinlung leiah harsatnak neih ruangah 
16. Taksa sivai (toxin) le chemical umding rak dangtu atlawm ruangah 
17. Vun zawtnak phunphun tuar ruangah 
18. hmawza lumtuk le tettuk bunh tawn ruangah siseh, boot tettuk i bunh tawn ruangah. 

A chan dang pawl cu: kan chim cang bantuk khan Kesa hi tuar nuam lo ngai asi. Anasattuk caan le bang ahcun tan i hlonh diam duhnak zong a um tawn. Lenglei in apem ahma tiin hmuh ding um lo hmansehlaw lanh chuah ning dangdang hi a nei ve tawn. Cucu kan zate cungah alangh ning an vai lawh lo lio hmanh ah khin atlangpi cun ai lo tiin chim khawh asi. Hibantukin: 
1. Lenglei ah sen deuh nawnpi in alang kho. 
2. A phing tawn fawn/ acur tawn fawn
3. A thlanin a dam hnawng kho tawn fawn
 4. Lung alo kho, ruahnak atlau kho fawn 
5. Thinphan nak aphakter khawh, lau nak aphakter khawh 
6. A sahal tawn, mi atur utut tawn 
7. Kerek ruh le ngalruh a fak kho tawn fawn. 

Zeidah na tuah khawh:  Na Kesa azualtuk i, tuarh ahartuk asi ahcun afahnak an chawng khotu na damhkhan zawkzawk ahauh tawn bangin hnangam zuarin um sawhsawh loin azualtuk  hlanah na tuah khawh ve mi thil tete  pawl ruah ve tawn zong aṭha. Hibantuk sii pawl hi na ei asi ahcun an chawn deuh lai: Tylenol, ibuprofen (Advil, Moltrin IB) asi loah Aspirin- pawl hi a ṭha, hi hleiah hin hnipuan tettuk in i hruh, i aih tibantuk hi tuah lo khawh i zuamah aṭha!!!
(By Dr. C. Lalrampana) 

Roman Catholic le Greek Catholic an i Dannak

Roman Catholic le Greek Catholic an i dannak or an i lawhlonak pawl phunthum ( 3 ) :

Pakhatnak: RC le GC cu Kum zabi pakua ( 9 ) nak hrawngah khan an rak i ṭhenphawk. Greek Catholic nihcun Rome Pope cu an pom loh, Constantineople chungkhar pabik ( Patriarch ) timi pa cu Khrihfabu lubik si ding tuah an rak pom deuh. Caan zemawzen(chan) aliam hnu ah Greek Catholic peng pakhat asi mi nihcun Russia Czar bawibik Emperor timi pa cu Lubik si dingah an pom ve thung. 

Pahnihnak: Greek Catholic an tinak a chanbik i alangmi cu( Mass ) i khawmh an neih tinte Greek holh thengtein an hmantawn ruangah asi. Zeitik hmanhah Rome holh an hmang bal lo.

Pathumnak: Roman Catholic zumhnak cu an pom viar ve ko, asinain tiin baptistma an can ning belte ai lo lo. Greek tlangbawi pawl nih nausen pawl baptistma an pek asi ahcun tichungah voithum an hnim tawn hna. Mithi pualin baptistma hman caan zong an nei fawn.
<<<<<Note: This article belong to the history of difference churches>>>>>>

Wednesday, August 10, 2016

“Nupa Nunnuamh Khawhnak Dingah Tuah Dingmi Ṭhenkhat Pawl”

Voi leh khatah arualin thinhan lo at'ha, pakhat athin ahantuk cang ti atheih ahcun pakhat cu daitein um i zuam colh awk asi.
Na pasal/ nupi ruahnak cheuh mi cu avathat tawk lo asi hmanhah, Anakin ruahnak cheuh ding na theih hlei tung lo ahcun a ruahnak cheuh mi cu zulh ve tawn ko. 
Nan inn ruahlo piin akang sual thut hna asi lem lo ahcun awkam hrang in au khuan lo ding.
Mah le thilri hruk le aih mi lawng ruat loin  na nupi/pasal ai hruk aih mi, ai tamhnak ruah piak khawh deuh i zuam.
Sawisel na duh caan zongah holhkam hrang le ngai nuam lomi holhkam si loin, ngaih nuammi holh thlum deuh tein chimh le sawisel khawh i zuam.
Nan caan liam cangmi ah a thilsual tuahmi pawl chim chuah hmang citcet lai ci.
Pathian bak lo cu, na nupi/pasal nakin duh deuh mi nei hrimhrim hlah (Facebook) telin nei hrimhrim hlah.
Na nupi/pasal  cu  voikhat tetal cu  na dawtnnak bia, lawmhnak bia kamkhatte tal chim loin na ni liamter hrimhrim hlah.
Thinhangbu piin ihkhun cungah zeitik hmanhah ih ding asi lo.
Thilsual na tuahtikah ngaihthiam hal zeitik hmanah zenh hlah, tih hlah.
Na nupi/pasal cu zeitik hmanhah midang he tahchung hlah, atlin lonak chim lengmang hlah.
Na nupi/pasal cungah a athazaang dernak ding thil, ruah leh ding thil asimi holhfang holh dingin i ral ring.
Minung pahnih voi le khat i,  i rem khawh colh timi hi thil um kho lo tluk in ruah mi asi tawn, curuangah tlawmpal tetein ai lawh lonak tete kha i remtonh kho dingin pakhat le pakhat i adjust ton veve ding asi.
Nupi/pasal duh lo zawng asi mi, an chim lengmang asi ahcun cu zia cu thinh hramhram i zuam ve awk asi, amahblete cu kan i chuahpi mi nunzia belte hi cu ṭhinh thlu timi cu aharsa asi ko nain zeizong vialte hi kan tuah khawh dih Jesuh Khrih cahnak thawngin!! (Philipi 4:13)

"Thing Hring & Thingro Hmangin Thazaang Thar"

Thingkung cu a kung na ṭhatter ahcun athei aṭha, akung na chiatter asi ahcun athei achia. Thinkung cu atlai in hngalh khawh asi. (Matt 12:33)
#Ruah avansur cun tilu an van tluang thluahmah, mah cu nihcun lei lawng si loin thildang pawl zong avan hnawnter tawn hna. Asinain thinghring hrang ahcun anuntertu le  aṭhantertu thil ṭangkai ngai asi. Asinain thingro hrang belte ahcun achungmu ah ti aluhtik ahcun aropter caah arauh hlanah akiak zau tawn. 

#Awle asi ahcun, kan nih zumtu zong hi lung retheihnak le harsatnak aphunphun ruahpi bantukin ahuhu in avan sur ve caan a um, asinain kan cahchinnak dingi hmanrua an rak si tawn. Thingro nih ruahpi airawp pi, aichiatpi bantukin tukforhnak le harsatnak kan ton tawn mipawl hi kan thlarau nun rawhralnak ah kan hman sual lai ti hi aphan um ngai mi asi.

#Felnak thing Bawipa nih phunmi kan si khawhnak hnga ( Isaiah 61:3), tukforhnak atuar hramhramtu cu mithlawchuak an si, hneksak in an um hnuah nunnak suiluchin cu an co lai. (James 1:12).Bawipa ah atharin kan nun thawhthar ṭhan kan herh, tivakam i phunmi thinkung bantuk, vaupi ni caan zongi ṭihawk zeihmanh a ngei lomi, ahnah hring didel tein a um zungzal, khuakhen caan zongah azei apoi lomi, dong loin athei atlai zungzal mi zumtu nun cawntlak, theitlai ṭha chuahkhotu kan si khawhnak hnga thlacamnak he hmailei ah kekar chinchin hna usih. Bawipa thlawchuah atharin na cungah um ko seh.

Tuesday, August 02, 2016

Bawipa Nih Sak Lomi Khuapi & Ven Lomi Khuapi

Tu lio ka nunnakah lungtur hma bangi um sawhsawh thiam loin aka turhhnawhtu Bible bung le cang te hi azei asi zongah Pathian sunparnak caah van aupi ve ko ning. (Sam 127:1) chungta, Bawipa nih inn cu asak lo ahcun, asatu hna rian rianṭuannak cu santlailo asi; Bawipa nih khua kha aven lo ahcun, avengtu hna hngilh loin an umnak cu santlailo asi. 
Pathian nih minung hi minung timi min sawhsawh pu in asersiam mi kan si lo tihi ahmaisa ah chim ka duh, zumtu nitin caan hmannak ahhin umzia neitein nun dingah akan duh. Cucu kan nitin nunah Amah Pathian a sunlawi zungzal hi aduhbik mi cu asi.

Innchungkhar : Innchungkhar tluk i biapi mi le khuapi ngan dang hi aum hlei ti lai lo dah! Cu asi ruangah zeibantuk chungkhar in dah kan rat, mirum chungkhar in maw, sifak innchungkhar in dah ti hi abiapibik mi asi lo, abiapibik mi tu cu Pathian nih asak mi innchungkhar(khuapi) kan si maw si lo ti hi kan theih aherh ngai ngai. Pathian sakmi innchungkhar cu zeitindah kan theih khawh lai? Pathian sakmi innchungkhar cu an innchungkhar nunah Bawipa nih siangpahrang dinhmun diktak aco khawh. Zeithil an tuah ding asi hmanh ah ahmaisabik ah Pathian arawn hmaisatu an si zungzal. Pathian sakmi khuapi (innchungkhar) asi lo ahcun achungah lunglawmhnak taktak a um kho tawn lo, ava um hmanh ah khin kumkhat caah si maw, zarhkhat caah si maw, nikhat caah si maw, arauh hlanah minmei bangin cu lawmhnak  cu aṭianzau tawn. 

Kan holhfang: Pupa phungthluk(Proverb) ahcun holhkamṭha fangkhat nih siapi aman an rak ti. Mahhi zumtu nun he ai pehzul mi zong asi fawn, kan holhfang fangkhat ruangah minih thazaang an i an rak i lawmhtuk lioah zungzal in i huat thainak holhfang zong holh khawh arak si fawn ti hi kan theih aherh fawn. David siangpahrangpa nihcun, “Bawipa ka kaa ahhin ralvengtu ka chiahpiak law ka hmur ah hin cawngtu ka chiahpiak ko”(Sam 141:3) tiah ati. An bia cu rul lei bantuk asi i, an bia cu rawchok sivai bantuk asi” (Sam 140:3). Bawipa nih asak mi, aven mi zumtu kan sinak alanghnak cu: holh i sum  khawhnak te hna, thilṭhalo  tuah duhnak thinlungin i sumkhawhnak nun te hna hi an si. Jesuh nih a zultupawl sinah achim mi cu, “Thlarau nihcun aduh nain taksa nih atlinh lo” cucun, “Sualnak chungah nan tluk sualnak hnga lo, thlacam uh” tiah ati fawn hna. Curuagnah kan tisa duhnak, ruahnak ṭhalo thlichia hnawmtam kan nun i a hrangmi  kan teikhawhnak hnga tisa nih atlinh lo zong hmanhah hramhram in Pathian sinah thlacam awk kan si.   
  
Pathian sakmi nun:  Bawipa nih asak mi, ahruai mi le aven mi kan si  ahcun kan nun kaltlangin mi pakhatkhat nih hlawknak thazaang an i lakkhawh i, lunglawmhnak nun an hmuh khawh tawn, kawmhnuam akan ti lawng si loin kawmh chin lengmang akan duh, Abiathiangah kan hmuh mi cu, “mihrangah thlawchuak mi va si uh” tiah akan ti. Adangin kan chim asi ahcun, mihrangah eitlak theitlai va chuah uh ti he hmunkhat asi, zeibantuk theiṭha, theitlai achuahtu dah kan si? Kan nun hi Bawipa nih asakmi asi taktak ahcun theitlai ṭha achuahtu, mihrangah lunglawmhnak apetu, a bawmtu, tisa khuaruahnak zongah amah duhnak nakin Bawipa duhnak aithim deuhtu, aram le afelnak hawlhmaisatu asi tawn. Adonghnak bik ahcun kan mah le innchungkhar cioah siseh, kan mah le bulpak cio hi a cunglei nun le mizia, nunphung chungah hin Bawipa sak mi khuapi (Innchungkhar), nun neitu ka si maw tihi kan biahalnak siseh!!!

Thursday, July 21, 2016

Pathian Ṭihṭhatnak : (Phungthlukbia Chungta)

>>>Bawipa tih hi hngalhnak asi; sihmanhsehlaw mihrut nihcun fimnak le cawnpiaknak kha zeiah an rel lo. (1:7)
>>>Khi tikah Bawipa atihnak cu na hngalh lai i Pathian hngalhnak cu na hmuh lai. (2:5)
>>>Bawipa tihzah cu sualnak huat khi asi. (8:13)
>>>Bawipa tih cu fimnak hramthawknak asi.(9:10)
>>>Bawipa tihnak nihhin chan asau ter.(10:27)
>>>Bawipa tihnak aa bochanmi mithawng cu, atefa hna caah himnak asi.(14:26)
>>>Thihnak in luat na duh maw? Bawipa tih hi nunnak cerhti asi.(14:27)
>>>Bawipa tih hi fimnak ding caah cawnpiaknak asi, upatnak lam cu toidornak asi.(15:33)
>>>Pathian lei ah felte le zumhawktlak tein um ko law na sualnak cu an ngaihthiam lai.(16:6)
>>>Bawipa tih hi nunnak asi, cuti in na um ahcun, hnangam tein na um lai i harnak nih an tawng lai lo.(19:23)
>>>Bawipa kha tih, mi toiah i dor law rumnak le upatnak le nunsaunak khan a hmuh lai.(22:4)
>>>Misual kha tluk i zuam hna hlah, nifate in Bawipa a tihmi bel kha hngar ko hna.(23:17)
>>>Bawipa atih zungzal mi cu mithlawchuak an si, sihmahsehlaw alung a hahtermi cu vanchiatnak  chungah an tla lai.(28:14)
>>>Iang hi hlen a hmang, dawh hi a ziam kho, sihmahsehlaw Bawipa a tihmi nu cu thangthat awk asi.(31:30)

Wednesday, July 13, 2016

Pastor nih ai ralrinawk asi mi tampi lakah ṭhenkhat pawl:

Ahrangah thlemtu bantukin alang lem lomi sihmahsehlaw tukforhnak nakin tihnung deuh mi a um, sinak le dinhmun tiangin arawk khotu an um cupawl cu van zoh hna usih:


















1. Uanthlarnak: Uanthlarnak le hngalnak hi an umtlang duh ngai. Thangthachim hlawhtlin ruangi uarnak le hngaltam nak nun hi tlakchiatnak asi, tih anung tuk.
2. Mah le mah i uahnak: Mitlamtling bik le mi thabik i i hngalhnak, midang zeiah rel lemlo hi uahnak, ruankainak cikhat asi. Sinior hruaitupawl nihhin mah le mah i uah(manah) neih an hmang cuang. Hlawhtlin le van rum deuh  i faknak awkam te hna van don caanah ruamkai kan hmang,  uah, manah in kan khat.
3. Thikthuchiattuknak: Kan hlan i rak tuan pawl an fak hna tikah, kan tuanpi pawl nih kan nakin an tuan that tikah hi nun hi achuak tawn. Jerusalem mipi pawl nih David hehtiah an cawngh lawmh tik ahcun Saul Siangpahrangpa cu umawk thei loin thik buai in a buai ti kan hmuh.
4. Larduhnak: Pathian riantuantu thenkhat pawl cu kan sinak leng tiangin mi nih kan hmu hnaseh, kan thei seh ti an duh cu nihcun larduhnak a neihter thawn hna. Saya thenkhat le bang hi cu mi an van kan cawisan hlan in kan mah le kan mah tein cawisan kan hmang, hibantuk mi zia hi tihnungawk ngai asi mi le tlakniam awlnakbik hmanrua pawl asi tihi kan theih ahau.
5. Hman lo thei lo i i ruahnak: Pathian riantu thenkhat pawl cu an tuahmi zeipoh khi ahmanbik le athabik i an i ruahtuk ruangah riantuanpi thitha zong an neih khawh lo theunak chan zong asi.
6. Mah le mah biapituk i i ruahnak: Keimah tel lo cun zeihmanh an si kho lo, an tha kho lai lo tibantuk ruahnak, Mipi nih keimah nakin uar deuh mi ngaihsan deuh an nei cuang lai lo tibantuk ruahnak, uarthlarnak, uahnak, hibantuk ruahnak kan nei hin cun ralrin kan rak cu tuk cang tihi kan theih awk asi.
7. Midang i rinchannak: Kan hlawhtlin i kan tluan hin mah le mah kan i zum i, mi kan lei tang viar bantukin kan ngaih athat i, kan i ruahawk asi lo. Zeiruangah ti ahcun umpawng ruangrop mi bantukin bochanawk, rinchanawk an tlak lo tihi kan theihawk asi. Rinchan thlak, bochantlak taktak cu Bawipa lawng hi asi. Luke 10:20
8. Midang zumh khawh si lonak: Midang zumhngam lonak kan neih asi ahcun an nih  zong nih a kan zum ve ngam ve lai lo, asinain kan zumhngam hnuhnu hna ahcun an thiltuahmi tuanmi zong kan zumhawk hna aherh. Zeipoh tuahpoh i thinphan zungzal, zumhngam lonak hi cahlonak, derthawnnak cikhat asi.
9. Fakdernak: Micheukhat nihcun an kan teithannak dingah athlitein an rak kan fakder ziar tawn. Asinain midang sinah an rak ceihphai thiamthaim tawn.Curuangah kan cungi thatchuahtu pohpoh sinah hin kan thinlung vaithumhtuk ding kan si lo.
10. Ruahnak cheuh: Hruaitu na si hnuah ruahnak thatha neitu an van lang lai, nangmah rawi zawngin biachimtu an si kho men, daankalh zawngi ruahnak hmangtu an si kho men. Ruahnak cheuhmi diklak hin an tha thlu viar lem loh.
11. Nu lakin: Nu pawl hi Pathian duhngaimi le Khrihfabu zongah miteima, mi tlawmngai tu an si tlangpi tawn. Thla zong an cam kho, thilsiang ngai zong an um kho, asinain thlemtu hmanrua zong an si kho. Cucun nu nih hin fim ngai le nemtein pa teikhawhnak an neih ruangah ralrin aherhtaktak fawn.     
Note: Pastor le anupi timi cauk chungin van t'ial t'hanmi asi.    

Sunday, July 10, 2016

“Lungawṭawm mi Zumtu si Ṭih a Nung..!!!” ( 1 JOHN 5:10 )

Na piangthar maw ka thei loh, asiah tu ahhin thi sual bang law, vanramah na kai nai zum maw, ka thei loh! Hibantuk zumtu hi kan tamtuk. Cheukhat le bang cu acaanah vanram kai  i izumh ngai, acaan le i zumh hruathar hoi lo, acaanah hnangam ngai, acaan le thinphang ngai fawn, asi lo ah thiltha van tuah deuh caanah vanramkai i zumh, thil van tuahsual deuh caanah i kai van i zumh fawn hoi lo. Mah duh caan poh i zumhnak ai thleng zukmak mipawl hi kan va tam hringhran dah...!!
Pathian hi cutisawhsawh men i, ai thlengzukmak men sawh mi asi lo, zungzal in zungzal tiang ahngetkhoh mi Pathian nung asi. Nunih nau apawi tikah minung pawitu nihcun, amah le mah fiangtukin ai thei, amah fiangtein ai theih hnuah khuacaan ahung sauh hnu cun mipi theih le hmuhkhawh in apaw cu avan lang chuak. Thup zeizongza i tim hmanhsehlaw thupkhawh asi ti lo.

Apumchungi ummi minung naute nihkhan anupaw ah thupkhawh loin alangter bantukin minung Jesuh Khrih apaitu (Jesuh aneitu) cu, amah nunah fiangtein ai thei, amah lawng hmanh si loin mi tampi nih an theih fawn. Tuchun nih ahhin kan i theihfian lo asi ahcun (anung Jesuh Khrih) kan nunah kan rak nei lo ziar asi kho men, ava tihnung hringhran dah, arianrannak in zeidinhmun ah dah kan um tihi kan mah le nun ciao hi i  X-Ray t’han hna usih. Zumhnak ahhin kan rak um taktak maw, taktak lo? ti hi.

Atlangkawmnak ah:  1 John 5:10 chungah kan hmuh mi cu, “Cucaah Pathian Fapa a zummi paoh nihcun alung chungah Pathian i tehte a khaannak bia kha angei; sihmanhsehlaw Pathian a zum lomi nihcun Pathian kha lihchim ah acanter i cucu zeicahdah asi ti ahcun, Pathian nih a Fapa kong i tehte a khaanmi kha a zumh lo caah asi.” Nangteh tidualdo in  a zumhnak ai thlengmi na si maw, kan i theihfian taktak hi a herh..!!!

Friday, July 08, 2016

Thineih ruangi Taifah innlei ah i tuamhlawm Ning:

Kan nih nupawl hi thlatin thi kan neih liao ahhin kan chul (Uterus) nih khan achungi ummi thi (cushion nuam-naubawm caah ti i aruahman mi kha, hman a herh than lo tikah) kha naute lam ding asi mi ( Cervix ) lambite ahcun norhchuah a van  timh tawn, chu nihcun period, thineih liaoah tai afahter  tawn, Period liaoah umawk thei loin sivang ngaiin an tuar liao ah thenkhat ve thung cu fak ve lemlo i pangai tein a ummi zong cu an rak um ve thiamthiam.
Inn leiah i zohkhenh ning: Tilum bawm asi loah, bottle chungah tisa thun i taiah i depter ding asi, asinain hngilhtak lo ding, achan cu i kanghter sual afawite. Tilumtein i khawlh ding, thillum leipang dinkhawh atha. Nakutdongin na taihranwg le na hnungzaang hrawng kha abial zawngin massage ding, zuut ding, cul ding. Exercise (abikin tai leh tawkawng bawr exercise lak ding). Carbohydrate tamnak buh, alu, mipe, tbk...pawl hi eitam atha. Ci al le Caffeine tam, kuakzuk i suam ding. Rawl voikhat loah tampi ei loin tlawmpal tete in ei khawh atha. Lungre i theihter loin yoga le meditation (hahdamtein ruahnak thiangte, thlithiangte hip atha). Ihtikah ke lei hi cung deuhah chiah ah atha. Asir zawngi ait mi hrangah cun khuptumbu in ih atha. Luhfahsii (parasitamole) zong afahdeuh tuk ahcun ei zong apoituk lem loh, asinain atu lelek i eibelte cu atha lem lo. 

PERIOD TAIFAH RUANGAH DOCTOR ADVICES HALAWK HRIMHRIM TIKCU: Inn leiah na phak khawh tawkin nai zohkhenh hnu i thlathum chungi thatlei na panh hlei lo asi ahcun asi loah Period na neih hlan ni 5 nakin sau taifah le period dih hnu ni 5 nakin rau na tai afahpeng ko rih asi ahcun Doctor sinah chimhvat ding, piah vat ding asi.
By Hellen lalrinpuii

Naupawi Liao i Nu Mawhphurhnak:

1) A hmaisabik ah kan theiawk asi mi cu, nau pawi i nai theih le cangka in vai zohter dingin siibuai sinah na kal hirmhrim awk asi. Mah hihi nehhnu hrang zongah nan ngandamnak caah thil poimawh asi tihi philh hlah. Naute aisersiam cuahmah liao, ruh le cang asiam cuahmah liao, abikin thluak ai siam cuahmah liao asi ruangah (Folic acid tablet) ei hrimhrim awk asi. I timhlamhnak neicia tein naupawi mi hrang le bangah cun nuapawi hlan thlakhat thokin rak ei khawh chungah cun atha hleihlei. Mah hi nihhin naute thluak thang ding abawmh, culawng si loin thluaklei thatlo ding thil avenpiak. Iron le Calcuim zong doctor pawl nih eiawk an tining thlapthlap tein nawlngai tein eiawk asi. 
2) Nauno luakchuak luarkai tuk le zawtnak dangdang neitu hrang ahcun rianrang tein siizung leiah vai piah vatvat atha. Sii hmuh mi pohpoh ei lo hi a him cem, culawng si loin naute hrangah atha ding asi hnga maw, asi loah naupawi liaoah eiawk thil asi hnga maw ti hi thatein kan ruah setset ta awk asi. 

3) Nau pangngai tein neih khawh ruangah i thlahdah si maw, ruahrem, i lungsit dingtop ding asi loh, achan cu nau dang pawi than tikah aletin tihnung kho mi thil asi caah asi. Nauneih ruangah hin ahlan bantukin chul kha, atluk kho taktak ti lo ruangah vanchiat lebang ahcun nauchiat, thiput heitibantuk lawng si loin nauneihnak in taksa dangdangah cahlonak i hmanthai khawh asi fawn tihi faingtein kan theih ah atha. 

4) Ultrasound  voi 2 tal hi cu atlawmbik  i ziah khawh ah atha. Mahnihhin naute umtuning thiltampi le nauneih liaoah naute le nu thihnak sualnak tampi lakah aven khawh ti asi. 

5) Doctor asi loah  nurse tepawl advice mi, (acianngian) pekmi zulh khawh hram hi atha. Blood presure, weight pawl hi punghmantein i zohter lengmang awk asi fawn. 
6) Naute an cawlcangh ning atha maw thalo ti zohter, chech up ter hi nu le mawhphurhnak asi ruangah, i zohter lengmang ding asi fawn. 

7) Raipuar hrangah cun hahdamtein dinhkhawh atha, hngilhtam le azatawktein excercise lak kahwh zong atha. Mahhi nihhin nu le naute ngandamnak leiah nasatein abawmh ve. Deep breathing exercise (fak nawn in, thawdawp le thawchuah leiin) excercise lak that zong apoi ngaimi asi fawn. 

8) Rih lei it hang thluahmah, lungmit, mitvai, kephing, thawcham tbk... na neih asi ahcun aran khawh chungin i zohter atha. 
9) Raipuar lian cangmi hrangah cun, azaangthal zawngi it loin asir zawngtein ih ding asi. 
 10) Thisen sang, zun thlum, thautuk le dertuk, nauneih hmaisat liao i harsatnak anei cangmi hrangah cun siizung lei i nauneih hi atha kan ngandamnak caah asave cem mi asi.

11) Naupai hrangah thlai hring, anhnah, ei thawthaw ei apawi hrimhrim loh. Asinain, zawtnak dang aneimi hrang ahcun zawtnak buaktlakin ei le  ei lo ding tawk thiam ahuam ve. 

Note: I zohter ruangah theihtamtuk a um cuan lo caah naupawi liao mi caah cun lawmmam ti aum kho lem loh. Curuangah siibawi le nurse pawl sinah kan theih ding cu hal tluahmah ding asi ko. Ralding tluk i atluktu a um hrimhrim loh. 

by  Venyy Chacha Tochhawng

Tuesday, July 05, 2016

Vawlei cung Technology ah (Women Power) Neitu Pa ( 7 ) Pawl:

1. SHERYL SANDBERG, CEO, 
FACEBOOK: Sheryl Sandberg hi kuful Women list i an chuahmi ah pakhatnak asi, culawng si loin, Fortune-in 50 Most Powerful Women in Business timi an langzarahnak ah siseh, Times 100 Most Influenctial People  timi zongah a bik lei asi fawn. 




















2. RUTH PORAT, CFO 
ALPHABET: Ruth Porat hi Google parent company, Alphabet Inc. CFO si cuahmah mi asi. Amah hi hnuk cancer zawtnak in adam mi asi. Ruth nihhin Google i rian atuan hlanah Morgan Stanley ah Chief Financial Officer le Excutive Vice President arak tuan cang mi asi fawn. Standford University in bachelor of arts/science a dih. University of Pennsylvania Wharton School in MBA a dih fawn. London School of Economics in Master of Science a dih mi asi fawn.

3. SUSAN WOJCICKI, CEO, 
YouTube: Vawlei cungi online video platform liancem, YouTube CEO zong hi nu thiamthiam arak si hoi fawn, Wojcicki nihhin  kum 2014 thok khan vawlei cung i video platform liancem, YouTube hi a van peh zulh ve, mah hi hlan ahhin Google ads and commer timi lei ah hruaitucem dinhmun in arak um fawn. Amah hi vawlei cungah nupawl an canvo diktak, an co hnga dingmi co kho dingi humhalh lei kawngah catial tawntu, catialthiam, mitheih hlawhmi numaksak tak asi fawn. 

4. ANGELA AHRENDTS, SENIOR VICE PRESIDENT, 
APPLE:  Angela Ahrendts hi Apple company- ah senior executive vailte lakah nu umchun asi Retail and online stores bikah hin senior vice president a si fawn. Nikum lei i  Forbes nih vawlei cungi women power thiltikho pawl list an langzarhnak ahkhan 25 nak asi. Tu ahcun United Kingdom(UK) Prime Minister bussiness advisory council-ah active member atuan cuahmah liao mi asi fawn, Apple i atuan hlanah hin Burberry-ah CEO a tuan tawn.




5. AMY HOOD, CFO, 
MICROSOFT: Amy Hood hi Microsoft Corporarion-ah nu Chief Financial Officer hmaisabik asi, mah hi rian hi kum 2013 khan arak i thok. Amy nihhin kum 2002 ahkhan Microsoft  rian hi  tuan hram arak i thok. Tuan hram ai thoknak in senior-level positions phunphun arak tlaih bal tawn, corporate vice president le general manager rian zong arak tlaih chih bal fawn. Duke timi  University in bachelor degree a lak cucun  Havard University in bussiness administration-ah master degree a lak fawn.

6. MEG WHITMAN, CEO, HP 
ENTERPRISE: Meg Whitman hi HP Enterprise President le CEO a si, Princeton University in a dihmi asi. Kum 1998 thok in 2008 karlak ah khan Disney le eBay ah CEO rian arak tuan bal cangmi arak si, tu ahhin  HP Enterprise- timi ah strategic planning vice president a tuan cuahmah liao mi asi. Hibakah hint u ahhin DreamWorks, Procter & Gamble and Hasbro- zongah senior-level positions dinhmun ah a um cuahmah mi asi.






7. MARISSA MAYER, CEO, 
YAHOO: Marissa Mayer hi Search engine lar le lian, Yahoo President le CEO rian khungkhai ngai anei cuahmah mi asi ve, hi position hi kum 37 mi te asi liao in atuan cang mi asi. Yahoo i atuan hlan ah Google product hlawhtlingcem - Google Maps, Google Earth, Street View, Google News le Gmail development-ah a thihruaitu le hohatu guide liancem arak si tawn. 
Note:http://timesofindia.indiatimes.com/tech/jobs/7-most-powerful-women-in-tech/articleshow/51313394.cms