MAH LE MAH I NGAIHTHIAM NA HERH VE MAW?

Mifim pakhat nih a rak chimmi biafang pakhat te cu hihi a si "midang cu ngaithiam hna law nabelte in nang cu zeitik hmanhah i ngaithiam  hlah" tiin a rak um, hi biafang hi thiltampi ah a rak diknak, arak hman ngai. Asinain, mit'henkhat nihcun  Pathian hmai ah si maw, kan minung hawi cung i thil kan tihsual caan ahhin kan in chirin, poi kan tituk tawn, cucu kan tiding mi le kan ruahawk hnga dingmi thil hrimhrim zong arak si fawn.Kan thilsual timi lakah thinlung chung mutil he A hmaiah ngaihthiam kan hal cang asi ko ahcun kan Pathian zong nih a kan ngaihthiam tihi theiin lunglawm tein pom khotu kan si a herh, zalong hnangam tein nun hman khawh i zuam hna u sih. Asinain zumtu t'henkhat kan nunning le kan pom ning kan ruahning pawl hi cu, rinhlelhnak thinlung kan nei peng, thla kan cam zongah, kan zum ngam taktak tawn loh, hihi zeiruangah dah a si kan ti asi ahcun  Nangmah ah Bawipa nih dinhmun sangbik, nawlngaihnak sangcem, dinhmun aneih lo ruangah asi tihi kan theih a herh, nangmah hmanh nih na thlacamnak na zumh lo, na rinhlelh a si ahcun, na thlacamnak aphi na hmuh, na don asi hmanah ruah ding tampi na nun ah a um ti kha na theih/ ka theih awk hnga mi thil an si.

Zumhawk tlak, leh awk tlak, thlacamtu na si, ka si a herh. A biathiang i kan hmuhmi cu an hmur le anka cun Bawipa,  Bawipa an ka ti, asinain an thinlung cu ka sinin lamhlapi ah an chiah tiah a kan ti, kan Pathian biakning hi teh na duhmi tlinternak ding lawngah si maw, na lungretheihnak damtertu ding lawngah Bawipa na herh sual maw? Mah t'anghmasialtuk mi na si sual maw? Na nitin nun dairy ahkhan Jesuh mint'ialnak hmun um lo tiangin na caan na hmang tawn maw? Jesuh nak in duhdeuh mi, pathian deuh mi na nei sual maw? pathian  deuhmi ka van titikah, minung nihhin kan duhcem si maw, kan caan kan pekcem mi si seh, Bawipa he kan i pehtlaihnak a kan derthawng tertu thil pohpoh hi cu kan rak pathian khawh tihi kan theih a herh. Curuangah ka van chim duhbik mi cu JESUH nak in pathian deuhmi na nun/ ka nunah kan nei sual maw? na neih sual asi ahcun kan PATHIAN CU thikchia mi Pathian asi ti kan theih. Zeibantuk in kan cungah a t'uan lai aphak lai kan thei loh. Curuangah zumtu tampi nihcun Bawipa thikchiatnak hi kan cungah kan ruahning lengin a rak phan tawn, kan t'hatnak ding asi phot ahhin cun kan uibik mi le kan sian lo bikmi zong atikcu lopiah lakpiak in kan rak um tawn. Areason tampi aum ko lai asinain culak ahcun relcawk lo cu pathian hmaiah kan tuah dingmi hnga asi mi kan tuah lo ruangah kan cungah remt'habik in ruah piak in kan  rak um tawn, cucu kan van ton taktak tik ahcun a tuar zia , aruahzia kan thiam tawn loh. 

Midang nih na sual thei zungzal hmanhhnasehlaw Pathian nih a ka ngaihthiam ti na thinlungin na zumh na theih asi ahcun midang ruahnak le tlangrelnak ah buai duh hlah, nathinlung hliam cu van faktawn hmanhsehlaw Bawipa nih an ngaihthiamnak kha vanraut cawlh law, Bawipa nih a ka ngaihthiam cang i, zeiruangah dah keimah le keimah i ngaithiam kho lion ka umnak chan hi zeidah a si tiin, Bawipa bik nih a ka ngaihthiam cangah cun kai ngaihthiam lonak ding chan hi arak um hrimhrim tilo, curuangah thilung zalen tein kan rak i ngaihthiam hi arak herh. Na thiltisual ah i chirnak na neih tinte hihi a sawt hrimhrim loh, hramtu thokt'hat khawh kai zuam lai tiin lungput (mind set) nei dingtu kan si. Kan thiltinak zeimaw cangin ka hlawhcham caanah kan mah le kan mah tiangin i huat caaan zong kan nei tawn, hihi thilt'ha lo ngaingai mi thil a si, na thilti ah na hlawhtlin le na hlawhcham nak cun theihtawp chuah le cuahlo tu kha i check in i zoh t'han zungzal tawn. Bianabia ah Samibuai na sung i, samibuai na sung ti ruang i, lungfak lung rethei, kun tlawktlawk loin, samibuak phit dingin i timhlamh cuahmah lioah khan theih khawh chungin t'an na lak khawh ahcun zeibantuk dinhmun na dir hmanhah nangmah le nangmah kha nai hua hrimhrim lai lo.  

Kan tihtheih bak lenglam in thil a van phnah caan a um tawn, nai

lawmhnak bik ding cu theihtawp chuah in, hibak cu asikho hrim lo, beidawng loin, t'an kala t'han lai i  ka hlawhtling hrimhrim lai ni nikhatkhat ahcun tiin na thinlung kha chiah khawhtu i zuam, cucu Bawipa nih kan harsatnak le bomh kan herh taktak nak dinhmun hi ka va chimh hlan hmanh in a kan theih piak cang, mahhi nun hi Bawipa bawmh a cak zawng le a duhzawng zong an si. Hihi bianabia lawng asi rih, nupa karlak ah siseh, hawi le karlak ah siseh etc... hman khawh viarmi an si.Minih fawitein an tuahkhawh mi thil pawl khi mit'henkhar hrangah cun thil harsa ngaimi thil an si kho hna, kan thilti khawhnak pawl hi an i cen lo cio hna, chikkhatte i mi titheih mi kha na hrangah cun caan zeimawzet van ti  hau in na tikhawhmi  thil an si ve t'hiamt'hiam ti kha phil hrimhrim hlah. Curuangah hlarau lei nunnak kan van tahchunh asi ahcun anih cu a fel, ati khawh, ka tluk kho lai lo, ka fel kho lai lo, tiin thinnau loin, hnung tolh ding kan si lo, dinfelnak Bawipa duhzawng tuahkhawhnak dingah, zulhkhawh nak dingah, minih awlte in zaangdam tein an nunpi khawh zong asi kho men, na hrangah thilharsa zong a hramtawkka ahcun asi kho men, na thinlung chung mutilin Bawipa na auh asi ahcun na neih khawh, na zulh, na tikhawh viarmi thil an si hna ti kha, ka van chim nolh duh fawn. I ZUAM AHCUN LAM A UM..!!!!

Na thiltisual mi kha nanun hrangah VIRUS siter loin SIVAIT'HA siter tu ah hmang, kan caan liammi ruahkir t'han len hi, Pathian mi le fa nih kan tilo dingmi kan tuah lo dingmi thil pawimawh lakah ai telmi pakaht asi ve. Cupawl vialte cu philh i timh, philhkhawh i a t'hacem, mah le mah Bawipa hmaiah ingaihthiam hi a t'hacem mi thil cu asi i, NA CHUNGI MIT'HAWNG, MICAK TUKMI BAWIPA JESUH CU I THLAIH IN HMAILEI AH RALT'HA CHINCHIN IN A SUNPARNAK AH KEKAR KHAWH  I ZUAM CANG, MAH LE MAH I NGAIHTHIAM KHAWH LONAK SUAL THANG CUNGAH TANG TI HLAH TU THAWK IN. Bawipa nih zalennak an serpiak mi, an pek mi, cen law, na nitin nun cu hlim le lawm tein hman khawh rak i zuam ve cang. A DUHNUNGTUK MI NA SMILING FACE TEIN NA RALPAWL CU TEI KHAWH I ZUAM.

(Bawipa kan zate hrangah a thar thlawchuahnak kan pek piak ko seh)

KAN SOLAR SYSTEM LE JOSHUA CAUK TUANBIA TAWI " A RAK HMAN ZIAR KO"

Chan(generation) tampi aliam cangmi kan van zoh kir t’han asi ahcun mitampi nihcun vanlei thilsining cang thei duh ah an rak cuanh tawn, heh ti zongah an rak cawn, an rak lehla ve fawn tawn, asinain tikcu le caan zong cu  nikhat hnu nikhat an van i herliam ve,  cubantukin minung pawl zong cu nikhat hnu nikhat in fimnak lei ah hma kan van sawn ceumo ve, hmanrua zong aphunphun hmanding  t’hat’ha kan van neih fawn hna. Adam chan le tu kan chan kum 2014 tiang   le bangah hincun nasa ngai khin  mithmuh in ai thleng tihi hngakchia tein upa bik tiangin kan theihmi le kan hmuh khawhmi thil cu an si hna. Thil phunphun in  kan t’hangcho hna i, kan minung t’hancho ning le hmasawn nak nihcun Pathian fimnak  atluk denghlah maw ti tiang hmanh in ruahnak thinlung hi a van um hruhrulh tawn. Hlan lio mipawl nihcun ni le a pawng i um vemi arfi ai her lenmi pawl nih khin kan umnak vawlei  hi a na hel cutmap hna tiin theihnak an rak nei tawn hna. Asinain tu ahcun vawilei cung mi vilate nih ti theih khawp in a hmibik in anganbik tiangin ni le a pawngkam ummi arfi aiher cuahmah mipawl umtu ning cu(kan umnak vawlei telin), cangtlung deuh i theihnak cun  ni khi a pawngkam i a ummi pawl nihcun an heltulhmalh hna ti cu kan van zumh khawh ve cang hna.

 “Ni, Gibeon ah dir peng tuah, Cun Thlapa, nang, Aijalon nelrawn ah,” tiah ati. (Jos. 10:12)."

Hi bia hi Isarael pawl nih an ral Amor pawl an teikhawh viarnak ding caah Joshua nih Pathian sinah thlacam dingi a t’ialmi asi. A t’ialmi kan zohchap asi ahcun, “Cubantuk ni, Bawipa nih minung aw angaih ni bantuk kha, cu hlanah siseh  cu hnu ah siseh a um bal lo; zeitintiah  Bawipa nih  Israel cu a dohpiak. “Miphun nih khan an ral hna cu phu an hlam hna hlan tiang, ni cu ataang peng i, thlapa cu ataang. Mah hihi Jashar cauk ah aa t’ial lo mei? Ni cu vanlai fangah khin a taang i ni khat pum tluk tla loin a um. (Jos. 10:14).

Kan chimcang bantuk khan hlan lio biakam hlun caan ah khan Israel miphun  lawng si loin, vawlei cung i  miphun vialte ti tluk deuh thaw in kan umnak lei hi ni le a pawng ummi Arfi dang hrimhrim(planet)pawl nihcun an hel culhmalh  tiin ruah arak sibik tawn. Josua le a mipawl nih Amor ral an doh lio caan B.C. 1400 – 1250 hrawngah khan Amor pawl an tei khawhnak ding caah Pathian avan auh khan, thilmak, dangdai ngai khi a van phan ti theihkhawh nak dingah ni nih kan umnak vawleipi a hel cuahmah lio ahcun ai dinthut ai!! “nikhat pumhlum” ati ruangah nikhat le zaankhat tla loin  aum peng ti'n ka ruah.

Kan umnak vawlei hi ni  tunih a rakhel tiin an rak zumh lio ahhin China ram zongzah ni nih kan umnak vawleipi cu a hel tiin an rak ruah ve thotho ti alangh nak cu China siangpahrang Yeo timi siangpahrang asi lio zongah ni cu ni (10) chung hrawng arak dir ve tiin chim a rak si ve !!! khuahruahhar ngai cu arak si. A keimah hrim zong ka voikhat theihnak cu a si ve, hi china tuanbia kherkher ahhin cun. Asinain ni cu kal loin a rak dircia hrimhrim mi khi arak si cu aw, hi ni,a dir ning kong an t’ialnak hi Joshua cauk chung asi  i, hi cauk hi Joshua le  a mipawl nih Amor ral an doh hnu caan sau hlanah an t’ialmi asi hlah maw tiin ruah a fawi te mi asi; Israel pawl le Amor pawl i donak kha Israel pawl Egypt in Cannan ram an luh hnu, an ral pawl Canan ram rak luahtu pawl vialte Pathian nih dawichuak viar dingin a rak theihter cangmi ruangah an mah (Amor pawl) hnawhchuak dingin an i donak asi tiah zumh asi. Asinain hi cauk an t’ial cu an i do thlu hnu ahcun tampi ral zongah malh an si ve, B.C. 586 Babulon saltân hnuah hla phuahtu pawl nih  Jasar cauk ah phuah a rak si rua. Cu Jasar cauk chungah hin t’ial in, cuanter in alang. 

Bible lei mi thiam pawl nihcun Joshua nihhin Pathian sinah ni cu asat ning demter dingin a hal asi an zumh deuh.  Dir ter a  va si hrimhrim hmanh zongah khin adir ding deuh tu khi cu  ni si loin kan umnak vawleipi tuhi asi deuh. Asinain thu le hla hlathlaitu asi mi Galileo- timi pa nihcun kan umnak lei nihhin ni tu hi arak hel hi arak si deuh ti a hmuh chuah hnu zongah  khati lio chan KHRISTIAN hruaitupa bik asi mi Pope nihcun, “Ka zumhnak a kalh, Bible a kalh,” tiin mi a rak thahter ziar hna ai!! An ruahnak mawlmang tukmi cu “Geoconcentric Theory” an tibantuk in, lei hi alifang ah um in  ni le Arfi pawl nih a hel tiah ahman lo deuh tu cu an rak zumh/ an rak i kalpi diam ai.!!!

Kum zabi 15-nak le a hnu leiah  Nicolous Copernicus (1473 – 1543) pawl, Johannes Kepler (1571 – 1630) pawl le Galelio te pawl nihcun lei nihhin ni a hel tihi fiangtuk in an rak theih hlan  B.C 250 hrawngah khan India mit'henkhat nihcun kan umnak lei nihhin ni a hel timi hi an rak theih/ an rak zumh diam cang ti asi ai!!  Asinain tu ahcun kan nih (Lai or chinmi) phun, tuchan fimnak le hmasawnnak t'hang cuahmah mi chungah atlangleng mi upa hngakchia ti loin   leinih ni a hel ti cu kan theih in kan zumh kan pom viar cang.  Cutibu cun kum 1992 (Oct) ni 131-ah khan vawlei cung i Khristian hruaitu Lubik asi mi Pope nihcun hi Khristian “Buu” ruahnak hlun, Bible he ai keihdeuh ti  i an theihmi, an ruahmi “Ni nih khin kan umnak lei hi a hel asi” ti ruahnak cu Official in an pom i, hi zumhnak kalk in rak tlangau pitu  tlaih i, an rak thahmi pawl ruangah khan vawleicung theih ah ngaihthiam hal in thupha a cawi hngehnge tiin theih asi.

India mi Hindu biaknak t’henkhat zong an vunzim tanpiak an rak sive tiin chim le rel thawm zong a um ve fawn, cubantuk mipawl nihcun, “Kan sin zongah thupha an cawi ve awk asi” tiah an rak ti ve rua. Ka chim duhmi te cu a ho kan si hmanh ah bia kan chim kan phuan, kan aupi tik ahhin  kan mah chim le kan mah theihmi lawng hi a hman cem tiin tongpa t’anh in t’anh hna hi fimcem le theihcem, hmaizah tlakcem, sunloih tlakcem, zohchun tlakcem an si thlu lem loh. Phungthlukbia chung i kan hmuh bantukin  mihrut hmanh holh loin a um ahcun mifim ah rel asi ti asi ai, curuangah a herh lomi tampi chimnak cun a herhmi holhfang kam hnihkhat te a sunglawi deuh. Bible chung i biafang pawl zong hi tong pa zumh in zum sawhsawh hlah, theihfiankhawh i zuam, i tim, rel, bih. Bible chung bia hi alinglet in a chim a phuangtu kan sisual ding hi aphan um tuk, alinglet in a chim, aphuangtu kan si sual ahcun hremnak ahleiluat in a tuartu ding nasi, ka si tihi a thar in thei t’han hna u sih.

Hika ahhin  kan van hmuhmi zong cu ninih kan umnak vawleipi hi a rak hel si loin, kan umnak vawleipi hi a pum i, kan vawlei pinih ni tu khi arak hel  tihi a rak hman deuh mi cu arak si.

"KHRISTIAN TOBUL"

Khristian sinak ahram a van i thok ning le Kristian(zumtupawl) dinhmun, zeitikhindah Khristian sinak hi arak um tihi a hmaisabik ah kan theihkhawh tawk, ka hmuh chun tawk tein in chim khawh ka van i zuam lai. ‘Khristian’ ti hi a hramthokbik ahcun  Sual le Barnaba nih khan  Jesuh Khrih thihhnu i Antiok ah thawngt’habia chimin Jesuh Khrih Thawngt’habia cu an aupi tawn. Cuti  i thawngt’habia an chimnak in arakzumtu pawl cu  a zumduh ve lo tupawl nih “Khristian pawl hi” tiin an van puhnak asi  i, cu an puhnak “Khristian” ti mi  cu Jesuh Khrih hnungzultu, Jesuh Khrih ami le fa pawl tiin an hmuhsitnak, an zohdeunak awka lak in avan mirchuak mi  arak si. Mah hihi “Khristian” tiin auh hram a rak i  thoknak hmaisabik cu arak si. Cu biafang  Khristian ti cu cauk chungah t’ial in rak um lo hmanhsehlaw ahohmanh nih Khristian kan si tiin si maw, Khristian group pawl kan si tiin si maw, minah an i put thai cih hlei fawn lo. Jesuh Khrih le Apostol pawl an thih hnuah vawilei cung ah “Buu” dir hmaisacem tiin ai chal mi Roman Catholic Church cu, kan theih cio bangin  vawleicung huap “Buu” “ Church” tin an mah le an mah an rak i cungchuan nak arak si ve. Roman Catholic Church tiin, min i bunh in, vawleicung hmun zakip ahcun hmalak hram avan i thok. Hi lio caan ahhin  Greek Orthodox an timi pawl zong an rak um ve, cupawl zong nihcun hi vawlei  i, Paul  siseh,  Petera  te pawl an riant’uannak keneh a zultu kan si tiin an rak i chal ve fawn, cutin hehtiah hmailei panh in hma an rak la ve fawn.

Vawlei cung Church “Buu” rak um hmaisabik ning kalhmang cu a tu i kan theih bantuk in Pope neiin Pope cu Peter sinah bia lachawngtu le Peter dinhmun  ciahciah i a dirmi asi tiah an pom, an zumh fawn. Cubantuk arak si lio ahkhan , vawlei cung hmun zakip ah an raint’uannak pawl cu nasa ngai khin an rak karh cang , hmuntin ramtin ti awk khin an rak luah ve ko cang. Cu lio chan ahcun hmun tinah Pope cu an rak um kho cang. Sihmanhsehlaw, Kum 440 A.D ah Rome Khawpi ah  Pope in arak um mi St. Leo-I-nak nih khan, “Vawlei cung  hmun tinah Pope an um ding hi asi lo, Rome i  a ummi lawng hi Pope a si ding cu asi tiin piatnawn in nawlh a van chuah riangmang ai. Cuti i, Rome chung lawngah Pope nih vawlei cung uk duhnak a van chuah ruang ahcun vawlei cung hmuntin i a ummi Pope vialte cu hnawl an van si dih. Rome khawpi  i a ummi Pope  lawng  cu, Pope ngaingai in an i tlaihmi cu a van si cang.

            

Mahcuhe pehtlai in Bible an i hngahchan nak bik cu hihi asi. Jesuh Khrih nih Peter sinah, “ Hi lungpi cungah hin ka Biakinn ka sak lai ...” tiin a chim mi kha mi pakhat Peter lawng  asi  i, a aiawh a hohmanh an um kho lo, a aiawh i a van dir kho mi um chun cu Pope lawng hi asi, curuangah pakaht lawng a um ding asi, tiin abia hram cu an i kharkhumh hmak ve. Sihmanhsehlaw, mah ni hin ai timh le a goal timh mi i lang ve mi cu, Roman Catholic Church kan timi pawl nih hin  Rome  in vawlei cung uk duhnak a neih ruangah biaknak he pehtlai in  vawlei cung control khawhnak dingah  hi pawl hi an hmalak nak asi. Biaknak Pilitics tinak asi cu. Roman Catholic pawl nihcu ‘Khristian’ ti cu an minah an rak hmang thei duh ziar lo ai, a cuti lio Roman Catholic si lomi pawl nih vawlei ah hma an vanlak ve fawn hoi ai, kum 383AD hrawngah khan Wifeller nihcun Damba tiva ralah Coth timi miphun sinah khan Jesuh Khrih Thawngt’habia kha a chim tawn i, America le Europe  in  Missionary pawl nihcun vawlei cung hmuntin ah Thawngt’habia an ti cu an chim fawn, cu lio caan ahcun KHRISTIAN tihi an ka in avan hman thawk khin  a van lang, sihmanhsehlaw, langsar ngaiin cu chan caan hrawng ahcun a van hman cang ti asi.     

   

Kum 1513 AD-ah khan vawleicung  Church “Buu” siamt’hat hram,  Reformation an timi kha a van chuak, culio caan, 1513AD  in  1521 AD tiang khan  St. Leo-x cu Pope arak si, culio ahcun German mi, Luther nihcun “Buu” tuaht’ha dingin nasa nawn khin hmalak hram a van i thok , curuangah cun  German ram zong cu nihcuh nitlak  tiin an i van i phel phawk ai. German nichuahlei poh Luther lamah an t’ang deuh deuh viar ngawt khi asi. Nitlak lei poh cu Roman Catholic lamah an t’ang ve thung. Cu Reformation cu vawleicung hmun zakipah  adar ciammam i, Kum 1522 AD-ahcun Switzerland ramah compen an nei t’han , 1523 AD-ahcun  John Calvin nihcun nasa nawn cun a van doh ve fawn.  Cauk pawl van tuah in Protestant cu Geneva-ah din hram a van i thok. France-ah heh tiah ma loin an dohnak cu pehzul avan si chin lengmang, cuticun 1523-ahcun  Dutch  holh in  Luther nih biakamthar cu  lehlin in a van um. Khati  i  an van khauhnawn in a van doh khan German ram reformation kha biaknak bia le hla in aithawk i, politics nih a cawhchih fawn, France cu biaknak leiin a van tluan chuak thai. Cuticun ramdangdang zong cu biaknak bia le hla  le politics he t’henkhawh lo dinhmun ah a van um thai deuh bik cu asi ko. 

England-ve thung  ahcun  politics deuh thlu in an kalpi ve fawn, biaknak lei hmanh in Politics ah an i hnamhnawih deuh tinak asi cu. Cuticun Englan Buu pawl cu Protestant ah an lut viar ti asi. Kum 1540-ah khan doctrine hram an thok i, 1552-ah an dih, 1553-ah cawng dingin chauh hram an thok. Roman Catholic lak in protest tupawl arak chuak mi pohpoh cu an dihlak in “Buu” tenau rak ummi pawl he “Khristian” tiin an van auh hna. Roman Catholic nih khan a tu i Bible kan timi bantuk hi Bu 81 an pawm i, asinain , Reformation lak in a van chuakmi Khristian aitimi pohpoh nih hin cun  Bu 66 hi lak hran asi.  Cucu “Khristian Bible” tiin an chiah, cucu Vawleicung Church “Buu” a van rat ning le Khristian timi hram avan i mirh chuah ning cu asi.

         

Kan van chimcang bantukin English pawl phei  le bang hi cu, Rome lak in Roman Catholic um duh loin  politics thil a hngial angan in Roman Catholic lak in protestant ah an chuak i , an mahte in thurin an i tuah/siam  cawpin hmala mi an si ti kan theih cang bantuk khan an dinhmun cu asi ko.  Hi Khristian kan timi hi American le English pawl nihhin cun  t’hawng ngaiin vawlei ah hma an la i an kalpi mi asi. Hiti  i vawleiah hmalak duhnak an neih ruangah hin  “KHRISTIAN” timi min cu cawisan chinchin a van si. Caan a van i her chin lengmang tik ahcun Roman Catholic pawl zong nihcun “Kannih hi Khristian bulpi cu kan si  i, Khristian hramthoktu cu kan si” tiin,  Khristian si cu an van cuh ve t’han. A hlan i hmuhsit endeunak Awka i an hman tawn mi, min put ding zong i an rak duh lomi, Bible zongah hmunkhat te i van lang zeuh mi cu a min putu ah an van i cuh asi cu..!!

           

Protestant  Khristian  aiti mipawl nihcun Khristian si lomi pawl cu khamh silo dingah le vanram zong kai lo dingin an cawnpiak tawn hna, cubantuk an cawnpiak hna chanbik  cu  Roman Catholic pawl kha nasa tukin a elhna ruangah le nasa tukin an dohhan ruangah  Roman Catholic cu thiamlo caan terin khamhnak zong co banlo ding i minih an ruahnak dingah  an nornak  hmanrua an rak si. Khristian lo hrimhrim cu  vanram kailo dingah an i cawnpiak nak zong cu, cu thu ruangah cun a rak si. Biaknak  politics thotho asi cu.  America le England pawl khi an ram ro an i relpiak ning ahcun,  Democracy aithim ram an si   i, Politics le biaknak he kalkawp thlap in vawlei a hma chon. Communist ram hrimhrim cu ‘Pathian Do’ tiin an puh thlap hna . Amah biaknak,  Khristian lo hrimhrim cu cu zungzal thihnak meihlipi chungah kal viar dingin an van cawnpiak hna nasa chinchin hna. Cucu hi vawleicung i Khristian biaknak an van hman cho ning tlangpi cu an si hna.  

NA KALNAK DING LAM I THIM TUAH.!!!.(Narrow or Wide Gate)

“Kutka bi chungah cun lut tuah u, zeitintiah Hell ah a kalmi lam cu a kau i a fawi i mi tampi nih an zulh. Nunnak aphan mi lam cu a har i a kutka cu a bia i a hmumi cu a tlawmte lawng an si. Mathai 7- 13 : 14”

"Nan hmaiah nunnak le thihnak, thlawchuahnak le serhsatnak ka chiah, nunnak cu i thim uh nan nun theih khawhnak hnga.” Hi bia chimtu kan PATHIAN hrim nih, “Kutka bi ahcun lut tuah u; hlohralnak lam cu akau i a nuam zong a nuam, cu lam a zawhtu zong cu relcawk lo an si, tiin fiangte in aka n chimh. A kan dawttuk ruangah  zungzal kan hlohral ta ding a kan siang lo ruangah lam dik/hman, le t’ha  nunnak lam akan khihhmuh tihi thei u sih law cu, tuni ah hin  Amah hnungchit in  lamdang hi cu kan zawh bal lai lo/(ngam) hi ka zum hrim lo.  Hi vawlei kan cam chung ah hin cun, zungzal kan umnak ding hmun remh mi hmunhnih a um, cupawl cu, Zungzal nunnak (Vanram) le zungzal thihnak hmun (Hell meihlipi) cu an si. Kan damchung ahhin a khawi deuh lam zawh hi maw cun kan rak kal cuahmah ve cu arak si ve. Hi vawilei hi zungzal kan cam hlennak ding hmun a silo zia cu fiangtuk in kan theihkhawh. Kan khualtlawnnak ramte lawng hi arak si hrimhrim ko. Zeitik ni ah maw cun, hi kan khualtlawnnak hi kan chuahtak viarte lai nak ni hi kan duh maw duh lo maw kan phan cio te lai, cutik hrangah cun asi, Bawipa nih kan hrangah kan umnak ding hmun a kan remhpiak kan tit awn mi cu asi. Curuangah cun asi Bawipa NUNNAK lam cu it him uh a kan tinak chan cu, thihnak law mi thim uh a kan ti hrimhrim lo, nunnak lam leiah hruai hi akan timh zungzal mi le a kan duhsak zungzal mi, nitin tein kan zulh awkah akan duhsak mi thil asi zungzal, Bawipa nih zalennak (FEEDOM) a kan pek mi hi kan hman thiam lo asi ahcun, ka tuhrah theitlai cu, ka zuunawk asi hrimhrim lai ti hi kan theih a herh, cutik ahcun zaangfahnak caan a um ti lai lo. Na dam chung ni caan tawite ah hin zeibantuk lam dah nai thim tawn na nitin nunnak ah hin???

Kutka bi chungah kal dingah hin, hi kan lei hirngnun hin cun, a zenhtuk hringhran tawn, hi vawlei lawmhnak le diriamnak, sunlawinak vialte hi co ban le sung thlu viar dingin kan van ruah tawn tik ahhin kan ruatngam hrimhrim tawn loh kan rak zenh, kan thlahlel,kan rak hraphria tuk hringhran tawn. Cu zawntak ahcun  pei Setan nih cun remcannak la in, cu zalennak le zungzal nunnak lam kan zulh/zawh khawh lo nak dingah lam phundang dang in(Tecque)  phunphun hmangin kan lungdongh khawhnak dingah siseh, GIVE UP  duhnak thinlung kan neih khawh nak ding caah siseh, zeihmanh i lungsak khawh lonak,  i lomh kahwh lonak  neither i tim in kan chungril kan nunnak ah heh tiah a kan ruahter tawn. Cu vawlei sungparnak le lawmhnak det/ sawhsawh, mitt’hep kar chung hrang thil pawl thlahlel nak nih cun nunnak LAM  cu pialtak in, Thihnak LAM cu a kau i, a nuam fawn,  cu LAM cu nuam tiin kan rak zulh hrim tawn hi arak si. Ziah ti ahcun thihnak ZALAM cu a kau i anuam zawng anuam, curuangah a zawhtu zong an tam tuk fawn, asinain culam nih cunt u caan, tuni, thaizing, tu kum na nun hnangam nak lawng an peh kawh men, cu lam zultu cu na si sual maw?? Si, a hmantuk hringhran lamnuam ngai bantuk khin a lang ve cu a sinain, a hramthok van zawhka hrawng cun nuam ngai zong asi kho men ko, sau an zawh hlanah mitampi cu beidonghnak le t’ahnak nih an nun cu a tuan hna, cuticun kirleh nak ding lam thei ti fawn loin an nun sunglawi tuk mi cu an hloh phah zungzal tawn.  Minung duhnak le lawmhnak, mahtanghma sial lawnglawng i khawsa mipawl an can cu cubantuk dinhmun cu arak si tawn.

Nunnak kalnak LAM cu a bi  i, a luttu/ a zawhtu zong mitlawmte an si. Hi le bang hi cu a fiang zual khun in alang, JESUH KHRIH hrangah nung dingin le a LAM zawh/zul in, nitin A KROSS pitpi ve dingin harsatnak le vansannak phunkimn kan tuar zong hi arak herh ve tawn. Cu kan ruahnak hmang cun Setan nih cun, t’ihnung, rapthlak, harsatnak a phunphun tuar ding bantuk in a kan ruahter tawn. Cuthil cu kan t’ih tawn ruangah le, hi vawlei cung thil vialte caan dih/ sungh dih kan phan tuk ruangah le kan thlahlel ruangah cu NUNNAK LAM cu kan zawh ngam tawn lo, hlapi tiang a dongh tiang zulh duhnak kan nei tawn kho tawn lo. Asinain mah cu lawng cun arak si kho ve hoi tawn lo, Vawlei nomhnak le hlimnak pawl zong hi JESUH KHRIH he zong rak hmantlan khawh mi thil  arak si ve mi thil an rak  t’hiamt’hiam ve ko. Hlimnak leh lawmhnak vialte sungh ding le hloh ding in kan i ruah tawn mi cu, Amah he nei tlangin kan rak hman khawh mi thil an rak si ve t’hiamt’hiam ko. Cu lawng men si loin, nunnak lam zawhduh lomi pawl nih harsatnak le beidonghnak an tonnak hmun le caan ah hin, nunnak LAM zawhtu hrangah cun, Midang pawl hmuh khawh lo mi le  theithiam ve lo mi hlimnak/ lomhnak biathli, hnangamnak nih cun a rak kan cencilh in a rak kan umpi zungzal hi arak si. 

Curuangah cun, Bawi Khrih ah ka hawi dawt hna, atu thawkin nang

zong NUNNAK LAM  Bi ah hin lut dingin LAMBI lei cu rak zawh ve law, na hranga i zungzal nunnak lam thlamuan nak nun cu n arak i char khawh ve hrimhrim lai.  Hi vawlei thilpawl caan/ sungh na sian lomi, na dawttukmi zong kha hi KUTKA BI ah hin van hruai ve law. Vawilei nih an pek khawhmi hlimnak/lawmhnak le tlamtling lomi hi si loin, hnangamnak le lawmhnak taktak zungzal a cuai kho ti lomi/ a ziam kho ti lomi,  na neih lai  i, a donghnak ahcun  zungzal NUNNAK ahcun na luhpi khawh hrimhrim fawn lai. Hi vawlei ai rawk cuahmah mi le sualnak  le khawruahhar nak le vansannak in a khar cuahmah mi vawilei i ka um lio ah hin khulfung i um  manh ding kan siti lo. A rang khawh chung rangin, tu kan caan ahhin zungzal NUNNAK cu co dingin KUTKA BI leiah cun ralt’ha chinchin in JESUH KHRIH zumhnak hngatin,  luh  i zuam hna u sih. Kan ni le kan caan pawl hi an t’hat tilo ruangah remcaan nak hi a caw in caw hna u sih law, hmang thiam hna u sih.Thihnak le zawtnak, lung retheihnak nih nitin in a kan hual zuangzal tawn, a chun, azaan in, JESUH KHRIH ratnak a nai cuahmah cang mi ah hin  kan nunnak kan humhum khawh nak dingah le zungzal nunnak kan co khawh hrimhrim khawh nak hnga theihtawp  chuahin LAM DIK  cu zawhin hmailei ah tlin chinchin khawh i zuam hna u sih. Hnulei hoikir ti loin, hmailei ah NUNNAK umnak lawng cu hmuitinh i, tuarfei tein le ralt’ha ngaiin hmailei panh in tlik khawh i zuam zungzal hna u sih

#-Biathlam 3:8.... Na tuahmi kha ka hngalh; na thazaang a tlawm nain kan cawnpiak mi an zulh le ka cungah zumh awk tlak nasi kha ka hngalh. Innka pakaht kan hun piak i ahohmanh nih an khat kho lai lo. 

#-Matthai 24:33 ...Cubantukin hi thil vialte hi nan hmuh hna tikah, caan cu a nai cang, aa thawk dengmang cang, ti kha nan hngalh lai.  

#-Biathlam  3:20.... Ngaihmanh! Innka ah ka dir i ka kingh. A hohmanh an si ah, ka aw a the ii innka a ka hunmi cum a inn chungah cun ka lut la ii a sinah rawl ka dum la ii amah zong ka sinah a dum ve lai. 

"BAWIPA KAN ZATE HRANGAH A THAR IN THLAWCHUAHNAK KAN PEK PIAK KO SEH"

"MARICEL APATAN" TUMRUHNAK LE HLAWHTLINNAK :

Hi nungaknu  tumruh le zohchunh tlak tuk mi, zeibantuk dinhmun hmanh ah a beidong duh bal lomi tuanbia hi na rel asi ahcun  “mi tumruh taktak pawl cu zeibantuk dinhmun zongah dir hna hmanh sehlaw, olsam tein an bei a dong bal lo” tihi fiang chinin kan theih thiam t’heu lai dah tiah ka zumh.  A kawnglam tehi van rel ve hmanh, harsatnak tampi na rak tuartawn mi pawl le  thil tampi na rak hloh ve cang mi si maw, ka rak sungh ve cang ti i na rak i theihnak pawl kha, nepte zong a rak si kho rih men, a zeipoh asiah zeibantuk nun zalamtluan dah a hlawhtlin khawh nak dingah arak zawh i, a rak tawn hnu ah hlawtlinnak taktak a rak hmuh tihi ka thiam khawhtak in van chim khawh ka van i zuam ve lai. 

Amah hi vanneihthlak ngaiin Facebook-ah arak um ve tikah friend request ka hei kuat ve i, a tunah cun ka friendlist-ah a rak um ve cang. Bawipa t’hat ruangah asi tiah kai ruah hi bantuk mi zohchung tlak le mi hlawhtling mi pakhat he hawi pakhat dinhmun i ka van um ve khawh hi, ziah ti ahcun anun phung te le mitumruh tak asi i, GIVE UP timi thinlung aneih lo caah hin ka ngaisang khun. A mahah hin cawn ding chimcawk lo ka nei ti kai fiang, mifel, mizaidam ngaimi, minel umtuk asi fawn, a duhmi hrangah cun friend request zong kuat khawh asi t’hiamt’hiam.  A profile min zongah "Maricel Apatan" tiin a um ko.  Asinain amah hi Filipino asi ruangah Philipino holh in chawnh a hau ve deuh mikhi asi, achan cu phundang holh lei hi a hrangah a harsat deuh ruangah asi. 

Maricel Apatan tehi Zamboang City, Mindanao, Philippines i khuasa mi an si. September 25, 2000 kum lio ah khan hngakchia duhnung kum 11 i hngakchia mi a si rih . .Hi ni hi a hrangah cun zeitik hmanhah a philhkhawh ti lo dingmi le chungkhar hrangah chiatnak rapthlak an ton ni asi. Asinain, PATHIAN nih khawruahhar (maricle) ropi tuk mi a tipiak caah, anunnak avan luat hram mi khi asi.Tutiang hin vawlei cung miphun zakip nih theih hlawh mi le ngahsan hlawh mi  zong asi ve fawn, a tuarchel nak le a tumruhnak pawl zoht’himhtlak hi asi hringhran ko.Vanduaithlak ngaiin hini ahhin lam i kan kal cuahmah lio ahcun misual rual pali(4)  hriamhrei keng, naam suanawn pi kengin a ra mi cu ruah lopi ah an ton hna ai, ti an than tawnnak hmun hi a king (reh) ngai tik ahcun, michoklet hi hmuh ding hi an um kupkap bal lem lo, cubantuk i  lam king khi a si. Misual pawl nihcun amidang an tlaih mi hna cu bawk dingin le kun dingin khawika hmanh hoi lo dingin an ti hna, cuticun a tlaihmi hna cu an hngawng ah nam cun an tan hna.  Maricel cu a t’ihtuk hringhran, thir lengmang te cun lam sir ahcun aril ve ko zam a van i timh caan zongah cun an tleihbet caah zeiti chuah khawhnak lam a um hlei lo, cuticun  anih zong cu thah an zalh ve. Tap cungin “Kuya, ‘wag po, ‘wag n’yo akong tagain! Maawa po kayo sa akin!” tiin ati hna. Cucu a chan cu (Zaangfah nak in ka that siang hram hlah uh!! Ka cungah nanzaangfahnak langhter hram ko sawh uh!!) tiah ati hna.  

Asinain, Marical i a nawl nak hna cu hnachet bangin zeiah ral piak loin an hna zong an khon duh lo, an lak i mi pakhat cun thlachiat ruat bak lo cun a hngawngah namte cun avan aah t’han  i, hlaimfak ngai tuar buin lei ahcun nikhua thei loin  a ril ko. Cuhnu tlampal ahcun a van i hlau duk!! A pawngkam cu avan zoh hna i, thisen kai neinuaih pawl cu a van hmuh hna. A pawng i miusual ummi pawl cu fiangmaw fiang lo khin rau nawn khin a van hmuh hna, zeizei maw khi an chim thawng khi a hei theih ti asi, a t’ihtuk hringhran caah a mit cu ai chinh i, azeiti awk t’hat lo cun, ai thihter cop. Cuticun misual pawl nihcun an kaltak, cuti i misual pawl nih an kal tak ti a theih le ve tein Maricel cu leklelak tiin atho colh i, inn lei panh cun arang khawh chung rang cun a tli. (Khawruahhar ngai khin cuti  i an rak buai lio ah khan, Maricel kut cu a pahnih in i tan dengmang in an nam cun an rak aah ti asi, cucu a rak thei manh bak lo ti asi, a thinphan tuk nak ah  le a t’ihtuk ruangah asi t’heu lai dah tiah ka zunh. A mah zong khabantuk i a fah arak theih lo kha ka khuaruah a hartuk ve tiah a ti ve mi asi. Cuti lio ahcun inn lei panh cun a tli cuahmah rih ko, hmakhat teah khin akut i tan deng i an sahpiak mi a kut ai thlai mi cu a van hmuh i, a thinlung hrim a faktuk, asinain ai din duh cuang lo, inn leipanh cun i din lo cun a tli t’thiamt’hiam. Lamlak ahcun a lungmit cu a caan caan a van tlu tawn, nikhua thei loin a um i, hnehhnu deuh a van i hloh cun a van tho t’han i a tli t’han inn leiah. Hihi Pathian thilmak tih asi lo tihi a hodah chim kho hnga, Pathian kutcak asi tihi a va fiang ve aw, Zeiti poh cun um seh an inn phak hrimhrim kha ai timh cu asi ko.

“A tim i, i tim” nana cun a donghnak ahcun inn cu a va phan kho, anu cu fakpi cun a van auh!!  A nu nihcun a fanu te cu avan hmuh, a khuaruah har le vansang cun  arum tlawktlawk ve a dawtmi cu, zeihmanh ruat lo cun  afanu te thisen in a ciahmi cu puan dang cun a van tuam, a ran khawh chungin Hospital(siizung) lei ah a panh pi colh.Thil buaithlak deuh cu: An inn in lampi va phak nak dingah hin  kilometer 12,  ke in kal hau mi khi asi caah, cuka va phan kho ding cun, Nazi pa 4  chung a hau. Miracel  nunnak nih a deih hnga maw?  Siizung i an van phak taktak hnu cun  Doctor pawl nih an dam chuah hi arak beisei ti lem lo. Asinain nazi pa 5 lengluang chung opration an tuah, a hliam cu hnun 25 ah an t’hit piak. Thilo te cun a van chuak kho hramhram ai, asinain vanduat thlak ngai cun an kut pahnih te cu a hloh ai aw!! Mak ngai khin, chiat an ton thaizing Sept' 26 cu Maricel  a kum 12 tlinnak  ni a si. Asinain cuka cun a chiat tawk nak cu a dihrih hoi rih lo,!! 

An inn lei panh i an tlunhnu ahcun,  an i hngahchan bikmi an RUNINN LUM te zong chu misualral pawl nih an inn copin an khangh piak dih hoi fawn hna a um ekin. Ava rapthlak hringhran dah! A pate an rak thah piak fawn, thah men duhtawk loin akut a pahnih in an rak tan piak fawn hoi. A zeidang i ngahnak um ti lo, an i ngah chan bik mi an RUNINN le an rak khangh piak dih fwn hna. Hi thil van ruah ah hin cun, nu hngakchia kum 12 mi hrangah hin cun tuar a har ning ding cu chim hau loin kan theihthiam t’hei laid ah tiah ka zumh. Aw..!! Anva rethei hringhran dah, umnak inn zong nei loin siizung an umnak zong an pe thlu kho fawn lo. Asinain an bawmtu dingah mitampi a van fial hna i, Archbishop Antonio Ledesma nih cun siizung lei i an senso mi vialte cu avan rulh piak viar hna. Misual pawl zong cu hlathlai in an van thlaih khawh t’han hna, cucun Court hmaiah thiamlo canter an si hnu ah damcung thawngin ah tanter dingin biakhiah piak an si hna.  Cuticun Maricel cu “Regina Rosarii" antimi ahcun 'nun' pawl pawngah cun a khawsa colh ve. MIRACLES taktak cu a rak si hrim ko. Maricel kha hliam natuk  kha rak tuar ko hmanhsehlaw, leiah  khan tlu thai loin makngai in a tho t’han zungzal cu teh..!!! Pathian thiltih, khuaruahhar hi cu a va si hrim dah.  

Akut pahnih in a hloh asinain a cuti cung zong cun Pathian ah a vui sign hrim lo, a sawisel saing hrim lo, aneih chun a bante zong cu hman t’angkai ning a ngaihtuah t’hiamt’hiam tho  asi cu...(Wow!!) mibik tak hi cu arak si hrim ko ti uh law, zeitluk in kan hrangah zohchunh tlak dah akan hmuhsak, theihtawp chuah in amah tein i dinchuah ai tim thotho acu cubantuk bu zong cun. Mi tuar chel hi a va si hrim dah, mi beidong si men ai tim hrim lo, nang le kei van si u sih law, zeiti khin kan hei um ve hnga aw??  Kut-ke tling nei bu hmanh in mibei dong hi ka va tam tawn ve aw!! Na ruat ve bal maw? Na van neih zia hi. Maricel dinhmun hi na nunnak ah van i belh law, kan nih kan harsatnak  tawn, kan dinhmun hi cu a rak nep deuh cu asi ti uh law, a cunak hmanah cun hi bantuk dinhmun a sibu zongah zeihmanh ka tikho tilo timen in hnung tolh lawlaw sehlaw cu hibantuk in mitampi caah zohchunh tlak le zumhnak thlaici tuh khotu dinhmun tiang hi a phan kho lai lo.  Maricel Apatan cu cut ii a dinhmun a van phanh cangah cun aw, dinhmun a zirin a cawn a herhmi le hi bantuk bik kut-ke leiah harsatnak a neimi pawl cawnnak lei ( school for Cripled Children) ahcun ''most industrious, best in computer, and most courteous" certificate pekding tlak in hlawhtlin nak a rak hmuh khawh. Kum 2008 ah khan 'HOTEL and Restaurant Management' a cawn thlu . Cuka zongah cun "Gold medal for Arts and Crafts"  pek avan  si t’han fawn. Zohchunh hi avan tlak hringhran dah ti uh law!!

Kum 2011 ah khan "CHEF"  si dingah a cawnnak pawl cu avan dih. Cuticun “Chef” rian cu kut pahnih um lo bu cun  a van tlaih. Vawlei cung pumpuluk ah a mahbantuk dinhmun in hi bantuk rian at’uan kho mi amah lawng a um chun mi asi. Tuah hin 'Edsa Shangri-La, Manila, Philipines' ah 'Pastry Chef' riantuan in a um cuahmah lio asi.  Hi nute zohchunh tlak le mitumruh, mi ropituk asi mi nih hin a thiltum mi hlenchuak dingah zeihmanh nih alam kan kham kho lo. 

NANG LE KEI TEH KAN HLAWH TLINNAK DINGAH HIN ZEIBANTUK THIL NIH HIN DAH KAN LAM A KAN KHAM/ DORH?? 

Real Winners Don't Give Up!

SOULSURFER: " BETHANY HAMILTON"

Ban khatlei bul cungin Professional Surfer  si kho tu  'Soul Surfer' Bethany Hamilton tuanbia hi van zohhnik u sih, kan nunak cio ah cawntlak asi zia le zohchunh awktlak asi zia, hlawhtlin khawhnak dingah lam a kan hmuhsaktu, zeibantuk tumruhnak dah a herh timi siseh, a hlawhtlinnak hrampi Pathian sinah a nun ai aap/hngah ning hin kan nunah ruahnak tampi a kan pek t'heu lai dah ti ruahchan nak he ka van t'ial ve. Zeibantuk in dah anun hram ai thok ti hi van zoh colh ko u sih law:

Awards a ngah mi pawl le , Title dangdang alak mi pawl .Kum 1990, february ni 8,ni ah khan khawte pakhat Kauai, Hawaii, ahcun  Surfer chungkhar lak in a hung sem chuak ve. Hngakchia te asi lio in  surfing lam hi ti hram ai thawk. Kum 8 mi te asi lio in i zuamnak pakhat  'the Rell Sun Menehune event' Oahu ah  kum 1998 i an  neih ah khan, short and long board divisions ah pakhatnak ve ve a rak ngah. Cunak cun  surfing i zuamnak cu  amahah nuam tinak le duhnak thinlung neihchin khawh duhnak thinlung  hram a van i thawk. Kum 13 mi asi lio in, October 31, 2003 ah khan Kauai’s khaw thlanglei i a ummi suara timi ah surfing ti cuahmah mi cu,   Tiger Shark arak si,  anih hi  feet 14 tluk i  sau minih cun ruahlopi in Bethany cu a ban khatlei kehlei kam cu faknawn khin a van hliam ai, lifeguard pawl nih vant’hat ah an van chanh manh hram ti asi. A thisen 60% tluk hrawng cu a hloh ai, cuticun a kehlei ban cu a lianghram in tan hau dinhmun in a van um ai, cutin a ban cu avan tan piak cu teh aw, voi zeimawzet cu operation tuah zong a tong fawn,  asinain vanneih thlak ngaiin anunnak hrangah derthawng lem loin zohkhen chunzom arak si. Curuangah beidawnnak si maw, lungretheih ngaihchia in, mithmaichia a pu bal lo, Pathianah a zumhnak cu a hngat i, arak titawnmi sport game zong cu, beidong, hnungtawlh duh lo cun  luhcilh t’han cu ai tim t’hiamt’hiam. Khawruahhar ngai cun a t’hate khin harh vang ngai khin a van damchuak kho t’han. Doctor pawl le lifeguard pawl nih cun  tipi angainat ning le Pathian ai rinchan ruangah a van dam chuak ti tiang in an rak chim ti asi. 

Khawruahhar ngai khin, (shark) nih asehnakin thlakhat nak ahcun tipi panh cun a vakir t’han i, Professional Surfer si dingah arak i zuam tawnnak cu a tharin a va pehzulh t’han. January, 2004 ahcun i zuamnak ah (competition) ahcun a van i tal t’han,  cu  contest nak ah 'Open Women’s division' ah 5-nak avan hauh khawh t’hiamt’hiam t’han. I dinh thai in, hnungtawlh ai tim hlei cuang loh, anun ah hin tumruhnak in akhat chinchin. I zuamnak phunphun ah a  van i tel chinchin,  Shark nih a seh hnu kumkhat nak kum 2005 ah khan ''NSSA National Championships'' ah ''Explorer Women’s division' ah pakhatnak dinhmun ah a van i hlangkai t’han. Hihi National Title alak hmasak bik nak caan zawng asi fawn. Hngakchia te asi lio ah anu le pa nih Pathianbia in an cawnpiak tawn mi hngakchia dunnung te a rak si. JESUH KHRIH ahcun a zumhnak ai hngat top. Kum 5 mite asi lio ah JESUH KHRIH  hrangah  a zumhnak dihlak le anunnak dihlak in ai aap cangtu arak si. Cucu acahnak le ruahchannak asiamtu cu arak si. 

Tipi lengah cun Bethany cu, midang pawl bantukin tleirawl pangai tak khi arak si ve cang. Midang hrangah zohchunh tlak in anun ralring tein a rak hmang tawn mi asi. Hngakchia te asi lio in Professional Surfur si khawh dingin a thinlung taktak he ai zuamtu arak si. Kum 24 mi a van si hnu ahcun  midang hrangah zohchunhthlak taktak nunzia dawh a van chawhchuak ta riai. Holhkam le cat’ial in bomh a herh mipawl  bawm dingin anun zong theihtawp in ai hmang fawn. Amah pualin bomhherh mipawl  bawmnak Charity Foundation "Friends Of Bethany" timi cu avan dinhchuak ai zeitluk cuantlak le zohchunh tlak dah asi ti uh law, nang le kei hi teh kan nun van i zoh hnik hna u sih, kan nih cu kutke tlamtling tein anei mi kan si Bawipa dawtnak thawngin, asiah cun hi tluk hin Bethany hmanh nih hi tluk in anun siseh a neih a chiah in miharsa bawm in dawtnak thinlung zaangfahnak aneih asi kaw, nang le kei hi teh zeibantuk thinlung nun aneitu dah kan si aw, anun hin cawnding tampi kan nei ti uh law, Bible caah cun zeitin kan hmuh kha, “ TRUST IN THE LORD AND DO GOOD” thilt’ha tuah dingin fial hrimrhim mi kan si ti hi kan theiht’hiam a ahau.

Cuti asiahcun, tuni, tiangah hin mi pakahtkhat hrangah lunglomhnak, bomhherh mi pakaht tal kan bawm ve bal hna maw/ ve cang hna maw? Cutincun amah bantukin harsatnak atong ve mi Shark nih a seh ve mipawl kutke tlinglo i a ummi pawl hrangah bomhnak zong a phak khawh tawk in a bomh tawn hna. Kum 23 mi asiin Pathian thawngt’ha chimtu minote asi mi, Adam Dirks he an i nei i, Bethany te chungkhar hi Pathian nih aduhning bangin a hman dingah a kau khawh chungin hmailei annun ah ai hawng mi  an si. Ai timhmi puitlinter/ tlamtlin ter dingin a hohmanh an dang kho lo. Aban a hlauh hnu khan mitampi le media leiin mitheih ahlawh khun, a cungcang hi mikip nih theih khawh dingin nasa ngaiin heh tiah mipi vantlangah tlanzarh asi. Awards zong hi t’hahnem thlarh pek zogn arak si ve fawn.

A WARDS A DONMI PAWL HI VAN TAR NING LAW: 
AWARDS/HONORS
• Nominated for Nickelodeon Kids Choice Award “Favorite Comeback Athlete” (2014)
• Top 10 finish for USA in Rallye Aicha Des Gazelles Maroc (Gazelle Rally 2013)
• “Stars in Danger: The High Dive” TV show – 1st place synchronized dive with Stephen “Twitch” Boss (2013)
• Chris Greicius Celebrity Award from Make-a-Wish (2012)
• Heal the World Award from Children Mending Hearts (2012)
• Natural High honoree (2012)
• ASP Peter Whittaker Award (2012)
• New York Times #1 Best-Selling Author: Soul Surfer (2011)
• Life of a Maverick Award, Cinequest Film Festival (2011)
• Nominated for VH1′s Do Something Awards (2011)
• Woman of the Year from King Fahd of Saudi Arabia (2006)
• Honolulu Citizens Award (2005)
• Mildred “Bob” Didrikson Zacharias Courage Award from the United States Sports Academy (USSA) (2005)
• USA Today – Free Spirit Award (2005)
• Honolulu Citizens Award (2005)
• Woman of the Year from Gorbachev (Germany) (2004)
• Olympic Torch Honoree – Hawaii’s First Ever Triathlon (2004)
• ESPY Award (by ESPN) – Comeback Athlete of the Year (July 2004)
• FOX Teen Choice Awards – Courage Award (2004)
• Wahine O Ke Kai (Woman of the Sea) Award at the SIMA Waterman’s Ball (2004)
• Gene Autry Award – Courage and Inspiration Values (2004)
• First Pitch Honoree for both the Oakland A’s (2004) and the New York Yankees (2005)
• Belief.net “Most inspiring Person of the Year” award – Finalist (2003)
A TITLE LAK HRANG HRANGTE:
2003
• NSSA National Championships: 2nd place
• Nov 26, 2003 (shark in aseh nak in ni 26 hnu ) Ban lehlam lawng he Surfering dingah tipi ah a van leh t’han nak ni asi.  2004 

• Jan: Kutkhat lawng in ai zuamnak hmaisabik: NSSA Regional Event: 5th place in Open Women’s division 
• NSSA National Championship: kum-18 tanglei: Pakhatnak asi
2005
• Champion in NSSA National Competition
• Champion O’Neill Island Girl Junior Pro tournament.
2006
• NSSA National Championship: kum-18 le tang lei Finalist pawl ISA Hawaii Team i zuamnak ah i5-nak asi 
• Hawaii Team Highlights: Brazil event-ah 4-nak asi, World Games event, USA ah 5-nak asi.
2007
• 13th Place: Reef Hawaiian Pro – Haleiwa, Oahu, HI
• 13th Place: Honda/Oneill US Open of Surfing – CA, USA
• 5th Place: NSSA Regionals
• 4th Place: Women’s Pipeline Championship
2008
• ASP’s World Qualifying/Star Series Rankings ah 14-na a ni.
• 9th Place: Rio de Janeiro International – BRAZIL
• 13th Place: Billabong Girls Cascais Festival – Cascais, PORTUGAL
• 5th Place: US Open of Surfing – Huntington Beach, CA
• 13th Place: Drug Aware Pro – West AUSTRALIA
• 9th Place: Arrive Alive Central Coast Pro – NSW, Australia
• 3rd Place: Roxy Pro Surf Festival – Phillip Island, AUS
2009
• 3rd place: Rio Surf International – Rio de Janiero, Brazil
• 9th Place: Nike 6.0 Junior Pro
• 2nd Place: Billabong ASP World Junior Championship – AUS
2010
• 9th Place: WCT- Rip Curl Pro – Portugal
• 13th Place: Billabong Women’s Azores Island Pro – Sao Miguel-Azores Islands
• 9th Place: The Billabong World Junior Championship – Sydney, AUS
2011
• 13th Place: WCT- Rip Curl Women’s Pro – Bells Beach, VIC-AUS
2012
• 9th Place: Telstra Drug Aware Pro – Margaret River, WA-AUS
• Quarter-Final Finish: MWT- Rip Curl Padang Cup – Bali, Indonesia: (First woman to compete in this specialty barrel-riding event. Won her first heat!)
2013
• 9th Place: Supergirl Pro – Oceanside, CA-USA
2014 –Currently ranked 53rd on the ASP Women’s World Ranking.
• 1st Place: SURF N SEA PIPELINE PRO – North Shore, Oahu-Hawaii

# Source: Soul Surfer: A True Story of Faith, Family, and Fighting to Get Back on the Board#

A remcan ningin ka van leh chawn mi asi.....

"ZUMHNAK I PATLING ASIMI JOB NIH A INNCHUNGKHAR A HRUAI NING"

Kan theih bantukin Bible chungah Job hi taksa le Thlarau lei ah patling zohchunh tlak mi asi.Thlarau lam i a innchungkhar  a kaihhruai ning  ah hin cawntlak tak asi.

1. Arumtuk nain a rumnak nak in Bawipa bochan ai duh deuh {Job.1:5}

Bible nih a chim bantuk in Job cu mirum tuk mi asi  i, a mah chan lio ahcun Nichuah nak lei amah bantuk  mirum le miropi a ho hmanh an um lo ti asi{Job.1:3}. Asinan a rumnak ai tlaihchan lo ruangah nitin Pathian a bia i, raithawinak a tuah {v.5}.Lei thlawsuah nak men cu tuchun i  um, thaizing i a lo t’han men mi asi ti hi fiang tuk in a theih. Amah ah le sualnak a nei fawn lo. Asinan  cu zong cu rinchan a tlak fawn ti zong atheih fiang.rinchan tlak le biaktlak cu a petu Pathian lawng hi asi {Saam.118:8-9}.

2.Nitin in  Bawipa a bia{V.5}

An innchungkhar an i  kaihhruainak dingah Bawipa tello cun a si kho lo ti a theih, curuangah nitin in  Bawipa'i sinah rai athawi.Enok zong fate a neih cun Bawipa he umt’i kalt’i a cawng chinchin {Sem.5:21-23}.Zumtu unau Pathian tello cun innchungkhar  hi hruai t’hit’ha khawh asi ngaingai lem lo. Bawipa nih in cu asaklo ahcun  a satu pawl cu an bang lak men ati kha{Saam.127:1}.Job cu a innchungkhar a hruai khawhnak ding ahcun Bawipa abiak, a chawnh, Bawipa a au ti zong kan theih.

3. Afale pawl hrangah a hlankan in rai athawi piak cia hna {V.5}.

Afale pawl an sualhnu le chim a theihlo hnu ah puithiam tlangbawi Eli bantukin a chim  lo. Ahlan  tein  "Ka fale pawl nih Bawipai cungah thil an rak tisual zong asi kho men,  " tiin rai athawi .  A ropi in a va sunglawi hringhran dah aw!! .  Zumtu nu le pa kan fale pawl khamhnak co loin  thlarau tlau ding hi kan vein, kan ruat  taktak maw? Job nih cun a fale khamhnak co dingah  "zingka tein a tho " ti kan hmuk. Hiti anun hin a fale nun a veizia fiangtuk in kan hmuh khawh.. A duamdam men in a tilo ti zong kan hmuh khawh,  tiktak thlak te in ti ka hmuh khawh.  Kan fale hi titak i kan ti lawngah hin nunnak theitlai taktak hi an nun nih a tali khawh lai.  

JOB NIH PATHIAN AI RINCHANH  NAK THEI TLAI 

1. Afale unau sarih lungrual tele i daw tein  khua an sa {V.4}.

Job  fale hi nupi pasal an neih  hnu in  inn dang an tlei hnu zawngah rawl an ei tlang, inn khat hnu in khat ah unau rual rawlei tlannak an tuah t’heu tawn ti Bible ah kan hmuh. .A pa Pathian ai rinchan nak le t’ihnak theitlai cu a fale lungrual te le thinlung hmunkhat in khua an sa kho. Tulio kan chan van zoh ah hin cun unau ai chawn kho lomi, veh zong ai vehvai kho lomi tawr le cheng an um. Chiatni t’hatni lawng i, ai vehvai fangfang mi tampi rel cawk lo an um fawn. Ti le rawl zong i  hrawng kho loin zumtu, hnungzultu aiti mi kan tampi. Job  fale cu ei tlang, in tlangin thinlung hmunkhat te he khua an sa cetmat kho hna. Tuni kan nih zumtu innchungkhar cio hi teh zei hla kan lawh?  T’henkhat cu Pa le rocuh ruang men hmanh ah u le nau mithmait’ha hmanh ai hmu kho tilo mi zumtu  tor le cheng an um ti zong kan theih cio t’heu lai dah tiah ka zumh. Unau ai remawk kho lomi, ai hua thai mi hei ti bantuk pawl hna khi t’ha tein van zoh hna usih law,   nu le pa Pathian t’ihzah nak cang thiam lo le Thlarau lam lei i  nun tlakchamnak theitlai aark  si tawn.

2. Zeibantuk vanduainak zong a tuar khawh {1:20-22,2:10}

Kan theih bantuk in  van duainak cu a battalion in Job cungah aphan nain  Bawipa a thangt’hat khawhrih t’hiamt’hiam. Hi nun hi awl tein a ngahmi nun asilo.Van duainak aton hlan tein Bawipa ah hramhnget tuk a rak thlak cang caah a si .Unau harsatnakm lung retheihnak a phunphun a van phanh tik i kan nun a buai lo nak hnga ding ahcun a hlankan tein  Bawipa ah thazaang rak lak cia kan hau . Harsatnak a phak lawng i, Bawipa tlawnlungawi kan van i timh ah khin cun kan rak tlai tuk tawn. 

3. Asungh cia mi letin thlawchuahnak a don t’han {42:10-12}.

Zumtu ti men si loin  Bawipa a rinchantu pawl le amah chungah hramthuk pi bun hi, ai phun cangmi hna caah cun vanduatnak, vansannak, khuruahharnak, vanchiarnak a phunphun an ton caan hmanah “an sungh an ralmi vialte cu aletin CUNG PATHIAN nih a cham t’han viar tawn hna{Joel.2:25}.Pathian rinchantu pawl le amah he hmailei panh in ralt’ha tein a panh mi zumtu pawl cu tuarnak le zathlaknak in anun a dong bal lo. Cubantuk an ton a va si hmanah  Bawipa nih an cungah alet in  A rulh t’han t’hiamt’haim ko hna. Amen..!!!! relchap....{Ezek.14:14}

Bawipa nih A biatawite hmangin  in thlawchuah ko hna seh. 

"THINHANNAK HI"

“Nan thin a hun ahcun na thinhun nak kha sualnak chung i an luhpitu siter hlah; cun na thinhun nak cu ni tlakter hlah” (Ephesi 4:26)

Thinhannak hi  sual thiamthil t’hatuk mi asi tihi kan theih hlei ah, sual chung i a tak i kan luhnak dingah a (Atom bomb) pakhat asi tihi kan theih dingah ka van chim hmaisa duh. Minung tungcho i a kalmi lakah hin a thinhang bal lomi si maw, kan thin a hang kho hrimhrim loh titu hi cu kan um t’heu lai lo dah tiah a zumh um.  Asinain thinhan nak kan ton ning belte cu pakhat le pakhat  an i lo cio lai lo.  

**ZEIHIN DAH KAN THIN A KAN HAN TER??** 

A tambik ahcun kan zumh ning bantuk in thil a van phak tawn lo tikah hihi kan thinhannak hrambik cu arak si tawn t’heu. Hihi kan theih zungzal awk mi thil asi. Kan i ruahning bantuk lawng hin thil hi avan phan then lem bal tawn lo tihi kan pom thiam a herh, kan duh ning le t’ha kan ti ning poh le kan duh zawng lawng hin thil hi van phan zungzal sehlaw cu midang vialte hi awlawk chawng vansangin kan mah ruangah a chukcho ah um awk thei loin vansang luri in kan tuah zungzal hna lai tinak asi. Thianhannak van phan tawn mi ruangah hin kan mizia taktak, a muril hi a van hai (thur) chuah tawn. 

ZEITIN DAH SI NE LAI AW??

Kan Bible catlang tarmi ah khin kan hmuh bantuk in kan thinhan hi cu a kan sian ti cu fiang kelhkolh in kan hmuh khawh, kan theih khawh, asinain a hnung a van zultu tebak khi a van poimawh tuk nak te cu asi, Thinhannak men kha cun Pathian bia  arak kalh lem lo, cu thinhannak cun ni in tlakpi hlahseh tiah avan kan cah ai, kan thin a kan hantertu  pawl kha kan haut zualchin asi ahcun kan thinhan nak nih kan ni a kan tlakpi tinak asi. A vabuaitlak ve aw!!! Thinhannak nih hin sual khur chungah a kan luhpi/a kan thlak tawn. Cucu kan Pathian bia nih a duh lo tukmi asi fawn, thinhan a kan sian lio ah sualbel te sual a kan siang lo ti ka hmuh. Zeitin dah kan ti ne lai??  

Na thinhan, Ni nih tlakpi hlahseh : Hihi a poimawh tuk mi cu asi, Ni cu a tla i, avan chuak t’han, cubantuk cu kan thinhannak kha asi awk asi lo a ti, Kan thinhang i kan i el nak pawl hi thiam deuh, thei deuh, teitu fim deuh si kan i cuh ruangah a rak si tlangpi tawn. Awle..!! thil kan rak donson ning kha hika ah hin a rak poimawh tuk hringhran, David cu hmun pakhat a kal nak ahcun  Mi pakhat nih  lungin a rak cheh tik ah, anchia a rak lawh neep ai, a hnungzultu pawl nihcun an lu kan lak piak lai hlah maw zeihme an titik ahcun  anih nihcun Bawipa nih David khi anchia va lawh ati asi kho men, tiah a rak  lehdiam hna ai (II Samuela 16:7-10).

THEIH DINGMI:

JESUH KHRIH  zumtu kan si i, nitin sual thihtak i CROSS lam tluang zultu kan si ahcun  kan hmailam thinhannak ding a phunphun a van phan lai dingmi pawl hi kan mah nunnak ah thiin van phan seh, cucu a poimawh tukmi asi, midang pawl nih an in elrelnak si maw, na duh lo zawng si maw, na cungah a van phak tikah thiin a van phak mio asi ahcun a dot le i, a  changtu sual van chuak ding mi zong kha thilak in hmeh piak an raksi zungzal ko lai. Kan ruah lo tuk mi le kan duh lemtuk lo mi pawl hi kan hrnangah thilt’ha ngaimi an rak si lehlam tawn, mi nih a kan relchiatnak, a kan dehcawhnak pawl zong hi kan hrangah kan thlarau t’hancho nak dingah BAWIPA, PATHIAN nih a van kan danghmi, a van kan(KHILAI) mi thil an rak si ve tawn. Siangpahrang David nih Bawipa nih a titer asi lai dah tiah  azumh ning bantuk khan cubantuk  cun zeipoh hi, a  donson ning thiam  u sih law, thinhan nak cu kan pumpelh khawh zungzal ko lai, BAWIPA SUNLAWI NAK CAAH...!!!!  

Bawipa nih a tharin thlawchuahnak in pe ko seh..!!!

"THINLUNG KHAWIH, BIATHUK(RIL) PAWL"

-Education(cawnnak) nih hin minung nunphung hi a dihlak in a thlen viar lo hmanhah a tuah t’hat khawh- Aristotle

-Miropi si i tim bal hlah, thil ropi tuahkhawh tu i zuam deuh- Narendra Modi

-Hawit’hasinak hi a thianghlim i, atlo fawn, a duhumin a hngettuk fawn, damchung tiangin a deih khawh. Phaisa tibantuk hna kan i cawi asi lem lo ahcun-Mark Twain

-Minung damchung hlawhtlinna hi Sum le Pai lakluh tam leipang asi lo, zeibantuk innchungkhar dah an dinh tihmun in a si deuh - Joseph P Kenedy

-Kan mah hrang i kan thil timi pawl cu kan mah sin t’hiamt’hiam ah a ziamral thotho, midang hrangah kan thil timi belte cu mithinlung ah ziamral ti a um ti lo -Albert Pine

-Zumhtlak na sinak pawl, talent naneih t’hatzia le na felzia vialte cu  na thiltinak ah na langhter  hlan poh cu a hohmanh nih an in zum bal lai lo -Boefeker

-Mihrut nihcun a ngaithiam kho lo i, philhni a nei bal lo, mingaihsam minih cun a ngaihthiam i, a philh colh fawn. Mifim nihcun angaihthiam i, sihmanhsehlaw zeitik hmanhah a philh bal lo  -Thomas Szasz

-Mi ralchia nihcun a thih taktak hlanah  voi duai lo, rel cawk lo, thihnak atem ta tawn. Asinain miralt’ha nihcun  vawikhat bak a thi bal lo- William Shakespeare

-Beidonghnak tiangin caankhirhkhan a um bal lo, an mah le an mah an i hmuh ning bantukin an beirong hi a rak si deuh- Katherine Kulhman

-Mi t’henkhat nihcun hmailei nun thlir loin caan liam cangmi heh tiah aruat kit t’han tawn. Hmailam khawceu cuannak cun caan liam cangmi caan van ruah kir t’han a olsam deuh ruangah -Martin Luther King

-Hlawhtling dingah chuahnak tile ramin ropi le rumnak a herh cung hlei loh. Hlawhtlinnak lei ah a kan hruai khotu deuhtu cu Ralt’hatnak, lungdong lo i hmainorhnak, i timhngam nak le a dihtiang ti  i, teirel a chuahtu pawl hi an si -Soichiro Honda

-Hmuh khawh lo rak hmu tawn tupawl hi an si, thil sikho lo titawn pawl cu-Martin Luther King

-Nohsauh duh bak lo cu tei khawh asi lo -Napolean Hill

-Dawtkhawh viar i zuam, mitlawmte lawng zum, a hosinhmanh ah thilsual ti hlah -William Shakespeare

-Dawtnak hi  tuarnak umlo cun dawtnaknak tling asi bal lo, dawtnak deu asi -Pedro Calderandela barca

-Nungcungin  a hohmanh nih  vawlei an chuahtak lai lo, curuangah nun caan, cawn caan, i ngaihsak caan, i lawmh caan le i duhnak caan pawl cu  tucaan te kan hman cuahmahmi caan tehi asi -Leo Busoaglia

-Dawtnak, duhnak kan neih taktak a si ahcun ngaihthiam nak zong kan neih ding hi asi -Mother Teresa

-Na thiltum mipawl an ngaineptu, an zohdeutu lak ahcun  a rianran khawh chungin i thiar fihlim colh. Mihrut pawl nihcun cuticun an ti tawn. Asinain Miropi pawl belte nih cun nang zong kha na ropi kho ve ti zumhnak kha an neih ter lai - -Mark Twain

-Hawit’ha diktak timi cu lan i lawmh caan a kan lawmhpi  dingah kan sawmnak akan ngaihsak piak i a ra tawnmi le kan ngaihchiat ni  i, auh hau loin a van ra tawnmi pawl hi an si -Demetrio De Falero

-Mikip nih hin kan theihkhawh tawk cio hi cu hlenchawk cio tawn usih law cu kan mah hhrimhirm nih hin mak hi kan ti lai  -Thomas Alva Edison

-Lei hi zaang ngai hmanhsehlaw mitlawmte lawng nih a thunun khawh -Dale Carnegie

-Biathli thuh har cemmi cu kan mah ruahnak hi asi -Marcel Pagnol

-Mi vialte lakah tangdormi si law, mitampi hrangah nelum mi si law, mit’henkhat hrangah kawmh nuam mi si  i zuam, mipakhat hrangah hawit’ha si i zuam, ho hrangah hmanah ral va si hlah  -Benjamin Franklin

-Mi relhchiatnak ruangah lung hnul in um hlah, sawisel thiampawl cawimawi nak lung an phun rih lo ruangah asi -Norman Vincent Peale

-Mi hmuh lo nak i na umning khan a mizia dik le hmancem mi a si -DL Moody

-Nangmah le nangmah i tuaht’ha dingin a harsat ning kha ruat law, midang va siamt’hat a harsat ning ding na theihthiam khaw cawlh -Jacob M Brande

-Puhmawh ding theituk mipawl hi thiam dang hi an nei tuk bal lo -Benjamin Franklin

-Kan cah lio in vawlei tidanglam kan i tim i, kan upat hnu ahcun mino pawl danglam ter dingin kan duh, kan i tim fawn -Gart Henrich

-Mi tampi arak tluchia mi pawl ka hmuh ve cang hna, vawlei chiatter si loin an mah le an mah an i hrawk tu arak si deuh -Godfrey Winn

-Minung sinak diktak chimfiangtu cu a ruahnak le a biachim pawl si loin, a thilti timi pawl asi. Mi cu a thilti mi in a hodah asi ti a langhter tawn -Jean Paul Satre

-Zei maw pakhatkhat ti  i zuam, zeihmanh asi lo ahcun a dang ti t’han ko. Idea zeihmanh atthlak mi thil  a um lo. -Hightower

-Dawtnak, duhnak(LOVE) hi mihruat hrangah fimnak asi, mifim hrangah hruhnak asi fawn -Dr Samuel Johnson

-Kan khualtlawn nak hi aa dawmi i tonnak ah a dihtawn,  cucu mifim pawl fanu le fapa  nihcun an theih -William Shakespeare