"KHRISTIAN TOBUL"

Khristian sinak ahram a van i thok ning le Kristian(zumtupawl) dinhmun, zeitikhindah Khristian sinak hi arak um tihi a hmaisabik ah kan theihkhawh tawk, ka hmuh chun tawk tein in chim khawh ka van i zuam lai. ‘Khristian’ ti hi a hramthokbik ahcun  Sual le Barnaba nih khan  Jesuh Khrih thihhnu i Antiok ah thawngt’habia chimin Jesuh Khrih Thawngt’habia cu an aupi tawn. Cuti  i thawngt’habia an chimnak in arakzumtu pawl cu  a zumduh ve lo tupawl nih “Khristian pawl hi” tiin an van puhnak asi  i, cu an puhnak “Khristian” ti mi  cu Jesuh Khrih hnungzultu, Jesuh Khrih ami le fa pawl tiin an hmuhsitnak, an zohdeunak awka lak in avan mirchuak mi  arak si. Mah hihi “Khristian” tiin auh hram a rak i  thoknak hmaisabik cu arak si. Cu biafang  Khristian ti cu cauk chungah t’ial in rak um lo hmanhsehlaw ahohmanh nih Khristian kan si tiin si maw, Khristian group pawl kan si tiin si maw, minah an i put thai cih hlei fawn lo. Jesuh Khrih le Apostol pawl an thih hnuah vawilei cung ah “Buu” dir hmaisacem tiin ai chal mi Roman Catholic Church cu, kan theih cio bangin  vawleicung huap “Buu” “ Church” tin an mah le an mah an rak i cungchuan nak arak si ve. Roman Catholic Church tiin, min i bunh in, vawleicung hmun zakip ahcun hmalak hram avan i thok. Hi lio caan ahhin  Greek Orthodox an timi pawl zong an rak um ve, cupawl zong nihcun hi vawlei  i, Paul  siseh,  Petera  te pawl an riant’uannak keneh a zultu kan si tiin an rak i chal ve fawn, cutin hehtiah hmailei panh in hma an rak la ve fawn.

Vawlei cung Church “Buu” rak um hmaisabik ning kalhmang cu a tu i kan theih bantuk in Pope neiin Pope cu Peter sinah bia lachawngtu le Peter dinhmun  ciahciah i a dirmi asi tiah an pom, an zumh fawn. Cubantuk arak si lio ahkhan , vawlei cung hmun zakip ah an raint’uannak pawl cu nasa ngai khin an rak karh cang , hmuntin ramtin ti awk khin an rak luah ve ko cang. Cu lio chan ahcun hmun tinah Pope cu an rak um kho cang. Sihmanhsehlaw, Kum 440 A.D ah Rome Khawpi ah  Pope in arak um mi St. Leo-I-nak nih khan, “Vawlei cung  hmun tinah Pope an um ding hi asi lo, Rome i  a ummi lawng hi Pope a si ding cu asi tiin piatnawn in nawlh a van chuah riangmang ai. Cuti i, Rome chung lawngah Pope nih vawlei cung uk duhnak a van chuah ruang ahcun vawlei cung hmuntin i a ummi Pope vialte cu hnawl an van si dih. Rome khawpi  i a ummi Pope  lawng  cu, Pope ngaingai in an i tlaihmi cu a van si cang.

            

Mahcuhe pehtlai in Bible an i hngahchan nak bik cu hihi asi. Jesuh Khrih nih Peter sinah, “ Hi lungpi cungah hin ka Biakinn ka sak lai ...” tiin a chim mi kha mi pakhat Peter lawng  asi  i, a aiawh a hohmanh an um kho lo, a aiawh i a van dir kho mi um chun cu Pope lawng hi asi, curuangah pakaht lawng a um ding asi, tiin abia hram cu an i kharkhumh hmak ve. Sihmanhsehlaw, mah ni hin ai timh le a goal timh mi i lang ve mi cu, Roman Catholic Church kan timi pawl nih hin  Rome  in vawlei cung uk duhnak a neih ruangah biaknak he pehtlai in  vawlei cung control khawhnak dingah  hi pawl hi an hmalak nak asi. Biaknak Pilitics tinak asi cu. Roman Catholic pawl nihcu ‘Khristian’ ti cu an minah an rak hmang thei duh ziar lo ai, a cuti lio Roman Catholic si lomi pawl nih vawlei ah hma an vanlak ve fawn hoi ai, kum 383AD hrawngah khan Wifeller nihcun Damba tiva ralah Coth timi miphun sinah khan Jesuh Khrih Thawngt’habia kha a chim tawn i, America le Europe  in  Missionary pawl nihcun vawlei cung hmuntin ah Thawngt’habia an ti cu an chim fawn, cu lio caan ahcun KHRISTIAN tihi an ka in avan hman thawk khin  a van lang, sihmanhsehlaw, langsar ngaiin cu chan caan hrawng ahcun a van hman cang ti asi.     

   

Kum 1513 AD-ah khan vawleicung  Church “Buu” siamt’hat hram,  Reformation an timi kha a van chuak, culio caan, 1513AD  in  1521 AD tiang khan  St. Leo-x cu Pope arak si, culio ahcun German mi, Luther nihcun “Buu” tuaht’ha dingin nasa nawn khin hmalak hram a van i thok , curuangah cun  German ram zong cu nihcuh nitlak  tiin an i van i phel phawk ai. German nichuahlei poh Luther lamah an t’ang deuh deuh viar ngawt khi asi. Nitlak lei poh cu Roman Catholic lamah an t’ang ve thung. Cu Reformation cu vawleicung hmun zakipah  adar ciammam i, Kum 1522 AD-ahcun Switzerland ramah compen an nei t’han , 1523 AD-ahcun  John Calvin nihcun nasa nawn cun a van doh ve fawn.  Cauk pawl van tuah in Protestant cu Geneva-ah din hram a van i thok. France-ah heh tiah ma loin an dohnak cu pehzul avan si chin lengmang, cuticun 1523-ahcun  Dutch  holh in  Luther nih biakamthar cu  lehlin in a van um. Khati  i  an van khauhnawn in a van doh khan German ram reformation kha biaknak bia le hla in aithawk i, politics nih a cawhchih fawn, France cu biaknak leiin a van tluan chuak thai. Cuticun ramdangdang zong cu biaknak bia le hla  le politics he t’henkhawh lo dinhmun ah a van um thai deuh bik cu asi ko. 

England-ve thung  ahcun  politics deuh thlu in an kalpi ve fawn, biaknak lei hmanh in Politics ah an i hnamhnawih deuh tinak asi cu. Cuticun Englan Buu pawl cu Protestant ah an lut viar ti asi. Kum 1540-ah khan doctrine hram an thok i, 1552-ah an dih, 1553-ah cawng dingin chauh hram an thok. Roman Catholic lak in protest tupawl arak chuak mi pohpoh cu an dihlak in “Buu” tenau rak ummi pawl he “Khristian” tiin an van auh hna. Roman Catholic nih khan a tu i Bible kan timi bantuk hi Bu 81 an pawm i, asinain , Reformation lak in a van chuakmi Khristian aitimi pohpoh nih hin cun  Bu 66 hi lak hran asi.  Cucu “Khristian Bible” tiin an chiah, cucu Vawleicung Church “Buu” a van rat ning le Khristian timi hram avan i mirh chuah ning cu asi.

         

Kan van chimcang bantukin English pawl phei  le bang hi cu, Rome lak in Roman Catholic um duh loin  politics thil a hngial angan in Roman Catholic lak in protestant ah an chuak i , an mahte in thurin an i tuah/siam  cawpin hmala mi an si ti kan theih cang bantuk khan an dinhmun cu asi ko.  Hi Khristian kan timi hi American le English pawl nihhin cun  t’hawng ngaiin vawlei ah hma an la i an kalpi mi asi. Hiti  i vawleiah hmalak duhnak an neih ruangah hin  “KHRISTIAN” timi min cu cawisan chinchin a van si. Caan a van i her chin lengmang tik ahcun Roman Catholic pawl zong nihcun “Kannih hi Khristian bulpi cu kan si  i, Khristian hramthoktu cu kan si” tiin,  Khristian si cu an van cuh ve t’han. A hlan i hmuhsit endeunak Awka i an hman tawn mi, min put ding zong i an rak duh lomi, Bible zongah hmunkhat te i van lang zeuh mi cu a min putu ah an van i cuh asi cu..!!

           

Protestant  Khristian  aiti mipawl nihcun Khristian si lomi pawl cu khamh silo dingah le vanram zong kai lo dingin an cawnpiak tawn hna, cubantuk an cawnpiak hna chanbik  cu  Roman Catholic pawl kha nasa tukin a elhna ruangah le nasa tukin an dohhan ruangah  Roman Catholic cu thiamlo caan terin khamhnak zong co banlo ding i minih an ruahnak dingah  an nornak  hmanrua an rak si. Khristian lo hrimhrim cu  vanram kailo dingah an i cawnpiak nak zong cu, cu thu ruangah cun a rak si. Biaknak  politics thotho asi cu.  America le England pawl khi an ram ro an i relpiak ning ahcun,  Democracy aithim ram an si   i, Politics le biaknak he kalkawp thlap in vawlei a hma chon. Communist ram hrimhrim cu ‘Pathian Do’ tiin an puh thlap hna . Amah biaknak,  Khristian lo hrimhrim cu cu zungzal thihnak meihlipi chungah kal viar dingin an van cawnpiak hna nasa chinchin hna. Cucu hi vawleicung i Khristian biaknak an van hman cho ning tlangpi cu an si hna.  

NA KALNAK DING LAM I THIM TUAH.!!!.(Narrow or Wide Gate)

“Kutka bi chungah cun lut tuah u, zeitintiah Hell ah a kalmi lam cu a kau i a fawi i mi tampi nih an zulh. Nunnak aphan mi lam cu a har i a kutka cu a bia i a hmumi cu a tlawmte lawng an si. Mathai 7- 13 : 14”

"Nan hmaiah nunnak le thihnak, thlawchuahnak le serhsatnak ka chiah, nunnak cu i thim uh nan nun theih khawhnak hnga.” Hi bia chimtu kan PATHIAN hrim nih, “Kutka bi ahcun lut tuah u; hlohralnak lam cu akau i a nuam zong a nuam, cu lam a zawhtu zong cu relcawk lo an si, tiin fiangte in aka n chimh. A kan dawttuk ruangah  zungzal kan hlohral ta ding a kan siang lo ruangah lam dik/hman, le t’ha  nunnak lam akan khihhmuh tihi thei u sih law cu, tuni ah hin  Amah hnungchit in  lamdang hi cu kan zawh bal lai lo/(ngam) hi ka zum hrim lo.  Hi vawlei kan cam chung ah hin cun, zungzal kan umnak ding hmun remh mi hmunhnih a um, cupawl cu, Zungzal nunnak (Vanram) le zungzal thihnak hmun (Hell meihlipi) cu an si. Kan damchung ahhin a khawi deuh lam zawh hi maw cun kan rak kal cuahmah ve cu arak si ve. Hi vawilei hi zungzal kan cam hlennak ding hmun a silo zia cu fiangtuk in kan theihkhawh. Kan khualtlawnnak ramte lawng hi arak si hrimhrim ko. Zeitik ni ah maw cun, hi kan khualtlawnnak hi kan chuahtak viarte lai nak ni hi kan duh maw duh lo maw kan phan cio te lai, cutik hrangah cun asi, Bawipa nih kan hrangah kan umnak ding hmun a kan remhpiak kan tit awn mi cu asi. Curuangah cun asi Bawipa NUNNAK lam cu it him uh a kan tinak chan cu, thihnak law mi thim uh a kan ti hrimhrim lo, nunnak lam leiah hruai hi akan timh zungzal mi le a kan duhsak zungzal mi, nitin tein kan zulh awkah akan duhsak mi thil asi zungzal, Bawipa nih zalennak (FEEDOM) a kan pek mi hi kan hman thiam lo asi ahcun, ka tuhrah theitlai cu, ka zuunawk asi hrimhrim lai ti hi kan theih a herh, cutik ahcun zaangfahnak caan a um ti lai lo. Na dam chung ni caan tawite ah hin zeibantuk lam dah nai thim tawn na nitin nunnak ah hin???

Kutka bi chungah kal dingah hin, hi kan lei hirngnun hin cun, a zenhtuk hringhran tawn, hi vawlei lawmhnak le diriamnak, sunlawinak vialte hi co ban le sung thlu viar dingin kan van ruah tawn tik ahhin kan ruatngam hrimhrim tawn loh kan rak zenh, kan thlahlel,kan rak hraphria tuk hringhran tawn. Cu zawntak ahcun  pei Setan nih cun remcannak la in, cu zalennak le zungzal nunnak lam kan zulh/zawh khawh lo nak dingah lam phundang dang in(Tecque)  phunphun hmangin kan lungdongh khawhnak dingah siseh, GIVE UP  duhnak thinlung kan neih khawh nak ding caah siseh, zeihmanh i lungsak khawh lonak,  i lomh kahwh lonak  neither i tim in kan chungril kan nunnak ah heh tiah a kan ruahter tawn. Cu vawlei sungparnak le lawmhnak det/ sawhsawh, mitt’hep kar chung hrang thil pawl thlahlel nak nih cun nunnak LAM  cu pialtak in, Thihnak LAM cu a kau i, a nuam fawn,  cu LAM cu nuam tiin kan rak zulh hrim tawn hi arak si. Ziah ti ahcun thihnak ZALAM cu a kau i anuam zawng anuam, curuangah a zawhtu zong an tam tuk fawn, asinain culam nih cunt u caan, tuni, thaizing, tu kum na nun hnangam nak lawng an peh kawh men, cu lam zultu cu na si sual maw?? Si, a hmantuk hringhran lamnuam ngai bantuk khin a lang ve cu a sinain, a hramthok van zawhka hrawng cun nuam ngai zong asi kho men ko, sau an zawh hlanah mitampi cu beidonghnak le t’ahnak nih an nun cu a tuan hna, cuticun kirleh nak ding lam thei ti fawn loin an nun sunglawi tuk mi cu an hloh phah zungzal tawn.  Minung duhnak le lawmhnak, mahtanghma sial lawnglawng i khawsa mipawl an can cu cubantuk dinhmun cu arak si tawn.

Nunnak kalnak LAM cu a bi  i, a luttu/ a zawhtu zong mitlawmte an si. Hi le bang hi cu a fiang zual khun in alang, JESUH KHRIH hrangah nung dingin le a LAM zawh/zul in, nitin A KROSS pitpi ve dingin harsatnak le vansannak phunkimn kan tuar zong hi arak herh ve tawn. Cu kan ruahnak hmang cun Setan nih cun, t’ihnung, rapthlak, harsatnak a phunphun tuar ding bantuk in a kan ruahter tawn. Cuthil cu kan t’ih tawn ruangah le, hi vawlei cung thil vialte caan dih/ sungh dih kan phan tuk ruangah le kan thlahlel ruangah cu NUNNAK LAM cu kan zawh ngam tawn lo, hlapi tiang a dongh tiang zulh duhnak kan nei tawn kho tawn lo. Asinain mah cu lawng cun arak si kho ve hoi tawn lo, Vawlei nomhnak le hlimnak pawl zong hi JESUH KHRIH he zong rak hmantlan khawh mi thil  arak si ve mi thil an rak  t’hiamt’hiam ve ko. Hlimnak leh lawmhnak vialte sungh ding le hloh ding in kan i ruah tawn mi cu, Amah he nei tlangin kan rak hman khawh mi thil an rak si ve t’hiamt’hiam ko. Cu lawng men si loin, nunnak lam zawhduh lomi pawl nih harsatnak le beidonghnak an tonnak hmun le caan ah hin, nunnak LAM zawhtu hrangah cun, Midang pawl hmuh khawh lo mi le  theithiam ve lo mi hlimnak/ lomhnak biathli, hnangamnak nih cun a rak kan cencilh in a rak kan umpi zungzal hi arak si. 

Curuangah cun, Bawi Khrih ah ka hawi dawt hna, atu thawkin nang

zong NUNNAK LAM  Bi ah hin lut dingin LAMBI lei cu rak zawh ve law, na hranga i zungzal nunnak lam thlamuan nak nun cu n arak i char khawh ve hrimhrim lai.  Hi vawlei thilpawl caan/ sungh na sian lomi, na dawttukmi zong kha hi KUTKA BI ah hin van hruai ve law. Vawilei nih an pek khawhmi hlimnak/lawmhnak le tlamtling lomi hi si loin, hnangamnak le lawmhnak taktak zungzal a cuai kho ti lomi/ a ziam kho ti lomi,  na neih lai  i, a donghnak ahcun  zungzal NUNNAK ahcun na luhpi khawh hrimhrim fawn lai. Hi vawlei ai rawk cuahmah mi le sualnak  le khawruahhar nak le vansannak in a khar cuahmah mi vawilei i ka um lio ah hin khulfung i um  manh ding kan siti lo. A rang khawh chung rangin, tu kan caan ahhin zungzal NUNNAK cu co dingin KUTKA BI leiah cun ralt’ha chinchin in JESUH KHRIH zumhnak hngatin,  luh  i zuam hna u sih. Kan ni le kan caan pawl hi an t’hat tilo ruangah remcaan nak hi a caw in caw hna u sih law, hmang thiam hna u sih.Thihnak le zawtnak, lung retheihnak nih nitin in a kan hual zuangzal tawn, a chun, azaan in, JESUH KHRIH ratnak a nai cuahmah cang mi ah hin  kan nunnak kan humhum khawh nak dingah le zungzal nunnak kan co khawh hrimhrim khawh nak hnga theihtawp  chuahin LAM DIK  cu zawhin hmailei ah tlin chinchin khawh i zuam hna u sih. Hnulei hoikir ti loin, hmailei ah NUNNAK umnak lawng cu hmuitinh i, tuarfei tein le ralt’ha ngaiin hmailei panh in tlik khawh i zuam zungzal hna u sih

#-Biathlam 3:8.... Na tuahmi kha ka hngalh; na thazaang a tlawm nain kan cawnpiak mi an zulh le ka cungah zumh awk tlak nasi kha ka hngalh. Innka pakaht kan hun piak i ahohmanh nih an khat kho lai lo. 

#-Matthai 24:33 ...Cubantukin hi thil vialte hi nan hmuh hna tikah, caan cu a nai cang, aa thawk dengmang cang, ti kha nan hngalh lai.  

#-Biathlam  3:20.... Ngaihmanh! Innka ah ka dir i ka kingh. A hohmanh an si ah, ka aw a the ii innka a ka hunmi cum a inn chungah cun ka lut la ii a sinah rawl ka dum la ii amah zong ka sinah a dum ve lai. 

"BAWIPA KAN ZATE HRANGAH A THAR IN THLAWCHUAHNAK KAN PEK PIAK KO SEH"

"MARICEL APATAN" TUMRUHNAK LE HLAWHTLINNAK :

Hi nungaknu  tumruh le zohchunh tlak tuk mi, zeibantuk dinhmun hmanh ah a beidong duh bal lomi tuanbia hi na rel asi ahcun  “mi tumruh taktak pawl cu zeibantuk dinhmun zongah dir hna hmanh sehlaw, olsam tein an bei a dong bal lo” tihi fiang chinin kan theih thiam t’heu lai dah tiah ka zumh.  A kawnglam tehi van rel ve hmanh, harsatnak tampi na rak tuartawn mi pawl le  thil tampi na rak hloh ve cang mi si maw, ka rak sungh ve cang ti i na rak i theihnak pawl kha, nepte zong a rak si kho rih men, a zeipoh asiah zeibantuk nun zalamtluan dah a hlawhtlin khawh nak dingah arak zawh i, a rak tawn hnu ah hlawtlinnak taktak a rak hmuh tihi ka thiam khawhtak in van chim khawh ka van i zuam ve lai. 

Amah hi vanneihthlak ngaiin Facebook-ah arak um ve tikah friend request ka hei kuat ve i, a tunah cun ka friendlist-ah a rak um ve cang. Bawipa t’hat ruangah asi tiah kai ruah hi bantuk mi zohchung tlak le mi hlawhtling mi pakhat he hawi pakhat dinhmun i ka van um ve khawh hi, ziah ti ahcun anun phung te le mitumruh tak asi i, GIVE UP timi thinlung aneih lo caah hin ka ngaisang khun. A mahah hin cawn ding chimcawk lo ka nei ti kai fiang, mifel, mizaidam ngaimi, minel umtuk asi fawn, a duhmi hrangah cun friend request zong kuat khawh asi t’hiamt’hiam.  A profile min zongah "Maricel Apatan" tiin a um ko.  Asinain amah hi Filipino asi ruangah Philipino holh in chawnh a hau ve deuh mikhi asi, achan cu phundang holh lei hi a hrangah a harsat deuh ruangah asi. 

Maricel Apatan tehi Zamboang City, Mindanao, Philippines i khuasa mi an si. September 25, 2000 kum lio ah khan hngakchia duhnung kum 11 i hngakchia mi a si rih . .Hi ni hi a hrangah cun zeitik hmanhah a philhkhawh ti lo dingmi le chungkhar hrangah chiatnak rapthlak an ton ni asi. Asinain, PATHIAN nih khawruahhar (maricle) ropi tuk mi a tipiak caah, anunnak avan luat hram mi khi asi.Tutiang hin vawlei cung miphun zakip nih theih hlawh mi le ngahsan hlawh mi  zong asi ve fawn, a tuarchel nak le a tumruhnak pawl zoht’himhtlak hi asi hringhran ko.Vanduaithlak ngaiin hini ahhin lam i kan kal cuahmah lio ahcun misual rual pali(4)  hriamhrei keng, naam suanawn pi kengin a ra mi cu ruah lopi ah an ton hna ai, ti an than tawnnak hmun hi a king (reh) ngai tik ahcun, michoklet hi hmuh ding hi an um kupkap bal lem lo, cubantuk i  lam king khi a si. Misual pawl nihcun amidang an tlaih mi hna cu bawk dingin le kun dingin khawika hmanh hoi lo dingin an ti hna, cuticun a tlaihmi hna cu an hngawng ah nam cun an tan hna.  Maricel cu a t’ihtuk hringhran, thir lengmang te cun lam sir ahcun aril ve ko zam a van i timh caan zongah cun an tleihbet caah zeiti chuah khawhnak lam a um hlei lo, cuticun  anih zong cu thah an zalh ve. Tap cungin “Kuya, ‘wag po, ‘wag n’yo akong tagain! Maawa po kayo sa akin!” tiin ati hna. Cucu a chan cu (Zaangfah nak in ka that siang hram hlah uh!! Ka cungah nanzaangfahnak langhter hram ko sawh uh!!) tiah ati hna.  

Asinain, Marical i a nawl nak hna cu hnachet bangin zeiah ral piak loin an hna zong an khon duh lo, an lak i mi pakhat cun thlachiat ruat bak lo cun a hngawngah namte cun avan aah t’han  i, hlaimfak ngai tuar buin lei ahcun nikhua thei loin  a ril ko. Cuhnu tlampal ahcun a van i hlau duk!! A pawngkam cu avan zoh hna i, thisen kai neinuaih pawl cu a van hmuh hna. A pawng i miusual ummi pawl cu fiangmaw fiang lo khin rau nawn khin a van hmuh hna, zeizei maw khi an chim thawng khi a hei theih ti asi, a t’ihtuk hringhran caah a mit cu ai chinh i, azeiti awk t’hat lo cun, ai thihter cop. Cuticun misual pawl nihcun an kaltak, cuti i misual pawl nih an kal tak ti a theih le ve tein Maricel cu leklelak tiin atho colh i, inn lei panh cun arang khawh chung rang cun a tli. (Khawruahhar ngai khin cuti  i an rak buai lio ah khan, Maricel kut cu a pahnih in i tan dengmang in an nam cun an rak aah ti asi, cucu a rak thei manh bak lo ti asi, a thinphan tuk nak ah  le a t’ihtuk ruangah asi t’heu lai dah tiah ka zunh. A mah zong khabantuk i a fah arak theih lo kha ka khuaruah a hartuk ve tiah a ti ve mi asi. Cuti lio ahcun inn lei panh cun a tli cuahmah rih ko, hmakhat teah khin akut i tan deng i an sahpiak mi a kut ai thlai mi cu a van hmuh i, a thinlung hrim a faktuk, asinain ai din duh cuang lo, inn leipanh cun i din lo cun a tli t’thiamt’hiam. Lamlak ahcun a lungmit cu a caan caan a van tlu tawn, nikhua thei loin a um i, hnehhnu deuh a van i hloh cun a van tho t’han i a tli t’han inn leiah. Hihi Pathian thilmak tih asi lo tihi a hodah chim kho hnga, Pathian kutcak asi tihi a va fiang ve aw, Zeiti poh cun um seh an inn phak hrimhrim kha ai timh cu asi ko.

“A tim i, i tim” nana cun a donghnak ahcun inn cu a va phan kho, anu cu fakpi cun a van auh!!  A nu nihcun a fanu te cu avan hmuh, a khuaruah har le vansang cun  arum tlawktlawk ve a dawtmi cu, zeihmanh ruat lo cun  afanu te thisen in a ciahmi cu puan dang cun a van tuam, a ran khawh chungin Hospital(siizung) lei ah a panh pi colh.Thil buaithlak deuh cu: An inn in lampi va phak nak dingah hin  kilometer 12,  ke in kal hau mi khi asi caah, cuka va phan kho ding cun, Nazi pa 4  chung a hau. Miracel  nunnak nih a deih hnga maw?  Siizung i an van phak taktak hnu cun  Doctor pawl nih an dam chuah hi arak beisei ti lem lo. Asinain nazi pa 5 lengluang chung opration an tuah, a hliam cu hnun 25 ah an t’hit piak. Thilo te cun a van chuak kho hramhram ai, asinain vanduat thlak ngai cun an kut pahnih te cu a hloh ai aw!! Mak ngai khin, chiat an ton thaizing Sept' 26 cu Maricel  a kum 12 tlinnak  ni a si. Asinain cuka cun a chiat tawk nak cu a dihrih hoi rih lo,!! 

An inn lei panh i an tlunhnu ahcun,  an i hngahchan bikmi an RUNINN LUM te zong chu misualral pawl nih an inn copin an khangh piak dih hoi fawn hna a um ekin. Ava rapthlak hringhran dah! A pate an rak thah piak fawn, thah men duhtawk loin akut a pahnih in an rak tan piak fawn hoi. A zeidang i ngahnak um ti lo, an i ngah chan bik mi an RUNINN le an rak khangh piak dih fwn hna. Hi thil van ruah ah hin cun, nu hngakchia kum 12 mi hrangah hin cun tuar a har ning ding cu chim hau loin kan theihthiam t’hei laid ah tiah ka zumh. Aw..!! Anva rethei hringhran dah, umnak inn zong nei loin siizung an umnak zong an pe thlu kho fawn lo. Asinain an bawmtu dingah mitampi a van fial hna i, Archbishop Antonio Ledesma nih cun siizung lei i an senso mi vialte cu avan rulh piak viar hna. Misual pawl zong cu hlathlai in an van thlaih khawh t’han hna, cucun Court hmaiah thiamlo canter an si hnu ah damcung thawngin ah tanter dingin biakhiah piak an si hna.  Cuticun Maricel cu “Regina Rosarii" antimi ahcun 'nun' pawl pawngah cun a khawsa colh ve. MIRACLES taktak cu a rak si hrim ko. Maricel kha hliam natuk  kha rak tuar ko hmanhsehlaw, leiah  khan tlu thai loin makngai in a tho t’han zungzal cu teh..!!! Pathian thiltih, khuaruahhar hi cu a va si hrim dah.  

Akut pahnih in a hloh asinain a cuti cung zong cun Pathian ah a vui sign hrim lo, a sawisel saing hrim lo, aneih chun a bante zong cu hman t’angkai ning a ngaihtuah t’hiamt’hiam tho  asi cu...(Wow!!) mibik tak hi cu arak si hrim ko ti uh law, zeitluk in kan hrangah zohchunh tlak dah akan hmuhsak, theihtawp chuah in amah tein i dinchuah ai tim thotho acu cubantuk bu zong cun. Mi tuar chel hi a va si hrim dah, mi beidong si men ai tim hrim lo, nang le kei van si u sih law, zeiti khin kan hei um ve hnga aw??  Kut-ke tling nei bu hmanh in mibei dong hi ka va tam tawn ve aw!! Na ruat ve bal maw? Na van neih zia hi. Maricel dinhmun hi na nunnak ah van i belh law, kan nih kan harsatnak  tawn, kan dinhmun hi cu a rak nep deuh cu asi ti uh law, a cunak hmanah cun hi bantuk dinhmun a sibu zongah zeihmanh ka tikho tilo timen in hnung tolh lawlaw sehlaw cu hibantuk in mitampi caah zohchunh tlak le zumhnak thlaici tuh khotu dinhmun tiang hi a phan kho lai lo.  Maricel Apatan cu cut ii a dinhmun a van phanh cangah cun aw, dinhmun a zirin a cawn a herhmi le hi bantuk bik kut-ke leiah harsatnak a neimi pawl cawnnak lei ( school for Cripled Children) ahcun ''most industrious, best in computer, and most courteous" certificate pekding tlak in hlawhtlin nak a rak hmuh khawh. Kum 2008 ah khan 'HOTEL and Restaurant Management' a cawn thlu . Cuka zongah cun "Gold medal for Arts and Crafts"  pek avan  si t’han fawn. Zohchunh hi avan tlak hringhran dah ti uh law!!

Kum 2011 ah khan "CHEF"  si dingah a cawnnak pawl cu avan dih. Cuticun “Chef” rian cu kut pahnih um lo bu cun  a van tlaih. Vawlei cung pumpuluk ah a mahbantuk dinhmun in hi bantuk rian at’uan kho mi amah lawng a um chun mi asi. Tuah hin 'Edsa Shangri-La, Manila, Philipines' ah 'Pastry Chef' riantuan in a um cuahmah lio asi.  Hi nute zohchunh tlak le mitumruh, mi ropituk asi mi nih hin a thiltum mi hlenchuak dingah zeihmanh nih alam kan kham kho lo. 

NANG LE KEI TEH KAN HLAWH TLINNAK DINGAH HIN ZEIBANTUK THIL NIH HIN DAH KAN LAM A KAN KHAM/ DORH?? 

Real Winners Don't Give Up!

SOULSURFER: " BETHANY HAMILTON"

Ban khatlei bul cungin Professional Surfer  si kho tu  'Soul Surfer' Bethany Hamilton tuanbia hi van zohhnik u sih, kan nunak cio ah cawntlak asi zia le zohchunh awktlak asi zia, hlawhtlin khawhnak dingah lam a kan hmuhsaktu, zeibantuk tumruhnak dah a herh timi siseh, a hlawhtlinnak hrampi Pathian sinah a nun ai aap/hngah ning hin kan nunah ruahnak tampi a kan pek t'heu lai dah ti ruahchan nak he ka van t'ial ve. Zeibantuk in dah anun hram ai thok ti hi van zoh colh ko u sih law:

Awards a ngah mi pawl le , Title dangdang alak mi pawl .Kum 1990, february ni 8,ni ah khan khawte pakhat Kauai, Hawaii, ahcun  Surfer chungkhar lak in a hung sem chuak ve. Hngakchia te asi lio in  surfing lam hi ti hram ai thawk. Kum 8 mi te asi lio in i zuamnak pakhat  'the Rell Sun Menehune event' Oahu ah  kum 1998 i an  neih ah khan, short and long board divisions ah pakhatnak ve ve a rak ngah. Cunak cun  surfing i zuamnak cu  amahah nuam tinak le duhnak thinlung neihchin khawh duhnak thinlung  hram a van i thawk. Kum 13 mi asi lio in, October 31, 2003 ah khan Kauai’s khaw thlanglei i a ummi suara timi ah surfing ti cuahmah mi cu,   Tiger Shark arak si,  anih hi  feet 14 tluk i  sau minih cun ruahlopi in Bethany cu a ban khatlei kehlei kam cu faknawn khin a van hliam ai, lifeguard pawl nih vant’hat ah an van chanh manh hram ti asi. A thisen 60% tluk hrawng cu a hloh ai, cuticun a kehlei ban cu a lianghram in tan hau dinhmun in a van um ai, cutin a ban cu avan tan piak cu teh aw, voi zeimawzet cu operation tuah zong a tong fawn,  asinain vanneih thlak ngaiin anunnak hrangah derthawng lem loin zohkhen chunzom arak si. Curuangah beidawnnak si maw, lungretheih ngaihchia in, mithmaichia a pu bal lo, Pathianah a zumhnak cu a hngat i, arak titawnmi sport game zong cu, beidong, hnungtawlh duh lo cun  luhcilh t’han cu ai tim t’hiamt’hiam. Khawruahhar ngai cun a t’hate khin harh vang ngai khin a van damchuak kho t’han. Doctor pawl le lifeguard pawl nih cun  tipi angainat ning le Pathian ai rinchan ruangah a van dam chuak ti tiang in an rak chim ti asi. 

Khawruahhar ngai khin, (shark) nih asehnakin thlakhat nak ahcun tipi panh cun a vakir t’han i, Professional Surfer si dingah arak i zuam tawnnak cu a tharin a va pehzulh t’han. January, 2004 ahcun i zuamnak ah (competition) ahcun a van i tal t’han,  cu  contest nak ah 'Open Women’s division' ah 5-nak avan hauh khawh t’hiamt’hiam t’han. I dinh thai in, hnungtawlh ai tim hlei cuang loh, anun ah hin tumruhnak in akhat chinchin. I zuamnak phunphun ah a  van i tel chinchin,  Shark nih a seh hnu kumkhat nak kum 2005 ah khan ''NSSA National Championships'' ah ''Explorer Women’s division' ah pakhatnak dinhmun ah a van i hlangkai t’han. Hihi National Title alak hmasak bik nak caan zawng asi fawn. Hngakchia te asi lio ah anu le pa nih Pathianbia in an cawnpiak tawn mi hngakchia dunnung te a rak si. JESUH KHRIH ahcun a zumhnak ai hngat top. Kum 5 mite asi lio ah JESUH KHRIH  hrangah  a zumhnak dihlak le anunnak dihlak in ai aap cangtu arak si. Cucu acahnak le ruahchannak asiamtu cu arak si. 

Tipi lengah cun Bethany cu, midang pawl bantukin tleirawl pangai tak khi arak si ve cang. Midang hrangah zohchunh tlak in anun ralring tein a rak hmang tawn mi asi. Hngakchia te asi lio in Professional Surfur si khawh dingin a thinlung taktak he ai zuamtu arak si. Kum 24 mi a van si hnu ahcun  midang hrangah zohchunhthlak taktak nunzia dawh a van chawhchuak ta riai. Holhkam le cat’ial in bomh a herh mipawl  bawm dingin anun zong theihtawp in ai hmang fawn. Amah pualin bomhherh mipawl  bawmnak Charity Foundation "Friends Of Bethany" timi cu avan dinhchuak ai zeitluk cuantlak le zohchunh tlak dah asi ti uh law, nang le kei hi teh kan nun van i zoh hnik hna u sih, kan nih cu kutke tlamtling tein anei mi kan si Bawipa dawtnak thawngin, asiah cun hi tluk hin Bethany hmanh nih hi tluk in anun siseh a neih a chiah in miharsa bawm in dawtnak thinlung zaangfahnak aneih asi kaw, nang le kei hi teh zeibantuk thinlung nun aneitu dah kan si aw, anun hin cawnding tampi kan nei ti uh law, Bible caah cun zeitin kan hmuh kha, “ TRUST IN THE LORD AND DO GOOD” thilt’ha tuah dingin fial hrimrhim mi kan si ti hi kan theiht’hiam a ahau.

Cuti asiahcun, tuni, tiangah hin mi pakahtkhat hrangah lunglomhnak, bomhherh mi pakaht tal kan bawm ve bal hna maw/ ve cang hna maw? Cutincun amah bantukin harsatnak atong ve mi Shark nih a seh ve mipawl kutke tlinglo i a ummi pawl hrangah bomhnak zong a phak khawh tawk in a bomh tawn hna. Kum 23 mi asiin Pathian thawngt’ha chimtu minote asi mi, Adam Dirks he an i nei i, Bethany te chungkhar hi Pathian nih aduhning bangin a hman dingah a kau khawh chungin hmailei annun ah ai hawng mi  an si. Ai timhmi puitlinter/ tlamtlin ter dingin a hohmanh an dang kho lo. Aban a hlauh hnu khan mitampi le media leiin mitheih ahlawh khun, a cungcang hi mikip nih theih khawh dingin nasa ngaiin heh tiah mipi vantlangah tlanzarh asi. Awards zong hi t’hahnem thlarh pek zogn arak si ve fawn.

A WARDS A DONMI PAWL HI VAN TAR NING LAW: 
AWARDS/HONORS
• Nominated for Nickelodeon Kids Choice Award “Favorite Comeback Athlete” (2014)
• Top 10 finish for USA in Rallye Aicha Des Gazelles Maroc (Gazelle Rally 2013)
• “Stars in Danger: The High Dive” TV show – 1st place synchronized dive with Stephen “Twitch” Boss (2013)
• Chris Greicius Celebrity Award from Make-a-Wish (2012)
• Heal the World Award from Children Mending Hearts (2012)
• Natural High honoree (2012)
• ASP Peter Whittaker Award (2012)
• New York Times #1 Best-Selling Author: Soul Surfer (2011)
• Life of a Maverick Award, Cinequest Film Festival (2011)
• Nominated for VH1′s Do Something Awards (2011)
• Woman of the Year from King Fahd of Saudi Arabia (2006)
• Honolulu Citizens Award (2005)
• Mildred “Bob” Didrikson Zacharias Courage Award from the United States Sports Academy (USSA) (2005)
• USA Today – Free Spirit Award (2005)
• Honolulu Citizens Award (2005)
• Woman of the Year from Gorbachev (Germany) (2004)
• Olympic Torch Honoree – Hawaii’s First Ever Triathlon (2004)
• ESPY Award (by ESPN) – Comeback Athlete of the Year (July 2004)
• FOX Teen Choice Awards – Courage Award (2004)
• Wahine O Ke Kai (Woman of the Sea) Award at the SIMA Waterman’s Ball (2004)
• Gene Autry Award – Courage and Inspiration Values (2004)
• First Pitch Honoree for both the Oakland A’s (2004) and the New York Yankees (2005)
• Belief.net “Most inspiring Person of the Year” award – Finalist (2003)
A TITLE LAK HRANG HRANGTE:
2003
• NSSA National Championships: 2nd place
• Nov 26, 2003 (shark in aseh nak in ni 26 hnu ) Ban lehlam lawng he Surfering dingah tipi ah a van leh t’han nak ni asi.  2004 

• Jan: Kutkhat lawng in ai zuamnak hmaisabik: NSSA Regional Event: 5th place in Open Women’s division 
• NSSA National Championship: kum-18 tanglei: Pakhatnak asi
2005
• Champion in NSSA National Competition
• Champion O’Neill Island Girl Junior Pro tournament.
2006
• NSSA National Championship: kum-18 le tang lei Finalist pawl ISA Hawaii Team i zuamnak ah i5-nak asi 
• Hawaii Team Highlights: Brazil event-ah 4-nak asi, World Games event, USA ah 5-nak asi.
2007
• 13th Place: Reef Hawaiian Pro – Haleiwa, Oahu, HI
• 13th Place: Honda/Oneill US Open of Surfing – CA, USA
• 5th Place: NSSA Regionals
• 4th Place: Women’s Pipeline Championship
2008
• ASP’s World Qualifying/Star Series Rankings ah 14-na a ni.
• 9th Place: Rio de Janeiro International – BRAZIL
• 13th Place: Billabong Girls Cascais Festival – Cascais, PORTUGAL
• 5th Place: US Open of Surfing – Huntington Beach, CA
• 13th Place: Drug Aware Pro – West AUSTRALIA
• 9th Place: Arrive Alive Central Coast Pro – NSW, Australia
• 3rd Place: Roxy Pro Surf Festival – Phillip Island, AUS
2009
• 3rd place: Rio Surf International – Rio de Janiero, Brazil
• 9th Place: Nike 6.0 Junior Pro
• 2nd Place: Billabong ASP World Junior Championship – AUS
2010
• 9th Place: WCT- Rip Curl Pro – Portugal
• 13th Place: Billabong Women’s Azores Island Pro – Sao Miguel-Azores Islands
• 9th Place: The Billabong World Junior Championship – Sydney, AUS
2011
• 13th Place: WCT- Rip Curl Women’s Pro – Bells Beach, VIC-AUS
2012
• 9th Place: Telstra Drug Aware Pro – Margaret River, WA-AUS
• Quarter-Final Finish: MWT- Rip Curl Padang Cup – Bali, Indonesia: (First woman to compete in this specialty barrel-riding event. Won her first heat!)
2013
• 9th Place: Supergirl Pro – Oceanside, CA-USA
2014 –Currently ranked 53rd on the ASP Women’s World Ranking.
• 1st Place: SURF N SEA PIPELINE PRO – North Shore, Oahu-Hawaii

# Source: Soul Surfer: A True Story of Faith, Family, and Fighting to Get Back on the Board#

A remcan ningin ka van leh chawn mi asi.....

"ZUMHNAK I PATLING ASIMI JOB NIH A INNCHUNGKHAR A HRUAI NING"

Kan theih bantukin Bible chungah Job hi taksa le Thlarau lei ah patling zohchunh tlak mi asi.Thlarau lam i a innchungkhar  a kaihhruai ning  ah hin cawntlak tak asi.

1. Arumtuk nain a rumnak nak in Bawipa bochan ai duh deuh {Job.1:5}

Bible nih a chim bantuk in Job cu mirum tuk mi asi  i, a mah chan lio ahcun Nichuah nak lei amah bantuk  mirum le miropi a ho hmanh an um lo ti asi{Job.1:3}. Asinan a rumnak ai tlaihchan lo ruangah nitin Pathian a bia i, raithawinak a tuah {v.5}.Lei thlawsuah nak men cu tuchun i  um, thaizing i a lo t’han men mi asi ti hi fiang tuk in a theih. Amah ah le sualnak a nei fawn lo. Asinan  cu zong cu rinchan a tlak fawn ti zong atheih fiang.rinchan tlak le biaktlak cu a petu Pathian lawng hi asi {Saam.118:8-9}.

2.Nitin in  Bawipa a bia{V.5}

An innchungkhar an i  kaihhruainak dingah Bawipa tello cun a si kho lo ti a theih, curuangah nitin in  Bawipa'i sinah rai athawi.Enok zong fate a neih cun Bawipa he umt’i kalt’i a cawng chinchin {Sem.5:21-23}.Zumtu unau Pathian tello cun innchungkhar  hi hruai t’hit’ha khawh asi ngaingai lem lo. Bawipa nih in cu asaklo ahcun  a satu pawl cu an bang lak men ati kha{Saam.127:1}.Job cu a innchungkhar a hruai khawhnak ding ahcun Bawipa abiak, a chawnh, Bawipa a au ti zong kan theih.

3. Afale pawl hrangah a hlankan in rai athawi piak cia hna {V.5}.

Afale pawl an sualhnu le chim a theihlo hnu ah puithiam tlangbawi Eli bantukin a chim  lo. Ahlan  tein  "Ka fale pawl nih Bawipai cungah thil an rak tisual zong asi kho men,  " tiin rai athawi .  A ropi in a va sunglawi hringhran dah aw!! .  Zumtu nu le pa kan fale pawl khamhnak co loin  thlarau tlau ding hi kan vein, kan ruat  taktak maw? Job nih cun a fale khamhnak co dingah  "zingka tein a tho " ti kan hmuk. Hiti anun hin a fale nun a veizia fiangtuk in kan hmuh khawh.. A duamdam men in a tilo ti zong kan hmuh khawh,  tiktak thlak te in ti ka hmuh khawh.  Kan fale hi titak i kan ti lawngah hin nunnak theitlai taktak hi an nun nih a tali khawh lai.  

JOB NIH PATHIAN AI RINCHANH  NAK THEI TLAI 

1. Afale unau sarih lungrual tele i daw tein  khua an sa {V.4}.

Job  fale hi nupi pasal an neih  hnu in  inn dang an tlei hnu zawngah rawl an ei tlang, inn khat hnu in khat ah unau rual rawlei tlannak an tuah t’heu tawn ti Bible ah kan hmuh. .A pa Pathian ai rinchan nak le t’ihnak theitlai cu a fale lungrual te le thinlung hmunkhat in khua an sa kho. Tulio kan chan van zoh ah hin cun unau ai chawn kho lomi, veh zong ai vehvai kho lomi tawr le cheng an um. Chiatni t’hatni lawng i, ai vehvai fangfang mi tampi rel cawk lo an um fawn. Ti le rawl zong i  hrawng kho loin zumtu, hnungzultu aiti mi kan tampi. Job  fale cu ei tlang, in tlangin thinlung hmunkhat te he khua an sa cetmat kho hna. Tuni kan nih zumtu innchungkhar cio hi teh zei hla kan lawh?  T’henkhat cu Pa le rocuh ruang men hmanh ah u le nau mithmait’ha hmanh ai hmu kho tilo mi zumtu  tor le cheng an um ti zong kan theih cio t’heu lai dah tiah ka zumh. Unau ai remawk kho lomi, ai hua thai mi hei ti bantuk pawl hna khi t’ha tein van zoh hna usih law,   nu le pa Pathian t’ihzah nak cang thiam lo le Thlarau lam lei i  nun tlakchamnak theitlai aark  si tawn.

2. Zeibantuk vanduainak zong a tuar khawh {1:20-22,2:10}

Kan theih bantuk in  van duainak cu a battalion in Job cungah aphan nain  Bawipa a thangt’hat khawhrih t’hiamt’hiam. Hi nun hi awl tein a ngahmi nun asilo.Van duainak aton hlan tein Bawipa ah hramhnget tuk a rak thlak cang caah a si .Unau harsatnakm lung retheihnak a phunphun a van phanh tik i kan nun a buai lo nak hnga ding ahcun a hlankan tein  Bawipa ah thazaang rak lak cia kan hau . Harsatnak a phak lawng i, Bawipa tlawnlungawi kan van i timh ah khin cun kan rak tlai tuk tawn. 

3. Asungh cia mi letin thlawchuahnak a don t’han {42:10-12}.

Zumtu ti men si loin  Bawipa a rinchantu pawl le amah chungah hramthuk pi bun hi, ai phun cangmi hna caah cun vanduatnak, vansannak, khuruahharnak, vanchiarnak a phunphun an ton caan hmanah “an sungh an ralmi vialte cu aletin CUNG PATHIAN nih a cham t’han viar tawn hna{Joel.2:25}.Pathian rinchantu pawl le amah he hmailei panh in ralt’ha tein a panh mi zumtu pawl cu tuarnak le zathlaknak in anun a dong bal lo. Cubantuk an ton a va si hmanah  Bawipa nih an cungah alet in  A rulh t’han t’hiamt’haim ko hna. Amen..!!!! relchap....{Ezek.14:14}

Bawipa nih A biatawite hmangin  in thlawchuah ko hna seh. 

"THINHANNAK HI"

“Nan thin a hun ahcun na thinhun nak kha sualnak chung i an luhpitu siter hlah; cun na thinhun nak cu ni tlakter hlah” (Ephesi 4:26)

Thinhannak hi  sual thiamthil t’hatuk mi asi tihi kan theih hlei ah, sual chung i a tak i kan luhnak dingah a (Atom bomb) pakhat asi tihi kan theih dingah ka van chim hmaisa duh. Minung tungcho i a kalmi lakah hin a thinhang bal lomi si maw, kan thin a hang kho hrimhrim loh titu hi cu kan um t’heu lai lo dah tiah a zumh um.  Asinain thinhan nak kan ton ning belte cu pakhat le pakhat  an i lo cio lai lo.  

**ZEIHIN DAH KAN THIN A KAN HAN TER??** 

A tambik ahcun kan zumh ning bantuk in thil a van phak tawn lo tikah hihi kan thinhannak hrambik cu arak si tawn t’heu. Hihi kan theih zungzal awk mi thil asi. Kan i ruahning bantuk lawng hin thil hi avan phan then lem bal tawn lo tihi kan pom thiam a herh, kan duh ning le t’ha kan ti ning poh le kan duh zawng lawng hin thil hi van phan zungzal sehlaw cu midang vialte hi awlawk chawng vansangin kan mah ruangah a chukcho ah um awk thei loin vansang luri in kan tuah zungzal hna lai tinak asi. Thianhannak van phan tawn mi ruangah hin kan mizia taktak, a muril hi a van hai (thur) chuah tawn. 

ZEITIN DAH SI NE LAI AW??

Kan Bible catlang tarmi ah khin kan hmuh bantuk in kan thinhan hi cu a kan sian ti cu fiang kelhkolh in kan hmuh khawh, kan theih khawh, asinain a hnung a van zultu tebak khi a van poimawh tuk nak te cu asi, Thinhannak men kha cun Pathian bia  arak kalh lem lo, cu thinhannak cun ni in tlakpi hlahseh tiah avan kan cah ai, kan thin a kan hantertu  pawl kha kan haut zualchin asi ahcun kan thinhan nak nih kan ni a kan tlakpi tinak asi. A vabuaitlak ve aw!!! Thinhannak nih hin sual khur chungah a kan luhpi/a kan thlak tawn. Cucu kan Pathian bia nih a duh lo tukmi asi fawn, thinhan a kan sian lio ah sualbel te sual a kan siang lo ti ka hmuh. Zeitin dah kan ti ne lai??  

Na thinhan, Ni nih tlakpi hlahseh : Hihi a poimawh tuk mi cu asi, Ni cu a tla i, avan chuak t’han, cubantuk cu kan thinhannak kha asi awk asi lo a ti, Kan thinhang i kan i el nak pawl hi thiam deuh, thei deuh, teitu fim deuh si kan i cuh ruangah a rak si tlangpi tawn. Awle..!! thil kan rak donson ning kha hika ah hin a rak poimawh tuk hringhran, David cu hmun pakhat a kal nak ahcun  Mi pakhat nih  lungin a rak cheh tik ah, anchia a rak lawh neep ai, a hnungzultu pawl nihcun an lu kan lak piak lai hlah maw zeihme an titik ahcun  anih nihcun Bawipa nih David khi anchia va lawh ati asi kho men, tiah a rak  lehdiam hna ai (II Samuela 16:7-10).

THEIH DINGMI:

JESUH KHRIH  zumtu kan si i, nitin sual thihtak i CROSS lam tluang zultu kan si ahcun  kan hmailam thinhannak ding a phunphun a van phan lai dingmi pawl hi kan mah nunnak ah thiin van phan seh, cucu a poimawh tukmi asi, midang pawl nih an in elrelnak si maw, na duh lo zawng si maw, na cungah a van phak tikah thiin a van phak mio asi ahcun a dot le i, a  changtu sual van chuak ding mi zong kha thilak in hmeh piak an raksi zungzal ko lai. Kan ruah lo tuk mi le kan duh lemtuk lo mi pawl hi kan hrnangah thilt’ha ngaimi an rak si lehlam tawn, mi nih a kan relchiatnak, a kan dehcawhnak pawl zong hi kan hrangah kan thlarau t’hancho nak dingah BAWIPA, PATHIAN nih a van kan danghmi, a van kan(KHILAI) mi thil an rak si ve tawn. Siangpahrang David nih Bawipa nih a titer asi lai dah tiah  azumh ning bantuk khan cubantuk  cun zeipoh hi, a  donson ning thiam  u sih law, thinhan nak cu kan pumpelh khawh zungzal ko lai, BAWIPA SUNLAWI NAK CAAH...!!!!  

Bawipa nih a tharin thlawchuahnak in pe ko seh..!!!

"THINLUNG KHAWIH, BIATHUK(RIL) PAWL"

-Education(cawnnak) nih hin minung nunphung hi a dihlak in a thlen viar lo hmanhah a tuah t’hat khawh- Aristotle

-Miropi si i tim bal hlah, thil ropi tuahkhawh tu i zuam deuh- Narendra Modi

-Hawit’hasinak hi a thianghlim i, atlo fawn, a duhumin a hngettuk fawn, damchung tiangin a deih khawh. Phaisa tibantuk hna kan i cawi asi lem lo ahcun-Mark Twain

-Minung damchung hlawhtlinna hi Sum le Pai lakluh tam leipang asi lo, zeibantuk innchungkhar dah an dinh tihmun in a si deuh - Joseph P Kenedy

-Kan mah hrang i kan thil timi pawl cu kan mah sin t’hiamt’hiam ah a ziamral thotho, midang hrangah kan thil timi belte cu mithinlung ah ziamral ti a um ti lo -Albert Pine

-Zumhtlak na sinak pawl, talent naneih t’hatzia le na felzia vialte cu  na thiltinak ah na langhter  hlan poh cu a hohmanh nih an in zum bal lai lo -Boefeker

-Mihrut nihcun a ngaithiam kho lo i, philhni a nei bal lo, mingaihsam minih cun a ngaihthiam i, a philh colh fawn. Mifim nihcun angaihthiam i, sihmanhsehlaw zeitik hmanhah a philh bal lo  -Thomas Szasz

-Mi ralchia nihcun a thih taktak hlanah  voi duai lo, rel cawk lo, thihnak atem ta tawn. Asinain miralt’ha nihcun  vawikhat bak a thi bal lo- William Shakespeare

-Beidonghnak tiangin caankhirhkhan a um bal lo, an mah le an mah an i hmuh ning bantukin an beirong hi a rak si deuh- Katherine Kulhman

-Mi t’henkhat nihcun hmailei nun thlir loin caan liam cangmi heh tiah aruat kit t’han tawn. Hmailam khawceu cuannak cun caan liam cangmi caan van ruah kir t’han a olsam deuh ruangah -Martin Luther King

-Hlawhtling dingah chuahnak tile ramin ropi le rumnak a herh cung hlei loh. Hlawhtlinnak lei ah a kan hruai khotu deuhtu cu Ralt’hatnak, lungdong lo i hmainorhnak, i timhngam nak le a dihtiang ti  i, teirel a chuahtu pawl hi an si -Soichiro Honda

-Hmuh khawh lo rak hmu tawn tupawl hi an si, thil sikho lo titawn pawl cu-Martin Luther King

-Nohsauh duh bak lo cu tei khawh asi lo -Napolean Hill

-Dawtkhawh viar i zuam, mitlawmte lawng zum, a hosinhmanh ah thilsual ti hlah -William Shakespeare

-Dawtnak hi  tuarnak umlo cun dawtnaknak tling asi bal lo, dawtnak deu asi -Pedro Calderandela barca

-Nungcungin  a hohmanh nih  vawlei an chuahtak lai lo, curuangah nun caan, cawn caan, i ngaihsak caan, i lawmh caan le i duhnak caan pawl cu  tucaan te kan hman cuahmahmi caan tehi asi -Leo Busoaglia

-Dawtnak, duhnak kan neih taktak a si ahcun ngaihthiam nak zong kan neih ding hi asi -Mother Teresa

-Na thiltum mipawl an ngaineptu, an zohdeutu lak ahcun  a rianran khawh chungin i thiar fihlim colh. Mihrut pawl nihcun cuticun an ti tawn. Asinain Miropi pawl belte nih cun nang zong kha na ropi kho ve ti zumhnak kha an neih ter lai - -Mark Twain

-Hawit’ha diktak timi cu lan i lawmh caan a kan lawmhpi  dingah kan sawmnak akan ngaihsak piak i a ra tawnmi le kan ngaihchiat ni  i, auh hau loin a van ra tawnmi pawl hi an si -Demetrio De Falero

-Mikip nih hin kan theihkhawh tawk cio hi cu hlenchawk cio tawn usih law cu kan mah hhrimhirm nih hin mak hi kan ti lai  -Thomas Alva Edison

-Lei hi zaang ngai hmanhsehlaw mitlawmte lawng nih a thunun khawh -Dale Carnegie

-Biathli thuh har cemmi cu kan mah ruahnak hi asi -Marcel Pagnol

-Mi vialte lakah tangdormi si law, mitampi hrangah nelum mi si law, mit’henkhat hrangah kawmh nuam mi si  i zuam, mipakhat hrangah hawit’ha si i zuam, ho hrangah hmanah ral va si hlah  -Benjamin Franklin

-Mi relhchiatnak ruangah lung hnul in um hlah, sawisel thiampawl cawimawi nak lung an phun rih lo ruangah asi -Norman Vincent Peale

-Mi hmuh lo nak i na umning khan a mizia dik le hmancem mi a si -DL Moody

-Nangmah le nangmah i tuaht’ha dingin a harsat ning kha ruat law, midang va siamt’hat a harsat ning ding na theihthiam khaw cawlh -Jacob M Brande

-Puhmawh ding theituk mipawl hi thiam dang hi an nei tuk bal lo -Benjamin Franklin

-Kan cah lio in vawlei tidanglam kan i tim i, kan upat hnu ahcun mino pawl danglam ter dingin kan duh, kan i tim fawn -Gart Henrich

-Mi tampi arak tluchia mi pawl ka hmuh ve cang hna, vawlei chiatter si loin an mah le an mah an i hrawk tu arak si deuh -Godfrey Winn

-Minung sinak diktak chimfiangtu cu a ruahnak le a biachim pawl si loin, a thilti timi pawl asi. Mi cu a thilti mi in a hodah asi ti a langhter tawn -Jean Paul Satre

-Zei maw pakhatkhat ti  i zuam, zeihmanh asi lo ahcun a dang ti t’han ko. Idea zeihmanh atthlak mi thil  a um lo. -Hightower

-Dawtnak, duhnak(LOVE) hi mihruat hrangah fimnak asi, mifim hrangah hruhnak asi fawn -Dr Samuel Johnson

-Kan khualtlawn nak hi aa dawmi i tonnak ah a dihtawn,  cucu mifim pawl fanu le fapa  nihcun an theih -William Shakespeare

TUARNAK PHEN I THLAWCHUAHNAK

Judah saingpahrang lak ah singpahrang Hezekiah hi Bible zong nih, “Anih nih cun Bawipa a Pathian,  Israel pawl  Pathian cu a zumh i; cuticun a hnuah Judah siangpahrang Bawi vialte lakah amah bantuk hohmanh an um lo i, ahlan zongah ahohmanh an um fawn lo, Bawipa cu ai tlaih i, A hnungzulh a ma duh hrim lo, A nawlbia Bawipa nih Mosia a pekmi pawl cu a zulh (2 Siangphahrang 18:5-6) tiah kan hmuh khawh, anih nihcun  hmunsang pawl cu a chimh  viar hna, lungphun pawl vialte zong cu a chimh dih hna, milem biak tawnnak vialte zong cu a hrawk dih. Bawipa a t’ih ruangah asinah a um i, a hmui angil zungzal (2Lalte 18:7). Cutin,  khawihli a nei i, thihngamhin a fak, profet  Isaiah asinah a van ra i, a zawtnak cu a ai thihpi lai ti cu a van chimh tik ahcun a khuaruah hi a hartuk hringhran, umawk hrim a van thei ti lo cun Bawipa sinaah thla cu a van cam, “Maw Bawipa, na hmaiah biatak le thinlung thiang le famkim pu tein ka um tawn zia le na mithmuh ah thilt’ha ka tuah tawnnak kha, zaangfah tei ka theih piak ko” (2Siangpahrang 20:3), tiin thla a cam. A thlacamnak vialte van zoh ahcun Pathian hmaiah athil timi vialte, t’hahnem a ngaih ning le a felzia achmi khawh, a rel ngam Bawipa hmaiah.  

Hiti tiang in Bawipa hmai zongah a felzia le thilt’ha tuah tawn mi hin, tar asi hlanah thihpi ding zawtnak a cungah  avan phanh tik ahcun a khuaruah hi a har tuk hringhran, patlingpi a t’ap thluahmah ve ko. Tulio bantuk in kan van ruah a si ahcun, mizoht’himh tlak Pathian t’ihmi, vanram zongah a kai hrimhrim lai ti zongah ka zumh. A zawtnak chan hi a sual ruangah le thilt’ha lo a ti ruangah asi tiin puhmawh ding hi a um ve lo. Asinain thihngam in a zaw hoi fawn t’ung. Kan innchungkharah harsatnak, mangannak, khuaruahhar vansannak kan tong, kan fale hrangah nausen an si lio in theihkhawh chungin thlacam nak he, Pathiabia hlei ah biat’hat’ha kan chimh kan cawnpiak hna, ka cawm pitling fawn hna, a van upat in kan bia ngai loin sualnak lam lei an van zawh hoi t’han, dawtnak he titakthlak in mithli he voi zeimawzet an hrangah thla kan cam piak hna  zongah a t’hahnem hoi fawn t’ung lo, Bawrhsawmnak aphunphun  kan cungah a van phan, zawtnak khirhkhan deuhdeuh hei ti maw hna ka van tuar bet, sii siseh, thlacamnak in siseh, theihkhawh chungin kan i zohkhenh fawn, kan dam hlei cuang fawn lo, kan i zohkhenh lo tuk ruangah zaw le kan si bik fawn hoi tawn t’ung lo.

Kan chungkharah  harsatnak kan van ton in kan lung retheih in vansan kan lam tawn, kan van i zoh i, chungkhar damtlang dang pawl nak in, kan t’hatlo nak le kan fel lo nak bik le a um fawn t’ung lo, an nih mithmuh ah an t’hancho cuahmah fawn, kan nih zei kan si kho fawn lo. Kan rum tlawktlak cu asi ko hi teh aw..!!! Kan khuarauhhar, vansannak ruangah lei le vansiamtu zeizong vialte tikhotu asi ti kan theih, asinah thla kan cam, kan hal, kan hal mi cu hmuh cia ah kan i ruah kho hoi fawn lo. Emmanuel kan sinah Pathian um mi hi, kan i hnangampi kho cuang lo cu asi hi. A kut phah ropi cungah ummi kan si kan ti cung hin kan hna angam kho hlei cuang loh asi hi. Jeremiah nih, “Bawipa khamhnak ruahchan in ngah hramhram cu at’ha”(Tahnak hla 3:26). A tih lio in kan nih nihcun kan hngak hramhram kho bal lo, kan theihnak le kan thazaang diklak in a tuah khawh lo hnu ah Amah bak beisei ding nei lo bantuk in kan van um t’han cu tawn, cu A khmahnak zong cu ngaih hramhram huam loin ruam cuahmah tuin kan ngah t’heu tawn hi teh aw!!!.“Khi tikah ka thazaang a um ti lo, tiah ka au i, Cuticun Bawipa kaa ruahchannak zong a lo ve” (Tah hla 3:18). Jeremiah zong nih tuarnak ruangah a rak chim ve.  

Siangpahrang  Hezekiah thlacamnak cu Bawipa nih arak theih paik i, cun  a van dam ter t’han, cucun hi tihin a van ti t’han, “Zeidah ka chim khawh lai? Hi thil a tuahtu cu Bawipa asi. Ka chung a vang i kaa hngilh kho lo.Ka chung vanghnak cu  daihnak ah a can lai.Nanagmah nih ka nunnak cu t’ihnung chungin na khamh, ka sualnak vialte khan a ka ngaihthiam” (Isaia 38:15,17). Mifel tukmi nih khan Pathian rian at’uannak ah kaldan tawk a rak thiam lo. T’hate i Bawipa rian at’uan tawnnak ah duhtawk men loin cawnpiak duhmi a rak nei rih, cu a cawnpiak duhmi cu a theihkhawh nak dingah zawt arak sianh. Bawipa asinah a um i, a lam ahmuhsak bu cing khan a hna hi a rakngam tawk tawn lo, a hnangam nak dingah vansannak he a um kha rem arak tit ho caah, zawtnak le lung retheihnak pawl kha, kal ning, umtu khuasak ning a thiamkhawh nak dingah le thlamuang tein a rak um khawhnak ding caah a rak si

Vanram kai ding kan si le a taktak i A rian kan t’uannak lenglei ahhin kan thinlung hi  remh t’hatpiak chinchin hi Bawipa thiltum cu a rak si.Job mifel ti  i,  auh mi zongnih simh ding thil arak nei ve (Job 42:6), Siangpahrang Hezekiah zong a zawt cu a hrangah  at’hatuk hringhran. “Dan na ka that hlan ahcun a pungah ka rak kal tawn, sihmanhsehlaw atu cu na bia kha ka ngaih”(Sam 119:67), Siangpahrang David zong nih arak ti ve fawn. Jeremiah zawng nih hi tihin arak ti fawn, “Cu lungsau cu kan no lio i kan hngalh at’ha bik.Harnak kan in tikah kanmah lawng tein daite le lungasau in kan t’hut awk le  A mah duhnak in kan lu kan khun awk asi. Zei catiah ruahchan awk a um kho rih ko. An kan tuk i an kan nehsawh zongah  kan i  in awk asi ko”(Tah hla 3:27-30). Sihmanhsehlaw harsatnak ahhin duhtawk men aitim lo, hi tihin a van ti t’han, “Zeicahtiah Bawipa nih  cun  asal han cu zungzal in a hlaw hna lai lo.Fakpi in dan a tathna lai nain  A dawtnak a tam rup in an cungah zaangfahnak a ngei lai; minung hi a hrem hna le dan a tat hna hi, A duhtaktak caah a tuahmi asi lo” (Tahnak hla 3:31-33). “Cun Pathian daihnak, minung hngalhnak a lonhtu nihcun, Khrih Jesuh chungah nan lungthin le nan ruahnak cu him tein a chiah lai (Philipi 4:7). 

TLANGKOMHNAK: 

Kan t’hat nak dingah zeizong thil a kan tuah piak tu rorel ningah hin i lawm kho tawn lo hmanh usih law,kan hrangah thilt’ha tuk a rak si t’hiamt’hiam, harsatnak kan tuar/ton ruangah A cawnpiak duhmi kan theih khawh nak hnga thlacam zungzal tawn hna u sih.  

“Bawipa cu A mah bochanmi vialte cungah a t’ha.Cucaah a kan khamhnak ding cu lungsau in kan hngah awk asi”(Tahnak hla 3:25-26)

“Dantatnak kan in tikah kan in lioah cun kan lunga a kan lawmhtertu si loin kan ngaih a kan chiattertu a si. Sihmanhsehlaw cu bantuk dantatnak innak nih a chimhrinmi hna cu DAIHNAK LAKSAWNG DINNAK NUNNAK KHA AN HMU”(Hebru 12:11).  

Bawipa nih nanza te cungah thlawchuahnak athar in in pe ko hna seh..!!!!!

MASTURBATION SUAL LE A KAIHNAWIHPAWL

Kan biatlang  van zoh khin cun van chim rel cu a nuam tuk lem lo, sihmanhsehlaw relnuam le rel mawi lawnglawng hi JESUH KHRIH hnungzultu pawl hrangah cun thliarhran khawh lomi thil pakhat asi ve. Jesuh nih “Ahohmanh keimah le ka cawnpiaknak kha a kan zahpimi cu, Mi Fapa nih ka sunparnak le ka Pa le athiangmi vancungmi hna sunparnak he ka rat tikah, ka zahpi ve hna lai (Luke 9:26),” tiah ati. 

Abia kan zahpi ahcun Jeush nih a kan zahpi ve lai ti hi t’ihnung tuk mi le phan um tuk mi asi. Sual ti i alang khomi thil vialte lakah i thiarfilim dingah kan si. (1 thessolonika 5: 22) Pathian sunlawi nak dingah cun thil zeipoh hi kan phuan chuah arak herh.( 1 korinth 10: 31). Kan biatlang ah hin kei mah hrim zong hi caan saupi a rak talbuai(confuse) ve tawn mi ka si ve, Sual asi hnga maw? Maw asi hnga dah? tiin kei mah le kei mah caan tampi cu raut in kan nun ka rak hmang ve tawn. Tut’um ahcun sual liantuk arak si zia Bawipa sunlawinak hrangah phuan chuah khawh kan van i zuam lai. Kan biatlang hman mi fiang hirhiar tein cawn ti a um tawn lo ruangah mino zeimawzat thinlung zongah biahalnak (Question) zong tampi hal ding an nei cio t’heu lai tiah ka zumh. Hi sual sal ahhin a tam u cu, kan tannak asi t’heu lai dah tiah ka zumh i, ka thinlung i, saduh ka van thahmi le bang ahcun kan Buu cio hna ahhin cipciar deuh in kan theih fian khawh nak hnga i chim i cawn piak tawn usih law duhthusam tuk asi t’heu lai dah tiah ka ruah, kan nih laimi cu hi bantuk zawnte ahhin kan ruahnak le miphun ngan kan ti lai cu, ka theih olsam bik nak dingah cun mirang pawl van ti ko sih, an nih nih cun biakin lei tiangin  i chimh i cawnpiak nakah serious ngaiin  hman an la lehlam khi, asinain kan nih laimi cu kan ruahnak te hi a kauh lo hleiah cubantuk cu tiin a sawisel lei in kan i la i, kan theihding mi le kan tuah dingmi tiangin kan tlawlh viar tawn. Hi te hi kan i thlaunak le hawi kan cenh lonak hram tampi ummi lak i pakhat cu arak si.  

Kan Bible nih achimmi bantuin in van zoh usih law:  (Masturbation) : Bible nihhin nupa sinak leiah caknak le vawrtawp tiang phan dingin mah le mah i tuahnak  pawl hi, tlangviar in direct in a chim lem loh, asinain  HURNAK ( Lasciviousness) tu hi cu Bible cang tampi ah kan hmuh khawh hna  (Genesis 38:9) ahcun Onana cetcangh ning kan hmuh khawh, ci thlah ti sihmanhsehlaw   a u nupi a ihpi tin tein leiah  a ci (Sperm) a tlak ter ti kan hmuh, a cetcangh ning ahcun Pathian ailawm lo ti kan hmuh, cucun Onna cu thah asi thu kan hmuh khawh. 

Nupa hlimnak ( sexual intercourse) hi nupa hrangah as ii, Nupa cungcang hi (1 Korinth :7) ah khan kan hmuh khawh. "Asianin, minung pum hi sual tuahnak caah hman ding asi lo, Bawipa riant’uannak ca tuah hman ding asi deuh, Bawipa zong nih pim caah rian a tuan ve( 1 Kor 6:13) tiah faing kelhkolh in a vna kan chim ai!! Masturbation timi cu mah le cakhiarnak lam, nupi he si lo mah te lawng i nomhcennak thil diklo asi. “Nu hi amah pum bawi asi lo, apum bawi cu a va kha asi; cu bantuk t’hiamt’hiam in pa zong cu mah pum bawi asi ve lo, apum bawi cu a nupi kha asi ( 1 korinth 7:4)” tiah kan hmuh kawh fawn. Cutin kan Pathianbia nih hin  tisa dan le thlarau dan hi nasa tein a kan chimh i, tisa dan i aum mipawl nihcun  Pathian ramah  an lut lai lo i, thlarau i a ummi pawl lawng nih vanramah ah an lut lai  .( Rom 8, Galatia: 16-26). Tisa danin a hrin mipawl lakah kan (topic) tlangter khi a langsar tuk fawn. (Glatia 5 : 19) chungah hin ( sexual intercouse) le HURNAK ( lust ) timi hi adang tein a chim,  hurnak nih ai kentel mi cu (Masterbation) kan topic khi asi. Cubantuk cun hi bung le caangah hin van relcap u sihlaw, ( Kolossa 3:5, Juda 1:4, Marka 7:22, 1 Petera 2: 11, Rom 13:14, 1 thessalonika 4:3-5, Jakoba 1:14-15, 1 Korinth 6:19-29, Galatia 5: 16 ) hi pawl ah hin an i t’ial hna.  Bible chung bia hi ralring te i kan rel kan bih a herh. Fiangte in kan Bih lo i, mah le mah i zumh ngam  loin um peng hi, zumtu mi um dan ding, nun phung asi hrimhrim loh, nan nunah cutin te na um ve maw, nangmah le nangmah kha nai zum maw? 

Cucun, (Marka 7:23) phei nih hin cun hi bantuk tisa caknak nih hin minung a bawrhhlawh ter tiah ati tawp. Cun (Rom 8 ) zongah tiasa caknak tlamtlin ter dingah  zeihmah i tuah hlah uh ati fawn. Khati khan cun mah le mah rinhlelh ding a um ti lo ti cu kan fiang t’heu lai dah tiah ka ruah. Pathianbia hi olsam le pawn lang ngaiin um khawh asi, pawlhdal olte asi fawn, curuangah a bi hi bih tak, Bible a sinak taktak, athawtnak taktak hi kher chuah a hau. Piangthar ai ti cangmi zong nih  tisa caknak nih hin an kan thlem thluk zungzal tawn i, minung thinlung chungah hin mah le ma hi thiam lo nak, nun nguinak, Pathian t’ih ning t’halo tiangin t’ih nak nun a neih ter khawh. Pathian t’ihnak lei tiang a phanh ter cangah cun thilt’ha cu asi ti loh ti cu kan theih at’ha, Pathian t’ih ka van titik ah, thil silo zawngin, sual zawngin t’ih khawh hi arak si ve fawn. 

Hihi ka van chim duhmi cu asi. Vanduainak pawl siseh a van phak tikah hin hi bantuk sual tuahnak  ruangah kan nunah kan phur khawh lo tiang harsatnak siseh, ngahchiat, mualpho nak khur chung i kan luh zong hi arak si tawn.(minung confidence kan neihnak tiangin a kan  hlauh ter tawn) Hi tisa thil hi, thil t’ha siseh law cu kan ti khawh poh in lawmhnak bia hi kan chim zungzal lai dah ka ti. Asinain, cubantuk arak si lo, Bawipa he kan i pehtlaihnak a kan hlat ter i, Pathian he i nel lonak t’hit’ha lo a van phak ter tawn. "(Ephesi 4 : 27) chungah Setan cu hmun kian hlah uh!!” ti kan hmuh., asinain hi bantuk hmangin nasa ngaiin kan rak kianh zungzal tawn kan mah le nun cio hi van i check han u sih. Kan van kianh cang ahcun zei, setan pa nihcun a mah le ma hi phawtlaw in a cangtupa tiin a duhduh in minung kan thinlungah a tecque hmangin heh tiah cawhleh hram a van i thok, cucun Bawipa he kan i pehtlaihnak hri chah piak hi a target le ai timh cemmi goal zong asi fawn. Curuangah zeitik caan hmanh ah hmun kianh hlek lo ding asi ti hi  van thei t’han hna u sih. Hi bantuk sual addict cangmi pawl sual ballo mi tawr le cheng an um, ningzahnak cang thiam lo in, i ti theihnak men i rak i hmang mi zong cu an rak um ve t’hiamt’hiam hoi. 

PHONE SEX : 

Phone chungin nupa sinak lei hai chim le ceih si maw, bia i ruah si maw ait el viar, kan Sex Hormone a caknak chuah ter khotu thil hrimhrim hi Setana hmanrua,thiamthil viar an si. Phone i video le Picture bawrhhlawh taktak nei cung i,  Biakin ah Pathian biak cu thil asi kho lo tluk i ruah mi asi, van raut ve hman, Bawipa dinhmun ah khin van i um chun hmanh, zumtumi pawl nih cubantuk nun nei pah in Bawipa tiin in bia, in au hna sehlaw na lung an lonh ter kho hnga maw?? Zeiruangah dah?? 

 "Cucaah kan nih nih amah he hawikomhnbak kan ngei kan t ii muihnak chung i kan um ko t’ung ahcun, kan bia in siseh, kan tuahank in siseh, lih kan chim asi (1 Johana 1: 6)."  Bawipa thangt’hat in kan i khawm na ti tawnmi pawl zong kha hrawkhrawl lawngte an si, tinak asi. Cucun, Josua bung 6 chungah kan hmuh mi cu, Israel fate pawl Jeriko kulh an  cimh i, a chung i a ummi vialte an ci an hmih viar hna ah khan, zeihmanh an neih thil lak a siang lo,Bawipa nih a duh lo, asinain Akan nih khan an cawva arak i lak, a rak it huh ruangah, Amor ral pawl hmaiah an sung diam kan hmuh khawh kha. Cun adang pakhat Zera fapa Akan cu mei le lungin thi lakin an cheh ti kan theih. Kanmah ah piantharnak kan can cang , sualteinak zong nei cang ko hmanh usihlaw, Bawipa nih asian lomi thil tampi nih hin kan PC ah siseh, thil aphunphun ah hlonh ngam lomi simaw, hlon siang lomi tawr le cheng a nei mi kan um, Phone siseh, film siseh, hmanthlak(ponography) lei si hnaseh hi pawl hlon sing loin kan i chiah tawn hna hi, sual hmanrua an si caah oltuk in sualnih, setan nih a kan tluk ter tawn, sual hi kan thei kho tawn lo. A pawi tuk hringhran.  Kan can ding cu HELL le MEI HLIPI KATSA TUK HMUN HI KAN CAN TAWK CU ASI KO LAI!! Cubantuk cun, cauk lei zongah siseh tisa caknak lei i a kan hruai khomi thil an siphawt ahhin cun rel loin a hrial in hrial khawh i zuam ding asi. (Hebrai 12:1-2) chungah kan hmuh ning ahcun “Lam akan dawntu paohpaoh le kan tlaihchan pengmi sualnak vialte kha hlawh hna u sih law kan hmai chiahmi tlik zuamnak ah khan i zuam  u sih” tiah akan sawm, Bawipa he kan i pehtlaih nak a cahter khotu hrimhrim cu hnung chit hmak ding tinakasi cu. Bawipa hmel a hliahter khotu thil hrimhrim cu S-U-A-L asi tinak asi.  

KAN FILIM KHAWHNAK DINGAH : 

Tisa caknak filim kho dingin Bawipa nih hin he tiah a kan fial (1 petera 2:11). Tisa cu  tisa danin teikhawh asi lo. I sum ve tawn hmanh usih law, kan i sum nak hi cu tisuar khambantuk men khi asi tawn, a theih lo tluk dinhmun asi tawn. Zeitin dah kan do ne lai?? Taksa le thiltihkhawhnak si loin ka THLARAU tuin ( Zakaria 4:6). Taksa thilti mipawl thlarau in kan thah asi ahcun kan tei lai i, kan nung kho lai. Thlarau i a umpi poh cu Pathian fale an si( Rom 8:13-14 ). Cucun, (Ephesi 6: 11-16) chungah kan hmuh t’han khawh mi cu, Pathian ralthuam famkim in  kan i thuam a hauh ning kan hmuh khawh. A ral thuam i lak dingin a kan ti.  Kan tisa dan nih hincun SETAN le a hruihhrual pawl hi kan tei kho bal hna lai lo. Thlarau theitlai ti hin cun topic pakhat i van tar ding hmanh in chim ding tampi a um, cawn ding tampi a um fawn. 

TLANG KOMHNAK AH :

 (1 Korinth 10:13) chungah cun, “Turhforhnak nan cungi a tlung mi hi midang  zong nih  an in tawn mi an si ko. Nan in khawh lo leng tiangin turhforhnak cu nan cungah a tlun ter lai lo” thlemnak kan ton rualrual hin chuah khawh nak lam zong a kan serpiak ti hi kan hmuh khawh. Bawipa cu thangt’hat in um ko seh.  Jesuh Khrih kan neih phot ahcun sual thiltihkahwhnak hi thiltihkhawh lonak ah kan chuah zungzal lai. 

Cucun sual a kan thlemtu pawl zong hi kan ke tangah kan lamh chihkhawh zungzal fawn lai, "Halleluiah Amen" tiin Bawipa thangt’hat buin A hmaiah thlacam nak he zei thil poh kan do asi ahcun  Setan le a t’huihhrual pawl nih hin zeitik hmanh ah kan nunnak hmun an co hrimhrim lai lo. Jesuh Khrih nih t’ihnak thlarau a kan pe lo i, khawika hmun zongah kan sinah a um zungzal lai ( Josua 1 : 9). Hi tisa caknak sual pawl he hin cun Mithianghlim pawl lennak ah kan kal kho hrimhrim lai lo tihi thei t’han hna u sih. Setan nih hin mitam pi relcawk lo minute tin tein a dehnak zungzal hna, thihnak khurchungah a lem diahmah hna, nang teh a lemmi lak i ait el mi na si ve sual maw?? Na nun van i check ve tuah..!!! Anih cu hrokhrawl pacem zong asi. Tho u sih law,  Sual Setan hi Pathian Ralthuam famkimin  do hna u sih.  

Bawipa nih in thlawchuah ko hna seh.